Loreva
Loreva

Utwór 7 z 12

Asoka

Król Asoka1, na wzgórza smuklejąc odsłoniu2, 
Patrzał3 zowąd na wroga, co poległ na błoniu4, 
I rozżalił się duchem na wronistym koniu. 
I rzekł: «Odtąd niech wrogów nie będzie na świecie, 
Niech łzom stanie się zadość, niech spoczną zamiecie — 
Tak przysięgam: po pierwsze, po wtóre, po trzecie!» 
I ukląkłszy na mieczu, jak klęczą mocarze, 
Poukochał kolejno te rany, te — wraże5, 
I zgromadził w pamięci przewymarłe6 twarze. 
A na jego skinienie od owej godziny 
Powstawały schroniska — dziwy tej krainy — 
Dla człowieka, zwierzęcia i wszelkiej rośliny. 
Oto razu pewnego w tym czasie bez czasu 
Król Asoka zmiłował7 oczyma wśród lasu 
Wierzbę, co umierała bez liści hałasu.  
Zadżumiona skwarami, bez jadła, napoju, 
Schła, ledwo zieleniejąc, wpośród pszczół wyroju, 
W przeubogim, na zgony ordzewiałym stroju.  
Król pojął z woli serca i z duszy nakazu 
Jej milczenie, tak inne od milczenia głazu, 
I czuł to, co się czuje — nigdy lub od razu. 
Więc serdecznie jej sękom przyglądał się z bliska, 
Więc widział, jak się zmaga i rdzą bólu błyska, 
Więc poniósł własnoręcznie chorą do schroniska. 
Tam jej wybrał zakątek od słońca pstrokaty, 
Tam jej rany w rosiste poobłóczył szmaty, 
Tam przygrywał na lutni8 i znosił jej kwiaty.  
Ale wkrótce nadeszły rozpląsane święta, 
I króla otoczyły w pałacu dziewczęta, 
I zapomniał o wierzbie — bo któż to spamięta? 
I tanecznie wędrował od sali do sali, 
I czuł, że tchom dziewczęcym brak jakichś korali, 
I że coś powierzbnego w duszy mu się żali. 
Aż oto strażnik bramny9 otrąbił po grodzie, 
Że wierzba uzdrowiona w cudnej bezprzeszkodzie10 
Przyszła, by odtąd szumieć w królewskim ogrodzie.  
Król Asoka z pałacu wybiegł na spotkanie 
I wyciągnął ramiona, i poglądał 11na nie, 
Że się tak wyciągnęły i tak niezachwianie. 
I przybyłej sam wskazał wcieleniem swej dłoni, 
Kędy12 ma się zielenić i w jakiej ustroni — 
I spełniła to wszystko tak, jak mówił do niej. 
A w zwierciadle sadzawki aż do dna odbita 
Jaśniała, przeciw niebu w fali wniebowzbita, 
I szepnął król do siebie: «Tu niechaj rozkwita!» 
A po nocy, gdy księżyc jarami13 się bieli, 
I gdy wszystko posnęło i wszyscy posnęli, 
Ona wyszła podwójnie: z ziemi i z topieli14.  
I biegła, pątnikując15, po schodów marmurze 
W głąb nieznanych pałaców — ku górze, ku górze, 
Czyniąc kroki płochliwe, zwiewne i nieduże.  
Do królewskiej komnaty chciała się przedostać 
I wniosła do jej wnętrza niebyłą16 tam postać, 
A własnemu wzruszeniu nie mogła już sprostać.  
Ponad królem uśpionym tak długo — niedługo 
Szumiała, aby senną uczcić go posługą, 
I w pierś jego zieleni wlewała się strugą. 
Król się zbudził i spojrzał w pośpiesznej zadumie, 
I zgadnął, że go kocha, po szumie — po szumie, 
I uląkł się miłości, że jej nie zrozumie.  
I rzekł smutny: «Bacz na to, że kochasz daremnie, 
W słońce tobie poglądać, nie we mnie — nie we mnie! 
Jakimż darem twe dary, wierzbo, odwzajemnię? 
«Chcesz połowę królestwa czy skarbu połowę? 
Chcesz, bym ciebie na kwiatów pasował królowę17? 
Otom stał się18 ubogi i w miłość, i w mowę». 
A ona mu szepnęła w którymś okamgnieniu: 
«Chcę, byś czasem znużony przystanął w mym cieniu 
I gałąź moją swemu przychylił ramieniu. 
Chcę, byś wierzył, że myślę o tobie i sobie, 
I że nie bez miłości twe ogrody zdobię. 
To — wszystko! — I byś pobyt dał mi na swym grobie». 
I król rzekł: «Wierzbo, wierzbo, iść mi z tobą w pole! 
Dolę twą, skoro trzeba, wraz z tobą przedolę19 — 
Stanie się, jako pragniesz! Spełnię twoją wolę. 
Czuję szczęście, gdy duszę w twoją zieleń wyślę, 
Do miłości podobne tak bardzo, tak ściśle, 
Że jest samą miłością, skoro się zamyślę...» 
Król umilkł. Chwilę wzajem patrzyli w swe światy, 
Aż ona się z królewskiej wymknęła komnaty, 
Nieśmiało więc powłócząc swe zielone szaty. 
Król słyszał, jak radośnie w dół biegła po schodach, 
I jak potem się w nocnych pogrążyła chłodach, 
I jak potem szumiała w królewskich ogrodach.  
  1. Asoka właśc. Aśoka (ok. 269–232 p.n.e.) — władca indyjskiego imperium Maurjów, panujący nad niemal całym subkontynentem indyjskim. [przypis edytorski] ↩
  2. odsłoń (neol.) — odkryty stok wzgórza. [przypis edytorski] ↩
  3. patrzał — dziś popr. forma 3 os. lp cz.przesz.: patrzył. [przypis edytorski] ↩
  4. błoń a. błonie — duża przestrzeń porośnięta trawą; pastwisko, łąka. [przypis edytorski] ↩
  5. wraży — wrogi, nieprzyjazny. [przypis edytorski] ↩
  6. przewymarły (neol.) — dawno wymarły. [przypis edytorski] ↩
  7. zmiłować — tu: rozmiłować. [przypis edytorski] ↩
  8. lutnia (muz.) — dawny instrument strunowy szarpany. [przypis edytorski] ↩
  9. bramny (daw.) — przym. od słowa brama. [przypis edytorski] ↩
  10. bezprzeszkoda (neol.) — coś, co nie stawia żadnych przeszkód. [przypis edytorski] ↩
  11. poglądać (daw.) — spoglądać. [przypis edytorski] ↩
  12. kędy (daw.) — którędy. [przypis edytorski] ↩
  13. jar — dolina, wąwóz. [przypis edytorski] ↩
  14. topiel — głębina. [przypis edytorski] ↩
  15. pątnikować (daw.) — pielgrzymować. [przypis edytorski] ↩
  16. niebyły — taki, który się nie zdarzył; nierzeczywisty. [przypis edytorski] ↩
  17. królowę — dziś popr. forma B. lp: królową. [przypis edytorski] ↩
  18. otom stał się — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: oto stałem się. [przypis edytorski] ↩
  19. przedolić (neol.) — przetrwać, przeżyć dolę. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Bolesław Leśmian

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Asoka · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lesmian-asoka/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis