Loreva

AKT PIĄTY

SCENA I

Pokój w gospodzie pod Podwiązką
Wchodzą Falstaff i pani Żwawińska

FALSTAFF

Proszę cię, skończ paplanie i ruszaj z Bogiem. Dotrzymam słowa. To trzecia próba; spodziewam się, że fortuna sprzyja nieparzystej liczbie. Idź z Bogiem. Powiadają ludzie, że nieparzysta liczba jest świętą liczbą przy urodzeniu, przedsięwzięciach i śmierci. A teraz zmiataj!

ŻWAWIŃSKA

Wystaram ci się o łańcuch i zrobię, co będę w stanie, żeby ci wyszukać parę rogów.

FALSTAFF

Idź z Bogiem, powtarzam, czas nagli. Głowę do góry i szoruj! Wychodzi pani Żwawińska, wchodzi Ford A, witamy, panie Strugo! Panie Strugo, rzecz się wyjaśni tej nocy albo nigdy. Bądź w parku około północy, przy dębie Herna, a zobaczysz dziwy.

FORD

Czy nie byłeś u niej wczora? Wszak mówiłeś, panie, że cię zaprosiła.

FALSTAFF

Byłem u niej, panie Strugo, w postaci biednego starowiny, jak mnie widzisz, a wyszedłem od niej, panie Strugo, w postaci starej baby. Ten przeklęty hultaj Ford, jej małżonek, ma w sobie najzapalczywszego diabła zazdrości, panie Strugo, jaki nigdy jeszcze wariata nie opętał. Opowiem ci wszystko. Zbił mnie na kwaśne jabłko, w postaci kobiety naturalnie, bo w postaci męża, panie Strugo, nie boję się samego Goliata1 z tkackim nawojem2, bo wiem także, że ludzkie życie jest czółenkiem. Spieszno mi, chodź ze mną, w drodze opowiem ci resztę, panie Strugo. Od czasu, jakem skubał gęsi, lampartował3 w szkole i biczykiem siekał frygę, nie wiedziałem, co to jest kijem dostać, aż do tej pory. Chodź ze mną, opowiem ci dziwne rzeczy o tym hultaju Fordzie, na którym pomszczę się tej nocy, którego żonę oddam w twoje ręce. Chodź ze mną. Dziwne gotują się sprawy, panie Strugo; chodź ze mną.

Wychodzą

SCENA II

Park Windsorski
Wchodzą Page, Płytek i Chudziak

PAGE

Tylko żwawo a śmiało! Położymy się w zamkowym rowie, póki nie zobaczymy pochodni naszych wróżek. Synu Chudziaku, pamiętaj o mojej córce.

CHUDZIAK

Bądź spokojny. Mówiłem z nią i ułożyłem się o znak, po którym ją poznam. Zbliżę się do ubranej biało i zawołam „mum!” ona odpowie „budget”, i tak się poznamy.

PŁYTEK

Bardzo dobrze. Ale co wam po mum i budget? Biała suknia odróżni ją dostatecznie. Wybiła dziesiąta.

PAGE

Noc jest chmurna, właśnie jakiej przystoją pochodnie i duchy. Szczęść Boże naszej krotofili! Złe myśli jeden tu ma diabeł, którego poznamy po rogach. Idźmy! Daj mi rękę.

Wychodzą

SCENA III

Ulica w Windsor
Wchodzą: pani Page, pani Ford i doktor Kajusz

PANI PAGE

Mości doktorze, córka moja będzie w zielonej sukni. Gdy upatrzysz stosowną porę, weź ją za rękę i pędź co tchu do dziekanii, bierz ślub bez najmniejszej zwłoki. Idź przed nami do parku, bo my obie musimy iść razem.

KAJUSZ

Wiedziałem, co miał robić. Adieu!

PANI PAGE

Więc żegnamy, doktorze. Wychodzi doktor Kajusz Mój mąż nie tak się uraduje figlem wypłatanym Falstaffowi, co rozgniewa małżeństwem mojej córki z doktorem; ale mniejsza o to; lepsze krótkie łajanie, niż długie płakanie.

PANI FORD

Gdzie teraz Anusia i banda jej wróżek? Gdzie walijski diabeł Hugo?

PANI PAGE

Wszyscy leżą skryci w rowie, niedaleko dębu Herna, z przyćmionymi latarkami, które śród ciemności zabłysną na pierwsze nasze spotkanie z Falstaffem.

PANI FORD

Trudno, żeby się nie przeląkł na ten widok.

PANI PAGE

Jeśli się nie przelęknie, śmiać się z niego będziemy; a jeśli się przelęknie, śmiać się z niego będziemy podwójnie.

PANI FORD

Pięknie wyprowadzimy go w pole.

PANI PAGE

Gdzie rozpustnika ukarać wypada,  
Śmiech nie jest śmiechem, zdradą nie jest zdrada.  
Wychodzą

SCENA IV

Park Windsorski
Wchodzą: Sir Hugo Evans, Wróżki

EVANS

Trepty! Trepty, moje wróżki! Za mną! A pamiętajcie wasze role; tylko śmiało! Proszę za mną to rowu. A jak tam znak, rópcie, jak przykazałem. Za mną, za mną! Trepty, trepty!

Wychodzą

SCENA V

Inna część parku
Wchodzi Falstaff, w przebraniu, z rogami jelenia na głowie

FALSTAFF

Zegar windsorski wybił dwunastą; zbliża się chwila. Teraz, gorącej krwi bogi, przybądźcie mi na pomoc! Pamiętaj Jowiszu, że byłeś bykiem dla twojej Europy4; miłość przyprawiła ci rogi. O, potężna miłości! ty przemieniasz, pod pewnym względem, człowieka w zwierzę, a pod innym znowu zwierzę w człowieka. Byłeś także, Jowiszu, łabędziem z miłości dla Ledy5. O, potężna miłości! Jak zbliżyłaś boga do gęsi! Pierwszy grzech popełniony w postaci bydlęcia, o Jowiszu, co za grzech bydlęcy! Drugi grzech popełniony w postaci folwarcznego drobiu, pomyśl, Jowiszu, co za grzech folwarczny! Jeśli bogowie mają krew tak gorącą, co mają biedni śmiertelnicy? Co do mnie, jestem tu windsorskim jeleniem, a jak myślę, najkraśniejszym w całym borze. Daj mi, o Jowiszu, chłodny czas na tokowisko, lub kto mi za złe weźmie, jeśli wszystek mój łój wytopię? Kto się zbliża? Moja łania?

Wchodzą: pani Ford, pani Page

PANI FORD

Jasiu, czy jesteś tu, mój jelonku, mój byczku?

FALSTAFF

To ty, moja pani z czarnym kosmykiem? Niech teraz niebo deszczy kartoflami, niech grzmi na nutę Zielone rękawki, niech jak grad sypią się cukierki, a jak śnieg marcypany, niech przyjdzie burza pokus, tu będę szukał schronienia. Całuje ją

PANI FORD

Pani Page przyszła ze mną, kochanku.

FALSTAFF

Podzielcie się mną jak darowanym jeleniem; dla każdej jeden udziec; moje boki zatrzymam dla siebie, moje ramiona dla leśniczego, a moje rogi przekazuję waszym mężom. A co, czy znam się na łowiectwie? Czy mówię jak Hern, sławny strzelec? Wyznaję teraz, że Kupido jest dzieckiem sumiennym, płaci mi na koniec, co mi był dłużny. Jakem duch prawdziwy, witajcie!

Wrzawa za sceną

PANI PAGE

Przebóg! Co to za wrzawa?

PANI FORD

Panie, odpuść nam nasze grzechy!

FALSTAFF

Co to być może?

PANI FORD I PANI PAGE

razem

Uciekajmy! Uciekajmy!

Wybiegają

FALSTAFF

Zdaje się, że diabeł nie chce mojego potępienia; pewno się boi, żeby wytopiony ze mnie olej piekła nie podpalił, bo inaczej nigdy by mi tyle przeszkód na drodze nie stawiał.

Wchodzą: Sir Hugo Kraus, przebrany za Satyra; pani Żwawińska i Pistol; Anna Page jako królowa wróżek, a z nią brat jej i inne dzieci przebrane za wróżki, z woskowymi świecami na głowach

ŻWAWIŃSKA

Czarne i szare, białe i zielone wróżki,  
Co przy księżycu lotne przebieracie nóżki,  
Nieodmiennych przeznaczeń dziedziczki sieroty,  
Czas się zbliża, już pora wziąć się do roboty. 
Daj hasło, Hobgoblinie. 

PISTOL

Powietrzne zjawiska, 
Niech każde, milcząc, czeka swojego nazwiska. 
Świerszczu, lotem windsorskie zbiegnij kamienice,  
Szczyp kucharki, aż będą czarne jak brusznice6, 
Gdzie znajdziesz niezmieniony popiół na kominie:  
Królowa nasza karci flądry gospodynie. 

FALSTAFF

To wróżki; kto się do nich wyrzec słówko waży,  
Lub patrzy, jak tańcują po grobach cmentarzy,  
Przed końcem roku śmierci pewny ten być może. 
Zamknę oczy i milczkiem w trawie się położę.  
Kładzie się twarzą ku ziemi

EVANS

Gtzie Skoczek? Itź, gtzie tziewka przy pojaźni pożej,  
Trzy razy pacierz zmówi, nim się spać położy,  
Stań przy niej i jej tuszy jasnych pożycz skrzyteł,  
Niech noc przemarzy całą śrót rajskich mamiteł,  
Ale te, co usnęły, nie mówiąc pacierza,  
Szczyp je, męcz je i kłuj je, jak kolcami jeża. 

ŻWAWIŃSKA

Wy na zamek windsorski polećcie co żywo,  
Siejcie w każdej komnacie błogosławieństw żniwo,  
Niech się gmach dnia sądnego doczeka bez sromu7,  
Godny swych gości, goście godni swego domu. 
Osypcie kwiatów deszczem stale orderowe  
I płaszcze kawalerów, i tarcze herbowe,  
A śród nocy, po łąkach pląsając wesoło,  
Jak podwiązka mistyczne zataczajcie koło,  
A koło to uwijcie zielenią tak jasną,  
Że wszystkie łąk szmaragdy przy blasku jej zgasną; 
Honny soit qui mal y pense8 wyhaftujcie potem  
Szmaragdem i lazurem, purpurą i złotem,  
Szukajcie na to kwiatów po łąkach i w borze,  
Bo tylko kwiatów liściem wróżka pisać może. 
Lecz nim z pierwszą godziną każda w was odleci,  
Zwykłego nam obrzędu dopełnijmy, dzieci,  
Przy dębie Herna taniec zatoczmy wesoły. 

EVANS

Formujmy łańcuch, ręce popłatajmy społy9,  
Twadzieścia świętojańskich ropaczków nam świeci,  
Gdzie pędziem krążyć w koło świętego nam trzewa. 
Lecz stój! Człowieczy zapach nozdrzy mych towiewa. 

FALSTAFF

Od walijskiej mnie wróżki pan Bóg niech zachowa! 
Bo na sera kawałek zmienić mnie gotowa.  

PISTOL

Robaku, od kolebki skazany na męki!

ŻWAWIŃSKA

Dotknijcie ogniem próby palce jego ręki,  
Jeżeli krew się czysta w jego żyłach toczy, 
To przy dotknięciu ogień bezsilny odskoczy, 
Lecz jeśli drgnie z boleści, drganie nas przekona, 
Że grzeszne bije serce śród grzesznego łona.  

PISTOL

Do próby!  

EVANS

Czy to trewno w popiół się opróci? 

FALSTAFF

Och! och! och!  

ŻWAWIŃSKA

To zgnilizna, to chlew sprośnych chuci! 
Więc dalej, wróżki moje! Więc żwawo i śmiało 
Do tańca i do pieśni! Szczypcie w takt mu ciało! 

Pieśń

Hańba grzesznej wyobraźni  
I rozpuście, godnej kaźni! 
Ona w krew iskierkę ciska,  
Myśl lubieżna na nią dmucha,  
Coraz jaśniej ogień błyska,  
Coraz wyżej płomień bucha. 
Grzeszne ciało aż do kości  
Szczypcie, wróżki, bez litości; 
Szczypcie, pieczcie, aż na niebie  
Blask jutrzenki noc pogrzebie!  
Podczas gdy śpiewając wróżki szczypią Falstaffa, w jedną stronę uchodzi doktor Kajusz z wróżką zielono ubraną, w drugą Chudziak uprowadza wróżkę w bieli. — Wchodzi Fenton i wprowadza Annę Page. — Słychać za sceną polowanie, wszystkie wróżki znikają. — Falstaff odrzuca jelenie rogi i wstaje; wchodzą: Page, Ford, pani Page i pani Ford i zatrzymują go

PAGE

Nie, nie uciekaj, jesteś w naszej mocy; 
Tylkoż Hern jeden mógł ci się przysłużyć?  

PANI PAGE

Proszę was, skończcie, dosyć tego żartu! 
Co mówisz teraz o windsorskich żonach? 
Czy widzisz, mężu? Powiedz, czy te rogi  
Nie lepiej lasom niż miastu przystoją?  

FORD

Powiedz mi teraz, kawalerze, kto jest rogalem? Panie Strugo, Falstaff jest hultajem, jest rogatym hultajem, oto są jego rogi, panie Strugo, a prócz tego, panie Strugo, ze wszystkich Forda ruchomości dostał się tylko kawalerowi kosz jego, jego kij i dwadzieścia funtów monety, które musi zwrócić panu Strudze, bo już w tym celu przyaresztowane jego konie, panie Strugo.

PANI FORD

Nie posłużyło nam szczęście, panie kawalerze, nigdy się nam zejść nie udało. Nie chcę cię więcej za mego kochanka, lecz będziesz zawsze moim jelonkiem.

FALSTAFF

Zaczynam się spostrzegać, że mnie wystrychnięto na osła.

FORD

A na wołu w dodatku, na co mamy dowody.

FALSTAFF

I to nie były wróżki? Trzy lub cztery razy przyszło mi na myśl, że to nie były wróżki, ale grzeszne moje zamiary, odurzenie zmysłów niespodziewanym napadem, wszystko to, na przekór rozumowi, dało pozór prawdy głupiemu błazeństwu, kazało mi wierzyć na chwilę, że to były wróżki. Patrzcie teraz, na jakiego dudka może wystrychnąć człowieka dowcip źle użyty.

EVANS

Sir Johnie Falstaffie, służ Pogu, porzuć grzeszne myśli, a szczypać cię wróżki nie pętą.

FORD

Wielki z ciebie orator, wróżko Hugonie.

EVANS

A i ty zapomnij swojej zaztrości, jeśli łaska.

FORD

Nie będę odtąd wątpił o uczciwości mojej żony, dopóki nie zaczniesz palić do niej cholewek10 dobrą angielszczyzną.

FALSTAFF

Czy mózg mój wystawiłem na słońce i do tego stopnia wysuszyłem, że nie miałem go dosyć, aby się nie dać złapać na taką wędkę? Czy i walijski kozieł będzie do mnie skakał? Czy mam nosić szłyk11 błazeński z walijskiego drelichu? To czas już, żebym się zadławił kawałkiem pieczonego sera.

EVANS

Nie topry ser na masło, a twój przuch to tylko samo masło.

FALSTAFF

Ser i masło! Toż się tego doczekałem, że podrwiwa ze mnie człowiek, który z angielszczyzny robi siekaninę? Ha, to dosyć, żeby wszystkie zachcianki miłosne i wszystkie nocne hulatyki z królestwa wypędzić!

PANI PAGE

Czy mogłeś przypuścić, panie kawalerze, że gdybyśmy nawet wyrzuciły z serca uczciwość za głowę i ramiona, gdybyśmy bez skrupułu piekłu się oddały, czy mogłeś przypuścić, że i w takim nawet razie potrafiłby diabeł natchnąć nas miłością do twej osoby?

FORD

Co, do takiej lemieszki, takiego woru wełny?

PANI PAGE

Wydętego człowieka?

PAGE

Starego, zimnego, wywiędłego, z nieznośnym brzuchem?

FORD

A potwarcy jak szatan?

PAGE

A jak Job12 ubogiego?

FORD

A złego jak jego żona?

EVANS

A ottanego porupstwu i szynkowniom, i krupnikowi, i winu, i lipcowi13, i pijatyce, i klęciu, i purtom, i pijatykom?

FALSTAFF

Dobrze, dobrze, strzelajcie do mnie, jak do kaczki; macie nade mną górę, jestem pobity, nie mogę odpowiedzieć nawet walijskiej flaneli. Nawet głupota jest dostateczną sondą, żeby mierzyć głębokość mojego szaleństwa; róbcie ze mną, co wam się podoba.

FORD

Więc poprowadzimy cię do Windsor, panie kawalerze, do niejakiego pana Strugi, od którego wyłudziłeś pieniądze, podejmując się być jego rajfurem14. Nie licząc tego, co już wycierpiałeś, zdaje mi się, że zwrot tych pieniędzy kwaśnym będzie dla ciebie jabłkiem do zgryzienia.

PAGE

Nie trać jednak serca, kawalerze. Zapraszam cię na wieczerzę do mojego domu, a pijąc szodo15, będziesz mógł się śmiać z mojej żony, jak ona teraz z ciebie się śmieje, gdy jej powiem, że pan Chudziak wziął ślub z jej córką.

PANI PAGE

na stronie

Wątpią o tym doktorzy. Jeśli Anna Page jest moją córką, to w tej chwili jest ona żoną doktora Kajusza.

Wchodzi Chudziak

CHUDZIAK

Hola, hola, ojcze Page!

PAGE

Mój synu, co tam nowego? Co tam nowego, mój synu? Czy wszystko skończone?

CHUDZIAK

Skończone? Jeśli najmędrszy człowiek w całem hrabstwie Gloucester zrozumie co w tej sprawie, dam się powiesić.

PAGE

Cóż się to stało, synu?

CHUDZIAK

Przybywam więc do Eton, żeby wziąć ślub z panną Anną, a tu się pokazuje, że owa panna Anna to bęben16 niezgrabny. Gdyby to nie był kościół, to ja jego albo on mnie byłby wymłócił. Niech przepadnę, jeśli nie myślałem, że to była panna Anna, a to był pocztarski pachołek.

PAGE

Omyliłeś się w pośpiechu, na uczciwość.

CHUDZIAK

Nie potrzebujesz mi o tym mówić, bo i ja tak myślę, skoro wziąłem chłopca za dziewczynę. Gdybym się z nim był ożenił, mimo niewieściego ubrania, na niewiele taka zdałaby mi się żona.

PAGE

To twoja wina. Czy ci nie powiedziałem, jak moją córkę poznasz po ubiorze?

CHUDZIAK

Podsunąłem się do wróżki biało ubranej i krzyknąłem „mum”, a ona mi odkrzyknęła „budget”, jak się o tym z Anną umówiłem; a jednak nie była to Anna, ale pocztarski pachołek.

PANI PAGE

Dobry mój Jerzuniu, nie gniewaj się na mnie. Wiedziałam o twoich zamiarach, przebrałam więc córkę zielono, i żeby ci teraz prawdę powiedzieć, jest ona teraz w dziekanii i zapewne już ślub wzięła.

Wchodzi Kajusz

KAJUSZ

Gdzie byłem, pani Page? Na honor, zrobiłem ze mnie dudka, zaślubiłem un garçon17, klopaka; to nie Anna Page; na honor, zrobiłem ze mnie dudka.

PANI PAGE

Jak to? Czy nie wziąłeś wróżki zielono ubranej?

KAJUSZ

Wziąłem, na honor, wziąłem, ale to było klopaka, na honor, cały Windsor przewróciłem. wychodzi

FORD

Dziwne to jednak rzeczy; któż więc uprowadził prawdziwą Annę?

PAGE

Ze zgrozą zaczynam domyślać się prawdy. Patrzcie, zbliża się pan Fenton. Wchodzą: Fenton i Anna Page Co tam nowego, panie Fenton?

ANNA

Przebacz mi, ojcze! Dobra matko, przebacz!

PAGE

Powiedz, mi teraz, mościa panno, jak się to stało, że nie poszłaś w towarzystwie pana Chudziaka?

PANI PAGE

Dziewczyno, czemu nie poszłaś z doktorem?

FENTON

Wszystko opowiem, jej strach odjął mowę. 
Mieliście zamiar gwałtem dać jej męża,  
Bez miłosierdzia dla uczuć jej serca,  
Ale co miłość dawno zjednoczyła,  
Dziś ślub w kościele skojarzył na wieki. 
Świętym jest przez nią grzech dziś popełniony, 
I oszukaństwo jej obłudą nie jest,  
Nieposłuszeństwem nazwać się nie może,  
Bo ją ratuje od bezbożnych przekleństw,  
Do których wieczny dawałyby powód  
Gorzkie godziny przymuszonych związków.  

FORD

Darmo się gniewać, nie ma tu lekarstwa. 
Małżonków związek w niebie przeznaczony:  
Pieniądz grunt kupi, lecz nie kupi żony. 

FALSTAFF

Choć za główny cel waszych pocisków mnieście wybrali, pociechą jest dla mnie, że nie wszystkie wasze strzały trafiły.

PAGE

Ha, i cóż robić! Fenton, szczęść ci, Boże! 
Podleźć ten musi, co skoczyć nie może.  

FALSTAFF

Kto z psami w nocy polować zamierza,  
Nie wie, jakiego upoluje zwierza.  

PANI PAGE

I ja też nie chcę fochów dłużej stroić. 
Niech wam da niebo długie dnie wesela! 
Idźmy do domu, a przy dobrym ogniu  
Śmiejmy się społem z wszystkich naszych figlów,  
Sir John i wszyscy.  

FORD

Wyznam, kawalerze, 
Że jesteś słowny, bo jak ułożono,  
Struga spać będzie z pana Forda żoną.  
Wychodzą
  1. Goliat — biblijny siłacz pokonany przez Dawida. [przypis edytorski] ↩
  2. nawój — wałek maszyny tkackiej. [przypis edytorski] ↩
  3. lampartować (daw.) — oddawać się rozpuście. [przypis edytorski] ↩
  4. Pamiętaj Jowiszu, że byłeś bykiem dla twojej Europy — nawiązanie do mitu o Europie, którą porwał Zeus w postaci byka. [przypis edytorski] ↩
  5. Leda — w mitologii gr. królowa Sparty; kochanka Zeusa, który na tę okazję zmienił się w łabędzia. [przypis edytorski] ↩
  6. brusznice — borówki. [przypis edytorski] ↩
  7. srom (daw.) — wstyd. [przypis edytorski] ↩
  8. Honny soit qui mal y pense (fr.) — Niech będzie przeklęty, kto ma tu złe myśli (dewiza królów angielskich). [przypis edytorski] ↩
  9. społy (daw.) — razem. [przypis edytorski] ↩
  10. palić do niej cholewek — właśc. smalić cholewki, tj. zalecać się. [przypis edytorski] ↩
  11. szłyk — wysoka czapka, najczęściej futrzana. [przypis edytorski] ↩
  12. Job — Hiob, postać z biblijnej Księgi Hioba, której wiara została wystawiona na próbę przez liczne nieszczęścia. [przypis edytorski] ↩
  13. lipiec — tu: rodzaj miodu pitnego. [przypis edytorski] ↩
  14. rajfur (daw.) — stręczyciel. [przypis edytorski] ↩
  15. szodo — rodzaj sosu z wina. [przypis edytorski] ↩
  16. bęben — dziecko, chłopak. [przypis edytorski] ↩
  17. un garçon (fr.) — chłopiec. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Wesołe kumoszki z Windsoru · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wesole-kumoszki-z-windsoru/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Leon Ulrich

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis