Źródło i licencja tłumaczenia
AKT IV
Król spływa w szat pozłocie
na dolę ziemskiego bytu
i harfę dzierży na locie.
Na posadzkę katedry spłynął,
padł twarzą na pawimencie,
trzykrotne wyrzekł zaklęcie,
złociste peplum odwinął,
ustawił harfę na podium,
by począł śpiewne psalmodium.
godzina uderza trzecia.
Królewscy śpią gospodarze;
czuwają nad nimi stulecia.
Stulecia nad nimi płyną
przedranną wczesną godziną.
Jeszcze za chóru różycą
mdlejące gwiazdy im świecą.
Drga jeszcze zegar na wieży,
nim trzecim młotem uderzy.
Uderzył. — Król harfę stroi
i postąpił krokiem od podwoi.
Ustawił harfę na podium
i począł śpiewne psalmodium.
SCENA 1
HARFIARZ
I. Król jestem i monarcha ludu mojego a pastuch li byłem prostaczy.
Szkarłat mi nadziać na się przyszło a co najkosztowniejszy wziąść ubiór w narodzie moim, którym przódy pacholę skromne li wiązał skór, brzegami strumienia biegnący, gdym pierwszej chwalby k’Tobie się uczył.
II.
z waszych to piłem źródeł
żar święty, którym żyłem wieki.
z twoich to piłem krynic
tę pamięć czasów, co się wleką.
u twojej żywię strugi
wieczyście jary, wiecznie młody
na trudów żywot długi.
III.
w wichrowych burz poszumach;
dumam nad niemi, co zaś znaczą
w jękliwych słów zadumach?
a wichry het je niosą.
O czyjeż je to szepcą wargi,
czyjem przydane głosom?
proszalny jęk modlitew?
Słyszę w nim jarzmo, które noszą
i łoskot dawnych bitew.
płynące z pobojowisk;
rzesze proszalne, jak się garną
do zdrojów, do uzdrowisk.
IV.
rycerze jacyś mnodzy.
Hej słupce dworców walą
zwycięzcę miecza srodzy.
płomienne przodownice.
Deszcz siecze piorunami,
szaleją błyskawice.
w krew się nurzają jarą;
mrą starce lwy na trunach,
grzebią się ojców wiarą.
V.
brat brata oszukuje;
niegodzien syn złej maci,
mać go na brata szczuje.
braterstwo odkupuje;
błogosławieństwo kradnie
i podbiera je zdradnie
i wydziera starszemu niegodny.
gdy brat siły swej prawdy nie czuje;
o zdradliwe rodzeństwo:
wziął ci błogosławieństwo
i kradzieżą się zbrodnią raduje.
VI.
płaczący, czyli naród mnie godny;
czylim ja mocen wzróść do stanu,
czyli dostatków stanu głodny?
nie przybarczy zbytnio brzemieniem,
czy dusza wytrwa byt spokojna,
czy spokojnem zawładam sumieniem?
chowając trwożny czystość myśli
i z wód Jordanu czystych piłem,
modląc się błędny k’Tobie słońce.
Sędzio, anioły swoje wyślij,
niech zejdą ku mnie w skrzydłach gońce.
gdy boskie dałeś znamie.
Oto się naród zszedł na Gody.
Jordanu płyną ciche wody.
VII.
ze Saulowych chłopów orężnych,
jam oto ten z Twej woli był
nad innych stawion mężnych.
li jeno z procą w dłoni,
byłem ten, co zwycięzki goni,
aż krwawego dokonałem cudu.
rzuciłem pod nogi króla.
Skrwawiła się moja koszula
a król kazał dać mnie strój godowy.
harfiarzy i Pańskich śpiewaków,
gdy, jako chóry ptaków,
śpiew się nasz wielokrotni.
VIII.
Pana mego, jedynego Boga;
wiedzący, że tam moja droga,
gdzie koronę Saulową widziałem.
i moich unikał oczu
i poczęła się ta tajemnicza
nienawiść w nim i we mnie.
i dumę już królewską,
żem ja pastusze wonczas liche
wziął na się wolę niebieską.
we śpiewach moich chóralnych
Boże widziałem anioły
na złomach pustyni skalnych.
jak wieńcem szły, uwieńczone
różami wonnemi z ogrodów
i chciałem być królem narodów,
Saulową pobrawszy koronę!
IX.
włożyłeś w Izraelu
i rzekłeś: śpiewem ptaku dzwoń
na godach, na weselu.
i goń, gdzie śpiew cię woła;
w plemieniu godny władny kneź,
w znamieniu Archanioła.
jak mój zbrojony wój,
przez strony dźwięcz pobrzękiem zbrój,
jak sęp szponami rwij.
Oraczu patrz, by lemiesz czyj
w skraj ziemi się nie worał.
żywota rzeźki chorał.
Przy harfie stój, za śpiewem śpiesz,
Bogu się ciesz a graj!
X.
i uchyliłeś włócznię, którą mierzył.
Ty nad młodzieńca mym czuwałeś krokiem.
Kazałeś, bym w Ciebie wierzył.
z młodzieńca w męża prorokiem;
abyś mnie ponad Saula królem wyniósł
Tyś postanowił niezmiennym wyrokiem.
gdy Samuel mnie powołał,
bym był śpiewakiem na służbie narodu,
bym Boży śpiewywał chorał.
w świątyni twojej progu.
Słysz moją harfę, słysz śpiewanie,
król-pieśniarz śpiewam Bogu.
XI.
wszystkiegom się musiał wyrzekać;
troską o gwiazdę mą sępiłem czoło
a ty kazałeś mi czekać.
i stawion w bezczelnych gronie.
Drżałem ku myśli tej, czy będę zbawion,
gdy żar nieprawość schłonie — ?
choć giąłeś mię ciężarem,
w trudach i walce długiej nocy,
nim jutrznia błyśnie pożarem.
i świateł tych różanych,
oblicza Twego Słońca pożądał,
Twych Słów zapowiedzianych.
że stąpisz nad grodzisko,
że nas niewolne ułaskawisz,
i zejmiesz pośmiewisko.
o Słońce ty złociste;
ślesz twe promienie het w przestworze,
Twe głosy wiekuiste.
nad stropem tym sklepionym.
Rys Twój słoneczny się kołysze
na wozie uprzężonym.
XII
gdym świętość duszy kalał,
gdym żył pogrążon w grzechu cały,
Tyś chciał, abym ocalał.
zdzierałeś im korony
i mnieś złocistą dał koszulę,
bym ja był wywyższony.
wodzowi mych rycerzy;
na bój kazałem iść samemu,
gdzie śmigła strzała bieży.
że padł, z mej ginął woli;
gdym ja niewiastę mu uwodził,
w miłośnej mej niewoli.
XIII.
oszczep mu w ręce dałeś.
Gdym ja przed synem wstydny stchórzył,
zabijać go kazałeś.
że syn na drzewach zwisnął,
że Joab, moich wódz siepaczy,
grot weń śmiertelny cisnął.
królewskiej twojej grzywie;
na mnie sprzysiągłeś się niebiosom;
dosięgłem cię straszliwie
płacząc nad syna zgonem,
Tyś chciał, bym w żalu był ocalon
i powstał znów przed tronem.
XIV.
powstań we wspaniałości,
nad miasta górą wznieś świątynię,
niech Duch mój w niej zagości.
ze wszystkich kruszców ziemie;
by, jako rzekłeś, gdy ja zginę,
rozmnożył moje plemię.
aż wzrośnie naród mnogi,
co Ciebie będzie czcił z Imienia,
Boga nad inne Bogi.
na Twoją służbę wzięty,
gdy Ty nań pojrzysz miłosiernie,
o Święty, Święty, Święty.
SCENA 2
NOC
Szumią liście w ogrodach,
drzewa w ogrodach szemrają.
Ptacy polatują, — przystają.
Do okien biją skrzydłem,
szybami okna zachwieją...
Okna zorzą goreją.
Zorza skryta ciemnemi piórami,
ptacy lecą chórami czarni,
polatują nad domem, krakają,
krukowie to szemrają cmentarni.
Zamczysko obsiadło ich mrowie;
polatują, przystają krukowie,
ponad drzewa, na wielkich ogrodach.
Przystanęły nad Wisłą na wodach.
ORSZAK
NOC
cyt, córy, zwleczcie zwoje szat,
pogaście gwiazdy na płaszczach,
przepadniem w norach, zginiem w paszczach,
hej w groby, cyt —
już świt.
Słyszycie? — Biegną już za wami,
już gonią, już ścigają.
Cyt, gwiazdy mdleją, gwiazdy gasną,
nie patrzcie ku wierzejom drzwi;
ktoś klingą rozciął je jasną.
tu oto wieczny cień,
tu nas nie spłoszy dzień;
zstąpim do głusz.
Zestąpcie w mrok, zasuniem wieko;
w podziemny idziem byt;
razi nas świt. — Już świt nad rzeką.
Nad Wisłą prysnął świt.
CHORUS EUMENID
zwól chwilę dobrotliwa.
róża pachnie, jak żywa.
NOC
to kwiaty zdrady, złości;
zestąpmy, kędy wieczne znicze,
gdzie trupów płoną kości.
CHORUS EUMENID
daj chwilę strun posłuchać.
NOC
że ognie zaczną buchać.
CHORUS EUMENID
człowiecze bije serce.
NOC
i ściele róż kobierce.
Hej w otchłań, w głębie, za mną chyże!
W zawiasach jękły dźwirze.
CHORUS EUMENID
2. Nad miastem świt daleki.
3. O matko, przystań, patrzaj — cyt....
4. Człowiek przemknął powieki.
2. Matko, ma koronę u czoła.
4. Harfa jest szczerem złotem.
2. Matko, stąpił w pomroczy.
NOC
SCENA 3
AURORA
wstawaj na niebie,
ścigaj promieniem, grotem.
Hej gachy, pełńcie kruże,
nektarem pełńcie kruże
za moim szybkim lotem.
Hej, jużem wbiegła w pole,
hej za mną moi gońce,
hej za mną, za mną Słońce
zaryje rydwan w rolę.
Nad rolę, ponad sady
ścigaj grotem promieniem;
biegnę przed tobą włady,
owita róż odzieniem
i czeka na twoją harfę;
w róż krasych oplotę was szarfę,
bo mrok was zatulił ubogi.
HARFIARZ
AURORA
przed świtem zebrał się rzeszny,
byś mu śpiewał ty, co śpiewasz Panu
pieśni Godów.
HARFIARZ
Lud czeka u strug Jordanu?
Mnogie zebrały się rzesze?
AURORA
twojej harfy czekają pragnące,
daleką drogą strudzone,
z rozstajów dalekich idące.
HARFIARZ
Jakie tym śpiewom wydolę?
Mrok jeszcze tuli świątynię.
AURORA
ORSZAK
SCENA 4
HARFIARZ
XV.
naród u wielkich podwoi;
zeszły się rzesze i radzą,
czy Pieśń je moja napoi?
u wielkich radzą podwoi,
czy pieśń je moja napoi,
czy pieśń je moja posili?
swe czoła, do głazów cisną,
czyli Twe promienie zabłysną,
czy pieśniasz harfę już stroi?
O rzeszo, głosów mych słuchaj!
Promieniu światły wybuchaj
w słonecznych grotów pochodzie!
jak szemrzą, u wrót szemrają,
czy harfy moje już grają,
do złomów przyparci twarzą?
już wrota ledwo dostoją.
O Panie, siłę sil moją
i mocy przydawaj gęśli!
CHÓR
HARFIARZ
CHÓR
HARFIARZ
O spiesz wybawco narodu!
CHÓR
HARFIARZ
u złomów się Twoich przyparli,
o Panie, wstaną umarli!
Umarli na Twoje Słowo
powstaną, gdy ręką skiniesz.
O Panie, powietrzem płyniesz,
gwiazd niebios dosięgasz głową.
Ulituj się doli narodu,
wołają na mnie.....
CHÓR
HARFIARZ
Wołają na mnie....
CHÓR
HARFIARZ
CHÓR
SCENA 5
HARFIARZ
XVI.
Przybywasz oto Boży Lwie.
Położysz klęsce, kłamstwu kres
przez Twojej mękę krwie.
na wozie Bóg ognisty;
ognisty deszcz, gdy zmarszczysz brew,
o Wielki, Wiekuisty!
nad światy władny mnogie;
położysz kres niewoli lat
i pęta zejmiesz wrogie.
na nieśmiertelne trwanie.
Niechaj na dzwonach bije młot
Twe Wielkie Zmartwychwstanie!
XVII.
żywioł wszelki budzisz Panie.
Budzisz ze snu, żywot dajesz,
w wszelkim bycie zmartwychwstajesz.
bądź pochwalon w gromie burz.
Duch się twój niechaj cieleśni,
ponad groby żywot twórz.
Zmartwychwstały Boży Lew.
Bądź pochwalon w bycie wszelkim,
chwalbę twoją głosi śpiew.
huczą gromy, wicher rwie.
Chwalbę Twoję dziś śpiewają.
Zmartwychwstały Boży Lwie!
XVIII.
orzeźwionym dajesz woń.
K’Tobie nędzarz i bogaty
w modłach wznosi dłoń.
równasz możne w jeden huf.
Uskrzydlone Twoje swaty
zsyłasz w sile słów.
ponad dzwony, ponad gród;
ranną rosą krzepią kwiaty,
rosę piją z wód.
Ciebie chwalą w pieśni słów.
K’Tobie w jednym hufie spieszą:
błogosławisz huf.
XIX.
bym mą nieprawość gadał.
Byś mię wyznawcę wyspowiadał
z moj duszy tajemnice.
nie będę ścigał winnych.
W Tobiem ufności me poskładał;
modlitew chcę dziś innych.
na dobie tej jutrznianej,
bym opowiedział Słońcu siebie,
jakom jest powołany.
przy harfie mej na straży,
Twoję widzący złotą postać
na szczytach u ołtarzy,
i wolą Twoją silny;
że wszystkim trudom ręce zdolą,
gdy głos Twój nieomylny.
mój naród Cię obwoła;
wstań z nocy, jakoś wskrzesnął cudem,
rozewrzej strop kościoła.
na ludu mego głowy.
We trzech dniach wielkiem tem wołaniem
w Twem Słowie wstanie nowy.
niepomny lat niewoli,
w byt nieśmiertelny, wiekuisty
Twych Słów i Twojej woli.
w rum zwal ołtarze trony.
Przybywaj Zbawco, wywołany,
w różanej blaskach łuny.
Już Zorze krasne palą.
Centaurów Twoich to kopyta
kamienie kolumn walą.
Z posad się sypie ściana.
W rydwanie złotym Ty nad truną,
chorągiew nieskalana.
złotem się szata wlecze.
Spełniłeś nocy tajemnice,
iskrami wzrok Twój siecze.
O Zbawco krusz kajdany.
To rzec, Słoneczny: jestem z wami,
Świątyni Pan zjednany.
przede mną innych nie masz
i nie masz nic nad moce moje,
w te skały się zaryłem.
świątynię zamknę nową
i będę Bóg sam mieszkał z wami,
gdy rzekłem moje Słowo.
SCENA 6
HARFIARZ
GŁOS SALWATORA
HARFIARZ
SALWATOR
HARFIARZ
SALWATOR
HARFIARZ
SALWATOR
HARFIARZ
APOLLO
w płomiennych strug powodzi,
grają orkiestrą w ogniach łun,
bo dzień, bo dzień już wschodzi.
co nosi cierń u skroni.
Na ołtarz wszedł, na złoty tron;
poza nim dzień, dzień wschodzi.
w płomiennych zornych falach;
nad domem oto obręcz tęcz.
Hej Jego pierś w koralach.
huragan dmie piorunem.
W pożarach stoi Boży Dom,
nad Swoim, nad Zwiastunem.
w orkiestrze spolnych dzieci
i het pod stropy białe gna
i het pod stropy leci.
pieśń ponad inne pieśni.
Posłyszą ją, za murów cieśń,
hej, aż Bogowie leśni.
Apollo Bóg świetlany.
Już za nim idą z halnych kniej
i dziewy i dziewany.
nieś wichrze w pola granie.
Apollu wnijdź, Apollu wstań
na Pańskie Zmartwychwstanie.
i bije jako młotem
a trąby huczą po przestworzu,
hej Zygmuntowskim lotem!
jak ongi na tych polach;
jakby już Polska wszystka wstała,
kej w dawnych swoich dolach.
po wiekach, hej po latach
i klęsk i krzywdy zapomniała
przy dzwonach swoich swatach.
nad Polską ziemią krwawą,
nad Akropolis, kędy drzemią
królowie i ich prawo.
w obliczu Boga wstałem.
Bóg: Żywe Słowo zszedł nad groby;
uczciłem go chorałem.
gdzie nieśmiertelna Sława.
Na zdruzgotany głaz kastelu
Bóg wpisał swoje prawa.
Źródło i licencja
Domena publiczna · Stanisław Wyspiański
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Akropolis · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wyspianski-akropolis/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.