Utwór 6 z 25

Pieśń V

Kto ma swego chleba,
Ile człeku trzeba,
Może nic nie dbać o wielkie dochody,
O wsi, o miasta i wysokie grody.

To pan, zdaniem moim,
Kto przestał na swoim;
Kto więcej szuka, jawnie to znać daje
Sam na sie, że mu jeszcze nie dostaje2.

Siła3 posiadł włości,
Kto ujął chciwości4;
Trudniej to przyjdzie niż Turki zhołdować
Albo waleczne Tatary wojować.

Mocą wiele świata
Wziął za krótkie lata
Król macedoński5, lecz mu sie tak zdało,
Że nań samego świat był jeden mało.

Cóż pomoże zbroja
Albo władza twoja?
Serca nie zleczą żadne złotogłowy,
Żadny skarb troski nie wybije z głowy.

Więc śmierć nieużyta6
Ta za gardło chwyta
Bogate pany jako proste sługi,
Ani zborguje, byś wyciągnął długi7.

Lecz przedsię8 człowiecza
Wszystka o tym piecza9,
Aby ku złotu złota przybywało;
Bo, by nawięcej, łakomemu mało.

Wszystko to zostanie
Po twej śmierci, panie;
A coś ty zebrał przez ten czas łakomie,
To sie zostoi10, nie wiem w czyim domie.

Sklep11 ten niedobyty12
Puści prędko nity13;
A winem, co sie ty frasujesz o nie,
Będzie zamaczał potomek twój konie.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
nie dostawać (starop.) — brakować. [przypis redakcyjny] ↩
siła (starop.) — dużo. [przypis redakcyjny] ↩
ujął chciwości — poskromił chciwość. [przypis redakcyjny] ↩
Król macedoński — Aleksander Wielki (356–323 r. p.n.e.), król macedoński, w kolejnych wyprawach zajął Persję, Egipt, Babilon i wiele innych ziem. Symbol wodza nieustraszonego i chciwego wciąż nowych zdobyczy. [przypis redakcyjny] ↩
nieużyty (starop.) — nieubłagany. [przypis redakcyjny] ↩
Ani zborguje, byś wyciągnął długi — nie poczeka, aż ściągniesz należności od dłużników. [przypis redakcyjny] ↩
przedsię (starop.) — przecież. [przypis redakcyjny] ↩
piecza (daw.) — staranie (o coś). [przypis redakcyjny] ↩
zostoi — ostanie się, zostanie. [przypis redakcyjny] ↩
sklep (starop.) — piwnica. [przypis redakcyjny] ↩
niedobyty (starop.) — nie do zdobycia. [przypis redakcyjny] ↩
Puści (...) nity — rozpadnie się, nie przetrwa; nity: gwoździe. [przypis redakcyjny] ↩