Utwór 11 z 35

Piękna niedziela

I znowu rojna jest ulica,
znów na spacerek idzie snob,
kiedy w niedzielę po południu
praca zakończy się dla szop1 —

Znów się malują siusiumajtki
z placówek2, gminy3 itd.,
ulicą idą znów parami,
z panami w czapkach de pache4 —

Gwoździe5 werkszucom6 na ulicach
rzucają nonszalanckie: Cześć,
nowe wcielenie subiekcików7,
bo miesiąc mają już co jeść —

Już miesiąc cicho, bez blokady,
już znowu życie ma więc sens,
już kwitnie karmin w twarzy bladej
i rzuca cienie tusz do rzęs —

Ach, jaka piękna jest niedziela,
jak się do srajki śmieje szatz8,
idą ulicą, którą niedawno
piątkami szli na Umschlagplatz9...

Już to, co było, jest Historią,
— a mamy nie ma... no, to pech,
jak kwiaty blade na cmentarzu,
wykwita w bramach młody śmiech

I młode piersi dyszą: żyję,
i znów o jutrze serce śni —
Rzymianie mówią: Carpe diem10...
Francuzi mówią: C’est la vie11...

szop — niemieckie przedsiębiorstwo produkcyjne w getcie; praca w szopie dawała mieszkańcom getta dodatkowe uprawnienia, m.in. legalizację zamieszkania i dostęp do kartek żywnościowych. [przypis edytorski] ↩
placówka — miejsce pracy Żydów znajdujące się poza terenem getta. [przypis edytorski] ↩
Gmina — potoczne określenie Rady Żydowskiej, reprezentującej mieszkańców getta przed władzami okupacyjnymi. [przypis edytorski] ↩
de pache — pod pachę, pod rękę (zwrot pseudofrancuski). [przypis edytorski] ↩
gwoździe — prawdop. wyżsi rangą funkcjonariusze policji („gwóźdź” = gwiazdka). [przypis edytorski] ↩
werkszuc — członek straży fabrycznej (niem. Werkschutz), pełniącej funkcje policyjne w szopach, czyli w pracujących dla Niemców przedsiębiorstwach na terenie getta. [przypis edytorski] ↩
subiekt (daw.) — sprzedawca w sklepie. [przypis edytorski] ↩
szatz (niem. a jidisz) — ukochany (używa się podobnie jak polskiego „skarbie”). [przypis edytorski] ↩
Umschlagplatz (niem.) — plac przeładunkowy, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski] ↩
Carpe diem (łac.) — chwytaj dzień, przen.: używaj życia (z Horacego). [przypis edytorski] ↩
C’est la vie (fr.) — to jest życie. [przypis edytorski] ↩

Źródło i licencja

Domena publiczna · Władysław Szlengel

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Piękna niedziela · Okładka na podstawie: Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Piękna niedziela · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-piekna-niedziela/

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.