Źródło i licencja tłumaczenia
Tren XVI. (Nieszczęściu kwoli a swojej żałości...)
Która mię prawie przejmuje do kości,
Lutnią3 i wdzięczny rym porzucić muszę,
Ledwe4 nie duszę5.
Który kościanym oknem8 wylatuje,
A ludzkie myśli tym i owym bawi,
Co błąd na jawi9.
Jako to łacno12 pisać sie z rozumy13,
Kiedy po wolej świat mamy14, a głowa
Człowieku zdrowa15.
W rozkoszy17 żałość lekce szacujemy18,
A póki wełny skąpej prządce19 zstaje20,
Śmierć nam za jaje21.
Ali23 żyć nie tak jako mówić snadnie24,
A śmierć dopiero w ten czas nam należy25,
Gdy już k nam bieży26.
Z miłej ojczyzny? Wszak nie Rzym budowny30,
Ale świat wszystek Miastem31 jest mądremu
Widzeniu32 twemu33.
Wszak sie ty tylko sromoty35 wiarujesz36;
Insze wszelakie u ciebie przygody
Ledwe nie gody37.
Przeczże39 sie tobie umrzeć cnotliwemu
Nie chciało, kiedyś prze dotkliwą40 mowę
Miał podać głowę41?
Łacniej rzec43, widzę, niż czynić i tobie44,
Pióro anielskie; duszę toż45 w przygodzie,
Co i mnie bodzie46.
Fortuna, takich myśli nas nabawi.
Przeklęte szczeście47! Czy snać48 gorzej duszy,
Kto rany ruszy?
W co ani rozum, ani trafią50 święci,
Zgój smutne serce, a ten żal surowy
Wybij mi z głowy.
- W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
- kwoli (starop.) — ze względu na, z powodu. [przypis redakcyjny] ↩
- lutnią — lutnię. [przypis redakcyjny] ↩
- ledwe — ledwie, niemal. [przypis redakcyjny] ↩
- porzucić (...) duszę — umrzeć. [przypis redakcyjny] ↩
- żywem — czy jestem przytomny? [przypis redakcyjny] ↩
- sen obłudny — sen zwodniczy, fałszywy. [przypis redakcyjny] ↩
- kościanym oknem — w mit. gr. i rz. istnieją dwie bramy poprzez które sny wychodzą z podziemia; złudne sny przechodzą przez bramę z kości słoniowej, a sny prawdziwe przez bramę z rogu. [przypis redakcyjny] ↩
- A ludzkie myśli (...) na jawi — zajmuje myśli ludzkie tym, co na jawie, czyli w rzeczywistości okazuje się nieprawdziwe, złudne. [przypis redakcyjny] ↩
- błąd ludzki — fałszywa, nieprawdziwa myśl ludzka, głupota ludzka. [przypis redakcyjny] ↩
- szalone dumy — głupie, szalone myśli. [przypis redakcyjny] ↩
- łacno — łatwo. [przypis redakcyjny] ↩
- pisać sie z rozumy — popisywać się rozumem. [przypis redakcyjny] ↩
- Kiedy po wolej świat mamy — kiedy świat jest przychylny naszej woli, naszym życzeniom. [przypis redakcyjny] ↩
- głowa (...) zdrowa* — głowa wolna od kłopotów, zmartwień. [przypis redakcyjny] ↩
- chwalemy — chwalimy. [przypis redakcyjny] ↩
- rozkosz — przyjemności życia. [przypis redakcyjny] ↩
- lekce szacować — lekceważyć. [przypis redakcyjny] ↩
- skąpa prządka — parka, jedna z trzech mitologicznych bogiń przeznaczenia (Atropos, Kloto, Lachesis), przędących nić ludzkiego życia i arbitralnie decydujących o ludzkim życiu i śmierci. [przypis redakcyjny] ↩
- zstaje — wystarcza. [przypis redakcyjny] ↩
- za jaje — za nic, czyli za rzecz wartości jaja (w XVI w. jaja były wyjątkowo tanie). [przypis redakcyjny] ↩
- przypadnie — stanie się, zdarzy się. [przypis redakcyjny] ↩
- ali — ale oto, ale tymczasem, ale wtedy. [przypis redakcyjny] ↩
- snadnie (starop.) — łatwo. [przypis redakcyjny] ↩
- śmierć nam należy — śmierć nas dotyczy (liczymy się z nią i nie gardzimy nią; por. współczesne wyrażenie: coś się należy komuś). [przypis redakcyjny] ↩
- bieżeć (tu forma 3 os. lp: bieży) — podążać, iść. [przypis redakcyjny] ↩
- przecz (starop.) — dlaczego, czemu. [przypis redakcyjny] ↩
- Arpin — pochodzący z Arpinum w Lacjum rzymski pisarz, mówca i filozof, zwolennik filozofii stoickiej Marcus Tullius Cicero (106–43 r. p.n.e.). [przypis redakcyjny] ↩
- wymowny* — od wyrazu: wymowa oznaczającego retorykę, oratorstwo; Cicero znany był jako znakomity mówca. [przypis redakcyjny] ↩
- budowny — okazale, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny] ↩
- Miasto — chodzi o Rzym (łac. Urbs). [przypis redakcyjny] ↩
- widzenie — zdanie, sąd, opinia, sposób widzenia różnych spraw. [przypis redakcyjny] ↩
- Wszak nie Rzym (...) twemu — Cicero głosił, że dla mędrca cały świat jest domem, więc wygnanie nie jest wielkim nieszczęściem; gdy jego wygnano z Rzymu, bardzo rozpaczał. [przypis redakcyjny] ↩
- barzo — bardzo. [przypis redakcyjny] ↩
- sromota (starop.) — hańba. [przypis redakcyjny] ↩
- wiarować się (starop.) — strzec się, unikać. [przypis redakcyjny] ↩
- gody* — radość, wesele; w. 25-28: Cicero głosił, że mędrzec powinien ze spokojem przyjmować wszystkie nieszczęścia, unikając jedynie hańby. Gdy jednak umarła jego córka Tulia, przeżył to głęboko. [przypis redakcyjny] ↩
- niezbożny — niecnotliwy (por. współczesny wyraz bezbożny). [przypis redakcyjny] ↩
- przeczże — czemu więc. [przypis redakcyjny] ↩
- dotkliwy — ostry. [przypis redakcyjny] ↩
- podać głowę* — dać głowę, stracić życie. [przypis redakcyjny] ↩
- wywiódłeś — wywiodłeś, udowodniłeś. [przypis redakcyjny] ↩
- łacniej rzec — łatwiej mówić. [przypis redakcyjny] ↩
- w. 29-32 — Cicero wygłosił cykl ostrych przemówień przeciwko wpływowemu politykowi, Markowi Antoniuszowi. Został zamordowany z polecenia Antoniusza, choć za wszelką cenę starał się uniknąć śmierci. [przypis redakcyjny] ↩
- toż — to samo. [przypis redakcyjny] ↩
- bodzie — dręczy. [przypis redakcyjny] ↩
- szczeście* — szczęście, dola, los, fortuna. [przypis redakcyjny] ↩
- snać (starop.) — przecież, może, podobno. [przypis redakcyjny] ↩
- pożądnej — pożądanej, upragnionej. [przypis redakcyjny] ↩
- W co (...) trafią — trafić w coś*: potrafić coś. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Jan Kochanowski
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Tren XVI. (Nieszczęściu kwoli a swojej żałości...) · Okładka na podstawie: on the water, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: CC-BY-2.0
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: cover
Tren XVI. (Nieszczęściu kwoli a swojej żałości...) · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-xvi/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.