Loreva
Loreva

Rozdział 7 z 7

AKT PIĄTY

SCENA PIERWSZA

Henryka, Trysotyn.

HENRYKA

O tym małżeństwie przez mą matkę planowanym  
Chciałabym w cztery oczy wprzód pomówić z panem  
I sądzę, wobec tego, co widzisz dokoła,  
Że może głos rozsądny przekonać cię zdoła.  
Wiem, iż wraz z moją ręką pan sobie to wróży,  
Że wniosę mu do domu posag wcale1 duży;  
Lecz ten pieniądz, łakomy tak dla zwykłych ludzi,  
Wszak w prawym filozofie żądzy nie obudzi,  
A nicość dóbr doczesnych, świetności blask pusty,  
Głosisz pan, mniemać wolno, nie samymi usty2. 

TRYSOTYN

Toteż nie to zrodziło me tkliwe zapały;  
Twe lica, twój wzrok razem bystry i nieśmiały,  
Twój powab, wdzięki twoje, to bogactwa owe,  
Co sprawiły, iż dla cię postradałem głowę:  
Tym skarbom święcę swoje najżywsze płomienie. 

HENRYKA

Za uczucie tak wzniosłe wdzięcznam nieskończenie;  
Ile zaszczytu dla mnie w nim, dobrze rozumiem  
I żal mi, że odpłacić go wcale nie umiem.  
Szacunku złożę panu, jakie chcesz, dowody,  
Lecz bym mogła go kochać, są pewne przeszkody.  
Uczuć swych ani chęci serce nie rozdwoi:  
Otóż Klitander z dawna mieszka w duszy mojej;  
Wiem, że pan go przymioty3 swoimi zwycięża;  
Że krzywdzę sama siebie, biorąc go za męża,  
Że twe talenty warte zbudzić miłość we mnie,  
Że nie mam racji, słowem; lecz cóż, to daremnie;  
I całym mym rozsądkiem ledwie tyle zmienię,  
Żem zła sama na siebie o to zaślepienie. 

TRYSOTYN

Dar twej ręki, o którą zabiegać się śmiałem,  
Odda mi serce, co dziś Klitandra udziałem,  
I czułe me starania, tuszyć4 sobie mogę,  
Do twej miłości z czasem znajdą słodką drogę. 

HENRYKA

Nie; pierwszym mym uczuciom serce jestem dłużną  
I drogi doń, to pewna, szukałbyś na próżno.  
Myśli moje otwieram panu bez obawy,  
Wszakże nie ma w nich ujmy dla twej czci lub sławy.  
Ów żar miłosny, co się nieci w sercach ludzi,  
Nie jest zalet następstwem ni od nich się budzi:  
To czysty kaprys: nieraz ledwo możem sobie  
Zdać sprawę, co ujęło nas w jakiejś osobie.  
Ach, gdyby się kochało z wyboru, z rozsądku,  
Pan byś całą mą tkliwość posiadł od początku,  
Lecz, wiadomo, w te względy miłość się nie bawi.  
Niech więc w mym zaślepieniu pan mnie już zostawi  
I nie zbroi się wolą matki niewzruszoną,  
Co mnie, wbrew chęci mojej, chce zrobić twą żoną.  
Uczciwy człowiek w młodej nie szuka dziewczynie  
Tego, co gwałt rodziców daje mu jedynie;  
Ofiary z niej dla siebie czynić nie pozwoli  
I, gdy chce zyskać serce, to po dobrej woli.  
Niechże pan mojej matki więc nie doprowadza,  
By śluby moje miała zniweczyć jej władza;  
Wyrzecz się mnie; niech inna, szczęśliwsza, otrzyma  
Hołd serca, które równych sobie wiele nie ma. 

TRYSOTYN

Jakże ci w tym me serce może być powolne5?  
Daj mu rozkazy, które wykonać jest zdolne;  
Lecz cofnąć ci swą miłość czyliż może ono,  
Dopókiś wdzięków czarem jest opromienioną  
I dopóki me oczy urokiem niebiańskim... 

HENRYKA

Ech! Skończmy te androny6, z przeproszeniem pańskim.  
Wszak masz pan swoje Irys, Filis, Amaryle,  
Których wdzięk opiewałeś wierszem razy tyle  
I którym duszy twojej tkliwe niepokoje... 

TRYSOTYN

Tam przemawiał mój talent, a nie serce moje;  
Poeta jeno7 sławił te piękne zwodnice,  
Lecz czucia swe oddałem uroczej Henryce. 

HENRYKA

Ech, doprawdy...  

TRYSOTYN

Choć słowo to panią obraża, 
Me serce się w swych chęciach tak łatwo nie zraża.  
Miłość ma, dotąd skromnie przed tobą ukryta,  
Od tej chwili radośnie swoją panią wita;  
Nic mi obrazu twego nie wydrze z pamięci  
I, chociaż bóstwo moje potępia me chęci,  
Ja nie umiem odtrącić pomocy matczynej,  
Co chce mi oddać pragnień mych przedmiot jedyny;  
I bylebym uwieńczyć mógł płomień tak słodki,  
Bylebym posiadł ciebie, mniejsza mi o środki. 

HENRYKA

Lecz czyli8 pan rozważył, na co się naraża  
Ten, kto swą żonę gwałtem wlecze do ołtarza?  
Że to nie jest bezpiecznie — muszę rzec już jasno —  
Zaślubiać pannę mimo jej ochotę9 własną;  
I że odwet kobiety niewolonej siłą  
Może dla męża skończyć się bardzo niemiło? 

TRYSOTYN

Z pogodnym czołem zniosę, co mi wróżą losy:  
Mędrzec przygotowany jest na wszystkie ciosy,  
W duszy jego, wyzutej z poziomych słabości,  
Troska o takie rzeczy zgoła nie zagości  
I nie kłopoce w myślach się ani na chwilę  
O to, czemu zapobiec nie jest w jego sile. 

HENRYKA

W istocie filozofia pańska mnie zachwyca;  
Nie przypuszczałam, że w niej cnót tylu skarbnica  
I że dzięki niej, patrząc na takie przypadki,  
Człowiek się na heroizm zdobywa tak rzadki.  
Ta moc duszy, co panu ma słodzić twą dolę,  
Warta, by otworzono jej najszersze pole;  
Godna jest znaleźć kogoś, kto by ją z zapałem  
Nieustannie dobywał na jaw w świetle całem;  
Że zaś ja nie poczuwam się na siłach wcale,  
Aby hart twój ujawnić w całej jego chwale,  
Pozostawiam to innej i przysięgam panu,  
Że nie myślę z nim dzielić małżeńskiego stanu. 

TRYSOTYN

odchodząc
Zobaczym, czy do końca będzie tak zawzięta;  
Tam już musieli chyba sprowadzić rejenta. 

SCENA DRUGA

Chryzal, Klitander, Henryka, Marcyna.

CHRYZAL

A, jesteś tutaj, dziecko; rad jestem niezmiernie;  
Pójdź, spełnij swą powinność posłusznie i wiernie,  
I ugnij swoją wolę przed ojca rozkazem.  
Z twoją matką rozprawię się wreszcie tym razem;  
A, by jej lepiej dopiec, sam tu po kryjomu  
Sprowadziłem Marcysię z powrotem do domu. 

HENRYKA

Jak można najroztropniej rzecz prowadzisz całą.  
Oby tylko, mój ojcze, nic cię nie zachwiało;  
Coś postanowił, ostro do celu doprowadź  
I nie daj sobą zbytniej dobroci kierować.  
Jako ty rozkazałeś, tak niechaj się stanie  
I nie daj, aby matka przeparła swe zdanie. 

CHRYZAL

Jak to! Czy mnie uważasz za jaką fujarę? 

HENRYKA

Niech Bóg broni!  

CHRYZAL

Za durnia, popychadło stare? 

HENRYKA

Któż to mówi, mój ojcze?  

CHRYZAL

Czym niezdolny może, 
Gdym coś zamyślił, wytrwać w stanowczym oporze?  

HENRYKA

Ależ owszem.  

CHRYZAL

Czy w wieku, w którym jestem oto, 
Nie godzi mi się rządzić mą własną ochotą?  

HENRYKA

Z pewnością.  

CHRYZAL

I że może, w mej słabości podłej, 
Pozwolę, by mnie baby w domu za nos wiodły? 

HENRYKA

Ależ, mój ojcze...  

CHRYZAL

Ejże! Cóż to wreszcie znaczy? 
Nauczę cię, jak z ojcem masz gadać inaczej! 

HENRYKA

Jeżelim cię dotknęła, to wbrew chęci mojej. 

CHRYZAL

Do mojej woli wszystko się tutaj dostroi.  

HENRYKA

Bardzo dobrze, mój ojcze.  

CHRYZAL

Ja jeden mam prawo 
Rządzić, ale nikt inny.  

HENRYKA

Tak, ojczulku; brawo! 

CHRYZAL

Jam tu głową rodziny z niewzruszonym głosem. 

HENRYKA

Zgoda.  

CHRYZAL

I córki swojej ja rozrządzam losem. 

HENRYKA

Och, tak!  

CHRYZAL

Nikt mi przeciwić się tutaj nie może. 

HENRYKA

Któż by śmiał o tym wątpić? 

CHRYZAL

I w męża wyborze 
Pokażę ci, że tylko ojca twego wola  
Coś znaczy, a nie jakaś matczyna swawola. 

HENRYKA

Ach, ja do tych rozkazów najchętniej się nagnę:  
Zmuś mnie do posłuszeństwa: tego tylko pragnę. 

CHRYZAL

Zobaczymy, czy żonie moja władza święta... 

KLITANDER

Oto idzie i wiedzie już z sobą rejenta.  

CHRYZAL

Brońcież mnie wszyscy. 

MARCYNA

Dobrze. Już ja tam pomogę, 
Gdyby panu spróbował ktosik włazić w drogę. 

SCENA TRZECIA

Filaminta, Beliza, Armanda, Trysotyn, Rejent, Chryzal, Klitander, Henryka, Marcyna.

FILAMINTA

do Rejenta
Zdałoby się odmienić wasz styl nieco stary  
I tchnąć weń ozdobności wykwintniejszej gwary. 

REJENT

Nasz styl jest bardzo dobry i podrwiłbym głową,  
Gdybym w jego formułach zmienił bodaj słowo. 

BELIZA

Ach, cóż za barbarzyństwo włada tym plemieniem!  
Proszę pana przynajmniej, nauki imieniem,  
By tam, gdzie posag w frankach i funtach się znaczy,  
Przez miny10 i talenty11 opisać go raczej,  
A w miejsce daty wpisać Idy12 i Kalendy13. 

REJENT

Także coś! Durniem by mnie okrzyczano wszędy,  
Gdybym się zastosował do takich grymasów. 

FILAMINTA

Za wcześnie snadź14 z barbarią walczyć naszych czasów!  
Proszę więc, chciej pan miejsce zająć przy tym stole. 
Spostrzegając Marcynę
Co! Ta bezwstydna jeszcze mnie tu w oczy kole?  
I któż to śmiał ją wpuścić do mojego domu? 

CHRYZAL

W swoim czasie opowie się co, jak i komu.  
Ważniejsza rzecz tu musi wprzód być wyjaśniona. 

REJENT

Przystąpmy do kontraktu. Gdzież jest narzeczona?  

FILAMINTA

Wydaję młodszą córkę.  

REJENT

Tak niby wynika. 

CHRYZAL

wskazując Henrykę
Oto jest właśnie ona: zowie się Henryka.  

REJENT

Wybornie, a pan młody?  

FILAMINTA

wskazując Trysotyna
Małżonkiem jej czynię 
Tego pana.  

CHRYZAL

wskazując Klitandra
Ja zasię zezwalam jedynie, 
By zaślubiła jego. 

REJENT

Dwaj panowie młodzi! 
Tego nie ma w zwyczaju. 

FILAMINTA

do Rejenta
O cóż panu chodzi? 
Pisz pan, pisz, że Trysotyn mym zięciem zostanie. 

CHRYZAL

Że mym zięciem Klitander, pisz pan, drogi panie.  

REJENT

Porozumcież się państwo na wszelkie sposoby  
I zgódźcie co do pana młodego osoby. 

FILAMINTA

Proszę się zastosować do mego zlecenia.  

CHRYZAL

Pisz pan tak, jak kazałem; niech pan nic nie zmienia. 

REJENT

I kogóż teraz słuchać mam w tej głupiej roli?  

FILAMINTA

do Chryzala
Jak to! Ty się sprzeciwiać chciałbyś mojej woli? 

CHRYZAL

Ja nie ścierpię, by córkę mą ktoś brał za żonę  
Dlatego, że gotówki nieco mam złożone. 

FILAMINTA

W istocie ktoś się troszczy tutaj o pieniądze!  
Mędrzec ma inne troski na świecie, jak sądzę. 

CHRYZAL

Słowem, za zięcia tylko Klitandra uznaję. 

FILAMINTA

wskazując Trysotyna
Ja zaś za męża córce tego pana daję.  
Mój wybór dziś się ziści; nie ma i gadania. 

CHRYZAL

Ejże! Bardzo coś pewna pani swego zdania! 

MARCYNA

Nie babska rzecz przewodzić (i ja, choć kobita,  
Wiem, że chłop ma we wszystkim górą być) i kwita. 

CHRYZAL

Dobrze mówi.  

MARCYNA

I źle się w takim domu dzieje, 
Kędy kokosza głośniej od koguta pieje. 

CHRYZAL

Otóż to!  

MARCYNA

Śmieją wszyscy się z męża niezdary, 
Którego baba w domu nosi szarawary15. 

CHRYZAL

Tak!  

MARCYNA

Gdybym miała męża, niech mi państwo wierzy, 
Chciałabym, żeby w domu rządził jak należy,  
Nie chciałabym, by ludziom miał być pośmiewiskiem;  
A gdybym mu się nadto nastawiała z pyskiem,  
Zanadto wydziwiała, wyszczerzała zęby,  
Niechby mi tam po trochu poturbował gęby. 

CHRYZAL

To mądrze powiedziane.  

MARCYNA

Pan ma olej w głowie, 
Że chce dla swojej córki chłopa co się zowie. 

CHRYZAL

Tak.  

MARCYNA

Czemuż, choć kawalir jest jak malowany, 
Nie chcieć Klitandra? Po cóż znów, przez boskie rany,  
Wpychać jej mędrka, co wciąż strzępi se ozora?  
A toć jej męża trzeba, a nie profesora;  
I skoro jej nie w głowie gryka i łacina,  
Po jakiegoż jej licha pana Trysotyna? 

CHRYZAL

Dobrze.  

FILAMINTA

Nic jej nie wstrzyma; uszy nam rozedrze! 

MARCYNA

Mędrki takie są dobre, ale na katedrze;  
I, choćbyście mi państwo nie wiem co gadali,  
Nie chciałabym za męża mieć uczonej lali.  
Te wszystkie księgi w domu, to wymysł kaduczy16:  
Z książek się tam małżeństwa człowiek nie nauczy  
I, gdybym kiedy miała z kim już zawrzeć stadło,  
Chcę męża, co by mnie miał za swe abecadło;  
Niech, z przeproszeniem pani, będzie nieuczony,  
I niech jeno doktorem będzie od swej żony. 

FILAMINTA

do Chryzala
Skończone? Dosyć długo już słuchałam może  
Godnej tłumaczki twojej? 

CHRYZAL

Ma rację, nieboże. 

FILAMINTA

A ja powiem, nim nową tyradę17 rozpocznie,  
Że, co każę, spełnionym być musi bezzwłocznie. 
Wskazując Trysotyna
Henryka będzie żoną tego oto pana. 
do Chryzala
Nie próbuj odpowiadać: to sprawa przegrana;  
A jeśli Klitandrowi dałeś swoje słowo,  
Starsza córka za męża jest go wziąć gotową. 

CHRYZAL

Hm! Tak by można sprawę ukończyć bez zwady. 
Do Henryki i Klitandra
Cóż, dzieci? Czy zgadzacie się na te układy? 

HENRYKA

Co! Mój ojcze! 

KLITANDER

do Chryzala
Co! Panie! 

BELIZA

Trudno by nie było 
Znaleźć ofiarę bardziej jego sercu miłą:  
Jednak my cierpim tylko miłości żar wieczny,  
Wolny od ziemskich pyłów, niby blask słoneczny:  
Może w nią wchodzić myśli substancja promienna,  
Lecz wygnana na zawsze istota przestrzenna. 

SCENA CZWARTA

Aryst, Chryzal, Filaminta, Beliza, Henryka, Armanda, Trysotyn, Rejent, Klitander, Marcyna.

ARYST

Przykro mi, że zakłócić muszę to wesele  
Wieściami, co utrapień zwiastują zbyt wiele.  
Dwa listy mi przysłano dla was, z których treści  
Mogę wnosić o waszej okrutnej boleści. 
Do Filaminty
To pełnomocnik pani na me ręce pisze. 
Do Chryzala
To dla ciebie, z Lyonu. 

FILAMINTA

Cokolwiek usłyszę, 
Cóż może duchom naszym być troski przedmiotem? 

ARYST

Czytaj pani; w tym liście właśnie piszą o tem. 

FILAMINTA

czyta

„Łaskawa pani, uprosiłem szanownego szwagra, aby doręczył list, który panią powiadomi o tym, czego nie śmiałem sam donieść osobiście. Zupełne lekceważenie, jakie pani okazuje w sprawach majątkowych, stało się przyczyną, iż adwokat jej nie uprzedził mnie o terminie rozprawy, skutkiem czego przegrała pani bez ratunku proces, który powinien był być wygrany...

CHRYZAL

do Filaminty
Co, twój proces przegrany!  

FILAMINTA

I cóż stąd wynika? 
Mego serca bynajmniej ten cios nie dotyka.  
Oszczędź mi, proszę, twojej skargi tak poziomej  
I jak ja, z hardym czołem przyjmij losu gromy. 
Czyta

„To zaniedbanie pani będzie ją kosztowało czterdzieści tysięcy talarów, na zapłacenie której to sumy wraz z kosztami jesteś pani skazana wyrokiem sądowym”.

Skazana? Cóż to znaczy? Dość szczególne słowo;  
Właściwe dla zbrodniarzy. 

ARYST

Masz słuszność, bratowo 
I oburzenie twoje rozumiem wybornie:  
Sąd winien był napisać, że prosi pokornie,  
Byś zechciała zapłacić, w dobroci łaskawej,  
Te czterdzieści tysięcy i koszta rozprawy. 

FILAMINTA

Zobaczmyż drugie pismo.  

CHRYZAL

„Łaskawy panie, przyjaźń, jaką żywię dla pańskiego brata, sprawia, iż obchodzi mnie wszystko, co pana dotyczy. Wiem, iż powierzyłeś swój majątek w ręce Arganta i Damona i przestrzegam pana, że obaj w jednym dniu zgłosili upadłość...

O nieba! Pójdziem chyba o torbie żebraczej!  

FILAMINTA

Wstydź się, mój mężu; wstydź się! Cóż ten drobiazg znaczy:  
Prawego mędrca żadna klęska nie pogrzebie  
I, chociaż wszystko straci, posiada sam siebie.  
Kończmyż sprawę, z wyboru naszego szczęśliwi. 
Wskazując Trysotyna
Jeszcze jego majątek nas wszystkich wyżywi. 

TRYSOTYN

Nie, pani; chciej powstrzymać się od tego kroku.  
Widzę, że to małżeństwo wszystkim solą w oku;  
Narzucać się nie pragnę i choć wielce cenię... 

FILAMINTA

Dziwnie nagle mu przyszło to zastanowienie;  
I to właśnie w momencie, gdy strata majątku... 

TRYSOTYN

Uporem jej zrażony byłem od początku;  
Raczej wolę się wyrzec tych związków słodyczy,  
Niźli niewolić serce, co innego życzy. 

FILAMINTA

Widzę dziś jasno, widzę, nie na twoją chwałę,  
Dokąd zmierzały tutaj twe chęci wytrwałe. 

TRYSOTYN

Niech pani we mnie widzi, co się jej podoba;  
Nie dbam, jak się w jej oczach wyda ma osoba:  
Lecz nie jestem człowiekiem, który ścierpieć może,  
Gdy go ktoś w dumie jego rani i honorze.  
By znano moją wartość, żądać mogę śmiele,  
A gdzie mi nie są radzi, do nóżek się ścielę. 

SCENA PIĄTA

Aryst, Chryzal, Filaminta, Beliza, Armanda, Henryka, Klitander, Rejent, Marcyna.

FILAMINTA

Jak odsłonił swą duszę chciwością zbrukaną  
I jakże splamił chlubne filozofa miano! 

KLITANDER

Jam nie filozof żaden; lecz, nie mówiąc wiele,  
Z całego serca los wasz najchętniej podzielę  
I, razem z mą osobą, prośbę tutaj składam,  
Byście raczyli przyjąć wszystko, co posiadam. 

FILAMINTA

Zachwyca mnie to szczytne poświęcenie twoje  
I chęci twego serca chętnie zaspokoję.  
Oddaję ci Henrykę: twe cnoty najrzadsze... 

HENRYKA

Nie, matko; ja inaczej teraz na to patrzę  
I pozwól, że odrzucić muszę to zamęście. 

KLITANDER

Jak to! Pani byś chciała złamać moje szczęście  
I dziś, gdy oto możem bez przeszkody wszelkiej... 

HENRYKA

Wiem o tym, że majątek posiadasz niewielki  
I pragnęłam gorąco połączyć się z tobą,  
Gdym wiedziała, że razem z kochaną osobą  
Bierzesz wiano18, co może poprawić twe losy.  
Lecz, odkąd spadły na nas tak dotkliwe ciosy,  
Dość cię kocham, by dzisiaj przez związek takowy  
Naszym nieszczęściem twojej nie obarczać głowy. 

KLITANDER

Każda dola wraz z tobą radosną mi będzie,  
Bez ciebie rozpacz jeno czyha na mnie wszędzie. 

HENRYKA

Miłość zawsze przemawia tak w pierwszym zapale;  
Poniewczasie dopiero przychodzą nam żale.  
Wszak nic tak nie podgryza siły tego węzła  
Niż potrzeba, w codziennych kłopotach ugrzęzła;  
I nieraz obie strony winią się wzajemnie  
o troski, którym umknąć silą się daremnie! 

ARYST

do Henryki
Czy to jedyny powód, który ci dziś każe  
Wzbraniać się, byś z Klitandrem poszła przed ołtarze? 

HENRYKA

Ach, wszystkie moje chęci wszak ku niemu biegą:  
Miłości zbytek tylko dzieli mnie od niego. 

ARYST

Niech was tedy w pragnieniach wspólnych nic nie wstrzyma.  
W wieściach, którem wam przyniósł, słowa prawdy nie ma;  
To był podstęp wojenny i tym kłamstwem małym  
Tej oto czułej parze pomóc nieco chciałem,  
Otworzyć oczy siostrze i dowieść tą próbą,  
Że na swym filozofie zawiedzie się grubo. 

CHRYZAL

Bogu chwała!  

FILAMINTA

Ja także niebu składam modły 
Za to, jak się oszuka ten nikczemnik podły;  
Swojej niskiej chciwości zasłużoną karę  
Otrzyma, kiedy ujrzy tę szczęśliwą parę. 

CHRYZAL

do Klitandra
Że ją dostaniesz, bratku, nie wątpiłem o tym. 

ARMANDA

do Filaminty
Moją krzywdę radości swej czynisz przedmiotem? 

FILAMINTA

Trudno, sam los to wyrył na przeznaczeń karcie;  
Ty, córko, w filozofii masz pewne oparcie  
I znajdziesz hart, którego nic w świecie nie wzruszy. 

BELIZA

Niech się strzeże, bo obraz mój utkwił mu w duszy;  
Niejeden się tak żeni w przystępie zwątpienia  
I życie swoje całe w męczarnię zamienia. 

CHRYZAL

do Rejenta
Dalej, ułóż pan kontrakt, jak rzekłem w tej mierze  
I do mej woli stosuj się w każdej literze. 
  1. wcale (daw.) — całkiem. [przypis edytorski] ↩
  2. usty — dziś popr. forma N.lm: ustami. [przypis edytorski] ↩
  3. przymioty — dziś popr. forma N.lm: przymiotami. [przypis edytorski] ↩
  4. tuszyć (daw.) — mieć nadzieję. [przypis edytorski] ↩
  5. powolny (daw.) — posłuszny. [przypis edytorski] ↩
  6. androny — głupoty. [przypis edytorski] ↩
  7. jeno (daw.) — tylko. [przypis edytorski] ↩
  8. czyli — czy z partykułą pytajną -li. [przypis edytorski] ↩
  9. mimo jej ochotę — dziś popr.: mimo jej ochoty. [przypis edytorski] ↩
  10. mina — staroż. jednostka pieniężna oraz jednostka wagi. [przypis edytorski] ↩
  11. talent — staroż. jednostka płatnicza. [przypis edytorski] ↩
  12. Idy — 13 lub 15 dzień miesiąca w starożytnym rzymskim kalendarzu. [przypis edytorski] ↩
  13. Kalendy — pierwszy dzień miesiąca w rzymskim kalendarzu. [przypis edytorski] ↩
  14. snadź (daw.) — widocznie. [przypis edytorski] ↩
  15. szarawary — tu ogólnie: spodnie. [przypis edytorski] ↩
  16. kaduczy (daw.) — diabli. [przypis edytorski] ↩
  17. tyrada — długa wypowiedź, zwł. podniosła lub gwałtowna. [przypis edytorski] ↩
  18. wiano — posag. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Molière (Molier)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Uczone białogłowy · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/moliere-uczone-bialoglowy/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Tadeusz Boy-Żeleński

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis