Loreva
Loreva

Maj 1939

Raz wzbiera we mnie nadzieja, 
raz jestem niespokojna. 
Zbyt wiele rzeczy się dzieje — 
coś przyjdzie: miłość lub wojna1. 
Są znaki, że przyjdzie wojna: 
komety, orędzia, mowy. 
Są znaki, że przyjdzie miłość: 
serce, zawroty głowy.  
Kometa błysnęła nocna, 
gazeta nadbiegła dzienna. 
O wiosno, wiosno miłosna! 
Nie, nie miłosna. Wojenna! 
Pełnia nadeszła wiosenna 
i snów ze sobą naniosła. 
O wiosno, wiosno wojenna! 
Nie, nie wojenna. Miłosna! 
Czytam codzienne dodatki, 
wnioski z dodatków snuję, 
obrywam na kwiatkach płatki: 
kocha... lubi... szanuje... 
Brzemienna! Wróżebna! Wiosno 
inna od innych wiosen! 
Cokolwiek byś mi przyniosła, 
wszystko przyjmę i zniosę. 
Na maju, rozstaju stoję 
u dróg rozdrożnych i sprzecznych, 
gdy obie te drogi twoje 
wiodą do spraw ostatecznych. 
Tęsknota nadciąga chmurą, 
wieści przez radio płyną. 
Czy pójdę, czy pójdę górą, 
czy pójdę — doliną?2 
  1. Raz wzbiera we mnie nadzieja, raz jestem niespokojna (...) coś przyjdzie: miłość lub wojna... — w maju 1939 roku istniały poważne obawy, że Polska może stać się celem agresji ze strony nazistowskich Niemiec. Od czasu dojścia Hitlera do władzy w 1933 r. Niemcy naruszały traktaty i granice ustalone po zakończeniu I wojny światowej. Dokonały aneksji Austrii w roku 1938 (tzw. Anschluss) i części Czechosłowacji (okupacja Sudetów), co wywołało obawy co do możliwości dalszych ekspansji terytorialnych. Niemcy podważały także niezależność Wolnego Miasta Gdańska, które od zakończenia I wojny światowej na mocy traktatu wersalskiego miało odrębny status i podlegało zarządowi Ligi Narodów. Hitler uważał Gdańsk za niemieckie miasto i dążył do przyłączenia go do Rzeszy.

    28 kwietnia 1939 r. odbyło się dotyczące tej kwestii spotkanie między ministrem spraw zagranicznych Polski Józefem Beckiem a ministrem spraw zagranicznych III Rzeszy Joachimem von Ribbentropem. Ribbentrop przedstawił żądanie dostępu Niemiec do terytorium Polski przez Korytarz Pomorski. Propozycja zakładała m.in. przyłączenie Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy i budowę eksterytorialnego traktu łączącego Niemcy z Prusami Wschodnimi, co umożliwiłoby bezpośredni dostęp do Morza Bałtyckiego. Józef Beck odrzucił propozycję niemiecką, argumentując, że stanowiłaby ona naruszenie niezawisłości i suwerenności Polski. Spotkanie nie przyniosło żadnego rozwiązania ani porozumienia, a napięcie między Polską a Niemcami nadal wzrastało. W maju 1939 Francja i Wielka Brytania przedstawiły plan wsparcia Polski. Zakładał, że w przypadku konfliktu zbrojnego między Polską a Niemcami Francja i Wielka Brytania udzielą Polsce militarnego wsparcia. Brytyjska Royal Navy miała ochronić polskie szlaki morskie i zapewnić transport wojskowy oraz dostawy zaopatrzenia do Polski. Francja z kolei zobowiązywała się do przeprowadzenia ofensywy na zachodniej granicy Niemiec, w celu odciągnięcia sił niemieckich od Polski.

    Ta deklaracja spowodowała przypływ nadziei wśród mieszkańców Polski. Antoni Słonimski opublikował w tym czasie w „Wiadomościach Literackich” wiersz Maj 1939, zaczynający się do słów:

    „Gdy chmury płynące z zachodu 
    Niosły nam piorun ognisty 
    W tej wiośnie deszczu i chłodu 
    wypiękniał mój kraj ojczysty” 
     

    entuzjastycznie witający braterskie wsparcie Francji i Wielkiej Brytanii. Wiersz Zuzanny Ginczanki opublikowany kilka tygodni później w tym samym piśmie („Wiadomości Literackie” 2 lipca 1939, nr 28, s. 1.) jest swego rodzaju polemiką z tym nastrojem.

    [przypis edytorski] ↩
  2. Czy pójdę, czy pójdę górą, czy pójdę doliną — nawiązanie do jednej ze zwrotek pieśni Ty pójdziesz górą:
    Ty pójdziesz górą, ty pójdziesz górą, 
    A ja doliną, 
    Ty zakwitniesz różą, ty zakwitniesz różą, 
    A ja kaliną. 
     
    .

    Pieśń była śpiewana od XVIII w. przez różne warstwy społeczne, Oskar Kolberg w Pieśniach ludu polskiego przytacza 13 różnych jej wersji. W XX w. na jej popularność wpłynęło użycie słów pieśni przez Elizę Orzeszkową w powieściach Nad Niemnem i Australczyk.

    [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Zuzanna Ginczanka

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Maj 1939 · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/ginczanka-maj-1939/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis