IX.Złoto czy życie?

Przez ten dzień „Kondor” przeleciał, korzystając z wiatru i długiego dnia, z górą tysiąc dwieście kilometrów i znajdował się nad wieczorem w złotodajnych okolicach, w miejscu, które jest przedmiotem marzeń tylu ludzi pragnących spróbować szczęścia w tych pustyniach.

Smutne to są okolice. Od południa dostępu do nich broni, sięgające aż do Oceanu Spokojnego, pasmo niebotycznych Gór Skalistych, gdzie się wznoszą najwyższe szczyty w całej Ameryce. Od zachodu rozciąga się aż do Cieśniny Beringa rozległy, pustynny kraj, od północy zaś — niezmierzone równiny polarne, sięgające aż do wybrzeży Oceanu Lodowatego. Kto zatem pragnie się dostać do krainy złota, ten musi przedzierać się przez nadbrzeżne pasma górskie niedostępnymi przełęczami i dolinami dzikimi, gdzie prawie przez cały rok leży śnieg. Klondike jest więc niejako twierdzą naturalną, w której przyroda złożyła nieprzebrane skarby, jakby je chciała zabezpieczyć przed chciwością człowieka.

Na nic się jednak nie zdały te ostrożności. Ludzie, parci gorączką złota, znaleźli skarby aż tutaj; i dziś w niedostępnych na pozór krainach północnych, wpośród puszcz i gór zaroiło się od górników ryzykujących życie w niebezpiecznych poszukiwaniach.

Ludzie ci żyją jak zwierzęta, pozwalają się niemiłosiernie wyzyskiwać handlarzom dostarczającym po najgorszych w świecie drogach żywności do kopalń, pracują ciężko przez kilka miesięcy, ażeby potem przehulać zdobyte złoto w najgorszych towarzystwach.

O tym wszystkim rozmyślał Edwin, patrząc z góry na ciągnący się w nieskończoność labirynt wzgórz, na śnieżne obszary, którym udało się uniknąć promieni letniego słońca, na karłowaciejące od mrozów lasy.

W oddali błysnęła wstęga srebrzysta. Była to rzeka Jukon, w której korycie drzemie złoty piasek.

Dosięgnąwszy jej brzegów, „Kondor” skierował się cokolwiek ku północy i szybował jak olbrzymi zimorodek1, trzymając się zakrętów tej wielkiej rzeki szumiącej pośród skalistych wybrzeży.

— Czy jesteśmy daleko od źródeł Jukonu? — zagadnął Jerzy Edwina.

— O dwieście kilometrów mniej więcej, kapitanie! — odparł, uśmiechając się, traper.

Kapitan samolotu uznał jednak, że podróż ponad bystrą rzeką, najeżoną skałami, pełną wodospadów, nie jest bynajmniej bezpieczniejsza aniżeli lot ponad górami pokrytymi śniegiem. Skierował więc „Kondora” cokolwiek ku zachodowi i pomykano znów ponad zboczami nagimi, pustynnymi, które kiedy niekiedy podnosiły się, jeżyły lasem karłowatym i nagimi wierzchołkami stromych skał, nieznoszących na dumnym karku obroży lodowców.

— Smutno tutaj — rzekła Edyta.

— A jednak ja dostrzegam na tle śniegów czarną plamkę — rzekł Edwin, śledząc bacznie okolicę swoimi sokolimi oczami. — Zdaje mi się, że to ludzie, a raczej człowiek.

Wzrok podróżnych zwrócił się w kierunku zachodnim. Istotnie, na tle śnieżnej powłoki majaczyła plamka. Przez lunetę widać było człowieka ciągnącego z wysiłkiem najwyższym, przy pomocy paru psów, małe saneczki. Nagle samotny podróżny zatrzymał się i usiadł bezradnie na sankach. Nie widział on jeszcze samolotu, a jednak nie posuwał się dalej pomimo zapadającego mroku.

Za chwilę dopiero, zauważywszy widocznie samolot, zaczął machać rękami, składać błagalnie dłonie, starając się wszelkimi sposobami zwrócić na siebie uwagę.

— Ten od razu odgadł, że nasz samolot to nie ptak! — rzekł Nills.

— Błaga najwidoczniej o pomoc! — rzekła Edyta. — Może zabłąkał się w tych śnieżnych obszarach! Trzeba by koniecznie zapytać go, czego sobie życzy. A może głód mu grozi? Wiadomo przecie, z jak strasznymi trudnościami muszą walczyć w tych okolicach podróżni.

— To go zapytaj! — rzucił żartobliwie Jerzy.

— Och, niegodziwy z ciebie chłopiec! — zaprotestowała Edyta. — Proszę cię, nie bądź egoistą, zatrzymaj „Kondora” na chwilę. Nie możemy przecież pozostawić bliźniego bez pomocy.

Człowiek-ptak wymawiał się, ale siostra nie ustępowała.

W jej serduszku obudziła się litość dla samotnego wędrowca, który wyciągnął do niej dłonie o pomoc, i postanowiła dać mu ją koniecznie.

— Musisz wylądować na chwilę — nalegała — mój kochany braciszku! Może on potrzebuje żywności, może z głodu pada. Przecież znajdujemy się o sto mil z górą od zamieszkanych okolic. Z tym biedakiem musi być źle!

Nie mogąc się oprzeć prośbom ukochanej siostry, Airman zniżył lot i niebawem „Kondor” lekko osiadł na białym kobiercu.

Ujrzawszy to, samotny wędrowiec opuścił saneczki i biegł naprzeciwko niebieskiemu przybyszowi, nie zdradzając ani śladu przestrachu.

Edwin wyszedł na jego spotkanie z karabinem w ręku.

Podróżny dopadł do Hintona, ale nie zatrzymał się przy nim. Zobaczył uśmiechniętą twarzyczkę Edyty i, wiedziony widocznie jej dobrotliwym, przychylnym wyrazem, zbliżył się do „Kondora” i padł przed panienką na kolana.

— Pani, ktokolwiek jesteś, czy z ziemi, czy z nieba pochodzisz, nie daj mi zginąć marnie!

— Czego panu potrzeba? — zagadnęła przyjacielsko Edyta.

— Zabierzcie mnie ze sobą!

— To niepodobieństwo! — odparł Airman. — Nie mamy miejsca w samolocie.

— Jak to, nie znajdzie się miejsce? — powtórzył rozpaczliwie podróżny, załamując dłonie.

— Skąd się pan tu wziąłeś? — zagadnął Hinton, który bacznie obserwował fizjonomię nieznajomego.

Wędrowiec wyglądał bardzo oryginalnie. Na jego wychudłej, zbiedzonej twarzy jaśniały tajemnym ogniem oczy. Jego wzrok latał gorączkowo i przeskakiwał z jednej twarzy na drugą. Nieznajomy nie potrafił widocznie oprzeć się podejrzeniom i starał się wybadać, z kim ma do czynienia.

Był on odziany w kosztowne futra, ale zaledwie z grubsza wyprawione; na nogach miał buty, zniszczone mocno. Za pasem sterczały mu dwa rewolwery i nóż w rodzaju sztyletu hiszpańskiego.

— Kto pan jesteś? — zagadnął Edwin, podchodząc.

— Nieszczęśliwy poszukiwacz złota, który daremnie przez rok cały starał się znaleźć cokolwiek w tej podłej krainie. Obecnie wracam, a raczej staram się wrócić do Klondike, a stamtąd do zamieszkanych okolic, póki zima nie zetnie mrozem ziemi i wody. O, straszna tutaj zima, nie życzę nikomu zapoznać się z nią bliżej! Lato spędziłem o kilkadziesiąt mil stąd nad rzeką, o której mówiono, że toczy złoty piasek na swym dnie. Pokazało się jednak, że to zwyczajny piasek, a ja zmarnowałem tylko rok i zdrowie na płonnych poszukiwaniach. Obecnie usiłuję dostać się do jakiegoś miasta. Żywności mi zabrakło, psy, które ciągną sanie, padają ze znużenia. Jeżeli mnie nie zabierzecie z tej pustyni, jutro, pojutrze najdalej i ja zginę bez ratunku.

Lotnicy nasi patrzyli z politowaniem na mówiącego, który rzeczywiście wyglądał jak żywy szkielet. Znać było po nim cierpienia i niedostatek, długą pracę w ciężkich warunkach — całe życie górnika było wypisane na jego twarzy.

— Żal mi pana bardzo! — rzekła Edyta, ocierając łzę, która ukazała się pod jej powieką.

— O, jak widzę, pani ma bardzo dobre serce. Błagam, przemów za mną, niech mnie statek powietrzny zabierze, niech mnie wyniesie z tych strasznych pustkowi, gdzie mnie czeka śmierć z głodu albo z zimna! Bóg to wam stokrotnie wynagrodzi!

W gestach, w mowie nieznajomego czuć było jakąś komedię. Edwin obserwował bacznie górnika.

— Po cóż ciągniecie te sanki, skoro sami ledwie nogi włóczycie? — zagadnął.

— Mam na nich skromne zapasy żywności i sprzęty, bez których żaden poszukiwacz złota nie może się obejść — odparł zmieszany górnik.

Oczy jego pobiegły w kierunku saneczek i spoczęły na nich z najwyższym niepokojem. Zerwał się z klęczek i cofnął pośpiesznie.

— Jerzy, proszę cię, zabierzmy tego biedaka! — szeptała Edyta. — Czyż nie widzisz, jaki on wycieńczony?

— Ciężko będzie!

— „Kondor” udźwignie jeszcze jednego podróżnego!

— To prawda, ale gdzie go posadzimy?

— W kabinie. Już ja biorę to na siebie! — mówiła żywo Edyta, podniecona nadzieją. — Nie odmawiaj mu tego. Przecież nie pozwolisz, żeby zginął tutaj bez pomocy?!

— No, zresztą, mógłbym to uczynić, ale nie podejmuję się odstawić go dalej niż do Dawson City. Na prośbę mojej siostry — powiedział człowiek-ptak, zwracając się do nieznajomego — gotów jestem udzielić panu pozwolenia, pod warunkiem jednak, że w najbliższej zamieszkanej okolicy zsadzimy pana na ziemię.

— „Kondor” nie podźwiga się2! — powiedział ironicznie Nills, dotykając chudych ramion górnika. — Sama skóra i kości.

— Dzięki ci, mój inżynierze! — zawołał poszukiwacz złota. — Jakiż to cudowny wynalazek! Górnicy ze skóry nieraz wyłażą, żeby się tutaj dostać, a pan w parę godzin może przelecieć od oceanu w najbogatsze okolice! Przepraszam pana, ale ośmielę się zapytać, ile kosztuje taki ptak sztuczny?

— Jest to rzecz całkiem nowa i nie mógłbym jej sprzedać — odparł Jerzy.

— Nawet za dziesięć tysięcy dolarów? — zagadnął górnik, patrząc w oczy Airmanowi.

— Cóż to znaczy dziesięć tysięcy dolarów! — przerwał Edwin.

— No, to może by pan wynajął ten cudowny przyrząd latający za dziesięć tysięcy dolarów na miesiąc...

— Komu? — zagadnął człowiek-ptak, zdziwiony tą propozycją.

— No, mnie choćby...

— Panu, a to po co?

— Tutaj, jak panu wiadomo, złoto jest wszędzie: w górskich potokach, w szczelinach skalnych, ale, niestety, placery3 są niedostępne, bo leżą w górach, do których nie sposób się nieraz dostać. Tylko żywności brak. Otóż gdybym ja miał taką piękną maszynę, która może przelatywać ponad górami i przepaściami, dostawiałbym żywność dla górników i zrobiłbym na tym doskonały interes.

Airman śmiał się.

— Przykro mi bardzo, ale nie mogę panu ani wynająć mojego samolotu, ani wejść z panem w spółkę. Nie przeczę jednak, że to interes korzystny.

Górnik westchnął.

— W takim razie mogę się zabierać? — zapytał.

— Siadaj pan tutaj, pomiędzy tymi panami — oparł Airman.

— A moje saneczki gdzie postawić?

— Saneczek nie zabierzemy, gdyż nie ma miejsca.

Nieznajomy zbladł.

— Panie, niech pan zgodzi się wziąć i saneczki także! — zawołał, błagalnie składając ręce. — Znajduje się na nich moje całe mienie.

— No, nie ma ono znów tak wielkiej wartości — rzekł Edwin. — Chętnie dam panu pewną zapomogę, ażeby pan kupił sobie inne narzędzia na miejsce straconych.

— Och, nie, ja nie mogę rozstać się z moimi rzeczami! — mówił górnik, cofając się trwożnie ku saneczkom. — Nie, za nic w świecie!...

— Ależ dam panu kilkadziesiąt dolarów, to sobie kupisz za to, czego ci będzie potrzeba! — zawołał zniecierpliwiony Edwin — Decyduj się pan szybko, bo nie mamy czasu.

— Siadać! — dodał Nills ciągnąc za rękaw nieznajomego.

— To może panowie pozwolicie mi zabrać chociaż dwa woreczki z najcenniejszymi przedmiotami? — mówił górnik, na którego twarzy malowało się uczucie zawodu.

— Jeżeli nie są zbyt ciężkie, to i owszem — odparł Jerzy.

— No, dawaj je pan tutaj, tylko żywo! — dorzucił Robert.

Górnik podniósł kołdrę przykrywającą saneczki i wydobył z samego dna dwa spore skórzane worki. Pochwycił jeden z nich z największym wysiłkiem i dźwigał, uginając się.

— Jak widzę, straciłeś pan całkiem siły! — rzekła ze współczuciem Edyta. — Pomóż mu, Robercie!

Nills chciał wziąć drugi worek, ale nieznajomy rzucił się ku niemu z krzykiem:

— Proszę nie ruszać!

Robert był tęgim chłopem, pomimo to z największym wytężeniem zdołał unieść zaledwie na parę cali4 worek. Górnik podbiegł ku niemu i wyrwał mu go z rąk.

— Uf, nie dziwię się, że panu ciężko! — rzekł Robert.

— Co tam może być? — zagadnęła Edyta, mocno zaintrygowana.

— Próbki, próbki skał! — żywo odparł górnik. — Zaręczam, że nic więcej!...

— No, no, nie widziałem nigdy tak małego worka, który byłby tak ciężki — mruknął Robert, spoglądając podejrzliwie na nieznajomego. — No, przyznaj się pan — dodał, klepiąc go poufale po ramieniu — że tam jest cokolwiek piasku złotego. Tylko ten szlachetny metal może mieć taki ciężar właściwy!

— Co znowu?! Myli się pan. Są tam przeważnie próbki.

— Czy nie można by ich obejrzeć? — zagadnął Edwin, uśmiechając się. — Ja znam się cokolwiek na skałach, będę więc mógł dać panu dobrą radę.

— Nie, nie, dziękuję panu! To zabrałoby zbyt wiele czasu — odparł górnik, mieszając się coraz bardziej pod krzyżowymi pytaniami żeglarzy napowietrznych.

— No, nie mamy i my czasu — przerwał Jerzy. — Jeżeli pan chce, możemy pana zabrać, ale bez tych próbek, które są tak niemiłosiernie ciężkie.

Górnik rzucił na Edytę rozpaczliwe spojrzenie.

— Pani, wstaw się za mną! — zawołał znowu.

— Nic na to nie poradzę! Jeżeli mój brat mówi, że nasza maszyna nie podźwignie pańskich worków, to musi mieć słuszność. Rozumiemy, że ma pan ze sobą złoto, i nie zamierzamy pana pozbawiać owocu ciężkiej pracy, ale nie jesteśmy w stanie zadośćuczynić pańskiemu żądaniu w całej jego rozciągłości. Sądzę jednak, że pan sobie da radę bez nas.

Górnik załamał ręce.

— Sił mi już braknie! — zawołał. — Czyż nie widzicie, że ledwie się na nogach trzymam? Żywności nie mam wcale.

— Możemy panu użyczyć cokolwiek z naszych zapasów! — odezwał się Jerzy.

— Dam panu tysiąc dolarów za dostawienie mnie do Dawson City z moimi workami! — błagał górnik, składając ręce jak do modlitwy.

Wszyscy wybuchnęli śmiechem.

— Trudno będzie przekupić naszego dowódcę, który jest bardzo bogaty! — zawołał Robert urągliwie. — Ja bym chętnie się na to zgodził, cóż z tego, kiedy nie mam czasu!

Położenie było tragiczne i śmieszne zarazem. Podróżni otoczyli wieńcem poszukiwacza złota, który widocznie walczył sam ze sobą.

— Dam dziesięć tysięcy, to jest połowę posiadanej przeze mnie sumy! — jęczał.

Ale widząc, że uśmiech nie schodzi z twarzy napowietrznych ludzi, wpadł znowu w przygnębienie. Siadł na sankach i bezradnie i patrzył na „Kondora”.

— Więc odrzucasz pan naszą pomoc? — zagadnął go Nills.

— Ludzie bez serca! — mruczał górnik, przewracając oczami. — Zostawiają tutaj na pastwę losu bliźniego, pozwalają mu umrzeć w pustyni...

Edwin machnął ręką.

— No, co pan wolisz: złoto czy życie? — zagadnął krótko i węzłowato. — Musisz się raz zdecydować.

— Siadamy! — przerwał kapitan samolotu, zmęczony tą sceną.

— Nie, nie! — zaprotestował górnik, czepiając się rąk miss Edyty. — Nie zostawiajcie mnie tak, nie mam co jeść.

Edyta poszła do, „Kondora” i za chwilę powróciła, niosąc nieco żywności.

— Masz pan, żebyś nie mógł powiedzieć, że cię pozostawiamy na pastwę głodowej śmierci. Widocznie bardziej kochasz złoto niż siebie samego. Na to nie ma rady. Żegnamy pana!

Wszyscy zajmowali już swoje miejsca. Jerzy, zanim puścił w ruch motor, raz jeszcze zwrócił się do górnika:

— Pięć tysięcy dolarów w złocie możesz pan zresztą zabrać ze sobą. To pokaźna sumka dla człowieka, który nic nie posiada!

— Sto tysięcy pozwól mi pan zabrać!

— Ho, ho, worek zawiera ładną sumkę! — mruknął Nills, który widocznie zazdrościł górnikowi.

— Nawet dziesięciu nie!

— No, życzymy panu szczęśliwego powrotu! — rzekła Edyta, rozczarowana widocznie do swojego protegowanego.

Nieznajomy nie poruszył się nawet. Siedział na workach ze złotem, jakby gotów bronić swojego skarbu do ostatniego tchnienia. Patrzył szklanym wzrokiem, jak „Kondor”, poderwany siłą swego potężnego motoru, porwał się z dna doliny i poszybował w górę.

Siedział tak długo i niebawem zniknął z oczu naszych żeglarzy.

— Ten sknera woli zginąć niż rozstać się ze złotem — rzekł inżynier. — Oto do czego prowadzi chciwość! Potrafi zagłuszyć nawet instynkt samozachowawczy!