Loreva
Loreva

Utwór 13 z 24

Pieśń XIII

Panu dzięki oddawajmy, 
Jego łaskę wspominajmy, 
Który hardym miesza rzeczy, 
A skromne ma na swej pieczy. 
On hardy, nieunoszony3, 
On tyran północnej strony4, 
Któremu, jako sam mniema, 
Świat tak wielki równia nie ma, 
Car moskiewski plac mężnemu 
Puścił5 królowi polskiemu6; 
Nie oparł sie aż o lody 
Niepławnej7 północnej wody. 
Granic i zamków budownych8 
Odbieżał, i miast warownych; 
Płatna to, kiedy o duszę9, 
I sam go obmówić10 muszę. 
Obróć swój koń prędkonogi, 
Nieścigniony care11 drogi. 
Chcesz być groźnym, a uciekasz; 
Jesliś płochy12, hardzie nie każ13. 
Teraz był czas porokować14, 
Komu szłyk naprzód zdejmować15; 
Teraz sie było dowiadać, 
Kto ma naprzód z konia spadać. 
Bóg pomóż, królu jedyny 
Szerokiej polskiej krainy; 
Umiesz ty hardym dogodzić 
Ani sie im dasz rozwodzić16. 
Zdjąłeś maszkarę17 butnemu 
Tyranowi moskiewskiemu; 
Okazałeś, że nie kąsa, 
Chocia to18 porożem19 wstrząsa. 
W zamcech nadzieję pokładał, 
Ale i tych prędko stradał. 
Nie przyszło mu do odsieczy; 
Głowy ostrzec20 barziej k rzeczy21. 
Znowu tedy, skąd był wyszedł, 
W ręce polskie Połock przyszedł, 
Za powodem szczęśliwego 
Stefana, króla polskiego. 
Nie pomogły kule częste, 
Zręby22 mocne, baszty gęste: 
Puściły żelazne brony23. 
A ty, królu niezmożony, 
Nie tylko zamki budowne 
I twierdze bierzesz warowne, 
Ale co chwalniejsza24 w tobie, 
Jesteś silen i sam sobie25. 
Nie puściłeś wódz gniewowi, 
Łaskęś nieprzyjacielowi 
Uczynił; masz i dzielnością, 
Masz już nadeń26 i ludzkością. 
Zdrów bądź, królu niezwalczony. 
Ciebie moje wdzięczne strony27 
Nie zmilczą miedzy sławnemi 
Bohatery walecznemi. 
  1. Ks. 2, Pieśń XIII — pierwodruk pieśni pt. O wzięciu Połocka w zbiorze Pieśni trzy (1580). Napisana po rozejmie polsko-rosyjskim w Jamie Zapolskim 15 stycznia 1582. [przypis redakcyjny] ↩
  2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
  3. nieunoszony — nieobłaskawiony, niepokorny. [przypis redakcyjny] ↩
  4. tyran północnej strony — Iwan Groźny. [przypis redakcyjny] ↩
  5. plac (...) / Puścił — ustąpił miejsca. [przypis redakcyjny] ↩
  6. królowi polskiemu — chodzi o Stefana Batorego. [przypis redakcyjny] ↩
  7. niepławny — nie nadający się do żeglugi. [przypis redakcyjny] ↩
  8. budowny (starop.) — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny] ↩
  9. Płatna to, kiedy o duszę — opłaci się, warto (to zrobić), gdy chodzi o duszę (tj. o życie). [przypis redakcyjny] ↩
  10. obmówić* (starop.) — usprawiedliwić. [przypis redakcyjny] ↩
  11. care — carze (forma rzadka, może celowy rusycyzm); nieraz uważano to za pomyłkę druku. [przypis redakcyjny] ↩
  12. płochy — płochliwy, bojaźliwy. [przypis redakcyjny] ↩
  13. hardzie nie każ — nie zachowuj się (a. nie wypowiadaj się, por. kazać: mówić) hardo (tj. wyniośle, butnie). [przypis redakcyjny] ↩
  14. porokować — podyskutować, porozmawiać (tak w wyd. Pieśni trzech; w pierwodruku Pieśni: prorokować). [przypis redakcyjny] ↩
  15. szłyk — wysoka futrzana czapka, szpiczasto zakończona; znaczenie wersu: kto powinien się pierwszy kłaniać (aluzja do niezdecydowania w rokowaniach pokojowych). [przypis redakcyjny] ↩
  16. rozwodzić — tu: rozprzestrzeniać się, panoszyć. [przypis redakcyjny] ↩
  17. maszkara (daw.) — maska. [przypis redakcyjny] ↩
  18. chocia to (starop.) — mimo że. [przypis redakcyjny] ↩
  19. poroże — rogi. [przypis redakcyjny] ↩
  20. głowy ostrzec — uchronić głowę. [przypis redakcyjny] ↩
  21. k rzeczy (starop.) — odpowiednio (do rzeczy), słusznie. [przypis redakcyjny] ↩
  22. zręby — szańce. [przypis redakcyjny] ↩
  23. brona (daw.) — brama. [przypis redakcyjny] ↩
  24. co chwalniejsza — co bardziej godne pochwały. [przypis redakcyjny] ↩
  25. Jesteś silen i sam sobie — i sam nad sobą panujesz. [przypis redakcyjny] ↩
  26. masz (...) nadeń — przewyższasz go. [przypis redakcyjny] ↩
  27. strony — struny. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kochanowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Pieśń XIII (Panu dzięki oddawajmy...) · Okładka na podstawie: Nina Matthews Photography@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Pieśń XIII (Panu dzięki oddawajmy...) · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-xiii/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis