Źródło i licencja tłumaczenia
A tu się już poczną Wtóre Księgi żywota poczciwego człowieka Jako odprawiwszy w poczciwym…
A tu się już poczną Wtóre Księgi żywota poczciwego człowieka Jako odprawiwszy w poczciwym wychowaniu młode lata swoje, a przyszedszy ku lepszemu obaczeniu, jako w średniem wieku ma poczciwie stanu swego używać i czym ji ozdobić, i jako ma uważać, co jest przystojnego, a co jest szkodliwego jemu
Stet quilibet fortiter in vocatione sua1
Patrz, jako się w poczciwym wszytko pięknie śmieje.
Patrzże też, w niepoczciwym jako wszytko mdleje,
Stańże mocno przy cnocie, niech, kto chce, szaleje!
Szanuj skóry,
Puść za góry,
Szpetne chmury,
Bo świat bury,
Szuka dury2,
By cię sznury3
I za mury,
Związał po swej woli.
Chytry był.
Do tego, co by miał wolą czyść4 ty Wtóre Księgi, miasto proemium5
I to, co z nim przypada każdemu człowieku,
Przeczciż6 ty Wtóre Księgi stanu poczciwego,
Jakie mają być sprawy w cnym żywocie jego.
Bo młodość w pirwszych księgach już jest odprawiona,
Jako ma być w człowieku młodym stanowiona.
Tam się mało nauczyć może z tego wieku,
Bo widzisz, co się broi we młodym człowieku.
Też nie siedzi w swym prawie, bo młodości jego
Trzeba pilnie przestrzegać, by źrzebca płochego.
Abowiem, by ty z góry wolno puścił koła,
Trudno by już hamować swowolnego woła.
Lecz gdy już k’latom przydzie, a iż się obaczy,
To już też jego miłość ciszej kroczyć7 raczy;
A tak ty wtore książki są wydane na to.
Jako gdy wiosna minie, a nastanie lato,
Tedy się z onych burzek snadnie wszytko zmieni,
Wszytko pięknie zakwitnie, wszytko się zieleni.
Bo tu są wypisane średnie ludzkie lata,
Jako ich kto ma użyć w obłędności świata.
A jako ma uskromić w sobie czasy wszytki
I jako ma obaczać szkody i pożytki,
I jako ma poczciwie swój stan na wszem chować,
I jako ma swą cnotą roztropnie szafować.
A tak przecz8 ci nie szkodać ważyć tej godziny,
Bo i o sobie znadziesz tam pewne nowiny.
Gdy wejrzysz w ludzkie sprawy jako we zwierciadło,
Poznasz, gdzieć się rumieni, a gdzieć też nabladło.
Poznasz, gdzieć co przywrzało do umysłu twego,
Gdy poznasz obłędności świata omylnego.
Boć lepiej kto cudzemi przypadki się karze,
Niżliby tak sam siedział jako gil na wsparze9.
Bo gdy poznasz z ludzkich spraw ich cnoty i zbytek,
Tu już łacno obaczysz, co czyni pożytek.
Lecz radzęć, dzierż się cnoty, by pijany muru,
Nie chceszli mieć z nietrefnych przymówek kapturu10.
Mądrze gól!
Na herb Korab11
Gdyż swowolnie żywące zawżdy nędza głodze12,
Zatopić ji wodami straszliwymi raczył,
A jako zwykł, wiernych swych przedsię nie przebaczył13.
Upatrzywszy Noego w jego stateczności,
Patrz, jaką drogę znalazł uwieść go z srogości:
Kazał mu archę sprawić, nowina to była,
Której by sroga woda nigdy nie topiła.
Ten bezpiecznie w tej łodzi i z rodem swym pływał
I tam się był przypławił, gdzie pirwej nie bywał.
Ludzie potym rozumni z onej przykład brali,
Budowali korabie, co też w nich pływali.
Lecz iż się mienią czasy i przezwiska rzeczy,
Także to słowo korab już na małej pieczy.
Potym ludzie rycerscy, co sławy szukali,
Na tych sławnych korabioch po światu pływali.
Krainy, upatrując, sławnie posiadali,
A rozlicznych dzielności swoich używali.
Także im też korabie za herby dawano,
W których cnotę a dzielność w zacnych sprawach znano.
Aż i do naszej Polski ten korab przypłynął,
Który był wszędy zacny i tu nieźle słynął.
Bo ile Korabczyków tych w Polszcze widamy,
Mało ich próżnujących marnie pewnie znamy.
Bo pływają w swych cnotach, zacności szukając,
A co sławie przystoi, to na pieczy mając.
A bychmy w tym przykładu nie mieli inszego,
Jedno ten szlachetny dom narodu Łaskiego,
Jako ten korab zacny z tego domu płynie,
A nigdy się na stronę ni w czym nie uchynie.
A daj Boże, by długo w Polszcze u nas pływał
I sławy swej zaczętej tak z dawna używał.
- stet quilibet fortiter in vocatione sua (łac.) — niech każdy trwa dzielnie w swym powołaniu. [przypis redakcyjny] ↩
- dury szuka (starop.) — [szuka okazji,] by omamić, zadurzyć ciebie. [przypis redakcyjny] ↩
- sznury — [N.lm] sznurami, powrozami. [przypis redakcyjny] ↩
- czyść (starop.) — czytać. [przypis redakcyjny] ↩
- miasto proemium — [zamiast] przedsłowia, przedmowy. [przypis redakcyjny] ↩
- przeczciż (starop.) — [konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; red. WL] przeczytaj. [przypis redakcyjny] ↩
- kroczyć — [tu:] postępować. [przypis redakcyjny] ↩
- przecz (starop.) — przez co, dlaczego. [przypis edytorski] ↩
- wspar — gatunek samołówki na ptaszki. [przypis redakcyjny] ↩
- przymówki kapturu — wstydu. [przypis redakcyjny] ↩
- herb Korab — Korab, czyli łódź żółta w polu czerwonym, z masztem szarym, toż samo i w hełmie (Paprocki, Gniazdo cnót). Był i żagiel u masztu, jaki bywa u wodnych statków; dla nowych zasług w miejscu masztu nadano im wieżę u góry zębatą, czyli z blankami. Jedni z Niemiec, drudzy z Anglii pochodzenie tego herbu naznaczają, Robert, biskup krakowski pierwszy miał go wnieść do Polski (umarł 1144). Używali tego herbu w naszym kraju Bogusławscy, Brzozowscy, Chojeccy, Chrzanowscy, Czartkowscy, Czepielowie, Czarnieccy, Dąbrowscy, Ejsmontowie, Jankowscy, Karpińscy, Kobierzyccy, Kowalscy, Łabęccy, Łascy, Laskowscy, Molscy, Morawscy, Orzeszkowie, Ostrowscy, Piątkowscy, Poradowscy, Rajscy, Rusoccy, Skarszewscy, Soboccy, Sokołowscy, Zadzikowie, Żeromscy. Patrz: Niesieckiego Korona polska, t. I, s. 600–602. Ten herb ma styczność z herbem Łodzia, z niego wyrodzić się musiał. [przypis redakcyjny] ↩
- głodze (starop.) — gryzie. [przypis redakcyjny] ↩
- nie przebaczył (starop.) — nie przepomniał [tj. nie zapomniał]. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Mikołaj Rej
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Żywot człowieka poczciwego · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/rej-zywot-czlowieka-poczciwego/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.