Źródło i licencja tłumaczenia
AKT PIĄTY
SCENA I
Ulica.
Wchodzą: Jago, Roderigo.
JAGO
Dobądź twej dobrej szabli, a mierz w serce,
Żwawo, bez trwogi! Będę niedaleko.
Wzrośniem lub zgnijem, pomnij tylko na to
I utwierdź silnie twe postanowienie.
RODERIGO
JAGO
Odchodzi na stronę.
RODERIGO
Przyczyny jednak dał mi dostateczne.
Mniej jeden człowiek i koniec. Niech ginie!
Zajmuje swoje stanowisko.
JAGO
Wścieka się z gniewu. Czy zabije Kassja,
Czy Kassjo jego, czy też oba zginą,
Ja zawsze wygram. Roderigo, żyjąc,
O zwrot mnie będzie bez ustanku dręczył
Złota i pereł, którem zeń wyłudził,
Dla Desdemony niby na prezenta.
Tak być nie może. Jeśli Kassjo żyje,
W dniu każdym jasna czynów jego piękność
Mnie szpetnym robi, a przy tym, co gorsza,
Otello mógłby wszystko mu wyjawić.
On musi zginąć! Tak! Otóż nadchodzi.
Wchodzi Kassjo.
RODERIGO
Wybiega z zasadzki i uderza Kassja.
KASSJO
Lecz karacena1 lepsza, niźliś myślał.
Spróbujmy teraz twojej!
Walczą. Roderigo ranny upada.
RODERIGO
Wbiega Jago, rani Kassja w udo i wychodzi.
KASSJO
Upada. — Wchodzi Otello w odległości.
OTELLO
RODERIGO
OTELLO
KASSJO
OTELLO
Krzywd przyjaciela szlachetnym uczuciem
Uczy mnie — Duszko, kochanek twój zginął,
I twój los bliski! — Idę, nierządnico!
Precz z serca czary siane jej oczami!
Splamione przez cię łoże krew twa splami!
Wychodzi. — Wchodzą: Gracjano i Lodowiko w odległości.
KASSJO
GRACJANO
KASSJO
LODOWIKO
RODERIGO
LODOWIKO
Może to podstęp; zbyt jest niebezpiecznie
W tak małej liczbie za krzykiem tym śpieszyć.
RODERIGO
Wchodzi Jago z pochodnią.
LODOWIKO
GRACJANO
JAGO
LODOWIKO
JAGO
KASSJO
JAGO
GRACJANO
LODOWIKO
JAGO
KASSJO
Ratuj mnie, ratuj!
JAGO
Cóż to za łotry zbrodni tej sprawcami?
KASSJO
Bo nie mógł uciec.
JAGO
Do Lodowika i Gracjana:
RODERIGO
KASSJO
JAGO
Przebija Roderigo.
RODERIGO
Umiera.
JAGO
Jak głuche miasto! Ratujcie! Ratujcie!
Kto idzie? Mówcie; czy wróg, czy przyjaciel?
LODOWIKO
JAGO
LODOWIKO
JAGO
Tu leży Kassjo przez zbójców raniony.
LODOWIKO
JAGO
KASSJO
JAGO
Niech ranę jego owinę koszulą.
Wchodzi Bianka.
BIANKA
JAGO
BIANKA
Mój słodki Kassjo! Kassjo! Kassjo! Kassjo!
JAGO
Dobry Kassjo, kto cię mógł tak ranić?
KASSJO
GRACJANO
Właśniem cię szukał.
JAGO
Tak. Gdyby można znaleźć gdzie nosidła!
BIANKA
JAGO
Że ta szurgotka w zbrodni miała udział.
Cierpliwość, Kassjo! Przybliżcie się, proszę,
Dajcie pochodnię. Czy znam ja te rysy?
Ach, mój przyjaciel, drogi mój spółziomek,
Rodrigo! Lecz nie — tak — to on, Rodrigo!
GRACJANO
JAGO
GRACJANO
JAGO
Przebacz mi, proszę. Te krwawe wypadki
Mej niegrzeczności niech tłumaczem będą.
GRACJANO
JAGO
Prędzej, nosidła! nosidła!
GRACJANO
JAGO
Wnoszą lektykę.
Ja zamkowego poszukam chirurga.
Do Bianki:
Ten, co tu leży, był mym przyjacielem;
Jakiż mu dałeś powód nienawiści?
KASSJO
JAGO
do Bianki:
Wynoszą Kassja i Roderiga.
Czy uważacie wzrok jej obłąkany?
Trwożysz się, ptaszku? Wnet usłyszym więcej,
Tylko uważnie raczcie spojrzeć na nią;
Czy spostrzegacie? Występek przez siebie
Dość jest wymowny — słów mu nie potrzeba.
Wchodzi Emilia.
EMILIA
JAGO
Rodrigo z bandą nieodkrytych zbójców;
Rodrigo zginął, Kassjo ciężko ranny.
EMILIA
JAGO
Emilio, proszę, idź, zapytaj Kassja,
Gdzie wieczór spędził. Co? Drżysz na pytanie?
BIANKA
JAGO
EMILIA
BIANKA
Ale uczciwą, tak jak ty kobietą.
EMILIA
JAGO
Idźmy o stanie Kassja się dowiedzieć.
Ty, aśćko, będziesz inną śpiewać piosnkę.
Do cytadeli spiesz co tchu, Emilio,
Panu i pani zdarzenie opowiedz!
Idźmy, panowie!
Na stronie:
Urosnę, albo bez nadziei zginę.
Wychodzą.
SCENA II
Sypialny pokój.
Desdemona uśpiona w łóżku; wchodzi Otello z lampą i mieczem.
OTELLO
Wy, czyste gwiazdy, nie pytajcie o nie!
Te mam powody! — Krwi jej nie przeleję,
Ani zadrasnę nad śnieg bielszej skóry,
Nad alabaster monumentów gładszej.
Kładzie na stronę miecz.
Zagaśmy światło, potem — zgaśmy światło.
Ty, lampo, jeśli twój zagaszę płomień,
Wzniecić go mogę, gdyby żal mi było,
Żem go przydusił; ale ciebie, lampo,
Najczulszy wzorze arcydzieł natury,
Jeżeli zgaszę, gdzie jest Prometeusz,
Który cię zdoła rozpalić na nowo?
Jeśli tę różę uszczknę raz z gałęzi,
Żywotnych soków nie zdołam jej wrócić,
I zwiędnąć musi. Na krzu2 ją powącham.
Całuje ją.
Prawie przymusza, aby miecz strzaskała!
O, jeszcze jeden! Bądź tak, kiedy umrzesz,
Ja cię zabiję, potem kochać będę.
O, jeszcze jeden, jeden i ostatni!
Tak słodki nie był nigdy tak fatalny!
Ja płakać muszę; lecz to łzy okrutne.
Żal mój niebieski: uderza, gdzie kocha.
Ona się budzi.
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
Grzech jeszcze jaki przypominasz sobie,
Którego szczerą nie omyłaś skruchą,
To módl się teraz!
DESDEMONA
Co myślisz przez te słowa?
OTELLO
Odejdę na bok, bo nie chciałbym razem
Zabić twej duszy nieprzygotowanej;
Nie, broń mnie Boże, nie chcę duszy zabić!
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
Gdy oczy twoje tak srogo się iskrzą.
Czemu drżę, nie wiem, bo się w sercu moim
Niewinną czuję; lecz wiem, że drżę cała.
OTELLO
DESDEMONA
Miłość ku tobie.
OTELLO
DESDEMONA
Niestety, czemuż tak przygryzasz wargi?
Cała twa istność drga od namiętności;
Wszystko strasznego coś tu zapowiada;
Lecz mam nadzieję, że nie mnie ta groźba.
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
Którąm tak kochał, ty Kassjowi dałaś.
DESDEMONA
Poślij po Kassja, zapytaj go o to!
OTELLO
Pomnij, że jesteś na śmiertelnym łożu!
DESDEMONA
OTELLO
Więc szczerze wyznaj wszystkie grzechy twoje,
Bo przecząc jeden po drugim przysięgą,
Nie zdołasz zmienić silnych postanowień,
Które szaleją w mej śmiertelnej duszy.
Ty musisz umrzeć.
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
Nie obraziłam ciebie nigdy, nigdy!
Inną miłością nie kochałam Kassja,
Jak tą, na którą niebo przyzwoliło.
Jam mu żadnego nie dała podarku.
OTELLO
Krzywoprzysięstwem serce me na kamień
Zmieniasz, przymuszasz, abym czyn mój nazwał
Morderstwem, gdy go brałem za ofiarę.
Widziałem chustkę!
DESDEMONA
Jam jej nie dała. Każ posłać po niego,
Niech prawdę wyzna.
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
Uczciwy Jago zaradził już temu.
DESDEMONA
On zginął?
OTELLO
Na jego głowie udzielnym bił życiem,
Ma wielka zemsta wszystkie by pożarła.
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
Zabij mnie jutro!
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
DESDEMONA
OTELLO
Dusi ją.
Chociaż okrutny, jestem miłosierny,
I nie chcę twoich przedłużać boleści.
Tak, tak!
EMILIA
za sceną:
OTELLO
EMILIA
za sceną:
OTELLO
Chce pewno donieść mi o śmierci Kassja.
Krzyk tam był wielki. — Żadnego już ruchu.
Już jak grób cicha. — Mamże jej otworzyć?
Rusza się znowu? Nie. Co ja mam począć?
Gdy wejdzie, mówić z moją zechce żoną.
Z mą żoną? Jaką żoną? Nie mam żony!
O ty fatalna, ty straszna godzino!
Zda mi się teraz, że księżyc i słońce
Zaćmić się winny, a strwożona ziemia
Drżeć z przerażenia!
EMILIA
za sceną:
Pozwól mi z sobą mówić!
OTELLO
O wejdź, Emilio! Ale czekaj chwilę.
Spuśćmy firanki.
Otwiera drzwi.
EMILIA
wchodząc:
OTELLO
EMILIA
OTELLO
Toczy się dzisiaj, niż miał zwyczaj dawniej.
Nic też dziwnego, że ludzie szaleją.
EMILIA
Rodriga.
OTELLO
EMILIA
OTELLO
Więc odstrojone jest, widzę, morderstwo,
I słodka zemsta ostre daje tony.
DESDEMONA
EMILIA
OTELLO
EMILIA
Och! Na ratunek! Pani, przemów jeszcze!
Przemów, o słodka pani, Desdemono!
DESDEMONA
EMILIA
DESDEMONA
Poleć mnie męża mojego pamięci.
Kona.
OTELLO
EMILIA
OTELLO
Wszak sama z ust jej wyznanie słyszałaś.
EMILIA
OTELLO
Ja ją zabiłem!
EMILIA
Ona, czarniejszym diabłem ty, morderco!
OTELLO
EMILIA
OTELLO
EMILIA
O fałsz ją skarżąc. Ona była wierną
Jak niebo.
OTELLO
Pytaj się o to. Niechaj się zapadnę
Głębiej niż piekła dno, jeślim ją zabił
Bez ważnych przyczyn! Twój mąż wie o wszystkim.
EMILIA
OTELLO
EMILIA
OTELLO
A Bóg mi drugi taki świat ulepił,
Z nieskażonego diamentu cały,
I tak bym w zamian dać jej nie chciał.
EMILIA
OTELLO
Uczciwy człowiek, co się z serca brzydzi
Szlamem, sromotne kryjącym występki.
EMILIA
OTELLO
Tak jest, tak, mąż twój.
EMILIA
Czemuż łotrostwo miłość oszukało!
Mój mąż powiedział, że była niewierną?
OTELLO
Twój mąż, przyjaciel mój, uczciwy Jago.
EMILIA
Co dzień przeklętej jego duszy gnije!
Kłamca bezczelny! Zbyt tylko kochała
Swój lekkomyślny wybór a potworny.
OTELLO
EMILIA
Nie więcej nieba wart, jak ty jej serca!
OTELLO
EMILIA
Którą ja czuję do zniesienia krzywdy.
O głupcze! głupcze! plugawy i głupi,
Szydzę z twej szabli! Czyn odkryję światu,
Choćbym dwadzieścia razy miała zginąć.
Ratujcie! Murzyn zabił panią moją!
Ratujcie! Zbójcy!
Wchodzą: Montano, Gracjano i Jago.
MONTANO
EMILIA
Że ludzie zbrodnie swe na grzbiet twój kładą?
GRACJANO
EMILIA
Zaprzecz, o zaprzecz temu zbrodniarzowi,
Który śmie mówić, iż od ciebie słyszał,
Że żona jego była mu niewierną.
Ja wiem, żeś tego nie powiedział, Jago,
Boś nie jest łotrem. Odpowiedz mi Jago,
Serce me pełne!
JAGO
Nie powiedziałem ani słowa więcej,
Jak sam mógł stwierdzić i za prawdę uznać.
EMILIA
Że mu niewierną była?
JAGO
EMILIA
Zbrodnicze kłamstwo, na duszę przysięgam!
Niewierna z Kassjem! Z Kassjem powiedziałeś?
JAGO
EMILIA
Zabita pani na łożu tym leży.
WSZYSCY
EMILIA
Stały się tego morderstwa powodem.
GRACJANO
MONTANO
EMILIA
Zaraz myślałam — zabiję się z żalu!
O zbrodnia! Zbrodnia!
JAGO
Wyjdź stąd natychmiast i do domu wracaj!
EMILIA
Mą powinnością słuchać go — nie teraz.
Już nigdy może do domu nie wrócę.
OTELLO
Pada na łóżko.
EMILIA
Boś zamordował najsłodszą niewinność,
Co kiedykolwiek na ziemi tej żyła!
OTELLO
Stryju; patrz, oto twoja synowica.
Ta dłoń jej żywot przed chwilą przecięła.
Czyn się wam zdaje czarny i okrutny.
GRACJANO
Cieszę się z tego, że ojciec twój umarł!
Ślub go twój zabił, ciężki żal po tobie
Nić życia jego na dwoje rozerwał.
Widok ten pewno w rozpacz by go pochnął,
Anioła stróża odkląłby od siebie
I w potępieńców rzucił się gromady!
OTELLO
Że z Kassjem tysiąc razy dokonała
Sprośnego czynu. Sam Kassjo to wyznał,
A ona, w jego uczynków nagrodę,
Dała mu mojej miłości zadatek,
Który ja w Kassja sam widziałem ręku.
Była to chustka niegdyś mojej matce
Przez ojca dana.
EMILIA
JAGO
EMILIA
Jak wiatr północny wolna mówić będę;
Niechaj powstaną przeciw mnie niebiosa,
Ziemia i piekło, i tak mówić będę!
JAGO
EMILIA
Jago chce ją sztyletem uderzyć.
GRACJANO
EMILIA
Tę twoją chustkę i dałam mężowi,
Bo często, długo, uroczystą prośbą,
Większą niż warta podobna drobnostka,
Błagał, zaklinał, abym ją ukradła.
JAGO
EMILIA
Jam ją znalazła i mężowi dała.
JAGO
EMILIA
Nie, nie, panowie! Podły rozbójniku!
Co miał z tak dobrą żoną taki głupiec,
Co miał spólnego?
Jago przebija Emilię i ucieka.
OTELLO
Pocisków nie ma? Na co są pioruny?
O łotr nikczemny!
GRACJANO
Nie ma wątpienia, on żonę swą zabił.
EMILIA
GRACJANO
MONTANO
Który z Murzyna dłoni odebrałem.
Drzwi te obsadźcie; niechaj wprzódy zginie,
Nim próg przestąpi; ja biegnę tymczasem
Za tym zbrodniarzem, za tym potępieńcem.
Wychodzą: Montano i Gracjano.
OTELLO
Miecz mi odebrać; lecz dlaczegoż honor
Chwilą ma przeżyć straconą uczciwość?
Niech ginie wszystko!
EMILIA
I cóż nam twoja piosenka wróżyła?
Czy mnie ty słyszysz? Niech będę łabędziem,
Niech w pieśni skonam! O wierzbo zielona!
Murzynie, słuchaj, ona była czystą;
Srogi Murzynie, ona cię kochała;
Jak prawdę mówię, niech Bóg mnie tak zbawi!
Mówię, co myślę — umieram! Umieram!
Kona.
OTELLO
A w lodowatej hartowana wodzie.
Mam go. Mój stryju, muszę wyjść z tej izby.
GRACJANO
za sceną:
Jesteś bezbronny, musisz ulec sile.
OTELLO
Lub z gołą ręką rzucę się na ciebie.
GRACJANO
wchodząc:
OTELLO
Nigdy przy męskim nie wisiała boku
Wierniejsza klinga. Wierz mi, dnie widziałem,
W których tą dłonią i tą dobrą szablą
Przez więcej zawad przerąbałem drogę,
Niźli dwadzieścia razy piersi twoje.
Lecz próżna chwalba! Kto swój los przemoże?
Nie tak jest dzisiaj. Nie lękaj się miecza,
Bo tu jest koniec, tu cel mych podróży,
Dla żagli moich tu port jest ostatni.
Czemu się cofasz? Daremna obawa;
Zwróć wiotką trzcinę ku piersiom Otella,
A on ustąpi. Gdzież pójdzie Otello?
Jakże wyglądasz teraz, Desdemono,
Kobieto pod złą urodzona gwiazdą?
Jak twe osłonki blada! Tam, w dniu sądu,
Twój widok z niebios duszę moją strąci
I czartom wyda. O dziewico moja,
Zimnaś jest, zimna tak jak twoja czystość!
O niewolniku przeklęty! Szatanie.
Odpędź mnie od tej niebieskiej postaci,
Wiatrem mnie miotaj, siarką pal me ciało,
Rzuć mnie w ocean ognia płynącego!
O Desdemono! Desdemono moja!
Umarła! O! O!
Wchodzą: Lodowiko, Montano, Kassjo niesiony na krześle, Oficerowie, Jago pod strażą.
LODOWIKO
OTELLO
LODOWIKO
OTELLO
Jeśliś jest diabłem, nie zdołam cię zabić.
Rani Jaga.
LODOWIKO
JAGO
OTELLO
Bo śmierć, mym zdaniem, jest błogosławieństwem.
LODOWIKO
Zgubiony podłą niewolnika sztuką,
Jak cię mam nazwać?
OTELLO
Honorowego mordercy nazwisko,
Bo mną kierował honor, nie nienawiść.
LODOWIKO
Czy z nim o Kassja śmierć się ułożyłeś?
OTELLO
KASSJO
Nigdy ci żadnych nie dałem powodów.
OTELLO
Zapytaj teraz tego pół-szatana,
Czemu me ciało i duszę uwikłał?
JAGO
Odtąd z ust moich słowa nie usłyszysz.
LODOWIKO
GRACJANO
OTELLO
LODOWIKO
Abyś zrozumiał cały bieg wypadków;
Nie znasz go jeszcze. Oto są dwa listy,
Wzięte z kieszeni zmarłego Rodriga.
Jeden z nich mówi, że morderstwo Kassja
Miało być dziełem ręki Roderiga.
OTELLO
KASSJO
LODOWIKO
A zda się w wielkim napisany gniewie,
Miał być do tego wyprawiony łotra,
Ale, jak sądzę, widział się z nim Jago,
I wybuch gniewu umiał załagodzić.
OTELLO
Jak otrzymałeś chustkę mojej żony?
KASSJO
A i sam Jago przed chwilą nam wyznał,
Że tam dla własnych podrzucił ją celów,
I celów dopiął.
OTELLO
KASSJO
W którym Jagowi surowo wyrzuca,
Że go podmówił, aby gniew mój drażnił
W tej nocy, która nieszczęść mych początkiem,
Z pozornej śmierci rozbudzony wyznał,
Że gdy mnie ranił, na podszepty Jaga,
Jago mu zdradnie cios śmiertelny zadał.
LODOWIKO
Bo ci odjęta władza i dowództwo;
Gubernatorem Cypru Kassjo teraz.
Jeśli męczarnie jakie nowe, długie,
Odkryje twórczy okrucieństwa przemysł,
Na tym nędzniku pierwszą znajdą próbę.
Otello, jesteś teraz naszym więźniem,
Aż o naturze twojego występku
Senat się dowie. Śpieszmy się, czas nagli.
OTELLO
Wie senat, żem mu nieraz służył wiernie.
Nie mówmy o tym. Błagam cię, w twych listach,
Opowiadając te straszne wypadki,
Mów o mnie tak, jak jestem; nic nie ujmij,
Lecz nic nie dodaj przez złośliwość serca.
Mów, że niemądrze, ale zbyt kochałem;
Obcy zazdrości, gdy ją raz uczułem,
Ostateczności dosięgnąłem granic;
Że jak Indianin głupi odrzuciłem
Perłę niż całe jego plemię droższą;
Że oczy moje, choć do łez niezwykłe,
Roniły krople jak arabskie drzewa
Gummy woniące. Wszystko to opowiedz,
A dodaj potem, że niegdyś, w Alepie,
Złośliwy Turek, z turbanem na głowie,
Szydził z Wenecji, krzywdząc jej mieszkańca,
Jam za kark chwycił psa obrzezanego
I tak go skarcił!
Przebija się.
LODOWIKO
GRACJANO
OTELLO
Niech teraz duch mój z całunkiem wypłynie!
Umiera.
KASSJO
Ale sądziłem, że bez broni został.
LODOWIKO
do Jaga:
Niż głód, powietrze, niźli morza fale,
Patrz na tragiczny łoża tego ciężar!
To dzieło twoje; widok wzrok zatruwa.
Spuśćcie zasłonę. A teraz, Gracjano,
Na ciebie spada fortuna Otella;
Zabierz dziedzictwo. Ty, gubernatorze,
Ukarzesz zbrodnię piekielną nędznika;
A niech męczarnie będą srogie, długie.
Ja sam pośpieszę w senacie się stawić,
By smutne dzieje smutnym sercem prawić.
Wychodzą.
- karacena (z wł. corazzina) — zbroja z łusek metalowych naszywanych na skórzanym podkładzie. [przypis edytorski] ↩
- kierz (daw.) — krzew, krzak. [przypis edytorski] ↩
- Patrzę na stopę jego, lecz to bajka. Jeśliś jest diabłem, nie zdołam cię zabić. — według daw. wyobrażeń ludowych diabła w ludzkiej postaci można było poznać po końskiej, koźlej lub koguciej stopie. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Otello · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/otello/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Leon Ulrich
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.