XX.Niespodzianka w Państwie Środka

Nasi lotnicy niebawem mieli sposobność przekonać się, że Państwo Środka (tak bowiem Chińczycy nazywają często swoją ojczyznę) nie pozostało bynajmniej w tyle za sąsiadami w dziele tworzenia floty powietrznej.

W Szanghaju bowiem zastali to, czego się nie spodziewali zobaczyć, mianowicie po europejsku urządzone lotnisko z szopami, wygodnie mieszczącymi kilkadziesiąt samolotów wojskowych i cywilnych. Oficer zarządzający stacją aeronautyczną w kilkanaście minut po wylądowaniu „Kondora” przyszedł powitać przybyszów, a przekonawszy się, że ich papiery znajdują się w porządku, okazał wielką uprzejmość. Wprawdzie Airman starał się nie dopuścić go z bliska do swego arcydzieła, ale potem, nie chcąc wzniecić jakichś podejrzeń, pokazał mu powierzchownie „Kondora”. W godzinę po przybyciu do Szanghaju zbiorniki były napełnione doskonałą benzyną sumatrzańską1, sprzedawaną w blaszanych, szczelnie zalutowanych2 naczyniach. Dowiedziawszy się, że lotnisko rozporządza warsztatami mechanicznymi, Jerzy postanowił skorzystać z okazji i solidnie naprawić uszkodzone na północy podwozie „Kondora”. Uprzejmi Chińczycy zgodzili się dokonać naprawy do południa dnia następnego.

Właśnie Nills wysławiał pod niebiosa gościnność żółtych kolegów, kiedy poprzez tłum otaczający samolot przecisnął się młody człowiek w okrągłych okularach na płaskim, mongolskim nosie, o żywych ruchach i inteligentnej twarzy.

Podszedłszy do Jerzego, stojącego obok siostry, ukłonił się z wyszukaną grzecznością.

— Jestem Li Szu, redaktor „Wschodzącego Słońca” — zarekomendował się. — Czy nie raczyłby mi pan udzielić kilku wyjaśnień dotyczących sławnej podróży samolotem naokoło świata?

Airman w najwyższym zdziwieniu spojrzał na towarzyszy.

— Daruje pan — rzekł, nie mogąc powstrzymać wzruszenia ramion — ale skąd panu wiadomo, że podróżujemy naokoło świata samolotem?

Dziennikarz chiński uśmiechnął się.

— Od kilku dni prasa chińska i europejska istniejąca w państwie naszym zajmuje się tym śmiałym przedsięwzięciem. Wszyscy podziwiają odwagę załogi „Kondora”, który, nieulękniony, przebywa z zawrotną szybkością morza i lądy, dążąc do dalekiego celu. Ale ja pierwszy spomiędzy moich kolegów azjatyckich dostąpiłem szczęścia poznania panów i mam nadzieję, że otrzymam kilka ciekawych szczegółów, którymi podzielę się z czytelnikami „Wschodzącego Słońca”, a tych liczy się w Chinach na paręset tysięcy.

— Paręset tysięcy! — jęknął Airman. — Jestem niezmiernie dumny z tego, że raczono tutaj zwrócić uwagę na moją wycieczkę, ale...

— Pan to nazywa wycieczką?! — zawołał Chińczyk wesoło. — To skromność, dość rzadka u cudzoziemca! Proszę, niech pan odpowie łaskawie na kilka pytań, jakie ośmielę się panu zadać.

— Ależ, panie, podróż nasza miała być okryta ścisłą tajemnicą! — zaprotestował zrozpaczony Jerzy. — Nie pojmuję doprawdy...

— Szanowny dowódco! Telegramy ze Stanów przed tygodniem uwiadomiły cały świat o waszym przedsięwzięciu, przeto nie może ono dłużej pozostać w sekrecie.

Osaczony tak niespodziewanie, Jerzy musiał ulec. W nadziei jednak, że mu się uda zmylić czujność dziennikarzy całego świata, podał umyślnie kilka fałszywych informacji.

— Lecieliśmy z szybkością przeciętną stu kilometrów na godzinę poprzez Morze Ochockie i Japonię! — zaczął.

— Daruje pan, ale to chyba nieporozumienie — przerwał Li Szu — o ile mi bowiem wiadomo, przebywaliście panowie Cieśninę Beringa w najwęższym miejscu, spadliście w samym jej środku z powodu defektu w silniku, następnie lecieliście ponad Mandżurią i Portem Artura.

— Ależ to diabeł wcielony! — mruknął doprowadzony do rozpaczy Burnett.

Li Szu ukłonił się, złowiwszy te słowa.

— Nie, tylko dobry dziennikarz — rzekł z eleganckim ukłonem. — Teraz, skoro panowie widzicie, że nawet w Chinach dzienniki miewają dobre informacje, ośmielę się zapytać...

— Mów pan! — jęknął przybity Airman.

— Dokąd panowie zamierzacie udać się z Szanghaju, uzupełniwszy tutaj swoje zapasy paliwa, których niestety nie mogliście odnowić w japońskim Porcie Artura?

— Polecimy prosto na południe do następnej stacji.

— To jest?

— Do Kantonu!

Li Szu umiejętnie prowadził swój wywiad i po dziesięciu minutach wyciągnął z dotkniętego do żywego niedyskrecją prasy Jerzego kilkanaście interesujących szczegółów. Osiągnąwszy swój cel, dziennikarz chiński z galanterią zaproponował naszym podróżnikom oprowadzenie ich po mieście.

Edyta, pałająca chęcią poznania obyczajów i życia Chińskiego, chętnie przyjęła propozycję dziennikarza, który, jak się okazało, skończył uniwersytet w Oxfordzie3 i otrzymał wychowanie całkiem europejskie. Był on naczelnym redaktorem „Wschodzącego Słońca”, dziennika stawiającego sobie za zadanie zeuropeizowanie Państwa Środka.

Pomimo to Jerzy, Nills i Burnett patrzyli nań z pewną urazą, nie mogąc mu darować, że podpatrzył tak zręcznie moment wylądowania „Kondora” i wdarł się niedyskretnie w tajemnicę człowieka-ptaka. Ale Li Szu szybko zaskarbił sobie sympatię Edyty i Edwina. W jego przyjemnym towarzystwie nasi podróżni, z wyjątkiem Nillsa, który za nic w świecie nie pozostawiłby „Kondora” na pastwę ciekawego tłumu, udali się na zwiedzanie miasta położonego niedaleko ujścia Rzeki Błękitnej. Dzielnicę europejską pozostawiono na boku, zapuszczono się natomiast w labirynt ciasnych uliczek miasta chińskiego. Zjedzono obiad w restauracji krajowej, kosztując wszelkich specjałów miejscowych, nie wyłączając płetw rekina, zupy z gniazd jaskółczych i gąsienic smażonych w oleju. Edyta odważnie kładła do ust te przysmaki i wyśmiewała się z towarzyszy, którzy woleli ryż świeżo gotowany, ryby i owoce, sprzedawane tu za bezcen i bardzo piękne. Na zakończenie uczty pito z małych filiżanek doskonałą herbatę z ciasteczkami ryżowymi i konfiturami.

Edyta doznała przykrego zawodu, chodząc po ciasnych, brudnych uliczkach miasta. Podróżni z trudnością przeciskali się przez różnorodny tłum drepcący w błocie po kostki, a miejscami po kolana. Nigdzie bowiem ani śladu bruków, choćby najzwyczajniejszych. Ciasnota. Domki piętrowe stłoczone jeden przy drugim. Placów, które są ozdobą wielkich miast europejskich, ani parków nigdzie nie dostrzeżono. Pomiędzy zbitym tłumem sunęły wozy, taczki, lektyki4, jeźdźcy dosiadający małych koników albo nawet bawołów. Co krok sklepy z wielkimi, jaskrawo pomalowanymi szyldami, noszącymi pretensjonalne napisy, na przykład: „Ozdoba Niebios”, „Uczciwy i Obfity”. Uliczki w większości są tak wąskie, że dwa wozy ledwo mogą się wyminąć. Od czasu do czasu napotykano wspaniałe lektyki, w których siedzieli poważni mandaryni5. Przed lektyką takiego dygnitarza biegnie dwóch pachołków uzbrojonych w szable albo pałki i toruje drogę swemu panu. Za nimi kroczą chłopcy, dzierżąc na bambusowych tykach papierowe transparenty z napisami: „Schodźcie na bok” albo „Zachowajcie ciszę i spokój”, albo „Szacunek dla wysokiego mandaryna z koralową gałką”.

Poważni nauczyciele z okrągłymi okularami na nosie, kapłani z ogolonymi głowami, eleganci odziani w jedwabne, barwne szaty, pod ścianami domów przekupnie, zmieniacze pieniędzy poważnie siedzący przy swych stolikach, żebracy pokazujący straszliwe okaleczenia — oto główne typy snujące się po ulicach.

Edyta przez parę godzin błądziła w tym oryginalnym tłumie, ale w końcu, znużona, wsiadła z Edwinem do lektyki dźwiganej przez dwóch kulisów6. Towarzysze naśladowali ich skwapliwie.

Wysiadłszy, Edyta kazała sobie wróżyć staremu Chińczykowi i śmiała się, kiedy jej powiedział, że po wielu przygodach wróci do domu i niebawem wyjdzie za mąż.

Wieczorem całe towarzystwo udało się do teatru, a wreszcie do hotelu w dzielnicy europejskiej, gdzie po raz pierwszy od paru tygodni wyspano się na porządnych łóżkach zasłanych świeżą bielizną7. Była to rozkosz, której sobie nasi podróżni nie mogli odmówić.

Nazajutrz, o dziewiątej uprzejmy Li Szu zjawił się w hotelu z paczką dzienników pod pachą i przetłumaczył na angielski najważniejsze ustępy dotyczące naszych lotników. Cała prasa miejscowa opisywała „Kondora” i jego odważnych pasażerów, przy czym podała szereg, zmyślonych naturalnie, ale bardzo za to ciężkich przejść, jakie miały spotkać wyprawę w drodze na daleką północ. Co najbardziej zdziwiło Airmana, to fakt, że dzienniki wynosiły pod niebiosa „jedyną od początku świata, zuchwałą do szaleństwa” podróż do bieguna północnego, dokonaną na samolocie.

— Nie rozumiem doprawdy, jakim cudem ludzie dowiedzieli się o naszej wyprawie! — zawołał Jerzy, zwracając się do Hintona. — Zaczynam pana podejrzewać, że wyrzucałeś w drodze z „Kondora” telegraficzne sprawozdania.

— To kochany papa Hinton! — odparł filozoficznie Edwin. — Widocznie nie mógł wytrzymać, żeby nie pochwalić się przed całym światem, że jego synek także potrafi się na coś poważnego zdobyć. Biedak, chciał w ten sposób podtrzymać w kołach chicagowskich moją nieco podupadłą opinię!

Wyjaśnienie to było prawdopodobne, ale nie poprawiło humoru Jerzemu.

Nasi podróżni chętnie wypoczęliby kilka dni w Szanghaju, gdyby nie to, że obawiali się zbyt wielkiego rozgłosu. Wobec tego Airman zajął się zaraz doprowadzeniem „Kondora” do dawnej sprawności. Przy pomocy Nillsa zmienił kilka części składowych motoru, zastępując je zapasowymi, i oznajmił towarzyszom, że nazajutrz wyrusza.

Na lotnisku w godzinę wyjazdu zgromadził się kilkunastotysięczny tłum, żądny oglądać ludzi, którzy zamierzali oblecieć świat na sztucznym ptaku. Między Chińczykami znaleźli się i Europejczycy, nie brakło też Amerykanów, którzy z konsulem Stanów na czele dobijali się o zaszczyt uściśnięcia dłoni Airmana i jego uroczej siostrzyczki. Ku wielkiej swej rozpaczy nasz wynalazca musiał pozować kilku zapalonym reporterom do zdjęć fotograficznych.

— Mój Boże — westchnął, kiedy ta operacja skończyła się — niczego tak się nie lękałem jak sławy przedwczesnej! Teraz dopiero zaczną się udręki związane z popularnością.

— Będziemy unikali ludzi! — pocieszała go Edyta.

— Jak daleko mamy do Kantonu? — zagadnął po chwili milczenia Jerzy, zajmując miejsce u sterów.

— Około ośmiuset kilometrów w linii powietrznej — odparł Hinton.

— Czyby się zatem nie udało ominąć tej stacji, a lecieć dalej?

— Możemy zrobić jednym tchem cztery tysiące kilometrów, czy tak? — badał Edwin.

— Nawet pięć!

— W takim razie lećmy prosto do Kalkuty8, zmieniwszy ustanowiony poprzednio kurs na Kanton, Sajgon9, Bangkok10(stolicę Syjamu11), i Rangun12 — zaproponował śmiało młodzieniec.

— A jaka przestrzeń dzieli nas od Kalkuty?

— Około trzech i pół tysiąca kilometrów w linii powietrznej — odparł Edwin, wymierzywszy odległość na mapie. — W takim razie droga prowadziłaby w górę Jangcy, potem nad pasmami górskimi Indochin13 i doliną Brahmaputry14. Czujesz się pan na siłach odbyć tak kolosalną przestrzeń w jednym, jedynym etapie? Byłby to przelot, jakiego, pochlebiam sobie, nikt dotąd nie dokonał bez odnawiania paliwa. Przedsięwzięcie jest jednak, według mnie, nieco ryzykowne!

— Wszystko zależy od stanu pogody — odparł Jerzy, wahając się. — Gdybym wiedział, że znowu tajfun nie stanie nam na drodze, spróbowałbym! Teraz, kiedyśmy odnowili motor, możemy zaufać naszemu statkowi powietrznemu.

— Przestrzeń dla nas nie istnieje — dorzucił Burnett z dumą. — Zwyciężyliśmy ją. Co do mnie, głosuję stanowczo za skróceniem drogi!

— I ja — odezwała się Edyta. — Wolę, żebyśmy, o ile możności, lecieli nad lądem stałym, przyznam się bowiem, że ocean przejmuje mnie jakąś trwogą.

— Ale co zrobimy, jeżeli zabraknie nam paliwa w tych niedostępnych krajach? Daremnie byśmy szukali benzyny w Tybecie albo u źródeł Brahmaputry — rzekł Jerzy. — Jak sądzisz, Nills?

Nills jednak miał sobie za punkt honoru dowieść, że dla „Kondora” nie istnieją żadne niemożliwości.

— Przecież mamy opału na pięć tysięcy kilometrów — zauważył.

— No tak. Posiadamy zatem w rezerwie benzyny na półtora tysiąca kilometrów! — powiedział z namysłem Jerzy. — Dobrze, lecimy do Kalkuty.

Postanowienie kierownika wyprawy przyjęto z zadowoleniem. W kilka minut potem „Kondor”, żegnany okrzykami przez tłum, wzniósł się w powietrze i skierował w górę wspaniałej rzeki, która mu miała służyć za drogowskaz.