Źródło i licencja tłumaczenia
Tren XV. (Erato złotowłosa i ty, wdzięczna lutni...)
Skąd pociechę w swych troskach biorą ludzie smutni,
Uspokójcie na chwilę strapioną myśl5 moję,
Póki jeszcze kamienny w polu słup nie stoję6,
Lejąc ledwe7 nie krwawy płacz przez marmór8 żywy9,
Żalu ciężkiego pamięć10 i znak nieszczęśliwy.
Mylę sie, czyli11 patrząc na ludzkie przygody
Skromniej człowiek uważa12 i swe własne szkody?
Nieszczesna matko13 (jesli przyczytać14 możemy
Nieszcześciu, co prze15 głupi rozum swój cierpiemy),
Gdzie teraz twych siedm16 synów i dziewek tak wiele17?
Gdzie pociecha? Gdzie radość i twoje wesele?
Widzę czternaście mogił; a ty nieszcześliwa
I podobno tak długo nad wolą18 swą żywa
Obłapiasz zimne groby, w których (ach niebogo!)
Takie więc kwiaty leżą kosą podsieczone
Albo deszczem gwałtownym na ziemię złożone.
W którą nadzieję żywiesz?21 Czego czekasz więcej?
Czemu śmiercią żałości nie zbywasz22 co pręcej23?
A wasze prętkie24 strzały albo łuk co czyni
Niepochybny25, o Febe26 i mściwa bogini27?
Albo z gniewu (bo winna), albo więc z lutości28
Dokonajcie29, prze Boga30, jej biednej starości.
Nowa pomsta31, nowa kaźń32 hardą33 myśl potkała34:
Dziatek płacząc, Nijobe35 sama skamieniała
I stoi na Sypilu36 marmór nieprzetrwany37,
Jednak i pod kamieniem żywią38 skryte rany.
Jej bowiem łzy serdeczne skałę przenikają
I przeźroczystym z góry strumieniem spadają,
Skąd źwierz39 i ptastwo40 pije; a ta w wiecznym pęcie41
Tkwi42 w rogu skały wiatrom szalonym43 na wstręcie44.
Ten grób nie jest na martwym, ten martwy nie w grobie,
Ale samże jest martwym, samże grobem sobie.
- W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
- Erato — jedna z dziewięciu Muz, Muza poezji miłosnej zazwyczaj przedstawiana z lirą. [przypis redakcyjny] ↩
- wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny] ↩
- lutni (tu daw. forma W. lp) — dziś: lutnio. [przypis redakcyjny] ↩
- strapiona myśl — strapiony umysł, duszę. [przypis redakcyjny] ↩
- póki jeszcze kamienny w polu słup nie stoję — dopóki jeszcze nie zamieniłem się w kamień; zob. też w. 25 o skamieniałej Niobe. [przypis redakcyjny] ↩
- ledwe (starop.) — ledwie, zaledwie. [przypis redakcyjny] ↩
- marmór — daw. pisownia wyrazu marmur. [przypis redakcyjny] ↩
- marmór żywy — żyjący marmur. [przypis redakcyjny] ↩
- pamięć* — tu: znak upamiętniający lub pamiętanie. [przypis redakcyjny] ↩
- czyli* (starop.) — czy też. [przypis redakcyjny] ↩
- uważać* (starop.) — dostrzegać i oceniać. [przypis redakcyjny] ↩
- Nieszczesna matko — apostrofa do Niobe. [przypis redakcyjny] ↩
- przyczytać (starop.) — przypisać. [przypis redakcyjny] ↩
- prze — przez. [przypis redakcyjny] ↩
- siedm — daw. forma wyrazu siedem. [przypis redakcyjny] ↩
- tak wiele* (daw.) — tyle samo, drugie tyle. [przypis redakcyjny] ↩
- nad wolą* (starop.) — wbrew woli. [przypis redakcyjny] ↩
- skłaść (forma starop.) — złożyć. [przypis redakcyjny] ↩
- zagubiony — tu: pomordowany, unicestwiony. [przypis redakcyjny] ↩
- w którą nadzieję żywiesz? (starop.) — jaką nadzieją żyjesz? [przypis redakcyjny] ↩
- nie zbywasz (starop.) — nie pozbywasz (się). [przypis redakcyjny] ↩
- pręcej (starop.) — daw. pisownia wyrazu prędzej. [przypis redakcyjny] ↩
- prętki (starop.) — daw. pisownia wyrazu prędki. [przypis redakcyjny] ↩
- niepochybny (starop.) — nie chybiający, ten który nie chybia (celu). [przypis redakcyjny] ↩
- Febe — Febusie; Febus (Apollo) w mit. gr. syn Zeusa i Latony, czasami utożsamiany z bogiem słońca Heliosem; był bogiem muzyki, poezji, łucznictwa, proroctw i sztuki lekarskiej. [przypis redakcyjny] ↩
- mściwa bogini —- Diana, staroż. bogini rz. utożsamiana z gr. Artemidą; uważana za boginię księżyca, polowania i lasów. [przypis redakcyjny] ↩
- lutość* (starop.) — litość (obecnie rzadko używa się wyrazu luty w znaczeniu srogi; por. nazwę drugiego miesiąca w roku). [przypis redakcyjny] ↩
- dokonać* (daw.) — położyć kres. [przypis redakcyjny] ↩
- prze Boga — przez Boga, na Boga. [przypis redakcyjny] ↩
- pomsta — zemsta (zob. współczesne wyrażenie pomścić kogoś). [przypis redakcyjny] ↩
- kaźń (daw.) — męka, kara. [przypis redakcyjny] ↩
- hardy — dumny. [przypis redakcyjny] ↩
- potkała (forma starop.) — spotkała. [przypis redakcyjny] ↩
- Nijobe — forma wyrazu Niobe utworzona dla rytmu. [przypis redakcyjny] ↩
- na Sipylu — Sipylus (łac.), Sypilos (gr.): góra w Azji Mniejszej, na którą została przeniesiona przez trąbę powietrzną skamieniała Niobe. [przypis redakcyjny] ↩
- nieprzetrwany (starop.) — taki, którego nie można przetrwać, trwający wiecznie. [przypis redakcyjny] ↩
- żywią (forma starop.) — żyją. [przypis redakcyjny] ↩
- źwierz (starop.) — zwierzę. [przypis redakcyjny] ↩
- ptastwo (starop.) — ptactwo, ptaki. [przypis redakcyjny] ↩
- w wiecznym pęcie (forma starop.) — w wiecznych pętach, więzach; pęto: więzy. [przypis redakcyjny] ↩
- tkwić — tu: sterczeć, być na widoku. [przypis redakcyjny] ↩
- szalony — tu: bardzo wielki, przekraczający normę. [przypis redakcyjny] ↩
- tkwi na wstręcie (starop.) — stanowi przeszkodę, zawadę. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Jan Kochanowski
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Treny · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.