Rozdział szósty

— Księżniczka Obeira, powiadam, obsypawszy nas podarkami, z uprzejmością godną angielskiej królowej, wyraziła chęć przyjrzenia się pewnego rana naszym anglikańskim obrządkom. Odprawiliśmy je najparadniej jakeśmy mogli. Po obiedzie, zaprosiła nas na swój: było to 14 maja 1769 roku. Zastaliśmy ją otoczoną blisko tysiącem osób obojej1 płci ustawianych w półkole, w pełnym szacunku milczeniu. Bardzo ładna młoda dziewczyna, odziana z wdzięczną prostotą i nader lekko, spoczywała na wzniesieniu, które służyło za ołtarz. Królowa Otaiti nakazała młodemu chłopcu, lat około dwudziestu, aby dopełnił ofiary. Odmówił jakąś modlitwę i wstąpił na ołtarz. Oboje ofiarnicy byli wpół nadzy. Królowa, z majestatyczną miną, pouczyła młodą pacjentkę o najwłaściwszym sposobie dopełnienia ofiary. Wszyscy Otajczycy byli tak baczni i tak przejęci szacunkiem, że żaden z naszych majtków nie odważył się nieprzystojnym śmiechem zmącić ceremonii. Oto co widziałem, powiadam; oto co widziała cała nasza załoga: zostawiam wam wyciągnięcie wniosków.

— Ta święta uroczystość nie dziwi mnie — rzekł doktor Gudman. — Jestem przekonany, że to jest pierwsze święto, jakie ludzie kiedykolwiek święcili, i nie widzę, czemu człowiek nie miałby się modlić do Boga wówczas, gdy ma sporządzić istotę na swoje podobieństwo, jak my się modlimy przed posiłkiem mającym skrzepić nasze ciało? Pracować nad spłodzeniem rozumnej istoty jest to najszlachetniejsza i najświętsza czynność. Tak mniemali dawni Hindusi, którzy czcili Lingam2, symbol płodzenia; dawni Egipcjanie, którzy obnosili w procesjach Fallusa3; Grecy, którzy wznosili świątynie Priapowi4. Jeżeli wolno przytaczać nędzny narodek żydowski, grubo naśladujący wszystkich swoich sąsiadów, powiedziane jest w jego księgach, że ten naród ubóstwiał Priapa i że królowa-matka króla żydowskiego Azy była jego arcykapłanką5.

Jak bądź się rzeczy mają, wielce prawdopodobnym jest, że nigdy żaden naród nie stanowił ani nie mógł ustanowić obrzędów przez rozpustę. Wyuzdanie wkrada się w nie niekiedy z czasem, ale założenie jest zawsze niewinne i czyste. Nasze pierwsze agapy6, na których chłopcy i dziewczęta całowali się skromnie w usta, wyrodziły się dopiero dość późno w schadzki i niewierności. Dałżeby Bóg, abym był mógł w niewinności serca ofiarować z miss Fidler przed królową Obeirą! Byłby to z pewnością najpiękniejszy uczynek w moim życiu.

Pan Sidrac, który dotąd milczał, ponieważ panowie Gudman i Grou mówili bez ustanku, przerwał wreszcie swoje milczenie i rzekł:

— Wszystko, com tu usłyszał, zachwyca mnie. Królowa Obeira wydaje mi się pierwszą królową półkuli południowej; nie śmiem powiedzieć: obu półkul. Ale wśród takiej czci i szczęścia jest jeden punkt, który mnie o dreszcz przyprawia. Kochany pan Gudman wtrącił w tej kwestii słówko, na które pan nie odpowiedział. Czy to prawda, panie Grou, że kapitan Wallis7, który zawinął przed panem do tej błogosławionej wyspy, zaniósł tam dwie najstraszliwsze plagi całej ziemi: ospę i przymiot8?

— Niestety! — odparł pan Grou. — Francuzi oskarżają o to nas, a my oskarżamy Francuzów. Pan Bougainville9 powiada, że to ci przeklęci Anglicy udarowali przymiotem królową Obeirę, a pan Cook utrzymuje, iż królowa dostała tej choroby od samego pana Bougainville. Jak bądź się rzeczy mają, przymiot podobny jest do sztuk pięknych: nie wiemy, kto był ich wynalazcą, ale z czasem obiegają one Europę, Azję, Afrykę i Amerykę.

— Od dawna już uprawiam chirurgię — rzekł Sidrac — i wyznaję, że temu choróbsku zawdzięczam największą część majątku; mimo to nienawidzę go. Pani Sidrac udzieliła mi go pierwszej nocy po ślubie, ale ponieważ jest to osoba bardzo drażliwa na wszystko co tyczy jej honoru, ogłosiła we wszystkich dziennikach londyńskich, że istotnie dotknięta jest tą szpetną chorobą, ale że wyniosła ją z żywota swej szlachetnej matki i że to jest dawna tradycja rodzinna.

Co zamierzała tak zwana natura, kiedy wsączyła tę truciznę w same źródła życia? Powiedziano to już, i powtarzam to raz jeszcze: jest to najpotworniejsza i najokropniejsza ze wszystkich sprzeczności. Jak to, człowiek stworzony jest — tak mówią — na obraz Boga,

i oto w naczynia nasienne tego obrazu wszczepiono ból, zarazę, śmierć! W cóż się obróci ów piękny wiersz milorda Rochestera11: „Miłość kazałaby ubóstwiać Boga w krainie ateuszów”?

— Ach — rzekł dobry Gudman — trzeba mi może dziękować Opatrzności za to, że nie poślubiłem mojej drogiej miss Fidler; kto wie bowiem, co by mi się trafiło? Nie można być niczego pewnym na tym świecie. W każdym razie, panie Sidrac, przyrzekł pan mi pomoc we wszystkim, co tyczy mego pęcherza.

— Jestem do pańskich usług — odparł Sidrac — ale nie trzeba dopuszczać takich smutnych myśli.

Mówiąc tak, Gudman miał jakby przeczucie swego losu.