Utwór 19 z 25

Pieśń XVIII

Czołem za cześć2, łaskawy mój panie sąsiedzie.
Boże nie daj u ciebie bywać na biesiedzie,
Każesz mi pić przezdzięki3 twe przemierzłe4 piwo,
Że do dna nie wypijam, patrzysz na mię krzywo.

Wszytkoć wadzi: być5 na nos biedna mucha padła,
Miecesz6 głową i mniemasz, że cię do krwie zjadła;
Od stołu żenie każesz, fukasz na pachołki,
Wyciskałeś talerze, wyciskasz i stołki7.

Patrzaj, diable, że sie tu i gościom dostanie:
Gniewaj sie, jako raczysz, jeno nie bij, panie,
Bo ja w tym piwie twoim rozkoszy nie czuję;
Zdrowie rad mam od ciebie8, kufla nie przyjmuję.

Jeslić o sławę idzie, kto więcej pić może,
Dajęć przodek9 w tym męstwie; sam pójdę na łoże.
Już ty bądź tym rycerzem, co piwo usieczesz10;
Tego nie wiem, jesli11 przed chłopem nie ucieczesz.

Jesli też tak rozumiesz, żebyś mię czestował12,
Męczysz mię, nie czestujesz; tociem podziękował.
Chcesz mię uczcić? Dajże mi dobrą wolą13 w domu,
A niechaj po niewoli14 nie pełnię nikomu.

Prózno mi skwarnę15 dawasz. Ja nie będę gonił16,
Bych też nabarziej piwa wczorajszego zronił17.
Wiem, żeby mię psi przedsię18 twoi pilnowali,
Bych sie układł, wnet by mi gębę ulizali.

Alem prosto niemyśliw19. Ci sie na to godzą,
Co szperki niedopiekłe20 i twardy ser głodzą21,
Co sobie gardła ostrzą na niewinne piwo
Rydzem, śledziem, ogórkiem; nie wiem, co im krzywo22.

I tak we łbie rozumu po trzeźwiu niewiele,
A ostatek chcą zalać w to miłe wesele.
Niech raczej nic nie będzie, ma li go być mało;
Rado by niebożątko z mozgu oszalało23.

Więc też wojna bez wici24: gospodarz sie wierci.
Porwoniście zabitej na ostatek śmierci25!
Do tylam was rozwadzał26, aż mi sie dostało;
Bijcie sie, póki chcecie, mnie tam na tym mało27.

Kufle lecą jako grad, a drugi już jęczy:
Wziął konwią, aż mu na łbie zostały obręczy.
Potym do arkabuzów28. A więc to biesiada?
Jesliście tak weseli, jakaż u was zwada?

Nazajutrz sie jednają; przedsię go nalewaj29,
A kto z nieżadnym30 głosem, przed pany zaśpiewaj:
«Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!»
«W czerwonej czapce chodził»31 zda mi sie cudniejsza.

Usłyszysz tam pięć bassów, dwanaście dyszkantów32,
Sześć altów, ośm tenorów, dwanaście wagantów33,
Potym od melodyjej aż posną na stole,
Ali34 drudzy wołają: «Na dwór, na dwór wole!»

Bodajże wam smród w gębę, mili pijanice,
A trąd na twarz; bo żona lubi takie lice.
Krzywej nogi na starość, nieobrotnej szyje,
Krom klątwy35, kto będzie żyw, snadnie sie dopije36.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
Czołem za cześć — zwrot oznaczający pożegnanie i podziękowanie (tutaj: za ucztę). [przypis redakcyjny] ↩
przezdzięki (starop.) — wbrew mojej woli, gwałtem. [przypis redakcyjny] ↩
przemierzły — wstrętny, budzący odrazę, obrzydliwy. [przypis redakcyjny] ↩
być — by ci. [przypis redakcyjny] ↩
miecesz — miotasz, potrząsasz. [przypis edytorski] ↩
Wyciskałeś talerze, wyciskasz (...) stołki — rzucałeś talerzami, rzucasz stołkami. [przypis redakcyjny] ↩
Zdrowie rad mam od ciebie — z przyjemnością przyjmuję twój toast za zdrowie. [przypis redakcyjny] ↩
Dajęć przodek — przyznaję ci pierwszeństwo. [przypis redakcyjny] ↩
usiec (tu: 2 os. lp cz. przysz.: usieczesz) — pokonać. [przypis redakcyjny] ↩
jesli — tu: czy. [przypis redakcyjny] ↩
czestować — okazywać cześć. [przypis redakcyjny] ↩
dobra wola (tu: daw. B. lp. dobrą wolą) — swoboda. [przypis redakcyjny] ↩
po niewoli — wbrew swojej woli. [przypis redakcyjny] ↩
skwarna — środek wymiotny podawany ptakom myśliwskim. [przypis redakcyjny] ↩
Ja nie będę gonił — w domyśle: jak ptak myśliwski, któremu podano skwarnę. [przypis redakcyjny] ↩
piwa (...) zronił — zwymiotował piwo. [przypis redakcyjny] ↩
przedsię — przecież. [przypis redakcyjny] ↩
niemyśliw — nie lubiący polowania. [przypis redakcyjny] ↩
szperki niedopiekłe — niedopieczone kawałki wysmażonej słoniny (skwarki). [przypis redakcyjny] ↩
głodzić (tu: 3 os. lm: głodzą) — tu: gryźć. [przypis redakcyjny] ↩
co im krzywo — co im zawiniło. [przypis redakcyjny] ↩
Rado by (...) z mozgu oszalało — na pewno zwariuje. [przypis redakcyjny] ↩
bez wici — bez uprzedzenia. [przypis redakcyjny] ↩
Porwoniście (...) śmierci — niech was śmierć porwie. [przypis redakcyjny] ↩
Do tylam was rozwadzał — Tak długo rodzielałem was, bijących (wadzących) się. [przypis redakcyjny] ↩
mnie tam na tym mało — mnie to nie obchodzi, mało mi na tym zależy. [przypis redakcyjny] ↩
arkabuz — strzelba. [przypis redakcyjny] ↩
go nalewaj — nalewaj piwa (czy też innego trunku). [przypis redakcyjny] ↩
nieżaden (starop.; tu N. lp: nieżadnym) — niebrzydki. [przypis redakcyjny] ↩
Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!; W czerwonej czapce chodził — tytuły pieśni popularnych w czasach Kochanowskiego. [przypis redakcyjny] ↩
dyszkant — głos chłopięcy. [przypis redakcyjny] ↩
wagant (od łac. vago, vagare: błądzić) — głos pośredni między altem i tenorem, „błądzący” po pijacku; opis całego tego chóru jest wyraźnie groteskowy. [przypis redakcyjny] ↩
ali (starop.) — tymczasem. [przypis redakcyjny] ↩
krom klątwy — bez przekleństwa. [przypis redakcyjny] ↩
snadnie sie dopije — łatwo (skutecznie) się upije (a. zapije). [przypis redakcyjny] ↩

Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kochanowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Pieśń XVIII (Czołem za cześć, łaskawy mój panie sąsiedzie...) · Okładka na podstawie: Ian Sane@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Pieśń XVIII (Czołem za cześć, łaskawy mój panie sąsiedzie...) · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-xviii/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.