AKT CZWARTY

Szlachetny Tymonie, jaką mogę oddać ci usługę?

Żadnej; stwierdź tylko dobitniej moje przekonanie.

Jakie, Tymonie?

Przyrzecz mi przyjaźń, a nie dotrzymaj. Jeśli mi nie przyrzeczesz, niech cię skarzą bogi, bo jesteś człowiekiem! A jeśli dotrzymasz, niech cię skarżą, bo jesteś człowiekiem.

Gdzie mój żołądek znajdzie pokarm albo raczej tam, gdzie jem go.

Jakże bym pragnął, żeby trucizna była mi posłuszną i myśl moją odgadła!

Gdzież byś ją posłał?

Na sos twoim potrawom.

Nigdy nie znałeś środka ludzkości, ale tylko dwa jej ostateczne końce. Kiedy byłeś w twojej pozłocie i perfumach, śmiali się z ciebie ludzie dla twojej zbytniej wykwintności; dziś w twoich łachmanach, nie masz znowu żadnej i ludzie znów gardzą tobą dla przeciwnej ostateczności. Weź ten migdałek i zjedz go.

Nie karmię się tym, czego nienawidzę.

Czy nienawidzisz migdałków?

Jeśli pochodzą od ciebie.

Gdybyś zaczął wcześniej brzydzić się migdałkami, kochałbyś teraz lepiej samego siebie. Czy znałeś kiedy marnotrawcę, którego by kochano, gdy przeszastał majątek?

Czy znałeś kiedy człowieka, którego by kochano bez majątku?

Mnie pierwszego.

Rozumiem; byłeś dość bogaty, aby psa wyżywić.

Jakie stworzenie na świecie najpodobniejsze, twoim zdaniem, do twoich pochlebców?

Najpodobniejsze kobiety, ale mężczyźni to żyjące pochlebstwo. Co byś zrobił ze światem, Apemancie, gdyby w twojej był mocy?

Dałbym go bestiom na pastwę, żeby się pozbyć ludzi.

Czy chciałbyś i sam zginąć w zagładzie ludzi i zostać bestią wśród bestii?

Bez wątpienia, Tymonie.

Bestialska ambicja i daj Boże, żeby się spełniła. Gdybyś był lwem, lis by cię oszwabił; gdybyś był jagnięciem, lis by cię zdławił; gdybyś był lisem, lew by cię podejrzewał na lada osła oskarżenie; gdybyś był osłem, własne głupstwo byłoby ci męczarnią i żyłbyś tylko jako śniadanie dla wilka; gdybyś był wilkiem, dręczyłoby cię twoje obżarstwo i nieraz ryzykowałbyś życie dla obiadu; gdybyś był jednorożcem, duma i wściekłość byłaby twoją zgubą i gniew twój własny wydałby cię na pastwę; gdybyś był niedźwiedziem, koń by cię zabił kopytem; gdybyś był koniem, lampart by cię schwytał; gdybyś był lampartem, byłbyś lwa krewnym, a familijne cętki zapłaciłbyś życiem; jedynym dla ciebie ratunkiem byłaby ucieczka, jedyną obroną nieobecność. Jakąż mógłbyś zostać bestią, żebyś zaraz nie stał się łupem innej bestii? Jaka już i teraz z ciebie bestia, że nie widzisz swojej zguby w tej przemianie?

Gdyby rozmowa z tobą mogła mi smakować, to byłoby teraz. Rzeczpospolita ateńska stała się puszczą bestii.

Jak to? Więc osioł mur przeskoczył7, że się z miasta wymknąłeś?

Widzę zbliżających się poetę i malarza: niech dżuma ich towarzystwa spadnie na ciebie. Co do mnie, boję się zarazy i umykam. Jak nie będę miał nic lepszego do roboty, odwiedzę cię znowu.

Jak nie będzie innego prócz ciebie żyjącego stworzenia, dobre znajdziesz u mnie przyjęcie. Wolałbym zostać psem żebraka niż Apemantem.

Gdzie on mógł schować to złoto? To pewno jaki biedny ułomek, jaka licha resztka dawnej jego fortuny. Tylko brak złota i odstępstwo przyjaciół przywiodły go do tej melancholii.

Biega wieść, że ma skarby niewyczerpane.

Spróbujmy. Jeśli o skarb ten nie dba, odstąpi go nam bez trudności; ale jeśli go pilnuje łakomo8, jak się do niego dostać?

To prawda, boć go nie nosi na sobie, musiał go gdzieś schować.

Czy to nie on?

Gdzie?

Wygląda, jak nam powiadano.

To on; poznałem go.

Witaj nam, Tymonie!

Co tam nowego, złodzieje?

Żołnierze, nie złodzieje.

Jedno i drugie, a w dodatku synowie niewiasty.

Nie, nie złodzieje, lecz ludzie w potrzebie.

Prawie mnie odczarował od mojej profesji, namawiając mnie do niej.

Tylko przez zawziętość na ród ludzki daje nam te rady, nie żeby nam się szczęściło w naszym cechu.

Uwierzę mu jak nieprzyjacielowi i wyrzeknę się naszego rzemiosła.

Czekajmy wprzódy na pokój w Atenach. Nie ma tak opłakanych czasów, w których by człowiek nie mógł zostać uczciwym.