Rozdział 6 z 24

Pieśń VI

Królewno lutnie złotej3 i rymów pociesznych4,
Ochłodo myśli tesznych5,
Ty sama powiedz a kres6 naznacz, póki mamy
Płakać, gdy przyjaciela7 miłego stradamy.

Łacno cieszyć chorego, gdysmy zdrowi sami,
Lecz kiedy toż nad nami
Niefortuna pokaże, tam8 więc człowiek czuje,
Że co drugim chciał radzić, sam sie nie ratuje.

Godno płaczu nieszczęście i twoja przygoda9,
O zacny wojewoda,
Boś pozbył towarzysza i cnotliwej żony,
Której dobroć, której wstyd10 jest niewysłowiony.

Ale byś dobrze, wziąwszy lutnią Orfeowę,
Wstąpił w łódź Charonowę
I nawiedził podziemne, niewesołe kraje11,
Gdzie słońce swych promieni nigdy nie podaje,

Nie zyszczesz12 dusze, która dotkła raz napoju
Niepamiętnego zdroju13.
Przeto cierpliwość sama nalepsza w tej mierze,
Gdzie za raz14 i ratunek upad z sobą bierze15.

Ks. 2, Pieśń VI — pocieszenie przyjaciela, prawdopodobnie Jana Kostki, wojewody sandomierskiego, po śmierci żony; motywy z Carmina Horacego (I 24, I 32). [przypis redakcyjny] ↩
W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
Królewno lutnie złotej — zwrot do Erato, muzy poezji lirycznej; lutnie (daw. D. lp rodz. ż.): lutni. [przypis redakcyjny] ↩
pocieszny (daw.) — przynoszący pocieszenie. [przypis redakcyjny] ↩
teszny (starop.) — smutny, strapiony. [przypis redakcyjny] ↩
kres — tu: termin. [przypis redakcyjny] ↩
przyjaciel — tu: żona. [przypis redakcyjny] ↩
tam — tu: wtedy. [przypis redakcyjny] ↩
przygoda — tu: nieszczęście. [przypis redakcyjny] ↩
wstyd (daw.) — skromność, cnotliwość, nieskazitelność. [przypis redakcyjny] ↩
wziąwszy lutnią Orfeowę (...) nawiedził podziemne (...) kraje — fragment nawiązuje do mitu gr. o Orfeuszu, poecie trackim (symbolem poezji jest tu lutnia), który potrafił poruszyć za pomocą swej muzyki najbardziej nieubłagane bóstwa, a nawet rzeczy nieożywione. Po śmierci swej żony, Eurydyki, udał się do Hadesu i tak oczarował Plutona, że władca podziemi zgodził się uwolnić Eurydykę ze świata umarłych. Motyw został wykorzystany przez Kochanowskiego również w Trenie XIV i Pieśni XXI, Ks.1. [przypis redakcyjny] ↩
zyszczesz (starop. forma 2 os. lp cz. przysz.) — odzyskasz. [przypis redakcyjny] ↩
dusze, która dotkła (...) napoju / Niepamiętnego zdroju — duszy, która dotknęła napoju ze zdroju niepamięci. Dusze przewożone przez Charona po wypiciu wody z rzeki Lete zapominały o tym, co robiły, widziały i słyszały przedtem. [przypis redakcyjny] ↩
za raz — jednocześnie, naraz. [przypis edytorski] ↩
ratunek upad z sobą bierze — ratunek (nawiązanie do ratowania Eurydyki przez Orfeusza) doprowadza do upadku (klęski). [przypis redakcyjny] ↩