Loreva
Loreva

O fraszkach

Spowiedałem1 się księdzu na jubileuszu 
Fraszek swoich. Ledwo to dójdzie jego uszu, 
Upewnił mię2 po śmierci za nie czyścem długim. 
Skrupulat to. Znowu się spowiedam przed drugim. 
Aż ten baje3 o piekle. Tam do kata, rzekę, 
Wolę, że się oczyszczę, niżeli upiekę. 
Więc wróciwszy do domu na onę4 pokutę, 
Każę sobie założyć na kominie hutę5. 
Jeszcze się z nimi żegnam, ba, i nie bez żalu, 
Nim je na swoje miejsce wyprawię do palu6. 
Aż mój stary przyjaciel we drzwi zakołace. 
Do takiejli zniewagi twoje przyszły prace? 
Nie czyń tego, Wacławie! o Muzy gra chodzi. 
Wierzcie mi, żeć to u nich na potym zaszkodzi. 
Z początku świata były fraszki, były żarty, 
Byle w nich Bóg miał pokój. Czyli twoje karty 
Treny tylko a wojny? Wiesz, że raz pogodno, 
Drugi dżdżysto; raz ciepło, a drugi raz chłodno; 
Raz dniem, drugi raz nocą niebo świat przeplata. 
Podobała się Bogu taka alternata7. 
W twych księgach (bodaj ten mnich i z swoją przestrogą!) 
Przy poważniejszych rzeczach fraszki ujść nie mogą? 
Sławnym wierszem z żabami Homer8 wojny mysze, 
Nikczemnego komara Wirgiljusz9 pisze. 
Czytałeś Klaudjusza w uczonym Senece10? 
Synezjusz11 łysinę, Plutarch12 tak dalece 
Świerczka chwali, Heinsius13, niżeli ci14 zdrowszy 
W rozumie chrześcijanin, księgę pisał o wszy; 
Wielką Naso15 miłości część swych rymów święci.16 
Czytają i ludzie to oddają pamięci, 
Co my żartem piszemy; chociaż nas stąd winią, 
Toż sami księża, prawda, że nie wszyscy, czynią. 
Źdźbła nam wyjmują, sami w oku mając kłody, 
Bez małaby nie lepiej sobie radzić wprzódy. 
Szkoda palić, lecz, wedle najpierwszej spowiedzi, 
Niech przeczyści i niechaj autor je przecedzi. 
Precz plugawe paskwile17, precz przymówki głupie... 
Acz18 dziś ludzie na słowa połykają ślinki; 
Pewnieć ich nie zawstydzą najgorsze uczynki. 
Dałem sobie rozradzić; czemubyśmy radzi, 
Wskok słuchamy; próżno się na racyje sadzi19. 
  1. spowiedałem (daw.) — dziś popr.: spowiadałem. [przypis edytorski] ↩
  2. mię (starop.) — dziś popr.: mnie. [przypis edytorski] ↩
  3. bajać — opowiadać niestworzone historie, fantazjować. [przypis edytorski] ↩
  4. onę (starop.) — dziś: tę. [przypis edytorski] ↩
  5. huta — stos drzewa na opał. [przypis redakcyjny] ↩
  6. pal — spalenie. [przypis redakcyjny] ↩
  7. aiternata — odmiana. [przypis redakcyjny] ↩
  8. Homer — najstarszy grecki poeta, wędrowny śpiewak, twórca dwóch ważnych dzieł: Iliady i Odysei. Ponadto uważa się go za autora poematu heroikomiczego Batrachomyomachii, czyli „wojny żabio-mysiej”. [przypis edytorski] ↩
  9. Wirgiliusz — Wergiliusz (Publius Vergilius Maro, 70–19 p.n.e.) był jednym z najwybitniejszych twórców rzymskich, napisał Eneidę. Uznawany jest również za twórcę poematu Komar. [przypis edytorski] ↩
  10. Seneka — Seneka Młodszy (Lucjusz Anneusz Seneka, 4 p.n.e.–65 n.e.) był rzymskim pisarzem, poetą, retorem oraz przede wszystkim filozofem — wyznawcą stoicyzmu. Napisał satyrę Udynienie boskiego Klaudiusza. [przypis edytorski] ↩
  11. Synezjusz — Synesius z Cyreny (ok. 373–413) był filozofem, poetą, ojcem Kościoła, biskupem. Napisał m.in. Pochwałę łysiny. [przypis edytorski] ↩
  12. Plutarch — Plutarch z Cheronei (ok. 50–125) był greckim filozofem, historykiem, moralistą. Najbardziej znany z autorstwa żywotów sławnych ludzi starożytnej Grecji i Rzymu. [przypis edytorski] ↩
  13. Heinsius — Daniel Heinsius (1580–1655) był holenderskim filologiem, poetą, profesorem uniwersytetu w Lejdzie. Pisał po łacinie oraz w języku ojczystym. Napisał żartobliwą Pochwałę wszy. [przypis edytorski] ↩
  14. niżeli ci — autorzy wymienieni wcześniej (Homer, Wergiliusz, Seneka, Plutarch), którzy byli poganami. [przypis edytorski] ↩
  15. Naso — Owidiusz (Publius Ovidius Naso, 43 p.n.e.–18 n.e.) był jednym z najwybitniejszych, ale też ostatnich wielkich rzymskich poetów. Znany głównie z twórczości o tematyce miłosnej. Napisał Sztukę kochania oraz Pieśni miłosne, a także poemat epicki Metamorfozy. [przypis edytorski] ↩
  16. Sławnym wierszem z żabami... — Potocki wymienia błahe wiersze znanych autorów: Wojnę żab i myszy Homera; Komara Wirgiliusza; Klaudiusza Seneki (satyrę na cesarza Klaudiusza); Pochwałę łysiny biskupa Synezjusza; Świerczka Plutarcha (co było pomyłką Potockiego); Pochwałę wszy skierowaną do ojców żebraków filologa holenderskiego Heinsiusza; wiersze o miłości Owidiusza. [przypis redakcyjny] ↩
  17. paskwil — dziś popr.: paszkwil; utwór literacki mający na celu zniesławienie kogoś. [przypis edytorski] ↩
  18. acz (starop.) — chociaż. [przypis edytorski] ↩
  19. sadzić (starop.) — opierać się. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Wacław Potocki

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

O fraszkach · Okładka na podstawie: RC Designer@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

O fraszkach · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-o-fraszkach/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis