Źródło i licencja tłumaczenia
Pannie Jadwidze Tarłównie (potym wojewodzinej ruskiej) kwoli
Poważnych królów sprawy znamienite
Niech, kto chce, śpiewa: nam sie, lutnio, mało
Pegazskich zdrojów4 wody pić dostało5.
Przy nim Cyprydę7 i wojny pustego
Spokojne dziecka8, które zawżdy swoję
Na rozpalonej skale ostrzy zbroję.
Leśnych Satyrów9 na śliczne Dryady10,
Albo płacz śmieszny nieważnej ciężkości,
Która przy trudnej tuż chodzi miłości.
A zawsze ciebie naprzód przed inemi,
Którą Dniestr rybny, którą Wisła sobie
Biorą (lecz z krzywdą13 oba) ku ozdobie.
Że cię wychował, prawdziwie tym słynie,
Pewien w tej mierze i oceanowi
Sławy nie stąpić, tysiąc15 Nimf królowi.
Jako ty kwitniesz dary ozdobnymi;
Zrównałaś stanem w wstydliwą Dyaną16,
Zrównałaś twarzą z Wenerą17 różaną.
W kożdej19 twej sprawie Charis20 sie znać daje,
I zdumiewa sie Helikon21 uczony,
Gdy lilianą22 ręką bijesz w strony.
Komu cię Pan Bóg naznaczył życzliwy;
Komu cię Hymen24 słowy statecznemi
I pochodniami przyłączy wiecznemi.
- Wiersz adresowany jest do Jadwigi, córki chorążego lwowskiego Jana Tarły, która w owym czasie była bardzo popularną osobą, o której rękę starało się wielu mężczyzn nie tylko dzięki jej urodzie, ale także dzięki pokaźnemu posagowi. Na podstawie tego wiersza wymyślono nieszczęśliwy romans Mikołaja Sępa Szarzyńskiego z Jadwigą. Stał się on podstawą noweli Adama Krechowieckiego Trałówna (1896) i dramatu Bronisława Grabowskiego Jadwiga Tarłówna (1899). Zob. Mikołaj Sęp Szarzyński, Poezje zebrane, Warszawa 2001, s. 181-182. [przypis edytorski] ↩
- obrzymy — starop. olbrzymy. [przypis redakcyjny] ↩
- W wersie tym zawarta jest aluzja do walki olbrzymów przeciwko Zeusowi i bogom olimpijskim. Giganci zostali pobici piorunem Zeusa. Gigantomachia została opisana w Metamorfozach Owidiusza, który podobnie jak Szarzyński pod wpływem miłości zaczął opiewać inny temat. Zob. Owidiusz Miłoski (Amores). [przypis edytorski] ↩
- Pegazkich zdrojów — w mit. gr. na wzgórzu Muz, gdy Pegaz uderzył kopytem w skałę, wypłynęło źródło Hippokrene, które daje poetom natchnienie. „Pegazkie zdroje” czy „hipokreńska bania”, z których piją poeci to motyw często przewijający się w ówczesnej poezji. Zob. wiersz Jana Andrzeja Morsztyna Do swoich książek (Dokąd się, moja lutni, napierasz skwapliwie?). [przypis edytorski] ↩
- Autor pisze o tym, że ponieważ nie pił zbyt wiele ze źródła natchnienia poetyckiego nie ma śmiałości, by napisać utwór o tematyce mitologicznej (gigantomachia, zob. wers 1) czy rycerskiej („Poważnych królów sprawy znamienite...”). [przypis edytorski] ↩
- Bachus a. Bakchus — rzymski bóg wina, patron poezji biesiadnej, Dionizos u Greków. Tutaj Bakchus pokazany jest jako spokojny, „cicho pijący”. Tak samo przedstawia go w Pieśniach Horacy. [przypis redakcyjny] ↩
- Cypryda — jedno z przezwisk Wenery, czczonej na wyspie Cyprze. [przypis redakcyjny] ↩
- Amor, Cupido, po grecku Eros, syn Afrodyty, przedstawiany w postaci chłopięcia skrzydlatego, wypuszczającego z łuku strzały miłości; szyk przestawny; powinno być: wojny spokojne pustego dziecka; puste — tu: beztroskie, swawolne, niepoważne. [przypis redakcyjny] ↩
- Satyry — przekorne bożki. [przypis redakcyjny] ↩
- Dryady — boginki leśne. [przypis redakcyjny] ↩
- Nimfy — bóstwa leśne i wodne. [przypis redakcyjny] ↩
- wspomieniemy — od starop. wspomionąć (dawn. wspomięnąć), wspomienę a. wspomionę; dziś wspomnieć. [przypis redakcyjny] ↩
- z krzywdą — niesłusznie. [przypis redakcyjny] ↩
- Strwiąż — rzeka, lewy dopływ Dniestru, w ziemi Przemyskiej, przepływająca przez wieś rodzinną Tarłówny; zwykły szyk wyrazów byłby: Długi Strwiąż, co płynie na krótkim kresie...; wpływ składni łacińskiej. [przypis redakcyjny] ↩
- dop. l. mn.: pewien w tej mierze nie ustąpić sławy i oceanowi, królowi tysięcy nimf. [przypis redakcyjny] ↩
- Dyana — u Rzymian bogini łowiectwa. [przypis redakcyjny] ↩
- Wenera — u Rzymian bogini miłości. [przypis redakcyjny] ↩
- Pallas — Atena (Minerwa) u Greków ukochana córka Zeusa, szczególniejsza opiekunka Aten, bóstwo wpływowe. [przypis redakcyjny] ↩
- W kożdej — w każdej; taka forma stale występuje u Sępa Szarzyńskiego. [przypis redakcyjny] ↩
- Charis — u Greków bogini wdzięku niewieściego. [przypis redakcyjny] ↩
- Helikon — góra w Grecji (Beocji), poświęcona Muzom. [przypis redakcyjny] ↩
- lilianą — liljową; neologizm autora. [przypis redakcyjny] ↩
- ziemie — dawn., dop. l. p. rzecz. r. ż. z osn. spółgł. podniebienną. [przypis redakcyjny] ↩
- Hymen — bożek małżeństwa, syn Apollona. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Mikołaj Sęp Szarzyński
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Pannie Jadwidze Tarłównie kwoli · Okładka na podstawie: SMcGarnigle@Flickr, CC BY 2.0
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: CC-BY-2.0
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: cover
Pannie Jadwidze Tarłównie kwoli · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/pannie-jadwidze-tarolwnie-kwoli/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.