Źródło i licencja tłumaczenia
Kolczyki Izoldy
małe oratorium
Izoldzie Czarnej1 — wiecznie tej samej
Heroldy
biało-czerwone heroldy;
i krzyczały heroldy: — Sława,
sława kolczykom Izoldy.
a ten, co gwizdnął do nas,
raz „sława!” krzyczał, raz w trąbkę dmuchał,
a włosy miał jak winogrona.
biało-czerwone heroldy.
I śpiewały heroldy: — Sława...
Dzieci
jak latarenki w balecie,
ale się nagle zaczęła ulewa
i zapłakały dzieci.
Żołnierze
żołnierze widziani z góry —
Śpiew żołnierzy
mówili sobie, że się ożenią,
ślubna kareta, ślubne koniki —
a ja ci potem kupię kolczyki«.
uszom ze śniadej skóry2.
Dzieci z lewa, heroldy z prawa,
deszcz i żołnierze z góry.
Na rynku
Mistrz ceremonii
Proszę państwa, w sprawie tych kolczyków. Otóż, zaznaczam, żeby uniknąć nieporozumień, że Izolda to jest po prostu konspiracyjny pseudonim. Dziewczynę znaleziono tego pamiętnego miesiąca3 na ulicy Wojciecha Górskiego4. Kulturowo i semantycznie. Ona była, jakby to powiedzieć, owinięta w państwową flagę. Ale całe ciało było zmiażdżone. Zostały tylko uszy i kolczyki. Realizm, panowie, realizm. I właśnie w myśl powyższego pokażemy państwu
Taniec niedźwiedzi
który niedźwiedzie hodował
i zawsze po obiedzie
tańczył z jednym niedźwiedziem,
a właściwie to była krowa,
a nad program nasz poeta ob. Roch Serafiński oddeklamuje swoją „Balladę o dwóch siostrach”.
Ballada o dwóch siostrach
Śmierć większa, a Noc mniejsza,
Noc była piękna jak sen, a Śmierć,
Śmierć była jeszcze piękniejsza —
Śmierć była jeszcze piękniejsza.
w gospodzie koło rzeczki.
Przyszedł podróżny i woła: — Hej,
usłużcie mi, szynkareczki —
usłużcie mi, szynkareczki.
ta mniejsza, wiecie, ta modra.
Nalała. Gość się popatrzył w szkło:
— Zacny — powiada — kordiał5.
— Zacny — powiada — kordiał.
podbiegiem jeszcze lżejszym,
podróżny cmok! a kielich brzęk!
bo kordiał był zacniejszy.
bo kordiał był zacniejszy.
i już nie mówił z nikim,
widząc, że druga siostra ma
dużo piękniejsze kolczyki —
dużo piękniejsze kolczyki.
w oberży »Trzy Korony«
śpiewał mi haj! w Dublinie raz
John Burton6, John nad Johny —
John Burton, John nad Johny.
niejedną tam się złowi.
Więc to, com ja usłyszał tam,
powtarzam Krakowowi —
powtarzam Krakowowi.
Mistrz ceremonii
Koniec „Ballady o dwóch siostrach”.
Poeta
(piszczy)
Nad brzegiem Wisły, Wołgi czy Arna7,
czy tu, czy na obłoku,
Izoldo moja, Izoldo czarna,
tyś piąta pora roku skończyłem.
Mistrz ceremonii
Kapitalny brak piątej klepki. Kochani radiosłuchacze, oczywiście, że jeżeli teraz kto ma życzenie iść na nocną premierę „Kolczyków Izoldy”, to, oczywiście, naturalnie, nie możemy mieć nic przeciw temu. Hymn. Dobranoc.
Ten sam rynek we mgle
we mgle kareta, we mgle koniki.
Biało-czerwone? Tak. Jak Warszawa.
Dla mnie. Dla twej Izoldy.
Jaka Warszawa?
Warszawie sława!
Sława kolczykom Izoldy.
W oberży i z oberży
„Pod Ogniem, Wodą i Miedzianymi Trąbami”
Trzetrzewiński. Krupczałowski.
Pan się chyba śmieje ze mnie?
Ale skąd, na rany boskie!
Podobno to balet chiński.
Może by tak pod śledzika?
Krupczałowski. Trzetrzewiński.
Demokracja. Kant dziadowski.
Nas z Krakowa nie nabiorą.
Trzetrzewiński. Krupczałowski.
Pod Cecorą? Z tym Kilińskim9?
Człowiek musi być przytomniak.
Krupczałowski. Trzetrzewiński.
rosną, panie, rude włoski,
w ogóle taniec na wulkanie.
Trzetrzewiński, Krupczałowski.
ten Balicki10 i Weryński11.
Ma pan klucz? Zamknięta brama.
Krupczałowski. Trzetrzewiński.
Nie zapłacił pan dorożki,
Ja? Znów strugasz pan idiotę.
Trzetrzewiński. Krupczałowski.
Sam idiota. Idiociński.
Pełnia, panie. Stąd wymioty.
Krupczałowski. Trzetrzewiński.
Jak pan mówi? Ryby z Rosji?
Za kolczyki? Święta racja.
Trzetrzewiński. Krupczałowski.
będziem pili pod kanoldy12.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
I śpiewali żołnierze: Sława.
Sława kolczykom Izoldy.
Poeta
Poeta. Roch Serafiński.
Ośmiorga imion. Xiążę.
Krupczałowski. Trzetrzewiński.
Niestety noszę binokle13.
Raz chciałem wskoczyć do Etny,
jak ten, jak Empedokles14.
Tylko sandały zostały.
to tylko taka bajka,
więc piszę i sam się dziwię,
a łzy takie wielkie jak jajka;
kiedy na ziemię upadnie,
wyfruwa kurczaczek-grajek
i śpiewa — och, jak ładnie.
Dobrze poczytać w niedzielę.
zelówki, chleb, czysty raj.
Sława, panowie, sława,
sława kolczykom.
Good bye15.
Płacz po Izoldzie
stało się,
szkoda, że
nie ma, że...
eech, próżna mowa.
Norwid ten
pisałby,
Tycjan i
Rembrandt, i
Loon16 by malował.
Ręce jak
miękki sen,
oczy jak,
czy ja wiem,
wiadomo: oczy.
Anioł szedł,
szedł przez mgłę.
Mówię: tak.
A on: nie.
I zauroczył.
No i łzy.
A, to ty?
Szkoda mi,
byłyby
i brzoskwinie...
biały ptak...
a tu tak:
czarny mak,
ciemny smak,
jak po winie.
Teraz co?
Nonny ho!
Kruchy świat,
kruche szkło,
maski i instrumenty.
Na cóż mi
kwiaty i
szmaragd, i
gitara i,
okręty?
Dyrektor teatru
stroje dowolne, byle nie nago,
proszę: „Na bruku leży dziewczyna
przykryta biało-czerwoną flagą”.
A w niebie zaraz, automatycznie,
spójrzcie: tuż koło Baraniej Mordy
gwiazd osiemnaście lśni bardzo ślicznie,
gwiazdozbiór:
„Kolczyki Izoldy”.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Kolczyki Izoldy?
Pierwodruk: „Odrodzenie” 1946, nr 39
- Izoldzie Czarnej — najbardziej znana w kulturze Izolda to bohaterka średniowiecznej legendy celtyckiej o tragicznej miłości rycerza Tristana i irlandzkiej księżniczki Izoldy Jasnowłosej. [przypis edytorski] ↩
- uszom ze śniadej skóry — żona poety, Natalia Gałczyńska z domu Awałow, była córką gruzińskiego arystokraty, miała smagłą cerę i ciemne włosy. [przypis edytorski] ↩
- tego pamiętnego miesiąca — aluzja do powstania warszawskiego: podczas masowych bombardowań Śródmieścia we wrześniu 1944 zabudowa ul. Górskiego uległa zniszczeniu; został zbombardowany m.in. powstańczy szpital, w którym zginęło wielu rannych. [przypis edytorski] ↩
- ulica Wojciecha Górskiego — ulica w Warszawie, w dzielnicy Śródmieście; podczas okupacji i powstania warszawskiego mieszkały przy niej żona i córka poety. [przypis edytorski] ↩
- kordiał (daw.) — lek wzmacniający serce; mocny, szlachetny trunek. [przypis edytorski] ↩
- John Burton — brytyjski lekarz, od 1941 służył w wojsku w Afryce Płn. i we Włoszech, gdzie dostał się do niewoli; przyjaciel Gałczyńskiego w obozie jenieckim w Altengrabow; autor wspomnień pt. Mirador: My Term as Hitler’s Guest (Londyn 1986). [przypis edytorski] ↩
- Wisła, Wołga, Arno — rzeki w Polsce, w Rosji i we Włoszech, które stanowiły linie graniczne ofensyw podczas drugiej wojny światowej. [przypis edytorski] ↩
- bitwa pod Cecorą (wrzesień 1620) — stoczona pomiędzy armią osmańsko-tatarską a polskimi wojskami koronnym, zakończona odwrotem i wielką klęską wojsk polskich. [przypis edytorski] ↩
- Kiliński, Jan (1760–1819) — szewc, dowódca cywilnej milicji w insurekcji warszawskiej w kwietniu 1794, pułkownik w powstaniu kościuszkowskim. [przypis edytorski] ↩
- Balicki, Stanisław Witold (1909–1978) — krytyk teatralny i literacki; w l. 1945–1950 redaktor naczelny krakowskiego „Dziennika Polskiego”. [przypis edytorski] ↩
- Weryński, Henryk (1892–1984) — katolicki duchowny krakowski, współpracownik pism katolickich i świeckich, kapelan ludowego Wojska Polskiego, jeden z tzw. „księży patriotów”, popierających władzę ludową i zmiany zachodzące w Polsce po 1944 roku. [przypis edytorski] ↩
- kanoldy (daw. pot.) — dawne mleczne, karmelowe cukierki, produkowane od 1926 przez fabrykę „Kanold” w Lesznie, upaństwowioną w 1949. [przypis edytorski] ↩
- binokle — rodzaj okularów bez uchwytów, mocowanych na nosie za pomocą sprężynki. [przypis edytorski] ↩
- Empedokles (ok. 494–ok. 434 p.n.e.) — filozof, poeta i lekarz grecki, twórca koncepcji czterech żywiołów; wg staroż. legendy Empedokles, chcąc, by wierzono, że bogowie obdarzyli go nieśmiertelnością i zabrali na Olimp, rzucił się do krateru wulkanu Etna. [przypis edytorski] ↩
- good bye (ang.) — do widzenia. [przypis edytorski] ↩
- Tycjan, Rembrandt, Loon — znani malarze: Tycjan (1490–1576): malarz wenecki epoki renesansu; Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606–1669): holenderski malarz i grafik okresu baroku; Theodoor van Loon (1581 a. 1582–1667): flamandzki malarz barokowy. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Konstanty Ildefons Gałczyński
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Kolczyki Izoldy · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-kolczyki-izoldy/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.