Loreva

Pan Kurek pannę Maglownicę

Szlachcianka jedna, panny nie miawszy służebnej, 
Kmiotkę w lnianą koszulkę ubrawszy ze zgrzebnej1, 
Bierze z sobą w gościnę, ale wprzód napomni, 
Żeby jak najprzystojniej wszytko2, jak najskromniej 
Czyniła, co jej każą, waszmościała wszytkim, 
I odwykała wiejskim obyczajom brzydkim; 
Mianowicie u stołu patrzyła, jeśli ją 
Posadzą, jako panny jedzą, jako piją. 
Milczeć; spyta kto, cicho odpowiedzieć; słuchać; 
Na łyżkę całą gębą po wiejsku nie dmuchać; 
Nie rządzić, nie przestawiać, żeby nie znać na niej; 
Ręce założyć, skoro na nię3 pojźry4 pani; 
Pokrajawszy, na nożu w gębę kłaść z talerza. 
Uczy tańca wielbłąda i wilka pacierza. 
Siedzą panie; w niezwykłej stoi czuba5 szacie 
Przed niemi6, aż się hałas jakiś stał w komnacie; 
Prosi jej gospodyni, nie żałując prace7, 
Żeby zajźrała8, kto tam tak barzo9 kołace. 
A ta z nizkim ukłonem: «Jegomość pan Kurek 
Stłukł pannę Maglownicę, wleciawszy na murek». 
Śmiejąc się gospodyni: «Daj zdrowie Ichmościom, 
Wielcem rada w domu swym niebywałym gościom’’ 
(Stąd przypowieść: «Pan Kurek z panną Maglownicą», 
Kiedy się waszmościają pachołek z woźnicą). 
A że już skończę bajkę z przypowieścią społu: 
Posadzono też czubę z inszymi do stołu. 
Był na półmisku kapłon10 pieczony. Wziąwszy ta 
Kolano, z apetytu zębami go chwyta, 
Ciągnie garścią, jako pies przystąpiwszy nogą. 
W tym razie pojźry pani twarzą na nię srogą, 
A moja czuba ręce, jako jej kazano, 
Wskok złoży, zostawiwszy w paszczece11 kolano. 
Wszyscy w śmiech, Pani tylko od wstydu nie zgore. 
«Nie wezmęż ja cię, drągu! w gościnę powtóre!». 
Dano kaszę na koniec12; jeść się jej chce srodze. 
Aż owa: «dmąć13 haw14, głosem zawoła, gospodze15! 
Będę ja też!» «Dmij, bodaj rozpukła16, do bydła, 
Nie do ludzi, do świni, maszkaro obrzydła! 
Prawiem17 ci się uczciła, od wideł, od gnoju, 
W panieńskim koczkodana18, czopa19, wożąc stroju. 
Niechaj wszytkie ziemianki20 mną się karzą dzisia, 
Że pstre cynki21 kondysa22 nie przerobią w lisa!» 
  1. zgrzebny — utkany z lnu lub konopi. [przypis edytorski] ↩
  2. wszytko (starop.) — wszystko. [przypis edytorski] ↩
  3. na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski] ↩
  4. poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski] ↩
  5. czuba (daw.) — dziewka, właściwie suka. [przypis redakcyjny] ↩
  6. niemi — dziś popr.: nimi. [przypis edytorski] ↩
  7. prace (starop.) — dziś popr.: pracy. [przypis redakcyjny] ↩
  8. zaźrzeć (starop.; tu forma 3 os., lp, r.ż.: zajźrała) — zajrzeć. [przypis edytorski] ↩
  9. barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski] ↩
  10. kapłon (starop.) — kogut. [przypis edytorski] ↩
  11. paszczeka (starop.; tu forma Msc, lp, r.ż.: w paszczece) — szczęka. [przypis edytorski] ↩
  12. Dano kaszę na koniec — kaszą zamykano niegdyś obiad. [przypis redakcyjny] ↩
  13. dąć (daw.; tu 3 os., lm: dmąć) — dmuchać. [przypis redakcyjny] ↩
  14. haw (starop.) — tu. [przypis redakcyjny] ↩
  15. gospodza (starop.; tu W, lp, r.ż.: gospodze) — pani. [przypis redakcyjny] ↩
  16. rozpuknąć się (starop.; tu 3 os., lp, r.ż.: rozpukła) — rozpękła się. [przypis redakcyjny] ↩
  17. prawie — właśnie, dobrze. [przypis redakcyjny] ↩
  18. koczkodan — małpa, brzydka kobieta. [przypis edytorski] ↩
  19. czop (daw.) — niezdara, niedołęga. [przypis edytorski] ↩
  20. ziemianka (daw.) — szlachcianka. [przypis redakcyjny] ↩
  21. pstre cynki — plamy, cętki. [przypis redakcyjny] ↩
  22. kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Wacław Potocki

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Pan Kurek pannę Maglownicę · Okładka na podstawie: Glyn Lowe Photoworks.@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Pan Kurek pannę Maglownicę · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-pan-kurek-panne-maglownice/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis