Rozdział 8 z 24

Pieśń VIII

Nie frasuj sobie, Mikołaju, głowy,
Kto ma być królem: już dekret3 gotowy
Przed Bogiem leży, nie piórem pisany,
Lecz w dyjamencie twardym wykowany.

Nie z pół- lub nocy, lub dnia4, nie ze wschodu
Ani czekajmy pana od zachodu;
Ten królem będzie, kogo Bóg mianuje,
Łatwie On ludzkie serca spraktykuje5.

Tenże nam mimo znajomsze sąsiady6,
W śmiech obrociwszy nasze płone7 rady,
Przywiódł był króla z dalekiej krainy,
Po którym wrychle miał usieść kto iny.

Gdzie ony złote góry nieprzebrane8?
Gdzie Gaszkonowie i wojska ubrane9?
W co poszły działa i nasze turnieje?
Wiatrem nadziane puknęły10 nadzieje.

Fortuna11 nawy na morzu sprawuje,
Fortuna w bitwach zwycięstwem szafuje;
Onej rakosze12 i sejmy słuchają;
A ludzkie rady13 wspak sie obracają.

Precz krasomowce! Wywody na stronę!
A my gdzie w polu na słupie koronę
Zawieśmy złotą; jesli nie mędrszemu,
Niech ją da Szczęście przynamniej rętszemu14.

Ks. 2, Pieśń VIII — pieśń dotyczy bezkrólewia i kolejnej elekcji po ucieczce Henryka Walezego. Powstała prawdopodobnie na przełomie 1575 i 1576 r., gdy walka o koronę toczyła się już tylko między Maksymilianem Habsburgiem i Stefanem Batorym. Adresatem jest prawdopodobnie Mikołaj Firlej, starosta kazimierski, bliski przyjaciel poety. [przypis redakcyjny] ↩
W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
dekret — chodzi o akt nominacji króla. [przypis redakcyjny] ↩
pół- lub nocy, lub dnia — z północy lub z południa. [przypis redakcyjny] ↩
spraktykować (daw.) — skłonić, przeciągnąć na swoją stronę. [przypis redakcyjny] ↩
znajomsze sąsiady — chodzi tu o kandydatów z sąsiednich krajów. [przypis redakcyjny] ↩
płony (starop.) — bezużyteczny. [przypis redakcyjny] ↩
Gdzie (...) złote góry (...) i nasze turnieje? — aluzja do zaprzysiężonych przez Henryka Walezego zobowiązań finansowych na rzecz Polski i obietnicy sprowadzenia piechoty gaskońskiej oraz do uroczystości przy wjeździe Henryka do Krakowa. [przypis redakcyjny] ↩
wojska ubrane — tu: uzbrojone. [przypis redakcyjny] ↩
puknąć — pęknąć; por.: śmiać się do rozpuku. [przypis redakcyjny] ↩
Fortuna — rzym. bogini przypadku; los. Motyw ważny w filozofii Pieśni Kochanowskiego; zob. też Ks. 1, Pieśń IX. [przypis redakcyjny] ↩
rakosz — rokosz, polityczny zjazd rycerstwa (szlachty). [przypis redakcyjny] ↩
rada (daw.) — zamysł, pomysł. [przypis redakcyjny] ↩
rętszy (daw.) — bardziej rączy, szybszy. [przypis redakcyjny] ↩