Loreva
Loreva

Utwór 3 z 15

Ballada dziadowska

Postukiwał dziadyga o ziem1 kulą drewnianą, 
Miał ci nogę obciętą aż po samo kolano. 
Szedł skądkolwiek gdziekolwiek — byle zażyć wywczasu2, 
Nad brzegami strumienia stanął tyłem do lasu. 
Stał i patrzał3 tym białkiem, co w nim pełno czerwieni, 
Oj da-dana, da-dana! — jak się strumień strumieni! 
Wychynęła4 z głębiny rusałczana dziewczyca5, 
Obryzgała mu ślepie, aż przymarszczył pół lica6. 
Nie wiedziała, jak pieścić — nie wiedziała, jak nęcić? 
Jakim śmiechem pośmieszyć, jakim smutkiem posmęcić? 
Wytrzeszczyła nań7 oczy — szmaragdowe płoszydła8 — 
I objęła za nogi — pokuśnica9 obrzydła. 
Całowała uczenie, i łechtliwie, i czule, 
Oj da-dana, da-dana! — tę drewnianą, tę kulę! 
Parskał śmiechem dziadyga w kark poklękłej10 ułudy, 
Aż przysiadał na trawie, jakby tańczył przysiudy11. 
Aż mu trzęsła się broda i dwie wargi u gęby, 
Aż się kulą obijał o perłowe jej zęby! 
«Czemuż jeno12 całujesz moją kłodę stroskaną? 
Czemuż dziada pomijasz aż po samo kolano? 
Za wysokie snadź13 progi dla czarciego nasienia14, 
Ty, wymoczku rusalny — ty, chorobo strumienia! 
Pieszczotami to drewno chcesz pokusić do grzechu? 
Oj da-dana, da-dana! — umrę chyba ze śmiechu!» — 
Spowiła go ramieniem, okręciła, jak frygą15! 
«Pójdźże ze mną, dziadoku — dziaduleńku — dziadygo! 
Będę ciebie niańczyła na zapiecku16 z korali, 
Będę ciebie tuczyła kromką żwiru spod fali. 
Będziesz w moim pałacu miał wywczasy niedzielne, 
Będziesz pijał z mej wargi pocałunki śmiertelne!» 
Pociągnęła za brodę i za torbę żebraczą 
Do tych nurtów pochłonnych17, co się w słońcu inaczą18. 
Nim się zdążył obejrzeć — już miał falę na grzbiecie — 
Nim się zdołał przeżegnać — już nie było go w świecie! 
Zakłębiły się nurty — wyrównała się woda, 
Znikła torba dziadowska i łysina, i broda! 
Jeno kloc ten chodziwy19 — owa kula drewniana 
Wypłynęła zwycięsko — oj da-dana, da-dana! 
Wypłynęła — niczyja, nienależna nikomu, 
Wyzwolona z kalectwa, wypłukana ze sromu20! 
Brnęła tędy — owędy szukająca swej drogi, 
Niby szczątek okrętu, co się wyzbył załogi! 
Grzała gnaty na słońcu ku swobodzie, ku życiu, 
Zapląsała radośnie na swym własnym odbiciu! 
I we żwawych poskokach21 podyrdała przez fale, 
Oj da-dana, da-dana! — w te zaświaty — oddale! 
  1. ziem (daw.) — dziś popr.: ziemia. [przypis edytorski] ↩
  2. wywczas — odpoczynek, urlop. [przypis edytorski] ↩
  3. patrzał — dziś popr. forma 3 os. lp cz.przesz.: patrzył. [przypis edytorski] ↩
  4. wychynąć — tu: ukazać się na powierzchni. [przypis edytorski] ↩
  5. dziewczyca — dziewczyna. [przypis edytorski] ↩
  6. lico (daw.) — twarz. [przypis edytorski] ↩
  7. nań — na niego. [przypis edytorski] ↩
  8. płoszydło (neol.) — coś, co straszy. [przypis edytorski] ↩
  9. pokuśnica — ta, która kusi. [przypis edytorski] ↩
  10. poklękły — klęczący. [przypis edytorski] ↩
  11. przysiud — przysiad, figura taneczna. [przypis edytorski] ↩
  12. jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski] ↩
  13. snadź (przestarz.) — widocznie. [przypis edytorski] ↩
  14. czarcie nasienie — wyzwisko: zła osoba. [przypis edytorski] ↩
  15. fryga (daw.) — bąk, zabawka dziecięca. [przypis edytorski] ↩
  16. zapiecek — tu: posłanie. [przypis edytorski] ↩
  17. pochłonny — pochłaniający. [przypis edytorski] ↩
  18. inaczyć (daw.) — zmieniać. [przypis edytorski] ↩
  19. chodziwy — wytrzymały w chodzeniu. [przypis edytorski] ↩
  20. srom (daw.) — wstyd, hańba. [przypis edytorski] ↩
  21. poskok (daw.) — podskok. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Bolesław Leśmian

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Ballada dziadowska · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lesmian-ballada-dziadowska/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis