Loreva
Loreva

Utwór 6 z 6

Taniec zbójnicki

Baco nasz! baco nasz! 
Dobrych chłopców na zbój masz! 
A nasze ciupagi 
Ciętsze, niż ten nagi, 
Biały pałasz wraży2 
Orawskich husarzy! Hej! 
Baco nasz! baco nasz! 
Dobrych chłopców na zbój masz! 
Dobrzy chłopcy w domu nie usiedzą, 
Pomkną lasem, pomkną skalną miedzą, 
Do bielonej polecą Orawy 
Na biesiady, na krwawe zabawy, 
W ślady za orłami 
Polecą turniami, 
Z wyostrzoną bronią 
Kozice przegonią! Hej! 
Ani my porteczek, ani my cużeczki3, 
Kiej wypasać musim te cudze owieczki, 
A han! za wirchami4, za naszemi hory5 
Pełne złota, srebra spichrze6 i komory, 
Hań! odmierzowają dukaty na beczki, 
Kiej my ni porteczek, ani też cużeczki! 
Hejże, chłopcy, hej ! 
Z wirchów, hal i kniej7! 
Za bukowy las, 
Za bór jaworowy, 
Hań–ci8 czeka nas 
Pieniążek gotowy — 
Na cużeczki, 
Na porteczki 
Złota, srebra w bród! 
Hejże, chłopcy, hej! 
Z wirchów, hal i kniej! 
Wyszły na polany 
Liptowskie barany: 
Do liptowskich trzód 
Kany9 droga? Kany? 
Kany idzie perć10 — 
Przez życie czy śmierć?... 
Z buczaka11 na pniaka 
Z jedliczki12 na smrek, 
To droga junaka, 
To–ci jego bieg! 
Wirszyczkami, 
Turniczkami13 
Idzie jego perć 
Na życie, czy śmierć! Hej! 

*

Hej–że, chłopcy, hej! 
Z wirchów, hal i kniej! 
Już w dolinach ptacy pieją, 
Już się buczki zielenieją, 
Na Świnnicy, na Zawracie, 
Naszym zamku, naszej chacie, 
Biały śnieżek ginie! 
Poza buczki, poza las! 
Aż ślebodny14 znajdziem czas 
W uherskiej dziedzinie! 

*

A ty, frajereczko15, 
Nie zoruj tak wiele! 
Powrócim do domu, 
Sprawim ci wesele. 
Przy srebrnym miesiączku, 
Przy złotej zorzycy 
Pohulają z tobą 
Junacy, zbójnicy. 
Pohulają z tobą 
Orłowie, sokoli, 
Oddasz im wianeczek, 
Główka cię zaboli. 
Przy szumnym Porońcu, 
Dunajcowej fali, 
Oddasz im warkoczyk 
Serce się rozżali, 
W malinowym gaju, 
Hań! w limbowym lesie 
Wietrzyk żałość twoją 
Rozwieje, rozniesie! 
Niech serce–ć nie płacze, 
Niech nie boli głowa: 
Dla ciebie w Koszycach 
Żyd korale chowa; 
Miszkołackie kupcy 
Mają aksamity 
I jedwab mięciutki, 
Kożuszkiem podbity, 
Zlecim do Budzina, 
Spadniem do Orawy 
Po białe talarki, 
Po dukacik krwawy! 
Sądeckiego piwa 
I krakowskiej wódki 
Przyniesiem na żałość, 
Na te twoje smutki. 
Nie bywaj tak luta16, 
Nie bywaj tak rzewna: 
Kolebkę urobim 
Z zamorskiego drewna, 
A na krańce świata 
Powędrują nóżki, 
By ci trusie piórka 
Przynieść na poduszki — 
Hej! 
Hej–że, chłopcy, hej! 
Z wirchów, hal i kniej! 
Poza buczki, poza haść, 
Pójdziem, chłopcy, zbijać, kraść, 
Pójdziem w orli szlak! Hej! 
Posiejemy strach! Hej! 
Zatrwoży się Lach, 
Liptak skrzydła stuli, 
Jak trafion od kuli 
Ścierwożerczy ptak! 
Zagrzmim jak siklawy17, 
Spadniem do Orawy, 
Zaszumim jak las, 
Peszt usłyszy nas! 
Hej, nie zoruj, matko miła, 
Kiedyś po to nas zrodziła, 
Ażeby za nami 
Grzmiano strzelbiczkami! 
Hej, nie lutuj, ojcze nasz, 
Że nas, synów, po to masz, 
Ażeby za nami 
Szumiano szablami! 
A wy, bracia, bratowie, 
I po waszej też głowie: 
Przy orawskim murze 
Zawiśnie na sznurze, 
W podwórcu w Kubinie 
Od toporca zginie, 
Na wiśnickiej wieży, 
Jak gnój, się uleży — 
Hej! 
Poza buczki, poza haść, 
Hej–że, chłopcy, zbijać, kraść! 
Wirszyczkami, 
Turniczkami, 
Zielonymi upłazami18! Hej! 
Sam Janosik nas powiedzie 
Z pałaszem na przedzie ! 
Wirszyczkami, 
Turniczkami, 
Za orłami, 
Kozicami, 
Od krzaka do krzaka, 
Z buczaka na pniaka: 
Z niejednego pana 
Zrobimy żebraka! 
A jak przejdzie drogą 
Nagi, z bosą nogą, 
Wygłodniały „swój”, 
Zna–ci zakon19 zbój: 
Sukna da na cuhę — 
A będzie–ć to sztuczka 
Od buczka do buczka — 
Kołacz za pazuchę, 
Na kierpec talara, 
Bo to nasza wiara, 
To nasz prawy brach20! 
Hej–że, chłopcy, hej! 
Z wirchów, hal i kniej! 
Potokami, 
Jeziorami, 
Wirszyczkami, 
Turniczkami, 
Za orłami, 
Kozicami, 
Od krzaka do krzaka, 
Z buczaka na pniaka! 
Posiejemy strach! Hej! 
Zatrwoży się Lach ! Hej! 
Liptak skrzydła stuli, 
Jak trafion od kuli 
Ścierwożerczy ptak, 
Gdy nas w orli szlak 
Z pałaszem na przedzie, 
Janosik powiedzie! 
Ach! 
Dziś nam tonąć w łzach: 
Janosik nie żyje, 
Czarny dół go kryje, 
A pałasz ten rdzawy, 
Co wiódł do Orawy, 
Na wysokiej horze 
Zacięty w jaworze — 
Hej!... 
Baco nasz! baco nasz! 
Dobrych chłopców na zbój masz! 
Dobrzy chłopcy, zbójnicy, 
Zbójnicy, 
Hań! w zamkowej świetlicy 
Każą sobie pięknie grać, 
Wino z beczki szumnie lać! 
Szumnie lać! Hej! 
Płynie wina złoty zdrój — Szubienice ujrzał zbój: Jakżebym ja wiedzieć chciał, 
Na której bym wisieć miał, 
A od spodku po sam wirch 
Powybijać bym ją dał — 
Hej! 
Dukatami, talarami. 
Aby jasność była z nami, 
Jasność, jak w świetlicy — 
Powybijać bym ją dał, 
Gdybym wisieć miał 
Na tej szubienicy! 
Hory, nasze hory, 
Wy nasze komory! 
Bukowe listeczki 
Nasze poduszeczki! 
Hory, nasze hory, 
Smreki a jawory, 
Wyście ocieniły 
Zbójnickie mogiły! 
Kiej nas szubienica 
Orawska ominie, 
Kiej mamy umierać 
W ojczystej dziedzinie, 
Torbeczką przepaszem 
Grzbiecik pochylony, 
W suchą rękę weźmiem 
Toporek stępiony, 
Każem się prowadzić 
Pod wirchy, na hale, 
Tam już ostateczne 
Wypłaczemy żale. 
Tam złożymy kości 
Na świeżej polanie, 
Choćby je rozniosły 
Kruki a hawranie. 
Tam już ostateczną 
Zakończymy pracę, 
Jak one zbójniki 
Słynni polowace. 
Czy nam pod kościołem, 
Czy nam pod Krywaniem, 
Święta ziemia naszym 
Ostatnim posłaniem! 
Pan Bóg patrzy w jasność, 
Patrzy w ciemną głuszę: 
Z najskrytszego żlebu21 
Pozwie naszą duszę. 
A zawsze–ć jest lepiej, 
Ty zbójnicki człeku, 
Spocząć ci pod turnią, 
Przy buczku i smreku! 
Hej! 
Z Orawskiego zamku chłopcy pozierają, 
Czy się popod Tatry buczki ozwijają! 
Ozwija się buczek, jawor się ozwija, 
A chłopcom w ciemnicy22 biały dzionek mija! 
Mija biały dzionek i nocka im schodzi — 
Skarżą się swej doli junakowie młodzi: 
Na skrwawionych nogach zberczą im kajdany, 
Nie wskoczą na turnie, na skaliste ściany! 
Nie zmierzą niedźwiedzia, nie strącą kozicy, 
Obwisną im ręce hań! na szubienicy. 
Żorują junacy: O mamiczko luba! 
Iżem cię nie słuchał, przyszła na mnie zguba; 
Żem się nie oglądał na twój wieczek stary, 
Dziś mnie opatrują orawskie husary. 
Tak mnie opatrują, że aż krew się leje, 
Jako z tej zwierzyny, strzelonej śród knieje! 
Więdnie limba, więdnie na skalnym urwisku, 
Biadają junacy w orawskiem zamczysku: 
Wysłali panowie orawskich husarzy, 
By nas oblec w mundur, a nas mundur parzy! 
Wysłali z łańcuchem, z grubymi powrozy, 
Żeśmy na turniczkach wystrzelali kozy. 
Wysłali za nami do lasu, do boru, 
Żeśmy im nie chcieli sługiwać u dworu. 
Wysłali z rozkazem, byśmy wypasali 
Te pańskie kierdele23 na góralskiej hali! — 
Panowie, panowie, husarscy hersztowie, 
Niech wam takie sprawy nie chodzą po głowie! 
Panowie, panowie, ostańcie panami, 
Ale my nie będziem waszymi sługami! 
Na zbój wyruszymy, duszyczka pohula, 
Zabierzem pieniążki, zaniesiem do króla: 
Hej! królu, ty królu, wielki nasz hetmanie, 
Masz–ci te pieniążki, spraw se wojsko za nie! 
Wysztyftuj regiment, huf wysztyftuj zbrojny 
I spiesz do śmiertelnej z nieprawością wojny!... 
Stawiają w Orawie szubienic na rzędy, 
Ku naszym dziedzinom husaryja w pędy! 
Ku naszym dziedzinom husaryja sadzi, 
Zejdą się z dziewczyną, dziewczyna nas zdradzi. 
Powiedz–że mi, powiedz, ty frajerko miła, 
Cóżem ci uczynił, żeś mnie tak zdradziła? 
Dla ciebiem w kotliku przynosił dukaty, 
A tyś mnie wepchnęła za żelazne kraty! 
Dla ciebiem rabował koralików sznury, 
Tyś mnie na spętanie wtrąciła w te mury! 
Potom ci przynosił jedwab, aksamity, 
Abym w te łańcuszki dzisiaj był spowity? 
A bodaj–że we mnie piorun był uderzył 
W oną złą godzinę, kiedym ci zawierzył! 
A bodajś, dziewczyno, na wieki przepadła, 
Żeś mi zgotowała te na kark zawadła!... 
Nie ciesz się, tej głowy nie noś–że tak górnie, 
Jeszcze nas zobaczą wirszyczki a turnie! 
Jeszcze nas na świecie oczy twe zobaczą, 
Lecz nad tobą ojciec i matka zapłaczą! 
Słyszycie te szumy, słyszycie te huki? 
Jak gdyby się granie24 rozpadały w sztuki! 
Czy to się Dunajec z drogi swej zawrócił 
I huczne swe fale pod te ściany rzucił? 
Hej! to nie Dunajec wody swe tu ciska; 
Płynie on, jak dawniej, popod Kościeliska! 
To końskie kopyta tętnią tak po moście, 
Na orawski zamek harni jadą goście, 
Z pałaszem, na przedzie, 
Janosik ich wiedzie! 
Hej! 
Panowie, panowie, 
Husarscy hersztowie, 
Teraz nie po naszej, lecz po waszej głowie! 
Hej! 
Tańczą już zbójnicy 
W zamkowej świetlicy, 
Każą sobie pięknie grać, 
Wino z beczki szumnie lać! 
Hej! 
A gdy się napiją, 
Gdy się natańcują, 
Te dźwierze25 wybiją, 
Kajdany rozkują! 
Hej! 
Zamczysko podpalą na wsze cztery wiatry, 
Aż się zczerwienieją nasze siwe Tatry! 
Taki ogieniaszek pod mury podłożą, 
Że w tę nockę ciemną pomkniemy jak w zorzą! 
Pomkniem na swobodę! 
My junaki młode — 
Hej! 
W tę skalną zagrodę! 
Wirszyczkami, 
Turniczkami, 
Zielonymi upłazami, 
Od krzaka do krzaka, 
Z buczaka na pniaka — 
Hej! 
Łańcuch nasz rozkuty: 
Nie pójdziem w rekruty26, 
Ani też w parobki27 
Wiązać cudze snopki, 
Ani na wysłudze 
Paść barany cudze! 
Na wirchy, a turnie 
Poniesiem się górnie, 
Gdzie schodzą na pasze 
Te kozice nasze! 
Na wanty, na czuby, 
Hej! orełku luby, 
Ptaku bystropióry, 
Poniesiem się w chmury! 
Wirszyczkami, 
Turniczkami, 
Za orłami, 
Kozicami, 
Od krzaka do krzaka 
Z buczaka na pniaka! 
Hej! 
Posiejemy strach! 
Hej! 
Janosik na przedzie 
Szyknie nas powiedzie, 
Pałaszem wywinie, 
Aż wszystko złe zginie — 
Hej! 
W szczęśliwej godzinie — 
Hej! 
Zatrwoży się Lach, 
Liptak skrzydła stuli, 
Jak trafion od kuli 
Ścierwożerczy ptak, 
Gdy nas w górny szlak, 
Z pałaszem na przedzie, 
Janosik powiedzie! 
Ach! 
Dziś nam tonąć w łzach! 
Janosik nie żyje, 
Czarny dół go kryje, 
A pałasz ten rdzawy, 
Co nas wiódł z Orawy, 
Na wysokiej horze 
Zacięty w jaworze — 
Ach!... 
  1. Z motywów pieśni ludu zakopiańskiego. [przypis autorski] ↩
  2. wraży — wrogi, obcy. [przypis edytorski] ↩
  3. cużeczka — zdr. od: cucha; góralska męska peleryna lub kurta sukienna, często zdobiona haftami i obszyciami. [przypis edytorski] ↩
  4. wirchy (również poniżej zdr. wirszyczki) — wierchy, szczyty górskie. [przypis edytorski] ↩
  5. hory — góry. [przypis edytorski] ↩
  6. spichrz (lub: spichlerz) — budynek do przechowywania zboża. [przypis edytorski] ↩
  7. knieja — las. [przypis edytorski] ↩
  8. hań–ci — tam, tam–ci. [przypis edytorski] ↩
  9. kany — gdzie, dokąd. [przypis edytorski] ↩
  10. perć — szlak prowadzący przez szczyty gór, granią. [przypis edytorski] ↩
  11. buczak — młody buk. [przypis edytorski] ↩
  12. jedliczka — młoda jodła. [przypis edytorski] ↩
  13. turniczki — zdr. turnie; strome skały, skaliste, ostre szczyty górskie. [przypis edytorski] ↩
  14. ślebodny (gwar.) — swobodny, wolny. [przypis edytorski] ↩
  15. frajereczka (gwar.) — dziewczyna. [przypis edytorski] ↩
  16. luta — sroga. [przypis edytorski] ↩
  17. siklawa — wodospad. [przypis edytorski] ↩
  18. upłaz — rozległy, poziomy lub łagodnie nachylony stok górski; jego część oddzielająca znajdujące się powyżej i poniżej stromizny zbocza. [przypis edytorski] ↩
  19. zakon — prawo, zbiór zasad. [przypis edytorski] ↩
  20. prawy brach — prawdziwy brat. [przypis edytorski] ↩
  21. żleb — podłużne, rynnowate wcięcie przecinające pionowo stok lub ścianę skalną, powstałe na skutek wietrzenia skał. [przypis edytorski] ↩
  22. ciemnica — więzienie. [przypis edytorski] ↩
  23. kierdel (gwar.) — stado owiec. [przypis edytorski] ↩
  24. grań — stromy, ostry, skalisty grzbiet górski, ostra krawędź szczytu. [przypis edytorski] ↩
  25. dźwierze — drzwi. [przypis edytorski] ↩
  26. pójść w rekruty — zostać przymusowo wcielonym do wojska. [przypis edytorski] ↩
  27. pójść w parobki — zostać parobkiem, sługą w czyimś gospodarstwie. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kasprowicz

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Taniec zbójnicki · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-wichrow-i-hal-z-tatr-taniec-zbojnicki/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis