AKT PIĄTY

Jezusie, Maryjo! Miłosierdzie Pańskie! A to znów co takiego? Jak ten wygląda! Błazna z siebie robisz? Czy teraz pora na maskarady? Mówże, co to ma znaczyć? Któż cię tak wystroił?

Patrzcie mi tę małpę! W jaki ty sposób przemawiasz do mamamuszi?

Co takiego?

Tak, teraz trzeba być dla mnie z całym szacunkiem: świeżo zostałem mianowany mamamuszi.

Co to ma znaczyć: mamamuszi?

Mamamuszi, powiadam. Jestem mamamuszi.

Cóż to za bydlę?

Mamamuszi znaczy po naszemu: wojewoda.

Woziwoda? Ty chcesz na starość zostać woziwodą?

Cóż za ciemnota! Wojewoda, powiadam. Właśnie odprawiono nade mną uroczystość.

Co za uroczystość?

Mahameta per Żurdina.

Cóż to ma znaczyć?

Żurdina to niby Jourdain.

No i cóż, niby Jourdain?

Bende czyni paladina de Żurdina.

Jak powiadasz?

Dar turbanta con galera.

Cóż to takiego?

Per obrrrona Palestina.

Co tobie, człowieku, w głowie?

Ładu, ładu, kijdozadu.

Cóż to za szwargot?

Nefstydala, nefstydala, więcy gańba nesasnala.

Cóż to ma być to wszystko?

Hu la ba, ba la hu, ba la ba, ba la da.

Och, Boże mój, Boże! Mąż oszalał!

Milczeć, jędzo! Więcej szacunku dla wielkiego mamamuszi.

Od czegóż on mógł rozum tak postradać? Spieszmy, aby go przynajmniej zatrzymać w domu!

Masz, tych mi jeszcze brakowało. Ze wszystkich stron same utrapienia!

Niech mi pani wierzy, zobaczy pani najzabawniejszą rzecz pod słońcem — nie sądzę, aby w całym świecie mógł się znaleźć człowiek tak pomylony. Przy tym trzeba nam koniecznie dopomóc Kleontowi w zamiarach i uświetnić tę maskaradę. To bardzo dzielny człowiek i wart, aby poprzeć jego sprawę.

Ja również cenię go wysoko i życzę mu najlepszego losu.

Oprócz tego czeka nas tutaj balet, którego szkoda by stracić: jestem bardzo ciekawy, czy mój pomysł należycie się wyda w wykonaniu.

Tak, widziałam już mimochodem wspaniałe przygotowania. Doprawdy, nie mogę dłużej cierpieć tego wszystkiego, Dorancie. Tak, chcę nareszcie położyć koniec twej rozrzutności i, aby przerwać szalone wydatki, na które się dla mnie narażasz, postanowiłam jak najprędzej wyjść za ciebie. To jedyny sposób: wiadomo, że wszystkie te wyskoki uprzejmości kończą się zazwyczaj po ślubie.

Och, pani, naprawdę? Czyżbyś istotnie powzięła tak słodkie postanowienie?

To jedynie, aby cię uchronić od ruiny; inaczej, widzę dobrze, straciłbyś wszystko do szeląga.

Jakże wdzięczen ci jestem, pani, za troskliwość, z jaką czuwasz nad moim majątkiem! Składam go u twych stóp wraz z sercem, możesz nimi rozrządzać do woli.

Będę się starała dobrze nimi zawiadować. Ale oto i nasz poczciwiec: wygląda doprawdy wspaniale.

Panie, pani markiza i ja przychodzimy złożyć hołd pańskiej nowej godności i cieszyć się wraz z tobą małżeństwem twojej córki z synem sułtańskim.

Panie hrabio, życzę ci siły węża i roztropności lwa.

Cieszę się, że mogę jedna z pierwszych powinszować panu wysokiego szczebla chwały, na który wstąpiłeś.

Pani, życzę ci, aby twój krzak róży kwitnął przez cały rok. Nieskończenie jestem pani wdzięczen za jej łaskawy udział w zaszczytach, które na mnie spływają, cieszę się zarazem niezmiernie, iż mogę panią oglądać z powrotem, aby ją najuniżeniej przeprosić za wybryki żony.

To drobnostka, wybaczam jej najzupełniej podobny wybuch. Serce pańskie musi być bardzo cenne — nic dziwnego, kto posiada takiego męża, ten drży o swoje szczęście.

Prawo do mego serca jest przywilejem, który pani wyłącznie zdobyłaś.

Jak pani widzi, markizo, pan Jourdain nie należy do ludzi, których powodzenie zaślepia: na wyżynach wielkości umie pamiętać o przyjaciołach.

Jest to oznaką duszy na wskroś szlachetnej.

Gdzie jego turecka wysokość? Chcielibyśmy bardzo w charakterze pańskich przyjaciół złożyć jej uszanowanie.

Oto właśnie przybywa; posłałem już po córkę, aby dopełnić obrządku małżeństwa.

Panie, przychodzimy, aby jako przyjaciele szanownego teścia złożyć waszej wysokości pokorne uszanowanie i zapewnić ją uniżenie o naszych najpoddańszych służbach.

Gdzież tłumacz, aby mógł mu powiedzieć, kto jesteście, i wyłożyć, co powiadacie? Zobaczycie, że wam odpowie; znakomicie mówi po turecku. Gdzież on, u diaska, się podziewa?

Struf, strif, strof, straf. Ten pan to grando segnore, grando segnore, grando segnore, a pani to granda dama, granda dama.

Aha!

Ten pan to francuski mamamuszi, a ta pani francuska mamamuszi. Nie umiem już jaśniej. No! Jest wreszcie tłumacz.

Gdzież pan się podziewasz? Nie możemy się porozumieć bez ciebie.

Wytłumacz mu, że ten pan i ta pani są osobami wysokiego dostojeństwa, które przybyły tutaj w charakterze moich przyjaciół, aby mu złożyć czołobitność i ofiarować służby.

Zobaczycie, jak on na to odpowie.

Alabula krociam aki bor am alabamen.

Kataleki tubol urin soter amaluszan.

A co! Widzicie?

Mówi, aby deszcz pomyślności zraszał o każdej porze ogród pańskiej rodziny.

Mówiłem wam, że gada po turecku.

To doprawdy cudowne.

Chodź, córko, zbliż się i podaj rękę panu, który czyni ci ten zaszczyt, że pragnie cię pojąć za żonę.

Co to? Ojcze, jak ty wyglądasz? Czy wy gracie komedię?

Nie, nie, to nie komedia, to sprawa nader poważna i bardziej dla ciebie zaszczytna, niż mogłabyś marzyć.

Dla mnie, ojcze?

Tak, dla ciebie. Dalej, podaj rękę i podziękuj niebu za szczęście, które ci zsyła!

Ja nie chcę iść za mąż.

Ale ja chcę, ja, ojciec! Słyszysz?

Nic z tego.

Ach, co tu hałasu! Dalej, powiadam. Podaj rękę!

Nie, ojcze powiedziałam już: nie ma władzy, która by mnie zdołała skłonić do oddania ręki komukolwiek innemu niż Kleontowi i raczej posunę się do wszelkich ostateczności...

To prawda, jesteś moim ojcem: winna ci jestem ślepe posłuszeństwo — do ciebie należy, ojcze, rozrządzać mym losem.

No, cieszę się, że tak prędko wróciłaś na drogę obowiązku; szczęśliwy jestem, że mam posłuszną córkę.

Cóż to? Co tu się dzieje? Powiadają, że chcesz wydać córkę za jakiegoś wędrownego arlekina?

Będziesz ty cicho, zuchwały babski języku! Ciągle chcesz bruździć? Nie ma żadnego sposobu, aby ci wlać do głowy odrobinę rozsądku?

To ciebie nie ma sposobu przywieść do rozumu: brniesz z jednego szaleństwa w drugie jak opętany. Cóż tobie znów do głowy wpadło? Co znaczy ta cała zgraja?

Chcę wydać córkę za syna sułtana tureckiego.

Za syna tureckiego?...

Tak. Złóż mu czołobitność przez tego tłumacza!

Obejdzie się bez tłumacza: powiem mu osobiście i to w sam nos, że nie dostanie mojej córki.

Będziesz ty milczeć, pytam po raz ostatni?

Jak to, pani Jourdain! Pani sprzeciwiasz się tak zaszczytnemu związkowi? Nie chcesz przyjąć jej tureckiej wysokości za zięcia?

Ech, panie, patrz pan swego nosa!

To doprawdy zaszczyt, którego nie godzi się odrzucać.

I panią również proszę, byś się nie wtrącała do nieswoich rzeczy.

Jedynie przyjaźń, jaką jesteśmy przejęci dla pani, każe nam zabierać głos dla jej własnego dobra.

Zupełnie się obejdę bez waszej przyjaźni.

Patrz pani, oto córka godzi się iść za wolą ojca.

Córka godzi się wyjść za jakiegoś Turka?

Oczywiście.

Zdołała zapomnieć o Kleoncie?

Czegóż się nie czyni, aby zostać wielką panią?

Udusiłabym ją własnymi rękami, gdyby była w istocie zdolną do czegoś podobnego!

Po cóż tyle próżnego gadania! Powiadam ci, że to małżeństwo się odbędzie.

A ja powiadam, że się nie odbędzie.

Pókiż tego wrzasku?

Matko!

Precz! Jesteś skończona szelma!

Jak to? Łajesz ją za to, że mi jest posłuszna?

Tak. Tak samo jest moją córką, jak i twoją.

Pani!

Czegóż ten znów pajac chce ode mnie?

Słóweczko.

Nic mi po twoim słóweczku.

Panie, jeżeli żona pańska zechce mi użyczyć chwili rozmowy na osobności, przyrzekam, że nakłonię ją z łatwością, aby się zgodziła na pańskie zamiary.

Nigdy się nie zgodzę.

Niech mnie pani tylko wysłucha!

Nie.

Wysłuchajże go!

Nie, nie wysłucham.

Powie ci.

Nic nie chcę, aby mi powiedział.

A to dopiero babski upór! Ubędzie ci co przez to, że z nim pogadasz?

Niech pani tylko posłucha, a potem pani zrobi, co zechce.

No, cóż więc?

Już od godziny dajemy pani znaki — czy pani nie widzi, że to wszystko jest jedynie po to, aby się dostroić do urojeń pani męża, że mamimy go tylko tym przebraniem i że Kleont właśnie jest synem tureckiego sułtana?

Ach, tak!

A że ja, Covielle, gram rolę tłumacza?

A, jeżeli tak, w takim razie ustępuję.

Niech się pani niczym nie zdradzi!

Dobrze, rzecz załatwiona: zgadzam się.

No, nareszcie wszyscy przyszli do rozsądku.

Widzisz, nie chciałaś słuchać. Wiedziałem dobrze, że on ci wytłumaczy, co to jest syn tureckiego sułtana.

Wytłumaczył mi dostatecznie i jestem zupełnie zadowolona. Poślijmy więc po rejenta!

Doskonale, pani Jourdain. Aby zaś pani mogła zupełnie rozpogodzić umysł i wygnać z niego wszelki ślad zazdrości, pragniemy i my, pani markiza i ja, skorzystać z bytności rejenta, by również i nasz związek doprowadzić do skutku.

Zgadzam się i na to.

Niby dla zamydlenia oczu?

Trzeba ją uspokoić tym podstępem.

Dobrze, dobrze.

Niechże idą sprowadzić rejenta!

A teraz, zanim przybędzie i sporządzi kontrakty, pozwólmy się popisać baletowi celem rozweselenia jego tureckiej wysokości.

Doskonały pomysł. Zajmijmyż miejsca!

A cóż będzie z Michasią?

Niechże ją bierze tłumacz, a żonę moją, kto zechce.

Panie, dziękuję panu.

Jeśli jest w świecie ktoś, kto ma potężniejszego bzika, pozwolę sobie dać sto batogów.