Loreva
Loreva

Utwór 10 z 25

Pieśń X

Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry3 
I tak wysoko postawił, że z góry 
Wszystek świat widzę, a sam, jako trzeba, 
Tykam sie nieba? 
To li jest ogień on nieugaszony 
Złotego słońca, które, nieskończony 
Bieg bieżąc, wrotne4 od początku świata 
Prowadzi lata? 
To li jest on krąg odmiennej światłości5, 
Wódz gwiazd roźlicznych i sprawca żyzności6? 
Słyszę głos wdzięczny; prze Bóg, a na jawi, 
Czy mię sen bawi7? 
Tu, widzę, ani ciemne mgły dochodzą, 
Ani śnieg, ani zimne grady szkodzą; 
Wieczna pogoda, dzień na wszystki strony 
Trwa nieskończony. 
Godne pałace Twojej wielmożności, 
Panie, a jakiej cnota dostojności, 
Widzę na oko, bowiem wedle Ciebie 
Ma miejsce w niebie. 
Kto by cię nie znał, Lechu Słowianinie8, 
Któryś napierwej zasiadł w tej krainie 
I opanował męstwem swoim mocne 
Brzegi północne? 
Kroka9 patrz, jako siedząc tak wysoko, 
Przedsię ku miastu swemu skłania oko; 
Wandę wydawa ubiór, bo z postawy 
Zda sie mąż prawy. 
Tu i fortelny Przemysł10 jest wniesiony, 
I ten, co dostał trefunkiem korony11, 
Doźrzawszy zdrady, gdzie koń prędkonogi 
Biegł zawód drogi12. 
Bóg fałszu nie chce; a jako miłuje 
Sprawiedliwego, Piast i dziś to czuje, 
Bo mieszka w niebie, a jego cne plemię 
Rządziło zięmię. 
Zemowit13 stoi wedla ojca prawie, 
Z drugimi równo: ty wysszej, Miecławie14, 
Którego sprawą chrześcijański zakon15 
Podan Polakom. 
Tuż po nim widzę mężne Bolesławy16, 
Prze których dzielność i stateczne sprawy 
Polska szeroko swych granic pomknęła 
I serce wzięła17. 
W tejże jest liczbie on zakonnik święty18, 
Z cięniów klasztornych na królestwo wzięty. 
Są dwa Leszczkowie19; jest król wzrostem mały, 
Ale mąż śmiały20. 
Widzę Jagiełła i dwu Kazimierzu21 
Dobrych tak w boju, jako i w przymierzu; 
Widzę i ciebie, gwiaździe równym prawie, 
Cny Władysławie22. 
Tu też jest Olbracht; król serca wielkiego; 
Tuż z Aleksandrem Sygmunt23, za którego 
Polska zakwitła, a po długim boju 
Wytchła w pokoju. 
Szlachetne dusze, które swej dzielności 
Macie zapłatę niebieskie radości, 
Życzcie ojczyźnie, aby wam rodziła 
Podobnych siła. 
A ten, co po was24 dziś państwo sprawuje, 
Niechaj fortunnie i zdrów nam panuje; 
A zwierzonego nie wzdawa opieku25, 
Aż pełen wieku! 
  1. Ks. 1, Pieśń X — początek pieśni jest parafrazą ody Horacego (Carmina II 20) noszącej tytuł Ad Maecenatem (Do Mecenasa); parafraza całości — Ks. 2, Pieśń XXIII; por. też Carmina I 12. [przypis redakcyjny] ↩
  2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
  3. odziać pióry — pokryć piórami. [przypis redakcyjny] ↩
  4. wrotny — wracający. [przypis redakcyjny] ↩
  5. krąg odmiennej światłości — przen. księżyc. [przypis redakcyjny] ↩
  6. sprawca żyzności — Diana, bogini księżyca, była też boginią płodności i urodzaju. [przypis redakcyjny] ↩
  7. prze Bóg, a na jawi, / Czy mię sen bawi? (starop.) — na Boga, czy to jawa, czy też zwodzi mnie sen? [przypis redakcyjny] ↩
  8. Lech Słowianin — nawiązanie do legendarnego władcy Polski umieszczonego tu w niebie. [przypis redakcyjny] ↩
  9. Krok — Krak, Krakus, legendarny założyciel Krakowa. [przypis redakcyjny] ↩
  10. fortelny Przemysł — przebiegły Przemysław (Lestko I), przedhistoryczny polski książę, według legendy pokonał wojska Aleksandra Wielkiego umieszczając na drzewach malowane tarcze, ku którym zwabił żołnierzy wroga. [przypis redakcyjny] ↩
  11. ten, co dostał trefunkiem korony — Lestko II wygrał wyścig jeździecki po koronę, mimo że jego przeciwnik wyłożył trasę biegu żelaznymi kolcami. [przypis redakcyjny] ↩
  12. Biegł zawód drogi — biegł w zawody o cenną (drogą) rzecz. [przypis redakcyjny] ↩
  13. Zemowit — Siemowit, syn Piasta, legendarnego założyciela dynastii. [przypis redakcyjny] ↩
  14. Miecław — chodzi o Mieszka I. [przypis redakcyjny] ↩
  15. zakon (daw.) — prawo. [przypis redakcyjny] ↩
  16. mężne Bolesławy — chodzi o Bolesława Chrobrego i Krzywoustego, może również Śmiałego. [przypis redakcyjny] ↩
  17. serce wzięła — nabrała serca, odwagi. [przypis redakcyjny] ↩
  18. zakonnik święty — Kazimierz I Odnowiciel, zwany też Mnichem. [przypis redakcyjny] ↩
  19. dwa Leszczkowie — dwóch Leszków: Leszek Biały i Leszek Czarny. [przypis redakcyjny] ↩
  20. król wzrostem mały — Władysław Łokietek. [przypis redakcyjny] ↩
  21. dwu Kazimierzu (daw. forma B.)— dwóch Kazimierzy: Kazimierza Wielkiego i Kazimierza Jagiellończyka. [przypis redakcyjny] ↩
  22. Władysław — chodzi o Władysława Warneńczyka. [przypis redakcyjny] ↩
  23. Sygmunt — Zygmunt (Zygmunt I Stary). [przypis redakcyjny] ↩
  24. ten, co po was — następca tronu, Zygmunt II August. [przypis redakcyjny] ↩
  25. Niechaj (...) zwierzonego nie wzdawa opieku — niech nie oddaje powierzonej mu odpowiedzialności. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Jan Kochanowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry...) · Okładka na podstawie: torremountain@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry...) · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-x/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis