Loreva
Loreva

Rozdział 3 z 32

I

Pod niegminną i niepodłą 
Urodziliśmy się gwiazdą: 
Herb Dęboróg nasze godło, 
Stary Poleś nasze gniazdo. 
Z dziadów, z ojców, w naszym rodzie 
Zawsze były łaski boże; 
Szlachta drobna, lecz zasobna, 
Krzywo pisze, prosto orze, 
Processuje, strzeże kopców, 
Lasy pali, Boga chwali 
I hoduje walnych chłopców. 
W naszym rodzie, jak w ogrodzie, 
Pełno główek jak makówek; 
Znają ludzie każdą głowę, 
I urzędów mamy dosyć; 
Ale cóż się z nich wynosić, 
Kiedy wszystko powiatowe? 
Każdy urząd, chociaż ludzki, 
Ani grzmiący, ani groźny, 
Rotmistrz lidzki lub oboźny, 
Albo cześnik nowogródzki. 
Herb się naszej parenteli 
Ani razu nie doporał1, 
By po mieczu lub kądzieli 
Wziął buławę lub pastorał, 
Albo mitrę; — naszej tarczy 
Taki luksus nie obarczy. 
Prosto sobie herb dziadowski, 
Przy nim sztandar i armata, 
Hełm lub czapeczka rogata, 
Albo biret proboszczowski, 
Ot i basta. — 
Protoplasta, 
Od którego my pochodzim, 
Za Chrobrego czy za Wazy, 
Deputatem był dwa razy 
I wileńskim podwojwodzim. 
Ale z takich antenatów 
Nie ma po co dąć się w pysze: 
Bo nasz przodek, był to, słyszę, 
Mimo sławę wiekopomną, 
Curtum visum2 do stu katów! 
Więc nie lubim, gdy go wspomną. — 
Za to w rodzie naszym słynie 
Ów pancerny rotmistrz stary, 
Który walczył w Ukrainie 
Z hajdamaki i Tatary, 
A ugodzon kulą w głowę, 
Jak bohater zginął śmiało. 
O nim podanie domowe 
Taką powieść zachowało: 
Że ostatnią czyniąc wolę, 
Kazał przewieźć swoje kości 
Do ojczystej posiadłości, 
Na wioskową naszą rolę; 
Że pogrzebu kościom życzy 
Nie we sklepie3 lub w kościele, 
Lecz gdzie żytni łan się ściele, 
Gdzie z sąsiadem grunt graniczy, 
Aby kurhan nad mogiłą, 
Niby kopiec stał ochrończy, 
A na wieki znaczno było, 
Gdzie poletek nasz się kończy. 
Jego wola uroczysta 
Wypełniona jak należy. 
Przeminęło lat ze trzysta, 
A od starca do młodzieży, 
Każdy jeszcze dziś pamięta 
Grób rotmistrza — kopiec z darni; 
A sąsiedzi gospodarni 
Znali, że to miedza święta, 
Że przywłaszczyć stąd nie wolno, 
Choćby jedną skibę rolną. 
Tuż za kopcem stał dwór cudzy, 
Ale gruntów nam nie spaszą4: 
Bo panowie i ich słudzy 
Szanowali własność naszą, 
Bo wiedziano, że wybrzeże 
Stary dziedzic z grobu strzeże. 
  1. doporać się — wywalczyć, wypracować z trudem; por. porać się. [przypis edytorski] ↩
  2. curtum visum (łac.) — w skrócie mówiąc, widziadło. [przypis edytorski] ↩
  3. sklep (daw.) — pomieszczenie murowane, sklepione; piwnica; tu: grobowiec. [przypis edytorski] ↩
  4. spasać — tu: zawłaszczać. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Władysław Syrokomla

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Urodzony Jan Dęboróg · Okładka na podstawie: Luci Correia@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Urodzony Jan Dęboróg · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-urodzony-jan-deborog/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis