Loreva

Osiełek zdradza Epifanię z Hildegardą w Wieży Lunatyków

Wreszcie po półgodzinnym marszu stanął pod Wieżą Lunatyków. A była to wieża pięćset sążni1 wysoka, z wewnątrz i z zewnątrz oklejona ogłoszeniami astrologa Wulkana, na których znakomity akuszer trzepoce brwiami na portrecie wykonanym sangwiną2.

Na pierwszym piętrze kwitły nasturcje w zielonych korytkach, hodowane białą dłonią córki kustosza wieży, a ta była piękna bardzo.

Osiełek zadarł głowę do góry i zaśpiewał, przytrzymując cylinder:

— Panno Hildegardo3!

Otworzyło się okienko, zatrzepotała dłoń rozsuwająca firankę — biała jak synogarlica.

— Panno Hildegardo, to ja, Osiełek.

— Nie poznałabym pana.

— Nie dziwię się: przechodzę właśnie atak noktambulizmu. Niech pani otworzy.

Zamknęło się okienko, zasunęły firanki, Osiełek usłyszał kroki, trajkoczące po schodach. Potem otwarła się furtka gotycka, zalśniła latarka ze świeczką łojową.

Na progu zakołysała się Hildegarda. Była ubrana w tunikę z hiacyntu, spiętą tuż przy piersiach szarfą koloru gołębia różowego.

— Proszę do środka.

Wchodzili po schodach, pnących się jak powój, spiralnie.

Mieszkanie kustosza wieży składało się z jednego pokoju, pośród którego jaśniał stół z białego modrzewia, otoczony krzesłami wystruganymi z tegoż wątku; na poręczach krzeseł podrygiwały ogonki królików, malowanych farbą srebrną.

Hildegarda postawiła latarkę na stole. Usiedli.

— Czemu pan taki zamyślony, panie Osiełek?

— Żenię się, panno Hildegardo.

— Z kim?

— Z Epifanią Heksenszus i poprosiłbym panią o wodę.

Podała mu wody w kubku z lipowego drzewa. Odetchnął.

— Chciałbym wejść na wieżę, panno Hildegardo.

— A po co, panie Osiełek?

— Noktambulizm.

Wspinali się po schodach do północy. Na szczycie wiatr zdmuchnął latarkę. Staroświecki mechanizm wieżowego zegara wydzwonił godzinę dwunastą.

Hildegarda siedziała na ławce. Osiełek stał z rozłożonymi ramionami.

Tak mówił:

— O miasto dzieciobójców, astrologów i szarlatanów, o domie, wszeteczeństwa pełen, pozdrawiam cię pozdrowieniem trzykrotnym; o miasto kuglarzy, lunatyków i dziewczyn z pąsowymi wstążkami, śpiewam cię pieśnią pochwalną; o miasto duszonych noworodków, dziewic brzemiennych i świętokradców, przeklinam cię trzykrotnym przekleństwem. Selah4.

I przy ostatnich słowach Osiełek wstrząsnął ramionami. Ogniste miał palce od łuny bijącej stamtąd, gdzie płonął dom czarnoksiężnika Indiavolaty. Hildegarda patrzyła na Osiełka w zachwycie: tak pięknego nie widziała jeszcze.

Było prawie widno. Tańczyły nad miastem płomyki ognia, podobne strzępom purpury królewskiej, którą wściekły tłum podrze na rynku.

Osiełek usiadł, zdjął cylinder i głosem jednego z dwunastu paladynów5 zaproponował Hildegardzie partię szachów.

— Panie Osiełek, przecież nie mamy szachów.

— Nic nie szkodzi.

Przysunął policzek ku policzkowi Hildegardy. Zadrżała, poprawiając różową szarfę.

— Mamy szachy: oto wieża, pani jest królową, ja królem, a niebo...

Przygarnął ją mocno ku sobie.

Nie broniła się...

„I tak trwali”6 do świtu w blaskach dogorywającego domu, skamieniali i nieruchomi jak drewniane figurki.

Wisiał nad nimi księżyc z mosiądzu, odlany z polecenia burmistrza przez bardzo podłego rzeźbiarza i zawieszony na niebie natychmiast po wypadku, którego bohaterem był morderca z „Pod Karpia”.

Nie wiadomo, co działo się ze ślicznym panem Osiełkiem w czasach onych7, gdy wypełniały się dni8 i miał pojąć za żonę Epifanię zezowatą. Tylko czasem nocami widziano na murach miasta jakiś cień w cylindrze i płaszczu, wymachujący laską z fontaziem w dłoni o palcach smukłych, spektralnych9.

I stało się, że w noc, poprzedzającą zaślubiny, przechadzał się Osiełek tam i sam po placu Kuglarzy, niezupełnie trzeźwy, w cylindrze zesuniętym na tył głowy, i puszczał laską młynka zwanego „piekielnym”.

Wtem jęknął ktoś za nim i warknął przekleństwem tak strasznym, że zbledli nawet niektórzy członkowie Klubu Świętokradców, zgromadzeni dokoła buchającego ogniska. Znudzony Osiełek odwrócił się i ujrzał osobnika, który miał wygląd obłąkanego nędzarza i wściekliznę w zapijaczonych ślepiach. Na prawym policzku krwawiła pręga od laski pana Osiełka.

— Jak śmiałeś mnie uderzyć, niedonoszony bękarcie, pomiocie diabli i wszo centaura10! — wrzasnął nieznajomy.

— Czy pan chce, żebym pana spoliczkował?

Słowa te wyrzekł Osiełek, wspinając się na palcach i poprawiając cylinder. Nieznajomy człowiek, widocznie biedny jakiś włóczęga, miał na głowie łupinę od arbuza.

— Pan mnie spoliczkuje? Ja cię zabiję, rakarzu11, ścierwo przegniłe, napletku Apollina12, jeśli piśniesz jeszcze jedno słowo!

Tu jednak nie zdzierżył Osiełek i trzasnął w gębę impertynenta. Ubogi człowiek runął na kamienie, dysząc ciężko i rozgniatając łupinę od arbuza.

Strasznie wyglądał: wyleniały płaszcz, odznaczający się jakąś barwą chyba w tych czasach, kiedy jeszcze nie było ani placu Kuglarzy, ani Wieży Lunatyków, rozlewał się po członkach wychudłych, jak atrament do podpisywania wyroków śmierci. Szyję miał cienką i niezmiernie długą, na której końcu zwieszała się bezwładnie i bezsensownie głowa maleńka, łysa, kształtem czaszki świadcząca o zidioceniu przedwczesnym i kompletnym; twarz przecinał nos osadzony niesymetrycznie, zakrzywionym końcem sięgający górnej wargi. Spod płaszcza wyciekały nogi chude, niepotrzebne, okryte spodniami w czarno-białą kratkę.

Na nogach dźwigał pantofle; odwieczne jakieś, ponieważ na przyszwach rosły drzewne grzyby. I leżał tak z rozkrzyżowanymi ramionami; w pyle ulicznym; szamotały się palce krótkie, nieinteligentne, pełne plam atramentowych.

Znudzony Osiełek pochylił się nad nieznajomym i spostrzegł na bruku całą plikę13 rozsypanych kart. Podniósł, przydeptując niechcący brzuch omdlałego nieszczęśliwca. Nie karty, ale kolorowe obrazki; obrazki, o ile mógł wywnioskować przy niespokojnym świetle ogniska, wykonane czarnym i czerwonym tuszem chińskim. Przyjrzał się uważnie, rozszerzając oczy ze zdziwienia. Wypadła mu laska; czerwony fontaź — dyzenteryjna14 niteczka krwi w blasku ognia.

Osiełek rozłożył obrazki w kształcie wachlarza i patrzał: Na pierwszym zobaczył siebie w chwili, gdy kupuje trąbkę w sklepie Bogumiła Różdżki; Myrmidon był oddany wybornie z oczami nalanymi czerwonym tuszem; w kącie sklepu stała wiolonczela o czarnych, w dece15 wygiętych esach. Drugi rysunek wyobrażał salę tortur z czerwonym szefem policji i zapłakanymi oczami Softa. Na trzecim Osiełek ujrzał znowu siebie, gdy recytuje Homera przed Epifanią, na piersiach której polata motyl z czerwonej emalii.

Na innym była wystawiona uczta; nad głowami biesiadników bujał się kanarek tak szalenie, że klatka była wyrysowana dopiero na obrazku następnym, który bardzo udatnie wyobrażał gospodę „Pod Karpiem”. Osiełek pił wino z cynowego kubka, a na kubku grzmiał Sąd Ostateczny. Jedynie morderca z bandażem na gębie był wyrysowany kiepsko. Potem był dom burmistrza i lwy ulane z czarnego srebra; potem Osiełek uciekający przed Softem i cień jakiegoś czworonoga, kłapiącego wielkimi uszami na ścianie domu; a dalej straszliwa chwila, w której okazuje się naocznie, że kanapa pani Heksenszus konserwowała duszone bliźnięta. Następny obrazek wyobrażał pijaństwo zrozpaczonego Osiełka i tkliwe serca morderców, którzy płacą rachunki za ludzi melancholijnych; inny fabrykę sztucznych nosów i co z tego wynikło; jeszcze inny zgubny atak noktambulizmu z dopiskiem: „Św. Medard to blaga”. Potem następowała karta w całości zalana czerwonym tuszem i napis: „Pożar domu czarnoksiężnika Indiavolaty”. Dalej była Wieża Lunatyków oklejona portretami astrologa Wulkana i na jej szczycie Osiełek deklamujący; nad wieżą wykrzywiały się obrzydliwym charakterem wypisane słowa: „Partia szachów, całują się do siódmej rano”. Wyraz „szachów” był napisany ze zdecydowanym zapoznaniem16 ortografii. Przedostatni obrazek wystawiał17 Osiełka-zwierzę, trzymającego w mordzie laskę trzcinową o gałce na kształt osiełka z wyścibionym jęzorem.

Wreszcie na ostatnim obrazku leżał człowiek z rozpostartymi na bruku ramionami, łysy jak kurze jaje; po twarzy spływał mu nos długi, żałosny; chude ciało okrywał płaszcz barwy atramentu, którym podpisuje się wyroki śmierci; spod płaszcza wyciekały nogi chude, marionetkowe, niepotrzebne.

Osiełek wstrząsnął się z podziwu tak gwałtownie, że spadł mu cylinder i potoczył się w stronę rynsztoka: ostatni obrazek dawał najzupełniej wierny portret człowieka dyszącego na bruku; czerwony tusz pachniał gorzką, zepsutą krwią.

— Panie, cóż to znaczy, do ciężkiej cholery! — wrzasnął Osiełek, kopiąc nieznajomego w lędźwie.

Cisnął obrazki wściekły: śmignęły, załopotały na podobieństwo czarnych i czerwonych ptaków; pożar domu czarnoksiężnika Indiavolaty zafurczał nad ogniskiem świętokradców i spłonął.

Nieznajomy człowiek otworzył oczy wielkie, obrzękłe od alkoholu i smutku, spojrzał na Osiełka nieprzytomnie i ryknął strasznym, czarnym szlochem; trząsł mu się brzuch zapadły, aż rozpiął się płaszcz i wyjrzały strzępy koszuli i szelki nieprawdopodobnie zużyte, astralne18.

Osiełek uległ złudzeniu, że się wzrusza.

— Czemu szlochasz, melancholijna kreaturo?

Symbol ubóstwa rozwarł oczy jeszcze szerzej, mimiką twarzy oddając ból z wielką precyzją.

— Jam jest autor.

Osiełek opuścił lewą brew na znak współczucia, wspiął się na palcach, po czym podniósł laskę z fontaziem i cylinder, którym przykrył czaszkę gestem ambasadorskim.

— No to cóż z tego? Ja też mogę.

— Co rzekłeś, wszo centaura?

Obity człowiek zerwał się na krzywe nogi z godnym pochwały zamiarem uduszenia Osiełka; ale Osiełek cofnął się w tył błyskawicznie i stanął w pozycji zasadniczej; laska zaostrzyła się jak floret hiszpański.

— Na mój honor, jeszcze jedno słowo, a naszpikuję cię tą laską jak zezowatego zająca!

Ale tu człowiek o szelkach astralnych padł na kolana przed Osiełkiem i obejmując mu łydki błagalnie, począł tarzać łysą głowę w prochu ulicznym.

Świętokradcy zaprzestali swych machinacyj, patrząc na tę scenę w niemym podziwie; warczał ogień.

— O przebacz mi, śliczny, bardzo śliczny panie Osiełek, ja pana tak kocham!

— No to i cóż?

— Jak to cóż? Ja pana miłuję nad życie i nad miłość, i nad śmierć, i nad alkohol. O śliczny, bardzo śliczny panie Osiełek. Spłodziłem pana w noc bezsenną pod drzwiami knajpy, której właściciel miał serce niedobre i wyrzucił mnie jak psa — jak psa, panie Osiełek. Spłodziłem pana sam z sobą, czy pan to rozumie? O, jakiż ból musiałem uczuwać, gdy pan wychodził z moich biódr19 pulchny i śpiewający.

— Ależ, do ciężkiej cholery, cóż mnie to wszystko może obchodzić! Zresztą — mój ojciec Jan Jakub Osiełek spłodził mnie z matką i otruł się natychmiast, jak wiadomo, fioletowym inkaustem20.

— To nieprawda, niech pan w to nie wierzy, ja panu to mówię; pan jest moim synem niezaprzeczalnym, jedynym, ostatnim, śliczny, bardzo śliczny panie Osiełek. O, niech pan mną nie pogardza, ja pana tak kocham. Jeśli pan chce, będę panu pokazywał sztuki magiczne, to bardzo śmieszne. Mysz pod cylindrem, a później nie ma — co?

Osiełek patrzył z politowaniem na szlochającego człowieka, bijąc go laską w ciemię.

— Panie Osiełek, Porfirionku serdeczny, niech pan się na mnie nie gniewa, niech pan będzie dobry dla mnie, o tak!

Było to w momencie, gdy Osiełek lżej puknął laską.

— Ja bym dla pana wszystko, jak kobieta, ja żyję tylko dla pana. A chce pan, będę pana psem? Kupimy obrożę i będzie pan mnie prowadził na spacer do zielonego ogrodu; będę służył i będę szczekał... O tak, hau, hau!

Nieszczęśliwy maniak ryknął szlochem, przypominającym szczekanie buldoga.

— Puść mnie pan, do stu diabłów, jestem zajęty noktambulizmem i nie mam czasu na podobne historie. Zresztą wynajmij się pan do teatru, każ sobie mordę ogolić i przestań pan pić marne gatunki wódek; weź pan te ręce!

— O śliczny, nadzwyczajnie śliczny panie Osiełek, niech pan mnie nie odpycha, ja pana tak błagam. A może pan mną pogardza dlatego, że ja jestem autorem, a pan nie? Chce pan, to ja będę Osiełkiem, a pan autorem, zgoda? Nauczę pana, jak się rysuje tuszem, i będzie pan robił śliczne obrazki na tekturze od pudełek do czekolady; no, dobrze? O mój, mój Porfirion Osiełek false Hilarion Gaff. O, takie będzie pan robił obrazki... ale gdzie one są? Zapodziały się, pewnie w kieszeni; nie ma. Panie Osiełek, pan nie widział? Miałem tutaj, o, tutaj.

Maniak grzebał ręką w podartej kieszeni, wyrzucając skórki od chleba i kawałki zbutwiałych sznurków.

— Gdzie moje obrazki, oddajcie moje obrazki! Ja wiem, pan pewnie schował, tak dla żartu, a teraz mi pan odda, nieprawdaż?

Osiełek poprawił cylinder i krzyżując ramiona na piersiach, rzekł z wyrazem obojętnej pogardy:

— Wrzuciłem pańskie obrazki do błota.

Jak pasikonik skoczył do góry rzekomy ojciec, zakrzywił krótkie palce tuż nad oczami Osiełka; dyszał.

— Gdzie?

— Do błota.

Zatoczył osłupiałym wzrokiem podejrzany człowiek, zachrypiał głosem przypominającym skrzypienie suchej wierzby, potem zdjął płaszcz, odpiął spokojnie szelki i obwiesił się na nich na drzewie pewnym; „i rozpuknął się, i wnętrzności wypłynęły z niego”21.

Przyjechał zaraz galopem konny policjant, wytrysnął kitą ognistą hełmu i rzecze, wskazując na głowę wisielca, czerwoną od blasku, jak wielkanocne jaje:

— Ten kto?

Odpowiedział główny świętokradca:

— Lunatyk.

I oddał się machinacjom.

*

A nazajutrz (o słowo straszne nad wyraz!) wypełniły się dni i pan Osiełek zaślubił Epifanię zezowatą.

Uczta weselna odbyła się w domu Heksenszusów. Panna młoda z blaszaną lilią za gorsetem, w sukni białej ze sztucznego jedwabiu, w bluzce z błękitnego atłasu, wyglądała jak manekin krawcowej bez patentu; trzęsła się ze wzruszenia silnie, aż pękała czerwona emalia motyla-broszki. Osiełek siedział obok milczący, dostojny, blady; dźwigał na sobie granatowy frak, spodnie czarne-cmentarne, nie zdejmował przy stole rękawiczek; kamizelkę włożył białą, sztuczkową22, zapinaną na szklane guziki; mienił się półkoszulek z najlepszej kompozycji szwedzkiej, kupiony w pasażu Mendelsona 2,5 sest. za m. kw.

Kapitan huzarów śmierci przyszedł urżnięty, z orderem Trupiej Czaszki na bezczelnie wywatowanych piersiach; jeżył wąsy wyszwarcowane23, ostre jak gwoździe do trumny.

Zadzwonił ostrogami przed Epifanią i złożył w prezencie rewolwer; po czym usiadł na swoim miejscu i zażądał wódki.

Obok pani Tundal, gdzie dawniej siadywał Soft, zostawiono wedle tradycji miejsce okultystycznie24 puste.

Ze względu na wielką uroczystość ulokowano na stole portret czerwonego szatana wraz z portretem sekretarza Softa w ramach owiniętych krepą. Soft dusił się w sztywnym kołnierzyku, patrząc na świat oczami czerwonymi od łez.

— Pani Heksenszus, niech pani każe sprzątnąć „tego” Softa — zaproponowała pani Tundal, patrząc na portret nieufnie.

— Dlaczego sprzątnąć? Ja szanuję każdego nieboszczyka. Mój Chryzostom...

— Nie wierzę w nieboszczyków — oświadczył Wulkan i mrugając szybko, rozbujał klatkę z kanarkiem.

— Znowu pan zaczyna, panie Wulkan! O biedny, biedny Sardanapal.

W przyległym pokoju wyły Heksenszusy, tańcząc taniec wojenny nad trupem nowej ofiary. O biedny, biedny Apollodor.

— Panie Osiełek, może pan pozwoli amuretkę25 w cieście francuskim? — rzekła wdowa, sycząc jedwabiem trumiennym.

— Pozwolę truciznę — odparł Osiełek głosem niskim i błyskając rzędem szklanych guzików jak czarną szpadą, wsypał wielką dozę sody oczyszczonej do kieliszka Epifanii. — Giń, podła!

Ale błękitna Epifania spełniła puchar z takim zadowoleniem, jak gdyby Osiełek utoczył do niego własnej krwi.

Przy deserze kapitan usnął, pani Tundal zasłaniała dłonią portret Softa, Osiełek przemyśliwał nad sposobem otrucia swojej żony.

— Zupełnie jak surowa cielęcina — objaśniał tymczasem Wulkan, całując szyję wdowy po wypychaczu ptaków.

— Zupełnie jak surowy kotlet — wtórował Osiełek, wpychając wskazujący palec w szyję Epifanii.

Soft uśmiechał się z portretu fałszywie i zdradzał chęć wyciągnięcia notatnika z kieszeni.

— Najwyraźniej rusza ramionami — szepnęła pani Tundal, wiercąc się na krześle.

— To blaga — rzekł Wulkan i cisnął w Softa mandarynką. Sekretarz przewrócił się z niemiłym, tekturowym trzaskiem.

— Teraz na pewno coś się stanie — wybełkotała pani Tundal.

Nic się nie stało, tylko portret sekretarza podniósł się i znieruchomiał w dawnej pozycji.

— Czy mógłbym panią prosić o korniszony?

— Dlaczego, panie Wulkan? — spytała pani Heksenszus.

— Potrzebne mi są koniecznie.

Przyniesiono salaterkę z korniszonami. Wulkan brał je w dwa palce i ze spokojną miną rzucał nimi w portret sekretarza.

— A ja panu mówię, że coś się stanie na pewno.

— Nic się nie stanie, znam się na tym.

Portret Softa podnosił się i opadał okultystycznie. Mroczniało.

Na suficie gestykulował rogami olbrzymi, czerwony cień diabła. Tableau.

*

— Co ci jest w oczko, Porfirionie? — spytała Epifania w łożnicy małżeńskiej, rozpinając sennym gestem bluzkę z błękitnego atłasu.

— Boli mnie, muszę sobie założyć przepaskę.

— Jak to się dobrze składa: została jedna po ojcu, czarna na gumce.

Osiełek zasłonił sobie prawe oko i ściągnąwszy z członków swoich „nieszczęsne ochędóstwo”26, runął na łoże.

Epifania spuściła roletę i legła w sukni obok Osiełka. Po chwili jednak zerwała się szybko, włożyła inną suknię, rękawiczki i z krzykiem „to straszne” wśliznęła się pod kołdrę.

Osiełek wyciągał się na łożu spokojnie, podziwiając swój wynalazek z przepaską: Prawym okiem nie widział oblicza Epifanii, które w sercu nazywał po prostu „psią mordą”, a lewym obserwował pająka na suficie.

— Ja tak kocham kwiaty.

Na przeciwległej ścianie wisiały: portret męża pani Heksenszus, Chryzostoma Heksenszusa, na którym ten ostatni wypycha kondora pospolitego, obok podobizna Siódmego Heksenszusa, a dalej w równym rzędzie szereg ram pustych, lakierowanych na czarno.

— Co to ma znaczyć? — spytał Osiełek Epifanii, która właśnie zapinała sobie rękawiczkę.

— A, to mama kazała, na wypadek śmierci jakiego maleństwa.

— Aa.

*

Woniały niebieskie kadzidła w kadzielnicach z brązu, płonęły różowe świece w dłoniach serafinów27 ostroskrzydłych, lśniła w kącie pokoju waza niebieska. Jak w łożnicy królewskiej. Jak u Wilde’a28. Sic29.

*

„Lecz o północy grom przyszedł uderzyć”30: krzyknęła Epifania, wrzasnęła wdowa, patrząca przez dziurkę od klucza, ryknął Osiełek.

Straszna to była scena: Małżonkowie stali na łożu naprzeciw siebie w pozycji wyczekującej: zagadki nieśmiertelne a nieodgadłe: mąż i niewiasta; Epifania bez rękawiczek i sukni wybałuszała oczy w przerażeniu doskonałym, Osiełek zasłaniał coś dłonią w okolicy lędźwi, bujając się przy okazji na sprężynach nowego materaca, wdowa mdlała raz po raz...

A była to brodawka wielkości gołębiego jaja, rzewna i straszna.

— To tak, panie Osiełek, to pan to ukrywał przed nami, które jesteśmy kobiety bezbronne i tkliwe! — ryknęła wdowa, wrywając się do łożnicy, jak huragan wydmuchnięty z otyłej gęby Szekspira.

— Co pani pod tym rozumie? — spytał Osiełek niedbale, huśtając się na materacu z coraz większym opanowaniem przedmiotu.

(Ja tak kocham kwiaty...)

— Co ja pod tym rozumiem? Ot, co ja pod tym rozumiem!

Szalona wdowa zerwała ze ściany portret małżonka i zamierzyła się nim w głowę Porfiriona. (Epifanii zdawało się, że już pęka szkło, głowa przebija tekturę i obrzydliwe oczy ojca wypływają na podłogę). Ale Osiełek oparł lewą dłoń na brodawce jak na głowicy miecza, prawą położył na sercu i rzekł, wspinając się na palcach:

— Czy pani sądzi, że to może „pańskiej” córce zaszkodzić?

Porfirion zawsze używał tej formy w chwilach przełomowych.

— Zaszkodzić? To ją zabije! Coś podobnego!

— Pani Heksenszus, niech pani się uspokoi i zawiesi portret, który powinien być pamiątką świętą, a nie narzędziem pracy.

— Nie zawieszę portretu, ja pana zabiję tym portretem!

— Dlaczego? Niech pani się zastanowi, za co? Za to, że mam brodawkę? Ale jaką brodawkę? Niech pani tylko dokładnie popatrzy.

Osiełek uniósł prawą dłoń gestem afrykańskiego Scypiona31.

I dopiero teraz szalona wdowa pojęła swój błąd niepomierny. Cofnęła się w tył w niemym podziwie i zawiesiła obraz.

— Panie Osiełek, niech pan wybaczy, jestem kobietą samotną i nie znam świata!

— O tak, nie znamy świata — powtórzyła Epifania cicho i, zeskakując z łóżka, padła na kolana obok matki.

Ale Osiełek uniósł się jeszcze wyżej na palcach, stopą bohatera kopnął materac, aż załkały sprężyny, i rzekł, nie zmieniając pozy:

— Odejdźcie mdłe32 niewiasty. Wszystko skończone. Na honor, Osiełka nie wali się portretem!

Niewiasty rozpuściły włosy i bijąc się w piersi na znak bólu, chwiały głowami — błagalnie.

— Odejdźcie, a nie patrzcie na członki moje, albowiem jestem nagi.

— Wybacz nam, panie, jesteśmy kobiety samotne.

I kobiety wyszły z nisko pochylonymi czołami.

Osiełek ucałował brodawkę, nadelektował się do syta wazą niebieską i oddał się zamyśleniu. Po czym z powolnością, sobie właściwą, oblókł szaty, włożył mało używany płaszcz wypychacza ptaków, zaopatrzył się w laskę i zielony melonik i kuchennym drzwiami wyszedł na gwiazdy. „Kobiety samotne” patrzyły przez okno.

— O, dochodzi do „Karpia”.

— Tak, tak... widzisz?

— O, już przeszedł „Karpia”.

— Wymachuje laską.

— To ojca płaszcz.

— Trudno.

— Skręca w ulicę Szarlatanów.

— O, jeszcze widać kapelusz... koło latarni.

*

I odszedł w mrok Porfirion Osiełek false Hilarion Gaff i rozpuścił się w ciemnościach jak malutki osiełek z czekolady.

KONIEC 

Warszawa – Tohu – Bohu33 – Dawno.

  1. sążeń — dawna miara długości, określana przez zasięg rozpostartych ramion dorosłego mężczyzny, wynosząca ok. 1,7–2 m. [przypis edytorski] ↩
  2. sangwina — brunatny odcień czerwieni przypominający kolor krwi (łac. sanguis). [przypis edytorski] ↩
  3. Hildegarda — imię żeńskie pochodzenia germańskiego; nosiła je m.in. Hildegarda z Bingen (1098–1179), frankońska mniszka i opatka benedyktyńska, wizjonerka, mistyczka, lekarka i kompozytorka, czczona jako święta w wielu zachodnich wyznaniach chrześcijańskich. [przypis edytorski] ↩
  4. selah (hebr.) — słowo o nieznanej etymologii i niepewnym znaczeniu, występujące kilkadziesiąt razy w hebrajskich księgach biblijnych, niemal wyłącznie w Psalmach, prawie zawsze na końcu wersu; prawdopodobnie stanowiło wskazówkę dla wykonujących; wykorzystał je w podobny sposób Friedrich Nietzsche (1844–1900) w książce Tako rzecze Zaratustra (pieśń pielgrzyma i cienia w części Wśród cór pustyni). [przypis edytorski] ↩
  5. dwunastu paladynów — dwunastu legendarnych wybitnych rycerzy Karola Wielkiego (748–814), stanowiących zarazem jego drużynę przyboczną; znani ze średniowiecznych francuskich poematów rycerskich z XII w., przede wszystkim z Pieśni o Rolandzie, stanowili odpowiednik Rycerzy Okrągłego Stołu w cyklu legend arturiańskich. [przypis edytorski] ↩
  6. I tak trwali — tu: cytat ze sceny miłosnej w powieści Henryka Sienkiewicza Pan Wołodyjowski (rozdz. XX). [przypis edytorski] ↩
  7. on, one (daw.) — ów, owe (ten, te). [przypis edytorski] ↩
  8. gdy wypełniały się dni — gdy zbliżał się termin czegoś; wyrażenie ze staropolskich przekładów Biblii. [przypis edytorski] ↩
  9. spektralny (fiz., z łac.) — widmowy, odnoszący się do widma światła powstałego z rozszczepienia. [przypis edytorski] ↩
  10. centaur (mit. gr.) — dzika istota o końskim ciele z ludzkim torsem i głową. [przypis edytorski] ↩
  11. rakarz — człowiek zajmujący się zawodowo wyłapywaniem bezpańskich psów, hycel; przen.: łajdak, łotr. [przypis edytorski] ↩
  12. Apollo (mit. gr.) — bóg słońca i światła, opiekun sztuki, przewodnik dziewięciu muz, klasyczny ideał męskiego piękna. [przypis edytorski] ↩
  13. plika (daw.) — dziś popr.: plik. [przypis edytorski] ↩
  14. dyzenteria — czerwonka, ostra choroba zakaźna jelit, której objawem jest uporczywa, krwawa biegunka. [przypis edytorski] ↩
  15. deka — ściana pudła rezonansowego instrumentu muzycznego. [przypis edytorski] ↩
  16. zapoznanie (daw.) — brak wiedzy o czymś lub o czymś, niedocenianie, ignorowanie. [przypis edytorski] ↩
  17. wystawiać (daw.) — przedstawiać, wyobrażać. [przypis edytorski] ↩
  18. astralny (z łac.) — gwiezdny; w astrologii i spirytyzmie: niematerialny. [przypis edytorski] ↩
  19. wychodził z moich biódr... — wyrażenie biblijne oznaczające spłodzenie potomka przez mężczyznę (por. Wj 1, 5, Biblia Gdańska: „było wszystkich dusz, które wyszły z biódr Jakóbowych, siedmdziesiąt”), tu potraktowane dosłownie; biódr (daw.): bioder. [przypis edytorski] ↩
  20. inkaust — atrament. [przypis edytorski] ↩
  21. obwiesił się (...) „i rozpuknął się, i wnętrzności wypłynęły z niego” — połączenie dwóch niezależnych, różnych biblijnych wersji śmierci Judasza, który zdradził Jezusa i wydał go władzom: wg Ewangelii Mateusza popełnił samobójstwo, wieszając się (Mt 27, 5), natomiast wg Dziejów Apostolskich (Dz 1, 18) upadł, „i rozpuknął się, i wnętrzności wypłynęły z niego”; interpretatorzy chrześcijańscy uzgadniają te opisy, łącząc w jedną wersję powieszenia się, po którym ciało Judasza spadło i pękło. [przypis edytorski] ↩
  22. sztuczkowy (daw.) — o elemencie ubrania: szyty ze „sztuczki”, czyli z niewielkiego kawałka beli materiału; dziś o spodniach: w szaro-czarne prążki lub wąskie paski, niebędące częścią garnituru. [przypis edytorski] ↩
  23. szwarcować (przestarz., z niem: schwarz: czarny) — czernić, nacierać czernidłem; wąsy wyszwarcowane: wąsy przyczernione i usztywnione czarną pomadą. [przypis edytorski] ↩
  24. okultyzm — doktryna „wiedzy tajemnej” o istnieniu nadprzyrodzonych sił w przyrodzie i w człowieku, które można pobudzić i zużytkować przez stosowanie odpowiednich praktyk. [przypis edytorski] ↩
  25. amuretka (daw., z fr.) — miłostka; romans; tu zamiast popr.: amoretka (daw., zwykle w lm): mlecz cielęcy, rdzeń z kości pacierzowej cieląt wykorzystywany jako potrawa. [przypis edytorski] ↩
  26. nieszczęsne ochędóstwo — określenie z Trenu VII Jana Kochanowskiego („Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory / Mojej namilszej cory”); ochędóstwo (daw.): strój (ubiór i ozdoby). [przypis edytorski] ↩
  27. serafin — biblijna istota o trzech parach skrzydeł, wspomniana w Księdze Izajasza (Iz 6, 1–6); w tradycji chrześcijańskiej serafiny są aniołami z najwyższego chóru anielskiego. [przypis edytorski] ↩
  28. Wilde, Oscar (1854–1900) — irlandzki poeta, dramaturg i prozaik; w swojej twórczości prezentował estetyzm, amoralizm i hedonizm; autor m.in. dramatu biblijnego Salome (1893). [przypis edytorski] ↩
  29. sic (łac.) — tak; tak właśnie; używane w funkcji zwracania uwagi na jakiś fakt czy użyte słowo. [przypis edytorski] ↩
  30. Lecz o północy grom przyszedł uderzyć — parafraza słów z poematu Juliusza Słowackiego Ojciec zadżumionych: „Ale nazajutrz grom przyszedł uderzyć” (w. 199). [przypis edytorski] ↩
  31. Scypion Afrykański Starszy, Publius Cornelius Scipio Africanus Maior (235–183 p.n.e.) — rzymski wódz z okresu II wojny punickiej, zwycięzca Hannibala w bitwie pod Zamą, która przesądziła o klęsce Kartaginy w rywalizacji z Rzymem. [przypis edytorski] ↩
  32. mdły (daw.) — słaby, marny. [przypis edytorski] ↩
  33. tohu, bohu — hebrajskie wyrazy z początku biblijnej Księgi Rodzaju (Rdz 1, 2), określające stan ziemi na początku stworzenia świata; aliteracyjne wyrażenie tohu wa-bohu w tłum. Jakuba Wujka oddane jest słowami „pusta i próżna”, w Biblii Gdańskiej jako „niekształtowna i próżna”. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Konstanty Ildefons Gałczyński

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Porfirion Osiełek czyli Klub Świętokradców · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-porfirion-osielek-czyli-klub-swietokradcow/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis