AKT TRZECI

Świergocz, mój paziu, zachwyć mój zmysł słuchu.

Concolinel1.

Słodka nuta! Idź teraz, młoda latorośli, weź ten klucz, wypuść z klatki parobka i przyprowadź go tu co żywo. Zamierzam posłać przez niego list do mojej kochanki.

Czy chcesz, panie, zyskać serce twojej kochanki francuskim kołowrotkiem?2

Co, mam po francusku szwargotać i językiem jak kołowrotkiem obracać?

Nie, doskonały mój panie, ale zanuć piosneczkę końcem języka, nogą wybijaj takt kanaryjskiego tańca, ażeby słowom dodać efektu, wywracaj oczy, wywzdychiwaj jedną nutę po drugiej, to z gardła, jakbyś połknął miłość, o miłości śpiewając, to przez nos, jakbyś zażył miłość, miłość wąchając, z kapeluszem zapuszczonym niby okap na sklep twoich oczu, z rękami skrzyżowanymi na wklęsłym twoim brzuszku, jak królik na rożnie, lub z pięściami w kieszeniach, jak człowiek na starym obrazie; a nie upieraj się długo przy jednej piosneczce, wypuść trzy nuty i zaraz co nowego. Na tym stoi kawalerska doskonałość, to kawalerska sztuka, którą się łowią dziewczyny, które i bez tego ułowić by się dały, bo u kobiet ci mają najlepsze noty (zanotuj to sobie, panie), którzy na takich rzeczach najlepiej się znają.

A gdzie to kupiłeś tyle doświadczenia?

Za własne trzy grosze obserwacji.

Ale ot, lecz niestety...

Koń drewniany, zapomniany.3

Chcesz moją kochankę drewnianym koniem nazywać?

Nie wcale, mój panie, bo drewniany koń to źrebak, a pańska kochanka jest pewno mierzynką4. Ale czy zapomniałeś, panie, o twojej kochance?

Prawie zupełnie.

Niedbały studencie! Wyryj ją sobie dobrze w pamięci.

W pamięci i sercu, mój paziu.

I w wątrobie, mój panie; że to konieczne, dowiodę.

Czego dowiedziesz?

Że będzie ze mnie człowiek, jak urosnę, a zaraz, że moje trzy punkty prawdziwe. Masz ją w pamięci, bo nie możesz jej mieć w objęciach; masz ją w sercu, bo ją kochasz serdecznie; masz ją w wątrobie, bo ci się żółć poruszyła, że nie możesz jej posiadać.

Wszystkie trzy punkty sprawdziły się na mnie.

A choćby się ich i trzy razy więcej sprawdziło, to i tak z wszystkiego będzie zero.

Sprowadź tu pachołka; musi list mój do niej ponieść.

Sympatyczna to ambasada; koń w poselstwie od osła.

Hę, co tam mruczysz?

Mówię, panie, że musisz posłać tego osła na koniu, bo chodzi powoli. Ale idę.

Droga niedaleka; śpiesz się.

Szybko jak ołów, panie.

Jak to rozumiesz, piękny dowcipnisiu? Wszak ołów to metal ciężki, leniwy i powolny.

Cuda, panie, cuda! Łeb zwichnął nogę!

Jakaś szarada, jakaś zagadka. Więc wydeklamuj mi envoy5.

Na co tu szarady i zagadki, na co envoy; to nie maść żadna. Babkowe liście, panie, babkowe liście. Ni envoy, ni maść żadna, tylko babkowe liście, panie.

Na cnotę, do śmiechu mnie pobudzasz; twoja głupia myśl porusza mi śledzionę; wzdęte płuca zmuszają mnie do śmiesznego śmiechu. O, przebaczcie mi, moje gwiazdy! Toć ta pusta pałka bierze maść za envoy, a wyraz envoy za maść.

Alboż inaczej myślą uczeni? Czy w envoy nie ma namaszczenia?

Ja dodam envoy, panie, powtórz tylko morał.

Teraz ja zacznę twój morał, a ty, panie, powtórz moje envoy.

Ale powiedz, jak Łepak zwichnął sobie nogę?

Opowiem wszystko jasno i dobitnie.

Nie mówmy o tej materii.

Póki się jej nie zbierze więcej na mojej nodze.

Słuchaj, Łepaku, wyzwolę cię.

Może w jakim grzesznym rzemiośle: to mi wygląda na envoy, to mi coś pachnie gęsią.

Na moją duszę, prostaku, chcę powiedzieć, że dam ci wolność, że oswobodzę twoją osobę, przed chwilą byłeś zamurowany, zamknięty, uwięziony, związany.

Prawda, wszystko prawda, a teraz, panie, chcesz być moim purgansem7, chcesz mi dać rozwolnienie.

Daję wolność, wypuszczam cię z turmy pod tym jedynie warunkiem, że niniejsze oznajmienie oddasz w ręce wieśniaczki Żakinetty. To twoja remuneracja8,

bo najlepszym stróżem mojego honoru jest szczodrobliwość dla sług moich. Ćmo, za mną!

A teraz obaczmy jego remunerację. Remuneracja! To łaciński wyraz na trzy szelągi. Trzy szelągi, remuneracja. Ile za tę tasiemkę? — Grosz. — Nie, dam ci remunerację, i dobiłem targu. Remuneracja! To piękniejszy wyraz niż talar niemiecki. Odtąd w kupnie i sprzedaży tylko na remuneracje będę rachował.

Ha, to ten poczciwy hultaj, Łepak. Szczęśliwe spotkanie.

Powiedz mi, proszę, mój panie, ile łokci pąsowej wstążki można kupić za remunerację?

Co to jest remuneracja?

Co? Trzy szelągi.

Tyle właśnie, ile można kupić jedwabiu za trzy szelągi.

Dziękuję ci, dostojny panie, Bóg z tobą!

Dowiem się, jak zrobię.

Żeby zrobić, musisz wprzódy wiedzieć, co masz zrobić.

Gratyfikacja! O słodka gratyfikacjo! Lepsza od remuneracji o jedenaście groszy i dwa szelągi lepsza. O najsłodsza gratyfikacjo! Wykonam wszystko co do litery. Gratyfikacja — remuneracja.