Loreva

[Był u mnie ktoś]

Był u mnie ktoś, direkt von Wien2,
z Galicji3 jednak rodem,
zachęcał, bym szedł śmielej — hin4
utartym — szerszym chodem...

Ein Mann von pleine Intelligenz5,
aux traits d’un6 Hofschauspieler7,
radził, bym kiedy skończył też
den Dimitri von Schiller8.

To może być genialna rzecz,
ogromne mieć znaczenie;
w Burgu9 protekcję przyrzekł dać,
bym ujrzał to na scenie.

Obym proroczo sprawić mógł,
im breiten Kreis Sie schaffen!10
Tantieme werden haben Sie,
ganz Wien wird auf Euch gaffen!11

Das Thema andern sollen Sie12
w ogólno-ludzkim pędzie,
so was wie Sudermann13, wie Bahr14 15 —
by grane było wszędzie.

Obiecał mnie tłumaczyć też
für Reclam — Bibliotheke16,
bym wyszedł raz za koło to
krakowskie — wo ich stecke17.

Bym w nowym dziele zawarł ból
ludzkości, ten ból wieczny,
bym zdobył Dramas-Ehrenstuhl18,
bo stempel to konieczny.

Koniecznie chciał posadzić mnie
na tronie mej próżności
i czytał mi artykuł swój,
gdzie spisał był różności.

Dobrze jest czasem lekcję wziąć;
każdy się dudek19 przyda.
Osy — trza żądłem osy ciąć...
beim Fahren nach Kolchida20 21.

Był u mnie ktoś — z listu do p. Adama Chmiela [żyjącego w latach 1865–1934 historyka i archiwisty, przyjaciela Stanisława Wyspiańskiego — red. WL.], pisanego z Bad-Hall [uzdrowiska w Austrii — red. WL.] w sierpniu 1904 r. pod wrażeniem rozmowy, mianej we Wiedniu z jakimś literatem niemieckim; ogłosił drukiem „Czas” w nrze 296 z 24 grudnia 1907 r. [przypis redakcyjny] ↩
direkt von Wien (niem.) — prosto z Wiednia. [przypis edytorski] ↩
Galicja — ziemie dawnej Rzeczypospolitej pozostające w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim. [przypis edytorski] ↩
hin (niem.) — w tamtą stronę, tam. [przypis edytorski] ↩
Ein Mann von pleine Intelligenz (niem. i z fr. plein, pleine: pełny, pełna) — człowiek o pełnej inteligencji; człowiek pełny inteligencji. [przypis edytorski] ↩
aux traits d’un (fr.) — o cechach, mający cechy. [przypis edytorski] ↩
Hofschauspieler (niem.) — nadworny aktor. [przypis edytorski] ↩
den Dimitri von Schiller (niem.) — Dymitra [pióra] Schillera; Dymitr, Demetrius, nieukończona sztuka Friedricha Schillera, niemieckiego poety i dramaturga. [przypis edytorski] ↩
Burg — Burgtheater; założony w 1741 r. teatr w Wiedniu, w XIX w. uznawany za jeden z najlepszych w Europie. [przypis edytorski] ↩
im breiten Kreis Sie schaffen! (niem.) — powiedzie się panu w szerokich kręgach! [przypis edytorski] ↩
Tantjeme werden haben Sie, ganz Wien wird auf Euch gaffen! (niem.) — Będzie pan dostawał tantiemy, cały Wiedeń będzie się na pana gapił! [przypis edytorski] ↩
Das Thema andern sollen Sie (niem.) — powinien pan zmienić temat. [przypis edytorski] ↩
Sudermann, Hermann (1857–1928) — niemiecki dramaturg i powieściopisarz; jego sztuki łączyły naturalizm z cechami francuskiego dramatu mieszczańskiego. [przypis edytorski] ↩
Bahr, Hermann (1863–1934) — austriacki dramaturg, krytyk literacki i autor opowiadań; w swojej twórczości przechodził przez różne etapy, m.in. naturalizm, symbolizm i ekspresjonizm. Uważa się, że jako pierwszy odniósł termin modernizm do literatury. [przypis edytorski] ↩
so was wie Sudermann, wie Bahr (niem.) — coś jak Sudermann, jak Bahr. [przypis edytorski] ↩
für Reclam — Bibliotheke (z niem.) — Reclam: wydawnictwo niemieckie; Reclam-Bibliothek, właśc. „Reclams Universal-Bibliothek”: popularna wówczas wysokonakładowa seria wydawnicza obejmująca wybitne dzieła literatury światowej, w formacie broszurowym i niskiej cenie. [przypis edytorski] ↩
wo ich stecke (niem.) — gdzie tkwię. [przypis edytorski] ↩
Dramas-Ehrenstuhl (niem.) — honorowe miejsce w teatrze, wśród dramatopisarzy. [przypis edytorski] ↩
dudek — tu: głupiec. [przypis edytorski] ↩
Kolchida — kraina historyczna położona na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego. [przypis edytorski] ↩
beim Fahren nach Kolchida (niem.) — podczas podróży do Kolchidy. [przypis edytorski] ↩