Loreva
Loreva

Utwór 9 z 11

VIII

Byłeś mi dawniej bożyszczem, o tłumie! 
Wiarę mą trawił twój żołądek wraży2! 
Dziś moja miłość już zgiąć się nie umie 
Na stopniach twoich bezbożnych ołtarzy. 
Dziś z resztką siły poszedłem w bluźnierce3, 
Ma dłoń słabnąca dziś twój bałwan kruszy, 
Krwawy Molochu4, coś pożarł me serce, 
Jak wampir wyssał drogi szpik mej duszy! 
Królu w łachmanach, siedzący na tronie, 
Z którego zdarto bisior5 i złocenia! 
Ogniem zawiści twoje oko płonie, 
Chciwość twe usta w wstrętną paszczę zmienia. 
Wytrzeszczasz straszne bazyliszka oczy, 
Albo je chytrze przysłaniasz obłudą, 
Wabiąc zwierzynę, która we krwi broczy 
Pod twym pazurem, pod twą ręką chudą. 
Żer w twe koryto ciągłe znoszą wieki, 
Wnętrzności swoje rzucają–ć pod nogi, 
Ty, od nasyceń wieczyście daleki, 
Wściekłyś z pragnienia, — jak żbik, z głodu–ś srogi. 
Myśli, uczucia, prorocze ekstazy, 
Czystość poświęceń, rycerskie porywy, 
Modły zachwytne, dyscyplinne razy6, 
Krwi stygmatycznej święty strumień żywy — 
Gwoździe, co sine przebijają ręce, 
Ciernie, co kłują blado–żółte skronie — 
Wszystko to ginie w twej potwornej szczęce, 
Wszystko to brzuch twój w swoich bezdniach chłonie. 
Przywlokłeś ku mnie swe nogi żebracze, 
Bose, zziębnięte w śnieżystej wichurze, 
I dusza moja już litością płacze, 
I już ci cały, jak pachołek, służę... 
Przyszedłeś ku mnie, ty płazie człowieczy, 
Z odgniotem jarzma na schylonym grzbiecie, 
I już ma dusza ciemiężcom złorzeczy, 
Już w twej obronie bicz rzemienny plecie... 
Przyszedłeś ku mnie, dzierżycielu pięści, 
I pokazując nabrzmiałe ramiona — 
„Glob się z tej mocy rozpadnie na części, 
Świat zła — krzyknąłeś — pod tym gromem skona!” 
Jak nie uwierzyć w żelazne ryskale7, 
Co w pył wiekowe opoki rozkruszą?! 
I bałwochwalcze już kadzidła palę 
Tobie, o tłumie, żeś owładł mą duszą! 
Widzę: olbrzymie szeregi się zbiegły — 
Skórzane mają u pasa fartuchy... 
Tylcami młotów walą w świątyń cegły, 
Przestwór wypełnia huk i łoskot głuchy!... 
Widzę: centaury przebiegają ziemię, 
Miast łuków, dzierżą płomienne pochodnie! 
Kopyta w iskrach!... Gdzież ta siła drzemie, 
Co łun powstrzyma rozszalałą zbrodnię? 
Są w twojej piersi wulkaniczne ognie! 
Ale stracony, kto się od nich zajmie! 
Serce swe spali, duszę swoją pognie, 
Jak ćma, tak spłonie w twym służalczym najmie. 
To jest konieczność: padł, orząc twe łany, 
Ty go przygnieciesz swym cielskiem kosmatem, 
Brutalny zwierzu! Ty, bożku miedziany, 
Runiesz na niego całym swoim — światem... 
A sam na pulchnej od popiołów roli, 
Na którą padło to przekleństwo boże, 
Będziesz już brzuch swój wypasał do woli, 
Nienasycony, stugębny potworze! 
Ty wrogu ducha! stopami z ołowiu 
Zdeptałeś kwiaty, które dłoń posiała 
Bożego siewcy: na zwiędłem pustkowiu 
Straszny dla duchów stawiasz ogrom ciała! 
Gdzieś dawnych bożnic zburzył fundamenty, 
Tam nowy kościół dla ciebie powstanie, 
O nieskalany! o boski! o święty! 
O ty mocarzu! królu i kapłanie! 
Jest wielki ołtarz! cały złotem błyszczy! 
Na nim twe ścierwo rozpiera się tłuste, 
Między pierwszemi najpierwsze z bożyszczy, 
Na swych kolanach pieszczące Rozpustę! 
Długo tak będziesz cesarzył, o krwawy, 
Dziki Molochu, coś pożarł me serce? 
Aż śród piekielnej obedrą cię wrzawy 
Jadła i picia spragnieni odzierce8. 
Żebrak cię zwali, zziębnięty i bosy, 
Ten, co swą nędzą aż do łez poruszy! 
Sługa jarzemny9 rozstrzygnie twe losy, 
Wampirze, ssący drogi szpik mej duszy! 
Dzierżyciel pięści w twoją pierś uderzy, 
Na karku twoim swą stopę położy, 
Zdrajco, coś ze mnie zdarł zbroję szermierzy, 
Więżąc mnie w swojej dławiącej obroży!... 
  1. Wiersz ten nawiązuje swą metaforyką i sposobem ujmowania pewnych idei (ludu, rewolucji i in.) do wizji Z. Krasińskiego przedstawionej w Nie-Boskiej komedii oraz w Niedokończonym poemacie. [przypis edytorski] ↩
  2. wraży — wrogi, obcy. [przypis edytorski] ↩
  3. poszedłem w bluźnierce — stanąłem w szeregu bluźnierców. [przypis edytorski] ↩
  4. Moloch — wg mit. semickiej bóg ognia. [przypis edytorski] ↩
  5. bisior — delikatna, cienka tkanina, której noszenie uznawano kiedyś za oznakę dobrobytu i bogactwa. [przypis edytorski] ↩
  6. dyscyplinne razy — uderzenia dyscypliny, czyli bicza; chodzi tu o praktyki umartwiania się stosowane przez biczowników. [przypis edytorski] ↩
  7. ryskal — łopata, oskard. [przypis edytorski] ↩
  8. odzierca (daw.) — grabieżca; ten, który „odziera”, grabi czyjąś własność. [przypis edytorski] ↩
  9. jarzemny — noszący jarzmo, czyli symbol zniewolenia lub ciężar. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kasprowicz

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

VIII (Byłeś mi dawniej bożyszczem, o tłumie...) · Okładka na podstawie: Robert | www.robertvandijk.com@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

VIII (Byłeś mi dawniej bożyszczem, o tłumie...) · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/w-ciemnosci-schodzi-moja-dusza-viii-byles-mi-dawniej-bozyszczem-o-tlumie/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis