Piękna i bestia

Był sobie raz potężny książę, którego zamek stał wysoko nad morzem.

Stracił żonę, ale zostało mu dwoje dzieci, chłopiec i dziewczynka.

Urodziły się tego samego dnia, więc były bliźniakami. Chłopiec miał na imię Astolf, a dziewczynka Jolanta.

Jak to często bywa z bliźniakami, jedno było silne i krzepkie, a drugie wątłe i słabe. W tym przypadku to Astolf wyrósł jak młody dębczak, Jolanta zaś przypominała raczej łodygę lilii. Choć przecież tak lepiej, niż gdyby miało być odwrotnie.

Już od najmłodszych lat rodzeństwo bardzo się kochało. Stary książę miał wiele innych zmartwień, więc nie poświęcał dzieciom zbyt wiele czasu, ale Astolf był i ojcem, i matką dla swojej siostrzyczki. Gdy spała na trawie pod jakimś krzakiem, on siedział obok i pilnował jej jak wierny pies. Jeśli chciała pleść wianki, brat przynosił jej kwiaty, a kiedy już podrośli i wypływali w morze, ścielił dla siostrzyczki rozkoszne łoże z wielkich miękkich poduszek, sam zaś siadał za sterem, prowadząc łódź przez fale. Gdy dzień się nachylał, oni, trzymając się za ręce, wchodzili długimi schodami na wieżę. Stawali na dachu i stamtąd patrzyli, jak słońce zniża się, a na nieboskłonie pojawiają się gwiazdy.

Życie zdawało im się piękne i ciekawe, nigdy też nie szukali niczego ani nikogo poza własnym domem — tak bardzo cieszyli się z tego, że mają siebie.

Jednak wszystko się zmienia i wszystko się kończy, niczym fale, które unoszą się i opadają w morze; i tak to nastał dzień, w którym Astolf ukończył osiemnaście lat. Wówczas ojciec uznał, że chłopak powinien udać się na dwór królewski i zostać rycerzem w służbie monarchy.

— Pora, byś stał się mężczyzną — powiedział książę. — Nie znasz prawie nikogo poza swoją siostrą Jolantą i wiele się musisz nauczyć.

Oboje dobrze wiedzieli, że nie będą mogli być razem przez całe życie, a jednak wielce zasmuciło ich to, że przyszło się im rozstać.

— Boję się, że o mnie zapomnisz — powiedziała Jolanta, oplatając rękami szyję brata. — Tam, na królewskim dworze, jest pewnie wiele pięknym dam i szlachcianek, które zaprzątną ci myśli, a wtedy przestaniesz pamiętać o swojej siostrzyczce.

— Głupstwa wygadujesz — odpowiedział Astolf i uśmiechnął się. — Zapewne są na świecie piękne i wysoko urodzone damy, jednak żadna z nich nie może zastąpić siostry. Urodziliśmy się tego samego dnia, z tej samej matki, i dorastaliśmy nad tym samym morzem. W naszych żyłach płynie ta sama krew, a umysły nurtują te same myśli. Zawsze pozostaniesz dla mnie najukochańszą osobą na tej ziemi... Ale — dodał — myślę raczej, że to ty o mnie zapomnisz dla kogoś innego. Pewnie już niedługo przybędą tu zalotnicy ze wszystkich stron, by prosić o twoją rękę, a gdy już zyskasz własny dom, to raczej nie będziesz mieć czasu, by o mnie myśleć. Proszę cię tyko o jedno. Przyglądaj się uważnie każdemu, kto będzie cię chciał wziąć za żonę. Przypatrz się, czy ma dobre oczy. A jeśli nie... Jeśli nie, to go odpraw!

— Chcesz mi powiedzieć coś jeszcze? — zapytała Jolanta z ramionami wciąż zarzuconymi na szyję brata.

— A gdybyś była w potrzebie, kochana siostrzyczko — powiedział — wyślij do mnie posłańca! Natychmiast! Czym prędzej! A ja, czego bym wtedy nie robił, porzucę to i przybędę ci na pomoc. Gdybyś jednak nie miała kogo posłać, to mnie zawołaj. Krzyknij moje imię tak głośno, jak tylko potrafisz, a ja przyrzekam, że usłyszę i popędzę ci na ratunek.

Zdjął jej ręce ze swojej szyi i dosiadł konia, a Jolanta, widząc, jak znika ze swoją świtą, padła niczym złamana lilia między kwiaty w ogrodzie.

Niedługo po odjeździe Astolfa do zamku przybył pierwszy zalotnik. Wieść o niezwykłej urodzie Jolanty rozeszła się szeroko, a poza tym, wiadomo, była córką najbardziej wpływowego człowieka w całym królestwie. Ona jednak nie myślała ani o narzeczeństwie, ani o zamążpójściu, i nie chciała nawet słyszeć o tym, że miałaby opuścić zamek ojca. Uzgodniła ze starym księciem, że jeśli nie będzie chciała przyjąć oświadczyn, to wychodząc z jadalni, zostawi na stole rękawiczki. Wówczas nie będzie zmuszona wymawiać tego twardego słowa „nie” ani oglądać niczyjej smutnej twarzy.

Raz za razem na zamkowym dziedzińcu pojawiał się jakiś zacny konkurent i raz za razem znajdował położone przez księżniczkę na stole wyszywane złotem rękawiczki, a wtedy pozostawało mu już tylko osiodłać konia i odjechać.

Aż tu pewnego dnia na moście nad fosą ukazała się bardzo osobliwa świta. Rośli i silni wojowie dosiadający dzikich, czarnych koni. Jeźdźcy mieli przy hełmach pióra drapieżnych ptaków, a niektórzy dźwigali na szyszaku całe poroże jelenia. Na ich czele jechał potężny rycerz, odziany w pancerz połyskujący złotem i szlachetnymi kamieniami. Gdy go przyprowadzono przed oblicze księcia, pokłonił się nisko i powiedział, że przysyła go władca lasów, który pragnie poślubić Jolantę. I że przynosi dary. Wyrzekłszy te słowa, przekazał włócznię z kości słoniowej i srebra. Na ten widok Jolanta głośno krzyknęła. Nie zabiłaby nawet najmniejszego ptaszka, więc na co jej była włócznia?! A wtedy nieznany jeździec otworzył niewielką szkatułkę, z której wyjął łańcuch ze złota i rubinów. Zarzucił go Jolancie na szyję, tak że opadł na jej białą jedwabną suknię; ona jednak prędko go ściągnęła i zsunął się na podłogę.

— Można by pomyśleć, że mnie kto obryzgał krwią — wykrzyknęła. — Te czerwone plamy na moim białym stroju! Noszę jedynie perły!

Obcy rycerz uśmiechnął się, choć w jego oczach pojawiły się złowrogie błyski.

— Oby ta niewielka książeczka bardziej przypadła księżniczce do gustu — powiedział i wręczył Jolancie mały modlitewnik.

Tomik był oprawiony w białą skórę, bogato zdobiony szlachetnymi kamieniami i pełen portretów świętych, namalowanych z wielką nabożnością i świecących niczym kwiaty na łące.

— Ach! — westchnęła Jolanta i wyciągnęła rękę po książkę, po czym natychmiast zaczęła ją wertować. — Książę lasów musi być bardzo pobożnym i dobrym człowiekiem, skoro kazał tak pięknie ozdobić tę świętą książkę — powiedziała, nie podnosząc wzroku.

— Czy więc może tu przybyć sam i się przedstawić? — zapytał poseł.

— Może! — odpowiedziała księżniczka, wyciągając do niego rękę.

Nie przestawała czytać.

Ledwo kilka dni później na dziedziniec zamku wjechał książę lasów. Nigdy nie widziano tam dostojniejszego rycerza. Był wyższy od reszty jeźdźców w swojej świcie, szczupły w talii i szeroki w ramionach. Na krótkich, kruczoczarnych włosach nosił złoty hełm z kilkoma dorodnymi orlimi piórami, a na ogorzałych rękach grube złote bransolety. Jego oczy też były czarne i skrzyły się z osobliwym, dzikim blaskiem, a gdy się śmiał, pokazywał dwa rzędy śnieżnobiałych zębów z ostrymi, spiczastymi kłami. Stary książę przyjął go nad wyraz uroczyście. Wiedziano o nim tyle, że włada rozległymi lasami, porastającymi górskie zbocza, ale niewiele więcej. To jedno było pewne, że sam tytuł „książę lasów” budził w ludziach swego rodzaju zalękniony szacunek, a ci, którzy choć raz go zobaczyli, nigdy tego nie zapominali.

Gdy ojciec poprowadził do niego Jolantę, dygnęła do samej podłogi. Lecz kiedy podniosła wzrok i spojrzała mu w twarz, zadrżała.

— On nie ma dobrych oczu! — szepnęła do ojca.

A gdy wieczorem stary książę zapytał, czy chce oddać władcy lasów swą rękę, odpowiedziała to samo: „On nie ma dobrych oczu”. Ale ojciec odrzekł, że nie należy skupiać się na takich drobiazgach. I że to będzie wielki zaszczyt i szczęście mieć tak potężnego i budzącego strach zięcia. Wtedy Jolanta mogła już tylko westchnąć. Ślub został postanowiony.

W dniu wesela na zamku początkowo panowała uroczysta atmosfera. Z czasem jednak pojawiło się spore zamieszanie, a na koniec wręcz dzikie harce. Opróżniono wiele beczek reńskiego wina i oczy wojów zaszły czerwienią. Wszędzie płonęły pochodnie i ogniska, a obcym, którzy, płynąc statkami, mijali zamek po zachodzie słońca, mogło się zdawać, że budynek się pali, taka łuna biła od niego w ciemnościach. Gdy nad czarnymi drzewami pojawił się księżyc, książę lasu kazał przyprowadzić konia. Jeszcze tej samej nocy chciał zabrać małżonkę do swojego domu w górach. Towarzyszyło mu trzydziestu wojów na wielkich, czarnych rumakach.

Książę chwycił Jolantę za rękę i posadził, lekką jak piórko, na koniu przed sobą, po czym ruszyli mostem nad fosą i dalej w górę ku lasom.

Jolanta płakała, gdyż czuła się jak umarła, opuszczając ukochany rodzinny dom, ale mąż powiedział szorstko:

— Przestań płakać! Teraz jesteś moją żoną, a chcę mieć małżonkę, która uśmiecha się łagodnie i jest wesoła.

Chwilę potem przycisnął ją do piersi tak mocno, że aż krzyknęła.

— Nie ściskaj mnie tak! Jeszcze mnie złamiesz wpół — skarżyła się.

Wtedy on poluzował swój żelazny uścisk. Ale nie na długo. Wkrótce znów tak ją mocno objął w pasie, że aż pisnęła.

— Uważaj! — krzyknęła. — Bo mi się serce ześlizgnie do pończoch.

— Nie wolno ci kwilić jak pisklak — powiedział ponuro książę lasów. — Masz być posłuszna i cicha. Właśnie wjeżdżamy na teren moich dóbr.

Koń zwolnił, bo droga zaczęła piąć się w górę i w głąb rozległych lasów. Jolanta siedziała skulona i przerażonym wzrokiem spoglądała na strzeliste świerki, które zwieszały swoje długie gałęzie ku ziemi, i na sosny, które pięły się aż pod bezchmurne niebo i rozpościerały swoje korony w księżycowym świetle. W dole między pniami panowała martwa cisza i dziewczyna słyszała jedynie tętent kopyt trzydziestu koni, które jechały za nimi. Czasami w gęstych zaroślach zahuczała sowa albo coś zaszeleściło w krzakach, jakby poruszyła się w nich jakaś zwierzyna, po czym znów zapadała cisza. Las stawał się coraz czarniejszy i wyższy, noc zrobiła się lodowato zimna. Książę wciągnął żonę pod swój płaszcz. Siedziała tam teraz, dygocząc, a łzy powoli spływały jej po policzkach. Droga pięła się coraz wyżej i wyżej i coraz wolniej szły konie. Wtem rozległ się głos księcia lasów:

— Widzisz tamto światło? Wkrótce będziemy w domu!

Po chwili wszyscy jeźdźcy zatrzymali się, a Jolanta zobaczyła przed sobą coś jakby skalną ścianę. Ale pośrodku było wejście, przez które ujrzała wielką salę, a w niej potężny ogień. Książę lasów zeskoczył z siodła, po czym zdjął żonę z konia. W tej samej chwili uniósł rękę, dając znak rycerzom, by się oddalili. Momentalnie — jakby ich zdmuchnął wiatr — zniknęli bez śladu.

Książę wprowadził Jolantę do skalnej komnaty. Ale nikt nie wyszedł jej przywitać.

— Siądź tu sobie i odpocznij! — powiedział, jak to on, szorstko. — Ja tymczasem przebiorę się w mój codzienny strój. I niedługo do ciebie wrócę.

Powiedziawszy to, zostawił ją samą.

Jolanta rozejrzała się dookoła. Sala była pusta i straszna. Znajdował się tam tylko jeden mebel — przytwierdzona do ściany ława, tuż przy kominku, w którym skwierczały wielkie dębowe szczapy i buchały potężne płomienie.

Sufit był wysoki jak w kościele, a całe ściany pokryte świerkowymi szyszkami. Przez otwór w powale Jolanta zobaczyła niebo, a na nim gwiazdy rozświetlające spokojną noc. Było jednak coś, co zrobiło na niej szczególnie przykre i przygnebiające wrażenie. Na wszystkich ścianach sali wisiały poprzybijane gwoźdźmi głowy zwierząt. Zewsząd patrzyły na nią jelenie, sarny i zające. Zrozumiała, że to muszą być zwierzęta zabite przez jej męża i jego towarzyszy. Wydawało się jej, że patrzą na nią ze śmiertelnym lękiem w oczach, choć ich rozwarte pyski nie wydawały z siebie żadnych odgłosów. Nie miała pojęcia, że może istnieć miejsce tak samotne i odstręczające jak ta sala. Rozglądała się niespokojnie dokoła, mając nadzieję, że mąż jednak niedługo wróci i nie będzie się już czuła tak opuszczona. Ale co to za odgłosy? Wstrzymała oddech, żeby lepiej słyszeć.

Do jej uszu dotarły jakieś dziwne sapanie, jednocześnie zatrzęsła się podłoga, jakby ktoś zbliżał się ciężkim, człapiącym krokiem. Przerażona Jolanta spojrzała w stronę wejścia, ale nie pojawił się w nim książę, tylko przerażający, wielki niedźwiedź. Stał na tylnych łapach, a z pyska zwisał mu długi, ognistoczerwony jęzor. Ruszył w jej stronę z rozwartymi ramionami — i wtedy zrozumiała. Rozpoznała go po tych dzikich zwierzęcych oczach. Zobaczyła księcia lasów takim, jakim był naprawdę, gdy przebywał we własnym królestwie... Nie ruszyła się z miejsca, skamieniała ze strachu, a niedźwiedź był coraz bliżej.

— Słodka jesteś — zamruczał. — Słodsza od miodu. Chodź, niech cię przytulę, a potem zjem!

Wyciągnął łapy, by ją objąć, a Jolanta pomyślała, że nadeszła jej ostatnia godzina.

Ale, jak to często bywa, ten kto broni własnego życia, znajduje jakąś radę. Nie inaczej było z księżniczką.

Od razu przypomniała sobie, że niedźwiedzie nigdy nie tkną niczego, co jest martwe, jeśli same tego nie zabiły. W tej samej chwili padła na ziemię i leżała tam teraz zupełnie bez ruchu. Poczuła, jak zwierz trąca ją z boku wilgotnym pyskiem, słyszała, jak przy niej posapuje i pomrukuje, ale wciąż leżała jak nieżywa. Wtedy niedźwiedź głośno ryknął i popędził w las, zostawiając za sobą otwarte drzwi, tak, że zimny nocny wiatr owiewał twarz Jolanty. Ona jednak nie miała odwagi się podnieść, bała się poruszyć choćby palcem. I całe szczęście, bo wkrótce niedźwiedź znów wpadł do środka, miotał się jak oszalały po sali i turlał ciałem Jolanty w tę i z powrotem po ziemi. Po czym znów wybiegł w las, a po chwili wrócił, by dalej się nad nią pastwić. I tak przez całą noc. Dopiero gdy wzeszło słońce i pierwsze czerwone promienie wpadły do groty, zniknął, a ona odważyła się podnieść i podczołgać do ławy przy kominku, w którym ogień już wygasł i został jedynie kopczyk popiołu. Była tak obolała i zmęczona, że od razu zasnęła. Gdy się obudziła, książę stał pochylony nad nią. Teraz, za dnia, odzyskał swój ludzki wygląd i zdawał się być dostojnym rycerzem.

— Dobrze spałaś, moja lilijko? — zapytał serdecznie.

— Tak, chyba tak — odpowiedziała księżniczka, przecierając oczy.

Książę ruszył na polowanie ze swoimi ludźmi, ale wieczorem mieli się zebrać razem w wielkiej sali na posiłek. Powiedział, że przyśle swoich parobków, żeby się wszystkim zajęli. Tak oto Jolanta spędziła cały dzień sama, rozmyślając wyłącznie o tym, jak uciec. Ale dokąd? Nie potrafiłaby odnaleźć drogi czy ścieżki w tej dziczy, gdzie drzewa rosły gęsto jedno przy drugim, a wszystkie do siebie podobne. A gdyby przy tym natknęła się na męża i jego ludzi, zaprzepaściłaby wszystkie szanse na ucieczkę. Położyła się na mchu pod wysokimi sosnami i słuchając ich monotonnego, smętnego szumu, zasnęła i spała aż do wieczora.

Zanim zaszło słońce, cała drużyna wróciła z polowania. Zabito wiele jeleni i saren, a ich biedne, martwe ciała zrzucono na wielki stos przed drzwiami jaskini. W środku przyboczni i parobkowie już przygotowali wieczorną ucztę. Ustawili tam wielki stół, na którym połyskiwały dzbany z winem i puchary. W kominku ogień wzbijał płomienie i iskry, a gdy wszyscy zajęli miejsca, nadbiegli podkuchenni z misami pełnymi pieczonych głów dzików, jelenich grzbietów i leśnych ptaków, inni zaś napełniali puchary, gdy tylko je opróżniono. Wszystko toczyło się bardzo szybko. Otwierano jedną beczkę wina po drugiej, krzycząc przy tym i śmiejąc się tak gromko, że Jolanta drżała jak osika. Patrząc na tych dzikich wojów, nie mogła się oprzeć wrażeniu, że wszyscy oni podobni byli do leśnych zwierząt. Jedni do lisów, inni do rysi, byli i tacy, którzy z twarzy przypominali zgłodniałe wilki. Na koniec księżniczka ukradkiem spojrzała na swojego męża. Tak, przypominał niedźwiedzia. Był niedźwiedziem! Teraz już to wiedziała. Późną nocą cała ta dzika horda, zataczając się, opuściła grotę, a Jolanta znów została sama z władcą lasów. Tak jak ubiegłej nocy książę poprosił, by spoczęła na ławie przy kominku, gdy on pójdzie się przebrać w swój codzienny strój. Tym razem księżniczka nie czekała do jego powrotu. Od razu padła jak zabita. Położyła się pośrodku wielkiej sali, sztywna niczym rzeźba zdobiąca sarkofag, ze złożonymi rękami. Chwilę potem poczuła, jak trzęsie się ziemia, drzwi otworzyły się z impetem i do środka wpdł niedźwiedź. Zorientowała się, że stanął zdziwiony, widząc ją leżącą trupem na podłodze; ale już wkrótce rozpoczął swą dziką gonitwę, tej nocy jeszcze gwałtowniejszą niż poprzedniej. Rycząc głośno, rzucał się na wszystkie strony, szarpał ją swoimi wielkimi łapami i obracał jak tobołek wilgotnym pyskiem. Następnie pognał w las, skąd wrócił jeszcze bardziej rozwścieczony.

Jolanta sama się dziwiła, że nie skonała ze strachu i bólu, ale wytrzymała i nawet nie drgnęła. Przecież chodziło o jej życie! Gdy pierwsze promienie słońca wpadły do komnaty, niedźwiedź zniknął, księżniczka zaś, jak poprzedniej nocy, legła na ławie przy kominku i od razu zasnęła. Gdy mąż obudził ją, wydawał się w ogóle nie pamiętać nocnych zdarzeń. Ciekawe, że każdej kolejnej nocy niedźwiedź wierzył w to, że jest martwa. Jakby zupełnie zapominał, że jeszcze przed chwilą widział ją przy życiu.

Ale zapewne możecie sobie wyobrazić, jak potworne było życie nieszczęsnej Jolanty!

Naturalnie przesypiała prawie cały dzień, podczas gdy książę lasów i jego wojowie polowali; jednak każdego wieczora z przerażeniem patrzyła na znikające słońce, gdyż każda noc była dla niej walką o życie.

Często rozglądała się po wielkim, mrocznym borze i zastanawiała się, czy udałoby się jej znaleźć ścieżkę, którą mogłaby uciec, ale bała się nawet próbować. Las był taki dziki i nieprzystępny... A gdyby spotkała w nim myśliwską drużynę, byłoby po niej. Minęło lato i nadeszła zima. Co prawda na drzewach nie więdły liście, bo las składał się wyłącznie z sosen i świerków, ale Jolanta czuła to w powietrzu, które zrobiło się przenikliwie zimne, i w porywach wiatru, który szarpał wierzchołkami drzew. Pewnego dnia siedziała przed drzwiami w bladym słońcu. Na dłoni trzymała sokoła, którego podarował jej książę. Ptak był na uwięzi, więc mógł wzlecieć tylko tak wysoko, jak mu pozwalała tasiemka u nogi. Jego żółte oczy patrzyły smutno. Siedział na dłoni Jolanty niczym jakiś nędzny więzień. Nagle księżniczka podniosła się i szepnęła:

— Oddaję ci wolność! Możesz odlecieć i już tu nie wracać, jeśli najpierw polecisz do mojego brata, do obozu wojsk królewskich. Poznasz jego namiot po chorągwi, która nad nim powiewa, białej z trzema złotymi gwiazdami. Wówczas powiesz mu, żeby pośpieszył mi na pomoc, bo już dłużej tego nie zniosę. Zrozumiałeś?

Sokół skłonił głowę i zatrzepotał skrzydłami, a wtedy Jolanta odwiązała tasiemkę i pozwoliła mu wzlecieć wysoko pod jesienne niebo. Już po chwili straciła go z oczu.

W obozie króla Astolf stał u wejścia do namiotu i spoglądał w dal. Właśnie myślał o swojej siostrzyczce i zastanawiał się, co się u niej dzieje, gdy zobaczył nadlatującego sokoła, który ciął powietrze tak szybko, jakby przynosił złe wieści. Zapikował i wylądował na ramieniu Astolfa. Przybliżył dziób do jego ucha i wyglądało na to, że chce mu coś powiedzieć — ale pozostał niemową, jak to ptak.

— Czego ode mnie chcesz? Masz dla mnie jakieś wieści? — zapytał Astolf, przyglądając się sokołowi, ale gdy ten jedynie lekko zamachał skrzydłami i otworzył dziób bez słowa, książę stracił cierpliwość. — Skoro nie potrafisz mówić i nie masz mi nic do powiedzenia, to leć sobie! — rzekł i potrząsnął ręką, tak że sokół musiał odlecieć, nie wykonawszy zadania.

Jolanta czekała przez wiele długich dni, ale ponieważ nie nadchodziły żadne wieści od brata, pomyślała, że ptak poleciał swoją drogą i nie dotrzymał obietnicy.

Z każdym zaś dniem była coraz chudsza i bledsza. Czuła, że jeśli nie nadejdzie pomoc, to wkrótce umrze.

Aż tu któregoś dnia, gdy szła lasem przez podwiędłą trawę, między jej nogami przepełznął wąż. Chwyciła kij, by go zabić, ale w tej samej chwili przyszła jej do głowy pewna myśl.

— Dam ci żyć, biedna gadzino — powiedziała do węża — jeśli mi obiecasz, że pognasz przez góry i pagórki aż do obozu wojsk królewskich. Tam powiesz mojemu bratu, że pora już, by pospieszył mi na pomoc. Poznasz go po herbie na tarczy. Ma w nim trzy róże i trzy miecze, a przy hełmie nosi trzy białe pióra.

Gad wił się u stóp Jolanty, jakby chciał jej powiedzieć „Dziękuję”, a po chwili wpełzł między zarośla i zniknął.

Astolf siedział przed wejściem do namiotu, gdy spostrzegł zbliżającego się węża, jednak od razu pojął, że ten nie chce mu zrobić krzywdy. Wąż podpełznął do stóp księcia i zadarł głowę, jakby mu chciał powierzyć jakąś tajemnicę.

— Czego ode mnie chcesz, dziwne stworzenie? — zapytał Astolf, a wąż wspiął się i pokazał swój rozwidlony język; ale ponieważ nie umiał mówić, młodzieniec go kopnął. — Nie mam czasu na zagadki! — powiedział ze złością, a gad pierzchnął.

Astolf zaczął mieć dziwne przeczucia. Po co przychodziły te zwierzęta, jakby je ktoś przysyłał, i co mu chciały powiedzieć?

Tymczasem Jolanta siedziała wysoko w samotnym lesie i czekała. Mijały dni i tygodnie, ale nic nie przerywało jej ciężkiego i pełnego lęków życia. Z każdą kolejną nocą niedźwiedź zdawał się coraz bardziej dziki i silniejszy, ona zaś coraz bardziej bezbronna. Pewne było, że nadejdzie chwila, gdy nie będzie już potrafiła leżeć jak martwa na ziemi, a wtedy ta dzika bestia chapnie ją i zje. Nieomal czuła, jak ją miażdży swoimi masywnymi szczękami.

Zdarzyło się jednak pewnego dnia, pod koniec jesieni, gdy siedziała przed swoim domostwem pod wysokimi sosnami, że obok przemknął jej mąż, a za nim reszta myśliwych. Przed nimi, długimi skokami, by uniknąć strzał, rączo pędziła młoda sarna i gdy ujrzała Jolantę, pospieszyła do niej i schowała pod jej długą peleryną. Mężczyźni nie spostrzegli, dokąd uciekła, i pocwałowali dalej w las. Gdy zniknęli, księżniczka rozchyliła poły. Sarna popatrzyła na nią zlęknionymi oczami, a jej serce biło gwałtownie. Dziewczyna pogłaskała ją po długiej szyi, po czym powiedziała powoli:

— Wyratowałam cię od śmierci, więc teraz ty musisz mi pomóc, zwinne i szybkonogie zwierzę. Biegnij co sił, biegnij do obozu wojsk królewskich i nie zatrzymuj się, póki nie dotrzesz do namiotu mojego brata. Od razu go poznasz po oczach. Nikt na świecie nie ma tak dobrych oczu jak on. I powiedz mu, żeby tu przybył, szybko, jak najszybciej, i uratował mnie od śmierci. Zrozumiałaś?

Sarna, łasząc się, położyła głowę na ręce księżniczki i spojrzała na nią swoimi mądrymi, smutnymi oczami. Potem zaczęła biec i w podskokach zniknęła w lesie.

O zachodzie słońca Astolf stał przed wejściem do namiotu, gdy wtem zobaczył nadbiegającą sarnę, przeskakującą lekko jak myśl nad krzakami i zaroślami, aż wylądowała u jego stóp. Spojrzała nań swoimi wielkimi i zaciekawionymi oczami, przytuliła głowę do jego ręki i wydawało się, że chce zwierzyć mu się z czegoś, co jej ciąży na sercu.

— Czego ode mnie chcesz? — zapytał, gdy wciąż zarzucała głową i przestępowała z nogi na nogę. — Co takiego masz mi do powiedzenia?

Ale przecież sarna nie umiała mówić, więc po chwili Astolf rzekł smutno:

— Nie rozumiem cię. Nie mówimy tym samym językiem. Jeśli ktoś cię tutaj przysłał, to powiedz mi, kto to taki?

Zwierzę tylko spojrzało na Astolfa swoimi rozżalonymi oczami i popędziło przez równinę.

Jolanta znów wyglądała posłańca w ciemnym lesie. Dni były teraz tak krótkie, że wcześnie przychodziło jej wracać do środka, a gdy siedziała tam sama w wielkiej sali, czekając na powrót dzikich myśliwych, i zlękniona rozglądała się dokoła, widziała głowy wszystkich tych martwych zwierząt, którymi przystrojono ściany. I wydało się jej, że obserwują ją z ponurymi minami, jakby chciały powiedzieć: „Poczekaj tylko! Niedługo przyjdzie twoja kolej. Zabije cię!”.

I tak pewnego pogodnego jesiennego poranka Jolanta stała w lesie. Myśliwi już sobie pojechali, ale minionej nocy niedźwiedź był straszny. Ryczał jak oszalały i ciskał nią po podłodze tak, że na rękach miała krwawe siniaki.

Czuła, że dłużej już nie wytrzyma. Trzęsła się na całym ciele i z trudem stawiała kroki.

Uniosła ręce wysoko ku niebu i zawołała ze wszystkich sił:

— Astolfie! Astolfie! Astolfie! Przyjdź mi na pomoc! Ginę!

Po czym padła omdlała na zwiędłą trawę.

Tymczasem w namiocie króla w obozowisku odbywała się uczta. Rycerze siedzieli na długich ławach, a rogi, z których pito, sprawnie przechodziły z rąk do rąk. Wśród wojów był też Astolf. Śmiał się i śpiewał raźnie i wesoło. Nagle pobladł i zwrócił się do swojego sąsiada:

— Dlaczego klepnąłeś mnie w ramię? — zapytał ostro.

— Śnisz! — usłyszał w odpowiedzi. — Nikt cię nie tknął.

Po chwili Astolf gwałtownie odwrócił głowę. Wydawało mu się, że ktoś chwyta go za gardło obiema rękami. Zamilkł i z impetem odstawił puchar na stół. Wtem poderwał się.

— Tak! Tak! Już pędzę! — wykrzyknął.

Najwyraźniej usłyszał głos Jolanty, która przyzywała go w swojej rozpaczy.

— Oszalał! — stwierdzili jego towarzysze, widząc, jak młodzieniec wybiega z namiotu.

Po chwili był już w stajni i siodłał konia. Dosiadł go i pognał przed siebie. Szybciej niż leci sokół i wije się wąż, szybciej niż sarna biegnie przez las, mknął na rumaku po górach i pagórkach, aż dotarł do zamku swojego ojca nad brzegiem morza. Most nad fosą zadudnił, gdy Astolf wjeżdżał po nim na zamkowy dziedziniec. Tam wstrzymał konia i zapytał donośnym głosem:

— Gdzie jest Jolanta?

Właśnie zachodziło słońce. Niczym krwawa tarcza osuwało się w fale na horyzoncie. Może było czarne jak węgiel, a zimne bałwany burzyły się pod płonącym niebem.

Astolf nie zsiadł z konia. Gdy tylko dowiedział się, że Jolanta nie mieszka już na zamku, lecz daleko w dzikich górskich ostępach, w pałacu księcia lasów, zawrócił konia i pocwałował w noc ku wzgórzom.

Wkrótce otoczyła go ciemność, że oko wykol. Było zimna, a znad morza nadciągnął sztorm. Z mozołem przedzierał się przez skały w poszukiwaniu drogi. Las dokoła gęstniał z każdą chwilą. Wtem usłyszał przeraźliwe wycie i z zarośli wybiegły dwa wychudzone wilki. Ich oczy świeciły w ciemności, a z pysków zwisały im języki. Rozwścieczone dopadły konia, by go rozszarpać. Ale Astolf dobył miecza i po krótkiej, acz zażartej, walce, zabił je oba. Spiął ostrogami konia i popędził dalej, a wtedy cały las jakby ożył. Ze wszystkich stron nadciągały dzikie zwierzęta: lisy o wściekłych oczach i ostrych kłach, rysie z rozdziawionymi paszczami i pędzlami, które lśniły na ich uszach jak płomienie ognia, wygłodzone wilki i małe, grube i żarłoczne niedźwiedzie — wszystkie one rzuciły się, by zabić księcia i jego wiernego rumaka.

Astolf dzielnie walczył z nimi wszystkimi; wymachiwał oszczepem i siekł mieczem, rzucając się z jednego boku konia na drugi.

Ostatecznie zabił tyle zwierząt, że pozostałe, z głośnym wyciem, zaczęły uciekać, a nieustraszony rycerz znów ruszył samotnie przed siebie.

W lesie było ciemno jak nocą i tylko wysokie korony sosen szumiały niczym wielkie wzburzone morze. Wreszcie Astolf dojrzał jakieś światło, migoczące jak gwiazda wysoko między drzewami. Im był bliżej, tym silniej świeciło. Wreszcie zrozumiał, że to musi być ogień, palący się w jakimś domostwie, a niedługo potem znalazł się przed grotą księcia lasów.

Wstrzymał konia i nasłuchiwał. Ale nic nie usłyszał. Wszystko wydawało się opuszczone i martwe. Aż tu nagle... Z wnętrza domu wypadł ogromny niedźwiedź! Astolf nigdy wcześniej nie widział tak przeraźliwie wielkiego zwierzęcia. Ciężkim, kołyszącym się krokiem niedźwiedź zszedł po schodach i popędził w las. Jęzor zwisał mu z czerwonej paszczy, oczy wydawały się buchać ogniem, a przy tym ryczał tak dziko i przeraźliwie, jakby go przeszyły śmiertelne strzały.

Naraz dostrzegł księcia. Stanął na tylnych nogach i ruszył na niego z szeroko otwartymi łapami, gotów zmiażdżyć go w swoim uścisku. Astolf poprawił się w siodle i rozpoczęła się walka na śmierć i życie. Niedźwiedź miał jakąś niespożytą moc i sięgał ponad grzbiet konia.

Młodzieniec był już porządnie wycieńczony walką z dzikimi zwierzętami w lesie, ale wiedział, że to nie przelewki.

Niedźwiedź skutecznie unikał ciosów miecza i dźgnięć oszczepu Astolfa. Kąsał konia w bok tak, że tryskała krew, a zwierzę omal nie padło z bólu. W końcu jednak książę ze wszystkich sił smagnął go oszczepem i przebił nią na wylot tułów niedźwiedzia. Ten wydał z siebie ostatni potworny ryk, po czym osunął się martwy na ziemię.

Wtedy Astolf zeskoczył z konia i po ciele niedźwiedzia wszedł do leśnego pałacu. Otworzył drzwi wielkiej sali. W kominku wciąż buchał ogień. Liczne oczy martwych zwierząt spoglądały na niego ze ścian. Nagle spostrzegł, że ktoś leży na ziemi.

Drobna i delikatna postać leżała na plecach ze złożonymi rękami niczym rzeźba na sarkofagu. Astolf szybko tam podszedł i uklęknął przy jej boku.

Przecież to Jolanta! Jego ukochana siostrzyczka!

Leżała nieruchomo, jakby była martwa, z twarzą tak pobladłą, że Astolf naprawdę pomyślał, że już nie żyje. A wtedy zobaczył, że jej powieki delikatnie drżą, więc chwycił jej dłoń i przycisnął do swoich warg.

Od razu poczuł, że ta dłoń jest miękka i ciepła. Jednak Jolanta się nie ruszała. Myślała, że to niedźwiedź, który wrócił z lasu i znów się do niej zbliżył.

— Jolanto! — szepnął łagodnie Astolf.

Po całym jej ciele przeszedł dreszcz. Aż nazbyt dobrze znała ten głos, więc pomału otworzyła oczy. A wtedy zobaczyła swojego ukochanego brata, który klęczał przy niej i się uśmiechał.

Zarzuciła mu ręce na szyję i zapłakała, tuląc się do jego piersi.

Nagle przypomniała sobie jednak o swoim straszliwym mężu, więc zawołała:

— Pospiesz się, uciekaj, bo inaczej przyjdzie niedźwiedź i cię zabije!

Wtedy Astolf odpowiedział jej, że niedźwiedź leży martwy w lesie. Wziął ją na ręce i poniósł, wsadził na konia i otulił swoim płaszczem. I tak ruszyli w drogę powrotną. Wierzchowiec szedł noga za nogą po kamieniach i skałach w dół przez ponury sosnowy las.

Słońce zaczęło wyzierać bladymi promieniami, a gdy dotarli na równinę, rozpostarła się przed nimi nieskończona srebrnobiała tafla.

— Widzisz, Jolanto?! Już jesteśmy nad morzem! — powiedział Astolf, rozchylając poły płaszcza, ale siostra spała z głową opartą na jego piersi, na wysokości serca.

Niedługo potem wjechali po zwodzonym moście na zamkowy dziedziniec. Czerwone jak róża słońce oświetlało ceglane mury zamku, gdy Astolf znów rozsunął poły swego okrycia i powiedział:

— Patrz, Jolanto! Jesteśmy w domu!

Wtedy się obudziła. Przetarła oczy i uśmiechnęła się. A Astolf zdjął ją z konia i trzymając się za ręce, weszli schodami na zamkową wieżę. Stali tam potem szczęśliwi i spoglądali w morze, daleko aż na kraj świata.