Rozdział osiemnasty Dzikuska Lalusia

Słownik Williama Szekspira1 — według obliczeń badaczy — liczy czternaście tysięcy słów. Słownik czarnoskórego z plemienia ludożerców Mumbo-Jumbo liczy trzysta słów.

Lalusi Szczukinej wystarczało w zupełności słów trzydzieści.

Oto słowa, zdania i wykrzykniki wybrane przez nią kapryśnie z bogatego i potężnego rosyjskiego języka:

1. Bezczelność!

2. Ho, ho! (Zależnie od okoliczności oznacza — ironię, zdziwienie, zachwyt, nienawiść, radość, pogardę i zadowolenie).

3. Wspaniale.

4. Ponury. (Odnosi się do wszystkiego. Na przykład: „Przyszedł ponury Pietia”, „Ponura pogoda”, „Ponure zdarzenie”, „Ponury kot” i tak dalej).

5. Niesamowity. (Na przykład spotykając dobrą znajomą: „Niesamowite spotkanie”).

6. Chłopczyna. (W stosunku do wszystkich znajomych mężczyzn, niezależnie od ich wieku i stanowiska społecznego).

7. Obejdzie się bez morałów.

8. Jak dziecko. (Biję go „jak dziecko” — przy grze w karty, lub na przykład „Ścięłam go jak dziecko”).

9. Pych-cha!

10. Gruby i ładny. (Używa się jako charakterystyki rzeczy zarówno nieżyjących, jak i żyjących).

11. Weźmy dorożkę. (To mówi się do męża).

12. Weźmy taksówkę. (Do znajomych spośród płci brzydkiej).

13. Całe plecy ma pan ubielone. (Dowcip).

14. Patrzcie!

15. Ula. (Pieszczotliwe zakończenie imion, na przykład: Gienula, Griszula).

17. Oho! (Ironia, zdziwienie, zachwyt, nienawiść, radość, pogarda, zadowolenie).

Reszta słów — nader skromna liczba — służyła do porozumiewania się Lalusi z subiektami magazynów konfekcyjnych.

Na fotografiach Lalusi Szczukiniej, wiszących nad łóżkiem jej męża — inżyniera Ernesta Pawłowicza Szczukina — (jedna en face2, druga z profilu), można było dostrzec wysokie i w miarę wypukłe czoło, duże, wilgotne oczęta, najrozkoszniejszy w moskiewskiej guberni nosek i podbródek z maleńką muszką.

Wzrost Lalusi pochlebiał mężczyznom. Była maleńka, toteż najgorszy cherlak stojąc obok niej, wyglądał na męża rosłego i barczystego.

Znaków szczególnych nie miała. Nie było ich zresztą potrzeba. Lalusia była ładna.

Dwieście rubli, które miesięcznie otrzymywał jej mąż w fabryce „Elektro-żyr”, były dla Lalusi zniewagą. W żaden sposób nie mogły wystarczyć na tę nieustępliwą walkę, którą Lalusia toczyła już od czterech lat, to znaczy od chwili, gdy w drabinie społecznej zajęła stanowisko żony Szczukina. Walka toczyła się z ogromnym natężeniem sił. Pochłaniała wszystkie dochody. Ernest Pawłowicz brał do domu nadprogramową robotę, odprawił służącą, sam rozpalał prymus, wynosił śmiecie, a nawet smażył kotlety.

Wszystko jednak było daremne. Niebezpieczny wróg podminowywał gospodarstwo z każdym dniem coraz bardziej. Jak już wspomniano, przed czterema laty zauważyła Lalusia, że ma za oceanem rywalkę. Nieszczęście spadło na Lalusię w ów radosny wieczór, gdy przymierzała prześliczną krepdeszynową3 bluzeczkę. W stroju tym wyglądała niemal jak bogini.

— Ho, ho! — krzyknęła, zawierając w tym murzyńskim okrzyku zadziwiająco skomplikowane uczucia. Przetłumaczone na ludzki język oznaczało to: „Widok mój wytrąci mężczyzn z równowagi. Zadygocą. Pójdą za mną na kraj świata, urywanym głosem prawiąc mi o swej miłości. Lecz ja będę zimna. Czyż który z nich wart mnie? Jestem najładniejsza. Takiej szykownej bluzeczki nie ma nikt na całej kuli ziemskiej”.

Lecz słów było raptem trzydzieści i Lalusia wybrała z nich najbardziej charakterystyczne — „ho, ho”.

W ową pamiętną godzinę przyszła do niej Fima Psiuk. Przyniosła z sobą mroźny powiew zimy i francuski żurnal mód4. Lalusia nie mogła oderwać oczu od pierwszej stronicy. Była tam barwna fotografia córki amerykańskiego miliardera Vanderbilta5 w stroju wieczorowym. Były tam futra i pióra, jedwab i perły, powiewność linii i niezwykła, wstrzymująca dech w piersiach fryzura.

To zadecydowało o wszystkim.

— Oho — powiedziała Lalusia do siebie.

Oznaczało to: albo ja, albo ona.

Ranek następnego dnia zastał Lalusię u fryzjera. Pani Szczukina rozstała się tu ze swym prześlicznym czarnym warkoczem i pomalowała włosy na rudo. Następnie udało się jej podnieść o szczebelek wyżej na drabinie, która zbliżała Lalusię do czarującego raju, po którym przechadzają się córeczki miliarderów. Kupiła na raty psią skórkę, imitującą bobry. Użyła jej do przybrania toalety wieczorowej.

Mister6 Szczukin, marzący od dawna o nabyciu nowego rajzbretu7, z lekka zasępił się...

Suknia, oblamowana psem8, była pierwszą dotkliwą zniewagą dla zadzierającej nosa Amerykanki. Wkrótce na dumną miliarderkę spadły jedna za drugą trzy zniewagi. Lalusia nabyła u kuśnierza9 Fimoczki Psiuk szynszylową etolę (rosyjski szarak zabity w guberni tulskiej), sprawiła sobie popielaty kapelusik z argentyńskiej pilśni i nową marynarkę męża przerobiła na modną damską kamizelkę. Miliarderka straciła grunt pod nogami, lecz ocalił ją najwidoczniej jej czuły ojczulek — Vanderbilt.

Kolejny numer żurnalu mód zawierał cztery podobizny przeklętej rywalki: 1) w srebrnym lisie, 2) z brylantową gwiazdą na czole, 3) w stroju pilota — wysokie lakierki, cieniutka zielona kurtka i rękawiczki, których mankieciki były inkrustowane szmaragdami średniej wielkości, oraz 4) w sukni balowej — kaskady klejnotów i troszeczkę jedwabiu.

Lalusia zarządziła mobilizację. Szczukin zaciągnął pożyczkę rubli. Nowy, potężny wysiłek podminował gospodarstwo. Trzeba było walczyć na wszystkich frontach. Niedawno nadeszły fotografie miss10 w jej nowym zamku na Florydzie11. Wobec tego i Lalusia musiała sobie sprawić nowe meble. Kupiła na licytacji dwa wyścielane krzesła. Bez pozwolenia męża Lalusia wzięła pieniądze z sum przeznaczonych na gospodarstwo. Do piętnastego było jeszcze dziesięć dni i cztery ruble.

Lalusia przywiozła te krzesła z szykiem na ulicę Warsonofiewską. Męża nie było w domu. Zresztą wkrótce nadszedł, niosąc pod pachą portfel-walizkę.

— Przyszedł ponury mąż — rzekła dobitnie Lalusia.

Wszystkie słowa wymawiała dobitnie i bardzo rezolutnie.

— Jak się masz, Helenko, a to co? Skąd się wzięły te krzesła?

— Ho, ho!

— Nie, doprawdy?

— Pych-cha!

— Tak. Krzesła są ładne.

— Wspa-nia-łe!

— Czy je kto podarował?

— Oho!

— Jak to? Kupiłaś je? Za jakie pieniądze? Za gospodarskie? Milion razy już ci mówiłem...

— Ernestula! To bezczelność!

— Czyż można tak postępować?! Przecież nie będziemy mieli co do ust włożyć!

— Patrzcie!...

— Doprawdy to niesłychane! Żyjesz ponad stan!

— Żarty!

— Tak, tak. Żyjesz ponad stan...

— Obejdzie się bez morałów!

— Nie, raz wreszcie pomówmy poważnie. Dostaję dwieście rubli miesięcznie.

— Ponure!

— Łapówek nie biorę. Pieniędzy nie kradnę i podrabiać ich nie potrafię...

— Niesamowite!

Ernest Pawłowicz umilkł.

— Słuchaj — rzekł wreszcie — tak dłużej być nie może.

— Ho, ho — odrzekła Lalusia, siadając na nowym krześle.

— Musimy rozejść się.

— Patrzcie!

— Mamy odmienne usposobienia. Ja...

— Jesteś grubym i ładnym chłopczyną.

— Już tyle razy prosiłem ciebie, byś nie nazywała mnie chłopczyną!

— Żarty!

— Skąd wytrzasnęłaś ten idiotyczny żargon?

— Obejdzie się bez morałów!

— Psiakrew! — zaklął inżynier.

— To bezczelność, Ernestula.

— Wiesz, rozejdźmy się bez scen.

— Oho!

— Nie przekonasz mnie! Ta sprzeczka...

— Pobiję cię jak dziecko.

— Nie, to staje się nieznośne. Twoje argumenty nie mogą powstrzymać mnie od kroku, który zmuszony jestem zrobić. Zaraz idę po wózek.

— Żarty!

— Meble podzielimy na równe części...

— Niesamowite!

— Będziesz otrzymywała miesięcznie sto rubli. Nawet sto dwadzieścia. Pokój zatrzymasz dla siebie. Ułóż sobie życie, jak ci się podoba, ja już tak dłużej nie wytrzymam...

— Wspaniale — rzekła pogardliwie Lalusia.

— Przenoszę się do Iwana Aleksiejewicza.

— Oho!

— Wyjechał na wieś i całe swe mieszkanie oddał do mojej dyspozycji. Dał mi klucz... Brak tam tylko mebli.

— Pych-cha!

Po pięciu minutach Ernest Pawłowicz wrócił w towarzystwie dozorcy domu.

— No, szafy nie zabiorę ze sobą, tobie jest bardziej potrzebna, lecz biurko, uważasz... I jedno krzesło zechce pan także zabrać. Wezmę jedno z tych dwóch krzeseł. Sądzę, że mam chyba prawo?...

Ernest Pawłowicz związał swoje manatki w duży tobół, zawinął buty w gazetę i skierował kroki ku drzwiom.

— Całe plecy masz ubielone — rzekła Lalusia głosem przypominającym gramofon.

— Do widzenia, Heleno.

Spodziewał się, że żona przynajmniej teraz wstrzyma się od rzucania zwykłych metalicznych słówek. Lalusia również poczuła całą powagę chwili. W skupieniu ducha zaczęła szukać słów odpowiednich w chwili rozstania się. Szybko znalazła je.

— Pojedziesz taksówką? Pych-cha!

Inżynier, jak lawina, stoczył się ze schodów.

Wieczór Lalusia spędziła z Fimą Psiuk. Omawiały niezwykle ważne zdarzenia, mogące zaważyć na szalach gospodarki światowej.

— Zanosi się na to, że będą nosić długie i szerokie — mówiła Fima, wtulając głowę w ramiora.

— Ponure!

I Lalusia spojrzała z szacunkiem na Fimę Psiuk. Mademoiselle12 Psiuk miała opinię kulturalnej panny — słownik jej liczył około stu osiemdziesięciu słów. Nadto znała jedno takie słówko, które Lalusi nie mogłoby się nawet przyśnić. Tym nadzwyczajnym słowem był — homoseksualizm. Fima Psiuk była, bez wątpienia, kulturalną panną.

Ożywiona rozmowa przeciągnęła się długo w noc.

*

O dziesiątej rano wielki kombinator znalazł się na ulicy Warsonofiewskiej. Przed nim biegł znany już nam andrus. Wskazał Ostapowi dom.

— Nie łżesz?

— Czyżbym śmiał?... O tu, z frontu.

Bender wypłacił chłopakowi uczciwie zapracowanego rubla.

— Mało, mało — targował się chłopak, naśladując dorożkarzy.

— Figę dostaniesz. Zgłoś się po nią do Puszkina13. Zmykaj, fąflu.

Ostap zapukał do drzwi, nie zastanawiając się zupełnie nad tym, pod jakim pretekstem tam wejdzie. Przy rozmowach z kobietkami liczył przede wszystkim na natchnienie.

— Oho? — rozległo się pytanie za drzwiami.

— Za interesem — odrzekł Ostap.

Otworzono. Ostap wszedł do pokoju, w którym dobrze czuć się mogło jedynie stworzenie o ptasim mózgu. Na ścianie wisiały widokówki, laleczki i tambowskie14 gobeliny. Na tym pstrym tle, od którego bolały po prostu oczy, trudno było dojrzeć maleńką panią domu. Miała na sobie szlafroczek, przerobiony z bluzy Ernesta Pawłowicza i oblamowany zagadkowym futrem.

Ostap od razu zorientował się, jak należy zachować się w tak wytwornym towarzystwie. Przymknął oczy i z lekka cofnął się.

— Prześliczne futro! — zawołał.

— Żarty! — rzekła łaskawie Lalusia. — To są amerykańskie oposy.

— Niemożliwe. Nabrali panią. Dali znacznie lepsze futro. To są szanghajskie rysie. Tak, tak! Poznaję po odcieniu. Widzi pani, jak futro to mieni się w słońcu!... Szmaragd, prawdziwy szmaragd.

Lalusia sama pofarbowała amerykańskie oposy na zielono i dlatego pochwały wczesnego gościa były tak miłe dla jej ucha.

Nie pozwalając pani domu opamiętać się, wielki kombinator wyładował wszystko, co kiedykolwiek w życiu słyszał o futrach. Następnie potoczyła się rozmowa o jedwabiach i Ostap przyrzekł uroczej Lalusi, że ofiaruje jej kilkaset kokonów jedwabnika, podarowanych mu przez prezesa Centralnego Komitetu Wykonawczego Uzbekistanu.

— Czego sobie chłopczyna życzy? — spytała Lalusia po paru chwilach znajomości.

— Dziwi panią niewątpliwie tak wczesna wizyta nieznajomego mężczyzny?

— Ho, ho.

— Przyszedłem do pani w pewnej delikatnej materii.

— Żarty!

— Była pani wczoraj na licytacji i zrobiła na mnie kolosalne wrażenie.

— Bezczelność!

— Na miłość boską! Prawić bezczelności tak czarującej kobiecie byłoby rzeczą nieludzką.

— Niesamowite!

Rozmowa toczyła się nadal w taki, dający chwilami bajeczne efekty, sposób. Lecz komplementy Ostapa stawały się coraz krótsze i mniej treściwe. Spostrzegł, że w pokoju brak drugiego krzesła. Trzeba było szukać śladu. Przeplatając pytania kwiecistym wschodnim schlebianiem, Ostap dowiedział się o przebiegu poprzedniego wieczoru w życiu Lalusi.

„A to heca — pomyślał — krzesła rozłażą się jak karaluchy”.

— Dziewczę kochane — rzekł Ostap niespodzianie — sprzedaj mi to krzesło. Bardzo mi się podoba. Jedynie pani, dzięki właściwej kobietom subtelności, mogła wybrać tak artystyczny sprzęt. Sprzedaj, królowo, dam ci za nie siedem rubli.

— To bezczelność, chłopczyno — rzekła przebiegle Lalusia.

— Ho, ho! — kombinował Ostap.

„Trzeba z nią spekulować na zamianę” — postanowił.

— Czy wie pani, że w Europie i w znakomitszych domach Filadelfii15 przywrócono obecnie dawny zwyczaj: rozlewają herbatę przez sitko. Wygląda to nadzwyczaj efektownie i elegancko.

Lalusia zamieniła się cała w słuch.

— Tak się akurat składa, że znajomy dyplomata przyjechał z Wiednia i przywiózł mi w prezencie. Ładne cacko.

— To musi być wspaniałe — zainteresowała się Lalusia.

— Oho! Ho, ho! Może się zamienimy? Pani da mi krzesło, a ja dam pani sitko. Zgoda?

Mówiąc to, Ostap wyjął z kieszeni maleńkie pozłacane sitko.

W sitku odbijało się słońce. Po suficie skakały jasne plamy. Nieoczekiwanie rozświetlił się ciemny kąt pokoju. Przedmiot ten wywarł na Lalusi niezapomniane wrażenie. Tak samo działa stara puszka od konserw na ludożercę z plemienia Mumbo-Jumbo. W takich razach ludożerca wrzeszczy ze wszystkich sił, Lalusia natomiast cichutko jęknęła:

— Ho, ho!

Ostap, nie pozwalając Lalusi opamiętać się, położył sitko na stole, zabrał krzesło i dowiedziawszy się od uroczej kobiety, gdzie zamieszkał jej mąż, pożegnał ją z galanterią.