Loreva
Loreva

Rozdział 5 z 8

AKT TRZECI

SCENA I

Przed celą Prospera.
Wchodzi Ferdynand, niosąc kloc drzewa.

FERDYNAND

Ileż jest zabaw męczących człowieka! 
Ale zmęczenie wdzięku im dodaje. 
Z godnością można poniżenie znosić 
I cel bogaty biednym środkiem osiąc1. 
Podła ta praca byłaby nieznośną, 
Ale ma pani, co umarłe wskrzesza, 
Przemienia w rozkosz moje utrapienia.  
Chociaż jej ojciec kwaśny i zgryźliwy, 
Stokroć jest słodsza nad jego zgryźliwość. 
Na jego rozkaz okrutny dziś muszę 
Tysiące kloców znosić i szychtować2; 
Patrząc na trudy moje, słodka pani 
Od łez się gorzkich zanosi i mówi, 
Że nigdy jeszcze ziemia nie widziała 
Przy takiej pracy takich robotników. 
Słodkie te myśli dodają mi siły, 
A praca przy nich zda mi się wytchnieniem. 
Wchodzą: Miranda i Prospero w odległości.
 

MIRANDA

Wypocznij chwilę! Nie pracuj tak ciężko! 
O, bodaj piorun spalił wszystkie kloce, 
Które mój ojciec znosić ci nakazał! 
Proszę cię, rzuć je i wypocznij chwilę! 
Kloc każdy, płonąc, płakać będzie z żalu, 
Że cię tak męczy. Ojciec mój pracuje — 
Spocznij więc trochę — masz trzy godzin czasu3. 

FERDYNAND

Najdroższa pani, słońce przód4 zapadnie, 
Niźli dokonam pracy nakazanej.  

MIRANDA

Spocznij, tymczasem ja pracować będę. 
Daj mi tę kłodę, na siąg ją poniosę. 

FERDYNAND

Droga istoto, o nie! Przódy wolę 
Żyły me porwać, przódy mój grzbiet złamać, 
Niźli cię widzieć przy tak podłej pracy, 
A sam w leniwej siedzieć bezczynności. 

MIRANDA

Mnie tak jak tobie praca ta przystoi, 
Tylko że dla mnie łatwiejszą się wyda, 
Bo do niej chętnym zabiorę się sercem, 
Gdy ciebie przymus tylko do niej wiąże. 

PROSPERO

Biedny robaczku! W ogniu twoja dusza, 
Jak mi to świadczą twoje odwiedziny. 

MIRANDA

Ty tak zmęczony!  

FERDYNAND

Nie, szlachetna pani; 
Rankiem mi świeżym noc, gdy jesteś przy mnie. 
Proszę cię tylko, powiedz mi twe imię, 
Bym je do mojej dodać mógł modlitwy. 

MIRANDA

Miranda. Ojcze, rozkaz twój złamałam! 

FERDYNAND

Cudna Mirando! Podziwienia szczycie! 
Godna wszystkiego, co światu najdroższe! 
Niejednom dziewczę chętnym ścigał okiem, 
Słów ich harmonia nieraz moje uszy, 
Zbyt tylko chętne, w swe ujęła więzy; 
Różne kochałem dla cnót ich różnicy, 
Lecz żadnej jeszcze tak całą mą duszą. 
W każdej z nich zawsze jakaś skryta wada 
Z jej najpiękniejszym kłóciła się wdziękiem, 
Cały mu urok z wolna odbierała; 
Ty jedna tylko, ty, nieporównana, 
Wszystkie przymioty wszystkich stworzeń łączysz. 

MIRANDA

Nie znam nikogo z płci mej; nie pamiętam 
Twarzy kobiecej, prócz mojej w zwierciadle, 
Anim widziała, co mężem zwać mogę, 
Prócz ciebie tylko, dobry przyjacielu, 
I oprócz równie drogiego mi ojca: 
Jakie są twarze innych ludzi, nie wiem, 
Ale na klejnot mojego posagu, 
Na moją skromność, przysięgam, że nie chcę 
Innego w życiu jak ty towarzysza, 
Bo wyobraźnia ma nie umie stworzyć 
Prócz ciebie godnej kochania istoty. 
Lecz ja szalona szczebiocę ci słowa 
Na ojca mego rozkazy niepomna. 

FERDYNAND

Mirando, jestem księciem, królem może 
(Obym się mylił w moim przypuszczeniu!), 
Nie więcej pragnę znosić tę niewolę 
Jak od much widzieć wargi me nabrzmiałe. 
A teraz słuchaj słów z głębi mej duszy: 
Ledwom cię ujrzał, zaraz serce moje 
Do ciebie biegło, by ci wiernie służyć: 
Dla ciebiem został tym cierpliwym drwalem. 

MIRANDA

Czy ty mnie kochasz?  

FERDYNAND

O niebo i ziemio, 
Bądźcie mi świadkiem! Jeśli prawdę mówię, 
Szczęśliwym skutkiem słowa me uwieńczcie, 
A jeśli kłamię, wszystkie me nadzieje  
Ziemskiego szczęścia na łzy niech się zmienią! 
Kocham cię, cenię, uwielbiam nad wszystko, 
Co świat ten mieści. 

MIRANDA

Ja szalona płaczę 
Nad tym, co całą duszę mą raduje. 

PROSPERO

Dwóch szczerych uczuć jak piękne spotkanie! 
Niech świeża rosa boskich błogosławieństw 
Na kwiat ten młody bogato się zleje! 

FERDYNAND

I czemuż płaczesz?  

MIRANDA

Nad mą niegodnością, 
Która dać nie śmie, co chcę ofiarować, 
A wziąć się lęka, bez czego żyć nie chcę. 
Lecz to żart pusty, miłość bowiem moja 
Tym bardziej widna, im ją bardziej kryję. 
Precz więc ode mnie lękliwe wybiegi, 
A bądź mi radcą, niewinności święta! 
Jestem ci żoną, jeśli chcesz mnie pojąć, 
Jeśli mnie nie chcesz, umrę twoją sługą; 
Jak towarzyszkę możesz mnie odepchnąć, 
To w twej jest mocy, jak w mojej jest mocy, 
Czy chcesz, czy nie chcesz, twą być niewolnicą. 

FERDYNAND

Mą panią, droga, ja twym niewolnikiem. 

MIRANDA

Więc mężem moim?  

FERDYNAND

A tak chętnym sercem, 
Jak chętnym więzień do wolności wraca. 
Oto ma ręka. 

MIRANDA

To moja, w niej serce. 
A teraz żegnam cię na pół godziny. 

FERDYNAND

O, bądź mi zdrowa, tysiąc, tysiąc razy!  
Wychodzą.

PROSPERO

Chociaż nie mogę cieszyć się jak oni, 
Dla których wszystko słodkim jest zdziwieniem, 
Większej radości nic nie zbudzi we mnie. 
Do księgi teraz! Jeszcze przed wieczerzą 
Praca niejedna w sprawie tej mnie czeka 
Wychodzą.

SCENA II

Inna część wyspy.
Wchodzą: Stefano, Trynkulo, za nimi Kaliban z butelką.

STEFANO

Ani słowa więcej! Jak wypróżnimy beczułkę, zaczniemy pić wodę; ale przódy ani kropelki. Śmiało więc naprzód i szturmuj do flaszki! Sługo-potworo, pij do mnie!

TRYNKULO

Sługo-potworo! To wyspa szaleństwa. Powiadają, że tylko pięciu liczy mieszkańców; my tu trzej jesteśmy; jeśli dwaj pozostali mają głowy naszym podobne, chwieje się państwo w swoich podstawach.

STEFANO

Pij, sługo-potworo, kiedy ci rozkazuję. I cóż tak na mnie patrzysz? Zdawałoby się, że ci oczy do głowy przyśrubowano.

TRYNKULO

I gdzież chcesz, żeby mu je przyśrubowano? Byłby prawdziwie nieoszacowaną potworą, gdyby miał oczy w ogonie.

STEFANO

Mój pachołek-potwora język w winie utopił; co do mnie, ja i w morzu utopić się nie mogłem. Nim dostałem się do brzegu, tam i sam trzydzieści i pięć mil upłynąłem. Na to światło dzienne, potworo, będziesz moim porucznikiem albo chorążym.

TRYNKULO

Zrób go porucznikiem; nim zacznie nosić chorągiew, trzeba, żeby przód sam stać mógł na nogach.

STEFANO

Nie cofniemy przynajmniej kroku, monsieur potworo.

TRYNKULO

Ani posuniecie go naprzód, ale jak psy milczkiem przycapniecie.

STEFANO

Ciołku z księżyca, otwórz gębę choć raz w życiu, jeśli jesteś dobrym ciołkiem z księżyca.

KALIBAN

Pozwól mi, panie, oblizać twój trzewik; 
A temu służyć nie chcę — nie ma serca. 

TRYNKULO

Kłamiesz, ty najgłupsza potworo! Mam dosyć serca, żeby policjanta przez kij przesadzić. Jak to, ty bezwstydna rybo, byłże kiedy tchórzem człowiek, który wypił tyle wina, co ja dzisiaj? I ty śmiesz prawić takie potwarcze kłamstwa, ty, co jesteś tylko pół rybą a pół potworą?

KALIBAN

O patrz, jak ze mnie szydzi; o mój panie, 
Jaśnie mój panie, czy pozwolisz na to? 

TRYNKULO

Jaśnie panie powiada? Czy widział kto głupszą potworę?

KALIBAN

Patrz, znowu; proszę, na śmierć go zakąsaj.

STEFANO

Trynkulo trzymaj język za zębami; na najmniejszy znak buntu na pierwszej gałęzi. — Ten biedny potwór jest moim poddanym i nie pozwolę, aby cierpiał krzywdę.

KALIBAN

Dzięki ci, panie! Czy raczysz raz jeszcze 
Wysłuchać prośby, którą ci zaniosłem? 

STEFANO

Ani wątpliwości. Klęknij i powtórz! Ja i Trynkulo, stojąc, będziemy słuchali.

Wchodzi Ariel niewidzialny.

KALIBAN

Jak już mówiłem, służę tyranowi, 
Który przez chytrość swoją i przez czary 
Ukradł mi wyspę. 

ARIEL

Kłamiesz. 

KALIBAN

Ty sam kłamiesz, 
Ty małpo śmieszna; jakże z serca pragnę, 
Żeby udusił cię mój pan waleczny! 
Nie kłamię wcale. 

STEFANO

Trynkulo, jeśli mu raz jeszcze przerwiesz opowiadanie, na tę rękę, wytrącę ci kilka zębów.

TRYNKULO

Ja? Ja nic nie mówiłem.

STEFANO

Więc ani mur-mur ani mar-mar! (do Kalibana) Ciągnij rzecz dalej.

KALIBAN

Jak powiedziałem, wyspę w posiadanie 
Czarami zyskał. Jeśli twa chce wielkość 
Pomścić to na nim — bo wiem, że masz serce, 
Lecz ten go nie ma. 

STEFANO

Nie podlega wątpliwości.

KALIBAN

Będziesz jej panem, ja ci będę służył.

STEFANO

Jakże to zrobić? Czy możesz mnie poprowadzić do nieprzyjaciela?

KALIBAN

Nic łatwiejszego: we śnie ci go wydam, 
Łatwo mu w głowę będziesz gwóźdź mógł zabić. 

ARIEL

Kłamiesz; nie możesz.

KALIBAN

Co za pstry błazen i bez mózgu dudek!  
Błagam cię, daj mu dobrego szturchańca, 
Odbierz mu flaszkę, a potem niech pije 
Słoną mórz wodę, bo mu nie pokażę, 
Gdzie źródła biją. 

STEFANO

Trynkulo, nie narażaj się na nowe niebezpieczeństwo; przerwij jeszcze choć tylko jednym słowem opowiadanie potwory, a przysięgam na tę rękę, że litość za drzwi wypchnę i na leśne zbiję cię jabłko.

TRYNKULO

Czego ty chcesz ode mnie? Co ja wam zrobiłem? Nie powiedziałem słówka; usunę się dalej.

STEFANO

Czy nie powiedziałeś, że kłamie?

ARIEL

Kłamiesz.

STEFANO

Kłamię? Dobrze, weź więc, co ci daję (uderza go). Jeśli ci to do smaku, raz jeszcze zadaj mi kłamstwo.

TRYNKULO

Nie zarzucałem ci kłamstwa. Czyś stracił rozum i uszy zarazem? Niech zaraza padnie na twoją butelkę! To są skutki wina i pijaństwa. Morowe powietrze na twoją potworę, a twoje palce niech diabli porwą!

KALIBAN

Ha, ha, ha!

STEFANO

A teraz prowadź dalej twoją powieść. Proszę cię, trzymaj się w oddaleniu.

KALIBAN

Wybij go dobrze, a po krótkim czasie 
I ja bić będę. 

STEFANO

Odsuń się. Mów dalej. 

KALIBAN

Więc jak mówiłem, zwyczajem jest jego 
Spać po południu. Zabrawszy mu książki, 
Możesz go zdusić albo łupą drzewa 
Czaszkę mu rozbić, lub na pal go nadziać, 
Albo mu gardziel przeciąć twoim nożem. 
Ale pamiętaj, zabierz mu przód książki, 
Bo on bez książek nie mędrszy ode mnie; 
Bez nich na pomoc nie przyjdą mu duchy, 
Które go z serca jak ja nienawidzą. 
Spal tylko książki! Ma on pyszne sprzęty, 
W które przystroi dom, gdy go mieć będzie. 
Lecz co uwagi jest twej najgodniejsze,  
To córki piękność — on ją sam nazywa 
Nieporównaną. Z niewiast nie widziałem 
Jak córkę jego i matkę Sykoraks, 
Ale Sykoraks tak ona prześciga, 
Jak rzecz największa prześciga najmniejszą. 

STEFANO

I czy naprawdę tak piękną jest dziewką?

KALIBAN

O wierzaj, wierzaj, godna twego łoża 
I na świat ładne wyda ci potomstwo. 

STEFANO

Potworo, zabiję tego człowieka. Córka jego i ja będziemy królem i królową (Boże błogosław naszej mościwości!). Trynkulo i ty będziecie wicekrólami. Trynkulo, jak ci się plan ten podoba?

TRYNKULO

Przewyborny.

STEFANO

Daj mi rękę; żałuję, żem ci skórę wygarbował; ale póki życia, trzymaj język za zębami.

KALIBAN

Za pół godziny znajdziem go śpiącego; 
Czy chcesz go zabić? 

STEFANO

Zabiję, na honor! 

ARIEL

Wszystko to panu mojemu doniosę.

KALIBAN

Lejesz mi w serce rozkosz i wesele. 
Cieszmy się teraz! Czy chcesz mi zanucić 
Piosneczkę, której przed chwiląś mnie uczył? 

STEFANO

Chętnie przychylam się do twojej prośby, potworo. Dalej, Trynkulo, śpiewajmy! (śpiewa) 
Bij ich i drwij z nich, i kpij z nich, i drwij z nich, 
A myśl jest wolna! 

KALIBAN

To nie ta nuta.

Ariel gra na piszczałce i na bębenku.

STEFANO

Co się to znaczy?

TRYNKULO

To nuta naszej piosneczki grana przez pana Nikogo.

STEFANO

Jeśliś jest człowiekiem, pokaż się we własnej postaci; jeśliś jest diabłem, pokaż się, jak ci się podoba.

TRYNKULO

A odpuść nam nasze winy!

STEFANO

Kto umiera, płaci wszystkie długi; wyzywam cię! Panie, zmiłuj się nad nami!

KALIBAN

Czy się boisz?

STEFANO

Nie, potworo, nigdy!

KALIBAN

Nie bój się; wyspa pełna jest rozgłosów  
I słodkich pieśni nigdy nieszkodzących. 
Czasami tysiąc dźwięcznych instrumentów 
Brzmi nad mym uchem; czasami brzmią głosy, 
Co, gdym się ze snu długiego obudził, 
Znów mnie uśpiły, a wtedy w marzeniu 
Zda się, że chmury otwarte widziałem 
I wielkie skarby spaść na mnie gotowe, 
Tak, że zbudzony marzyć znów pragnąłem. 

STEFANO

Pokazuje się, że będę miał rozkoszne królestwo, będę miał kapelę bez kosztów.

KALIBAN

Gdy Prospero zginie.

STEFANO

Co się spełni niebawem; nie zapomniałem historii.

TRYNKULO

Głos się oddala; idźmy za nim, a potem do dzieła!

STEFANO

Potworo, prowadź nas; my za tobą. Chciałbym widzieć tego bębenistę; bije jak za dobrych czasów.

TRYNKULO

Czy chcesz ruszyć w drogę? Spieszę za tobą, Stefano.

Wychodzą.

SCENA III

Inna część wyspy.
Wchodzą: Alonso, Sebastian, Antonio, Gonzalo, Adrian, Francisko i inni.

GONZALO

Na Matkę Boską, nie mogę iść dalej. 
Stare mnie kości bolą; co za droga 
Śród ścieżek długich, dziwnie pogmatwanych! 
Pozwól wypocząć. 

ALONSO

Nie mogę cię ganić, 
I ja znużony, czuję ociężenie 
Na duszy nawet; usiądź i wypocznij. 
Tu składam wszystkie próżne me nadzieje, 
Nie chcę ich dłużej za pochlebców trzymać; 
Darmo go, darmo szukamy — utonął; 
A z wszystkich naszych badań bezowocnych 
Śmieje się morze. Niechże i tak będzie! 

ANTONIO

(na stronie do Sebastiana)
Cieszę się z serca, że nadzieję stracił. 
Tylko ty, panie, choć raz zawiedziony, 
Nie trać nadziei. 

SEBASTIAN

Przy pierwszej zręczności5 
Dokończym dzieła. 

ANTONIO

Dokończym tej nocy, 
Bo teraz, ciężką znużeni podróżą, 
Nie będą zdolni czujnej straży trzymać 
Jak wypoczęci. 

SEBASTIAN

Tej nocy. Dość na tym! 
Uroczysta i dziwna muzyka. Prospero w powietrzu, niewidzialny. Wchodzą dziwne postacie i zastawiają ucztę. Tańczą wokoło, a uprzejmymi znakami pozdrowienia zapraszają króla i jego towarzyszy, żeby jedli. Potem wychodzą.

ANTONIO

Skąd ta harmonia? Dobrzy przyjaciele, 
Słuchajcie tylko!  

GONZALO

Dziwnie słodkie pieśni! 

ALONSO

Ześlij nam, Boże, twych stróżów aniołów! 
I cóż to było? 

SEBASTIAN

Żyjące jasełka. 
Uwierzę teraz, że są jednorożce, 
Że jest w Arabii drzewo — tron Feniksa — 
Że tej godziny Feniks tam króluje. 

ANTONIO

Wierzę w to wszystko. Niech się do mnie zgłosi 
Rzecz, w którą żaden wierzyć nie chce człowiek, 
A ja przysięgą prawdziwość jej stwierdzę. 
Nie, nigdy żaden podróżny nie kłamał, 
Chociaż go głupi potępia domator. 

GONZALO

Kto by mi wierzył, gdybym w Neapolu 
Prawił, że takich widziałem wyspiarzy, 
(Bo bez wątpienia to lud jest tej wyspy), 
Co pod postacią dziwną i potworną 
Mają obyczaj lepszy, łagodniejszy, 
Niżeli wielu, ba! niźli ktokolwiek 
Z ludzi żyjących w naszym pokoleniu? 

PROSPERO

(na stronie)
Poczciwy panie, dobrze powiedziałeś, 
Bo z was niejeden od diabła jest gorszy. 

ANTONIO

Nigdy się dosyć wydziwić nie mogę, 
Jak te postacie, te ruchy i dźwięki, 
Choć bez języka, dziwnie wyrażają 
Niemą rozmowę. 

PROSPERO

(na stronie)
Nie chwal ich przed czasem.  

FRANCISKO

Cudem zniknęli.  

SEBASTIAN

Mniejsza, skoro po nich 
Bankiet się został; bo mamy żołądki. 
Czyli chcesz, królu, skosztować? 

ALONSO

Dziękuję. 

GONZALO

Na honor, królu, nie masz się co lękać. 
Kto z nas w dzieciństwie dałby temu wiarę, 
Że są górale z wolami jak woły, 
Na których szyjach wiszą torby mięsa? 
Lub że są ludzie z głowami na piersiach, 
Za co nam każdy wędrownik dziś ręczy, 
Co za powrotem bierze pięć za jedno6? 

ALONSO

Co do mnie, biorę za łyżkę bez trwogi, 
Choćby to była ma ostatnia uczta; 
Czuję, że minął już mój czas najlepszy, 
Mniejsza o resztę. Za mną, bracie, książę! 
Grzmoty i błyskawice. Wbiega Ariel w postaci harpii, roztacza skrzydła nad stołem; bankiet znika.

ARIEL

Wy trzej grzesznicy, chciało przeznaczenie 
(Wszechwładca ziemi i wszech ziemskich rzeczy), 
Żeby łakome wypluło was morze 
Na dziką wyspę, gdzie nie ma człowieka, 
Boście niegodni żyć pomiędzy ludźmi. 
Ja wam szaleństwem zmysły pomieszałem. 
(widząc, że Alonso, Sebastian i inni dobywają oręży) 
Właśnie z podobną do waszej odwagą 
Topią się ludzie albo się wieszają. 
Szaleni, jam jest sługą przeznaczenia; 
Żywioły wasze hartujące miecze 
Tak mogą łatwo wiatr świszczący ranić 
Lub zabić fale wciąż się zsuwające, 
Jak jeden puszek z moich piór otrącić. 
Jak ja bezranni moi towarzysze.  
Choćbyście nawet i ranić nas mogli, 
Za ciężkie teraz miecze dla rąk waszych, 
Podnieść ich wasze nie sprostają siły. 
Pomnijcie teraz (w tym przybyłem celu), 
Że wy trzej, niegdyś, dobrego Prospera 
Z Mediolanu śmieliście wypędzić 
Na morskie fale (morze mści się teraz), 
Z niewinną córką okrutnie porzucić; 
Za czarną zbrodnię niebo sprawiedliwe, 
Co karę zwleka, lecz nie zapomina, 
Przeciw wam burze i morza, i ziemi, 
Przeciw wam wszystkie podniosło stworzenia. 
Ono, Alonso, wydarło ci syna, 
Ono przez moje skazuje was usta 
Na zgon powolny, tysiąckroć straszniejszy 
Od śmierci nagłej, co wszędzie za wami 
Krok w krok pogoni. By gniew ten przebłagać, 
Który inaczej śród samotnej wyspy 
Zwali się na was, nie ma jak pokuta 
Szczera, serdeczna i jak czyste życie.  
Znika śród grzmotów. Wkrótce, śród łagodnej muzyki, wchodzą postacie, tańczą z grymasami i szyderstwami i stół wynoszą.

PROSPERO

(na stronie)
Udałeś pysznie harpię, Arielu, 
Z nieporównanym wdziękiem i urokiem; 
W przemowie do nich nic nie opuściłeś 
Z moich poleceń; z równą pochopnością 
Podrzędne duchy spełniły mą wolę. 
Skutkuje dzielnie czarów mych potęga, 
A wrogi moje uwikłane szałem 
W mojej są mocy. Teraz w tym obłędzie 
Zostawiam wszystkich, a śpieszę odwiedzić 
Utopionego w ich myśli Fernanda 
I córkę jemu jak mnie równie drogą. 
Znika.

GONZALO

Przez Boga, królu! Czemu osłupiały 
Patrzysz tak na mnie? 

ALONSO

Potwornie! Potwornie! 
Zda mi się, fale o tym mi ryczały, 
Śpiewały wiatry, a piorun jak organ  
Poważny, straszny, wymówił mi głośno 
Imię Prospera, zbrodnie me przypomniał. 
Dlatego syn mój śpi na dnie błotnistym; 
Pójdę go szukać głębiej, niż zapada 
Sonda żeglarska i w mule z nim usnę. 
Wychodzi.

SEBASTIAN

Niech naraz jeden tylko czart tu przyjdzie, 
A pułk ich zbiję. 

ANTONIO

Ja ci dopomogę.  
Sebastian i Antonio wychodzą.

GONZALO

Rozpacz ich goni: ha! bo wielka zbrodnia, 
Jakby trucizna wolno działająca, 
Dusze ich palić teraz rozpoczęła. 
Spieszcie za nimi, kto ma chybsze7 nogi, 
Przeszkodźcie dziełu, do którego teraz 
Gna ich szaleństwo. 

ADRIAN

O, śpieszcie się, błagam!  
Wychodzą.
  1. osiąc — dziś popr.: osiągnąć; tu: forma skrócona dla zachowania rytmu. [przypis edytorski] ↩
  2. szychtować — przygotowywać, szykować, oprawiać itp. [przypis edytorski] ↩
  3. trzy godzin czasu — dziś popr.: trzy godziny czasu. [przypis edytorski] ↩
  4. przód — wprzód, najpierw. [przypis edytorski] ↩
  5. zręczność — tu okazja, sprzyjające okoliczności. [przypis edytorski] ↩
  6. za powrotem bierze pięć za jedno — Dawnymi czasy każda podróż tyle przedstawiała niebezpieczeństw, że wybierający się w daleką drogę składał w depozyt sumę pieniędzy, którą za powrotem odbierał pięć za jeden. Jeśli nie wrócił, suma zostawała własnością depozytariusza. [przypis redakcyjny] ↩
  7. chybszy — st. wyż. przym. chybki: szybki, zwinny. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Burza · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/burza/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Leon Ulrich

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis