Rozdział XVIII Ania przybywa na ratunek

Wszystkie wielkie sprawy łączą się z małymi. Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że decyzja pewnego kanadyjskiego premiera o uwzględnieniu Wyspy Księcia Edwarda na trasie swojej kampanii politycznej nie ma najmniejszego związku z losami małej Ani Shirley z Zielonego Wzgórza. A jednak miała.

Premier przyjechał w styczniu, aby przemówić do swoich lojalnych zwolenników oraz tych przeciwników, którzy zdecydowali się pojawić na ogromnym zgromadzeniu ludowym w Charlottetown. Większość mieszkańców Avonlea stała po stronie premiera; toteż w dzień spotkania niemal wszyscy mężczyźni i spora część kobiet udali się do odległego o niespełna pięćdziesiąt kilometrów miasta. Pani Małgorzata Linde również. Była mocno zaangażowana politycznie i żaden wiec nie mógł się odbyć bez niej, mimo iż sama należała do opozycji. Pojechała więc do miasta, zabierając męża — Tomasz miał się przydać w opiece nad koniem — oraz Marylę Cuthbert. Maryla sama po kryjomu interesowała się polityką, a że uznała, iż to może być jedyna okazja w życiu, by zobaczyć na żywo prawdziwego premiera, skwapliwie z niej skorzystała, zostawiając Anię i Mateusza na gospodarstwie aż do następnego dnia.

Podczas gdy Maryla i pani Małgorzata bawiły się wybornie na zgromadzeniu, Ania i Mateusz mieli przytulną kuchnię na Zielonym Wzgórzu tylko dla siebie. W staromodnym piecu typu Waterloo płonął jasny ogień, a na szybach skrzyły się błękitno-białe kryształki mrozu. Mateusz drzemał na kanapie nad egzemplarzem „Farmers’ Advocate”, zaś Ania siedziała przy stole i uczyła się z ogromnym zapałem, mimo rzucanych co rusz tęsknych spojrzeń w stronę półki z zegarem, gdzie leżała nowa książka, którą pożyczyła jej tego dnia Jane Andrews. Jane zapewniła ją, że lektura gwarantuje niezliczoną ilość dreszczy emocji (lub czegoś w tym rodzaju), więc palce aż świerzbiły Anię, by po nią sięgnąć. To oznaczałoby jednak triumf Gilberta Blythe’a następnego dnia. Ania odwróciła się więc plecami do zegara i starała się wyobrazić sobie, że półki tam nie ma.

— Mateuszu, czy kiedy chodziłeś do szkoły, uczyłeś się geometrii?

— No cóż, nie, nie uczyłem się — odrzekł Mateusz, wybudzając się z drzemki z lekkim drżeniem.

— Szkoda — westchnęła Ania — bo wtedy mógłbyś mi współczuć. Nie da się porządnie współczuć, jeśli samemu się przez to nie przeszło. Geometria kładzie się cieniem na całym moim życiu. Mateuszu, taki ze mnie osioł w tej dziedzinie.

— No, nie wiem — powiedział uspokajająco Mateusz. — Myślę, że we wszystkim radzisz sobie dobrze. Pan Phillips powiedział mi w zeszłym tygodniu w sklepie Blaira w Carmody, że jesteś najzdolniejszą uczennicą w szkole i robisz szybkie postępy. „Szybkie postępy”: tak dokładnie powiedział. Są tacy, co wygadują na Teddy’ego Phillipsa, że marny z niego nauczyciel, ale myślę, że zna się na rzeczy.

Mateusz uznałby, że każdy, kto chwali Anię, „zna się na rzeczy”.

— Jestem pewna, że szłoby mi lepiej, gdyby tylko nie zmieniał liter — skarżyła się Ania. — Nauczę się twierdzenia na pamięć, a potem on rysuje je na tablicy, wpisuje inne litery niż te w książce i wszystko mi się miesza. Nie sądzę, że nauczyciel powinien wykorzystywać taką niegodziwą przewagę, nieprawdaż? Teraz uczymy się rolnictwa i w końcu dowiedziałam się, dlaczego drogi są czerwone. To wielka pociecha. Ciekawe, jak bawią się Maryla i pani Linde. Pani Linde mówi, że przez to, jak rządzą w Ottawie, Kanada schodzi na psy, i że to straszne ostrzeżenie dla wyborców. Twierdzi też, że gdyby kobietom pozwolono głosować, szybko doczekalibyśmy się błogosławionej zmiany. A na kogo ty głosujesz, Mateuszu?

— Na konserwatystów — odparł bez wahania Mateusz. Głosowanie na konserwatystów było częścią wyznania jego wiary.

— W takim razie ja też jestem konserwatystką — zdecydowała Ania. — Cieszę się, bo Gil... bo niektórzy chłopcy w szkole to liberałowie. Myślę, że pan Phillips też jest liberałem, ponieważ ojciec Prissy Andrews nim jest, a Ruby Gillis mówi, że kiedy mężczyzna zaleca się do kobiety, zawsze musi zgadzać się z jej matką w kwestii religii, a z ojcem w kwestii polityki. Czy to prawda, Mateuszu?

— Hmm, nie wiem — odparł Mateusz.

— Mateuszu, a czy ty się kiedyś zalecałeś?

— Chyba nie, nie sądzę, bym kiedykolwiek to robił — odrzekł Mateusz, któremu nigdy w życiu coś podobnego nie przyszło do głowy.

Ania zamyśliła się z podbródkiem opartym na dłoniach.

— To musi być całkiem interesujące, nie uważasz? Ruby Gillis mówi, że jak dorośnie, będzie miała mnóstwo adoratorów i wszyscy będą za nią szaleć. Ja jednak myślę, że to byłoby zbyt ekscytujące. Wolałabym mieć tylko jednego, ale przy zdrowych zmysłach. Ruby Gillis wie jednak sporo o tych sprawach, bo ma kilka starszych sióstr, a pani Linde mówi, że dziewczęta od Gillisów rozchodzą się jak świeże bułeczki. Pan Phillips chodzi do Prissy Andrews niemal co wieczór. Mówi, że po to, by pomagać jej w lekcjach, ale Miranda Sloane też przygotowuje się do studiowania w seminarium Queen’s i myślę, że potrzebowałaby pomocy o wiele bardziej niż Prissy, bo jest znacznie głupsza, a do niej pan Phillips nie chodzi wcale. Jest wiele rzeczy na tym świecie, których nie potrafię dobrze zrozumieć, Mateuszu.

— No cóż, ja sam nie jestem pewien, czy dobrze je wszystkie pojmuję — przyznał Mateusz.

— Muszę wracać do lekcji. Nie pozwolę sobie otworzyć tej nowej książki, dopóki nie skończę. Ale to straszna pokusa, Mateuszu. Nawet gdy odwracam się do niej plecami, widzę ją wyraźnie. Jane mówiła, że aż się rozchorowała od płaczu przy niej. Uwielbiam książki, które doprowadzają do łez. Ale chyba wyniosę ją do salonu, zamknę w szafce z konfiturami, a tobie dam klucz. Mateuszu, nie wolno ci go oddać, dopóki nie skończę lekcji, choćbym błagała cię na kolanach. Łatwo mówić: opieraj się pokusie, ale o wiele łatwiej się jej opierać, gdy nie ma się klucza. A potem skoczę do piwnicy po parę renet1. Mateuszu, zjadłbyś renetę?

— Nie wiem — odparł Mateusz, który renet nigdy nie jadał, ale znał słabość Ani do tych jabłek.

W chwili gdy Ania wynurzała się tryumfalnie z piwnicy z talerzem pełnym jabłek, usłyszała szybkie kroki na oblodzonym chodniku przed domem. W następnej sekundzie drzwi kuchni otworzyły się na oścież i do środka wpadła Diana Barry, blada i bez tchu, z szalem narzuconym pośpiesznie na głowę. Ania z zaskoczenia upuściła świecę i talerz; wszystko to z łoskotem potoczyło się po schodach do piwnicy. Następnego dnia Maryla znalazła je na dnie, leżące w roztopionym łoju, i dziękowała Bogu, że dom nie stanął w płomieniach.

— Co się stało, Diano? — krzyknęła Ania. — Czy twoja mama w końcu ci wybaczyła?

— Aniu, chodź szybko! — błagała zdenerwowana Diana. — Minnie May jest strasznie chora... ma krup2. Tak mówi młoda Mary Joe... a rodzice Minnie są w mieście i nie ma kogo wysłać po doktora. Z Minnie May jest bardzo źle, a Mary Joe nie wie, co robić... Och, Aniu, tak się boję!

Mateusz bez słowa sięgnął po czapkę i płaszcz, minął Dianę i zniknął w ciemnościach podwórza.

— Poszedł zaprzęgnąć kasztankę, żeby pojechać do Carmody po lekarza — wyjaśniła Ania, wkładając w pośpiechu kaftan z kapturem. — Wiem to tak dobrze, jakby sam mi powiedział. Mateusz i ja jesteśmy takimi pokrewnymi duszami, że czytam w jego myślach bez słów.

— Nie wierzę, że znajdzie doktora w Carmody — zaszlochała Diana. — Wiem, że doktor Blair pojechał do miasta i pewnie doktor Spencer też. Mary Joe nigdy nie widziała nikogo z krupem, a pani Linde nie ma. Och, Aniu!

— Nie płacz, droga Di — pocieszyła ją Ania. — Wiem dokładnie, co robić przy krupie. Zapominasz, że pani Hammond trzy razy miała bliźnięta. Kiedy człowiek opiekuje się trzema parami bliźniąt, siłą rzeczy nabiera doświadczenia. Wszystkie regularnie miały krup. Poczekaj tylko, wezmę butelkę syropu z ipekakuany3, u was może nie być. Chodźmy już!

Dziewczynki wybiegły ramię w ramię, pędząc przez Aleję Zakochanych i dalej przez pole pokryte zmrożoną skorupą śniegu, bo zaspy były zbyt głębokie, żeby iść skrótem przez las. Ania, choć szczerze współczuła Minnie May, nie była obojętna na romantyzm tej sytuacji i słodycz ponownego dzielenia jej z pokrewną duszą.

Noc była jasna i mroźna, utkana z hebanowych cieni i srebrzystych, śnieżnych stoków. Nad cichymi polami lśniły wielkie gwiazdy, tu i ówdzie stały ciemne, strzeliste świerki oprószone śniegiem, a wiatr świszczał w ich gałęziach. Ania pomyślała, że to naprawdę zachwycające — biec pośród całej tej tajemniczości i piękna wraz z serdeczną przyjaciółką, z którą tak długo była w rozłące.

Trzyletnia Minnie May była rzeczywiście bardzo chora. Leżała na kanapie w kuchni, rozpalona i niespokojna, a jej chrapliwy oddech słychać było w całym domu. Młoda Mary Joe, postawna, szerokolica Francuzka z Potoku, którą pani Barry wynajęła do opieki nad dziećmi, była bezradna i oszołomiona, zupełnie niezdolna, by myśleć, co robić, ani jak się do tego zabrać, gdyby już wpadła na jakiś pomysł.

Ania zabrała się do pracy sprawnie i fachowo.

— Minnie May ma krup, bez dwóch zdań. Jest z nią kiepsko, ale widywałam gorsze przypadki. Najpierw musimy mieć mnóstwo gorącej wody. Słowo daję, Diano, w czajniku nie ma więcej niż na jedną filiżankę! O, już napełniłam. Mary Joe, dołóż drewna do pieca. Nie chcę cię urazić, ale mogłaś o tym pomyśleć wcześniej, gdybyś miała choć odrobinę wyobraźni. Teraz ja rozbiorę Minnie May i położę ją do łóżka, a ty, Diano, spróbuj znaleźć jakieś miękkie, flanelowe szmatki. Najpierw podam jej dawkę ipekakuany.

Minnie May nie była zachwycona lekiem, lecz Ania nie na próżno wychowała trzy pary bliźniąt. Ipekakuana została podana — nie raz, lecz wielokrotnie podczas tej długiej, pełnej niepokoju nocy, kiedy dziewczynki cierpliwie walczyły o zdrowie małej pacjentki, a Mary Joe, chcąc szczerze pomóc, podtrzymywała huczący ogień i grzała więcej wody, niż potrzeba by było dla całego szpitala dziecięcego.

Była trzecia rano, kiedy Mateusz przyjechał z lekarzem — musiał jechać aż do Spencervale, by kogoś znaleźć. Jednak pilna potrzeba pomocy już minęła. Minnie May czuła się znacznie lepiej i smacznie spała.

— Byłam już bliska rozpaczy — wyjaśniała Ania. — Robiło się coraz gorzej, gorzej niż z bliźniakami Hammondów, nawet z ostatnią parą. Naprawdę myślałam, że się udusi. Podałam jej całą ipekakuanę z tej butelki, a gdy wlewałam ostatnią dawkę, powiedziałam do siebie (nie do Diany ani do Mary Joe, bo nie chciałam ich martwić bardziej, niż już były zmartwione, ale musiałam to powiedzieć do siebie, żeby ulżyć uczuciom): „To ostatnia, nikła nadzieja i lękam się, że jest ona płonna”. Ale po jakichś trzech minutach Minnie May odkrztusiła flegmę i od razu zaczęło się jej poprawiać. Musi pan sobie wyobrazić moją ulgę, panie doktorze, bo nie potrafię wyrazić jej słowami. Wie pan, są rzeczy, których nie da się opisać.

— Tak, wiem — przytaknął lekarz. Patrzył na Anię, jakby sam myślał o niej takie rzeczy, których nie da się opisać słowami. Później jednak wyraził je w rozmowie z państwem Barry.

— Ta mała, rudowłosa dziewczynka od Cuthbertów jest bystra jak mało kto. Mówię państwu, uratowała życie temu dziecku, bo gdy ja przyjechałem, byłoby już za późno. Ma umiejętności i przytomność umysłu wprost niesamowitą u dziecka w jej wieku. Nigdy nie widziałem takich oczu, jak u niej, kiedy wyjaśniała mi przebieg choroby.

Ania wróciła do domu w ten cudowny, oszroniony, zimowy poranek. Oczy miała ciężkie z braku snu, ale wciąż niestrudzenie opowiadała Mateuszowi, gdy pokonali wielkie białe pole i szli pod lśniącym, bajkowym łukiem klonów w Alei Zakochanych.

— Och, Mateuszu, czyż to nie wspaniały poranek? Świat wygląda jak coś, co Bóg sobie wymyślił dla własnej przyjemności, prawda? Te drzewa zdają się lekkie, jakbym mogła je zdmuchnąć jednym tchnieniem: puf! Tak się cieszę, że żyję na świecie, w którym bywają szron i mróz. I tak się cieszę, że pani Hammond miała jednak te trzy pary bliźniąt. Gdyby nie one, prawdopodobnie nie wiedziałabym, co robić z Minnie May. Naprawdę żałuję, że kiedykolwiek byłam zła na panią Hammond za te bliźniaki. Mateuszu, jakże jestem śpiąca. Nie mogę iść do szkoły. Wiem, że nie utrzymałabym otwartych oczu i wyszłabym na strasznie głupią. Ale żal mi zostawać w domu, bo Gil... niektórzy inni zajmą pierwsze miejsce w klasie, a potem tak trudno znów się tam wdrapać. Chociaż, oczywiście, im trudniej, tym większa satysfakcja, gdy się już uda, prawda?

— Jestem pewien, że sobie poradzisz — odparł Mateusz, spoglądając na bladą twarz Ani i cienie pod oczami. — Idź prosto do łóżka i wyśpij się porządnie. Ja zajmę się obowiązkami w domu.

Ania poszła więc spać. Spała tak długo i mocno, że było już jasne, biało-różowe zimowe popołudnie, gdy się obudziła i zeszła do kuchni, gdzie Maryla, która w międzyczasie wróciła do domu, siedziała i robiła na drutach.

— Och, czy widziałaś premiera? — zawołała od progu Ania. — Jak on wyglądał, Marylo?

— No cóż, stanowiska premiera nie zdobył na pewno dzięki urodzie — odrzekła Maryla. — Co za nos miał ten człowiek! Ale przemawiać potrafi. Byłam dumna z tego, że jestem konserwatystką. Małgorzata Linde, jako zwolenniczka liberałów, oczywiście nie zostawiła na nim suchej nitki. Aniu, twój obiad czeka w piekarniku, i weź sobie ze spiżarni konfitur z niebieskich śliwek. Pewnie jesteś głodna. Mateusz opowiedział mi o zdarzeniach ostatniej nocy. Muszę przyznać, że miałaś szczęście, wiedząc, co robić. Ja sama nie miałabym pojęcia, bo nigdy nie widziałam na żywo przypadku krupu. No już, nie gadaj tyle, dopóki nie zjesz. Widzę, że aż cię rozpiera od chęci do rozmowy, ale to może poczekać.

Maryla miała Ani coś do zakomunikowania, ale zwlekała z tym, wiedząc, że ekscytacja odebrałaby dziewczynce apetyt. Dopiero gdy Ania skończyła swoją porcję śliwek, Maryla rzekła:

— Aniu, pani Barry była tu popołudniu. Chciała się z tobą zobaczyć, ale nie pozwoliłam cię obudzić. Stwierdziła, że uratowałaś życie Minnie May, i że bardzo żałuje tego, jak postąpiła w sprawie skandalu z winem porzeczkowym. Przyznała, że wie teraz, iż nie chciałaś upić Diany, i ma nadzieję, że jej wybaczysz i znów będziesz się przyjaźnić z jej córką. Możesz tam pójść dziś wieczorem, jeśli chcesz, bo Diana nie może wyjść z domu przez silne przeziębienie, którego nabawiła się w nocy. Tylko na litość boską, Aniu Shirley, nie eksploduj mi tu zaraz z wrażenia!

Ostrzeżenie zdawało się niebezpodstawne, zważywszy na to, jak rozpromieniona była Ania, kiedy zerwała się na równe nogi. Można było odnieść wrażenie, że niemal unosi się nad ziemią.

— Och, Marylo, czy mogę iść od razu... nie zmywając naczyń? Pozmywam, jak wrócę, ale w tej porywającej chwili nie jestem w stanie poświęcić mojej uwagi czemuś tak nieromantycznemu jak zmywanie!

— Dobrze, już dobrze, biegnij — przytaknęła pobłażliwie Maryla. — Aniu Shirley, czyś ty oszalała? Wracaj natychmiast i włóż coś na siebie! Równie dobrze mogłabym wołać do wiatru. Poleciała bez czapki i okrycia. Spójrz na nią, pędzi przez sad z rozwianymi włosami. Cud boski będzie, jeśli się nie zaziębi na śmierć.

Gdy Ania wracała do domu tanecznym krokiem, nad Avonlea zapadał fioletowy, zimowy zmierzch. Daleko na południowym zachodzie lśniła jak perła gwiazda wieczorna, a niebo nad białą krainą i ciemnymi świerkowymi parowami przybrało barwy bladego szkarłatu oraz eterycznego różu. Brzęk dzwonków sań, niosący się wśród ośnieżonych wzgórz, brzmiał w mroźnym powietrzu jak dzwonki elfów, ale nawet ich muzyka nie była tak słodka jak pieśń w sercu i na ustach Ani.

— Marylo, widzisz przed sobą osobę absolutnie szczęśliwą — oznajmiła. — Jestem bezkreśnie szczęśliwa... tak, pomimo rudych włosów. W tej chwili moja dusza wzniosła się ponad rude włosy. Pani Barry ucałowała mnie, płakała i mówiła, że jest jej tak przykro, i że nie ma pojęcia, jak mi się kiedykolwiek odwdzięczy. Czułam się strasznie zażenowana, Marylo, ale powiedziałam, najuprzejmiej jak umiałam: „Nie żywię do pani urazy, pani Barry. Zapewniam panią raz na zawsze, że nie miałam zamiaru odurzyć Diany i odtąd okryję przeszłość płaszczem zapomnienia”. Czy to nie brzmiało zbyt dystyngowanie, Marylo? Miałam wrażenie, jakbym sypała żar z kominka na głowę pani Barry. Z Dianą spędziłyśmy cudowne popołudnie. Pokazała mi nowy wzór szydełkowy, którego nauczyła ją ciocia z Carmody. Nikt w Avonlea go nie zna, oprócz nas, i złożyłyśmy uroczystą przysięgę, że nigdy go nikomu nie wyjawimy. Diana dała mi piękną kartkę z wieńcem róż i wierszykiem:

— I to prawda, Marylo. Poprosimy pana Phillipsa, żeby znów pozwolił nam siedzieć razem w klasie, zaś Gertie Pye może usiąść obok Minnie Andrews. Zjadłyśmy wykwintny podwieczorek. Marylo, pani Barry wyjęła najlepszą porcelanę, zupełnie jak dla prawdziwego gościa. Nie masz pojęcia, jaki to był dreszcz emocji! Nikt nigdy wcześniej nie skorzystał ze względu na mnie ze swojej najlepszej zastawy. Był keks, ciasto biszkoptowe, pączki i dwa rodzaje konfitur. Pani Barry zapytała mnie, czy piję herbatę, i powiedziała: „Ojcze, może podasz Ani herbatniki?”. Bycie dorosłym musi być wspaniałe, skoro samo traktowanie kogoś tak, jakby był dorosły, jest takie miłe.

— Nie jestem tego taka pewna — westchnęła krótko Maryla.

— No, w każdym razie, gdy ja dorosnę — oświadczyła zdecydowanie Ania — będę zawsze rozmawiać z małymi dziewczynkami tak, jakby też były dorosłe, i nigdy nie będę się śmiać, gdy użyją trudnych słów. Z bolesnego doświadczenia wiem, jak to rani uczucia. Po herbatce robiłyśmy z Dianą irysy. Nie wyszły zbyt dobre, pewnie dlatego, że żadna z nas nigdy ich nie robiła. Diana zostawiła mnie przy mieszaniu, żeby posmarować talerze masłem, a ja się zagapiłam i przypaliłam masę. A potem, jak wystawiłyśmy je na ganek do ostygnięcia, kot przeszedł po jednym talerzu i trzeba było wyrzucić całą zawartość do kosza. Ale sama zabawa przy tym była przednia. Kiedy wychodziłam, pani Barry poprosiła, żebym zaglądała jak najczęściej, a Diana stała w oknie i przesyłała mi całusy, dopóki nie zaszłam do Alei Zakochanych. Zapewniam cię, Marylo, że czuję dziś potrzebę modlitwy i zamierzam wymyślić specjalną, zupełnie nową modlitwę na cześć tej okazji.