sobota, 25 kwietnia

Trochę, lecz niewiele lepiej niż wczoraj. Czytanie eseju Antka musi trwać co najmniej godzinę i kwadrans, może nawet dłu­żej, więc w pewnym momencie lektury oboje, i Celina, i Antek mu­szą usłyszeć, jak goście schodzą na dół, nie ma chyba jednak sensu zaznaczać tego w tekście. Natomiast, kiedy Antek przeczy­ta ostatnie zdanie i pocznie starannie wyrównywać niedbale w trakcie lektury odkładane na bok kartki, aby je z powrotem wło­żyć do teczki — wolałbym w tym momencie uniknąć wypowiadania przez Celinę jakichś bezpośrednich ocen i sądów. Zamyślona i po dłuższym milczeniu powinna powiedzieć raczej tak:

Jutro jest rocznica śmierci ciotki Elżbiety.

Ciotki Elżbiety?

Trzydzieści pięć lat.

Skąd ci to przyszło do głowy?

Na pogrzebie Elżuni, w Zakopanem, poznałam pana Nagórskiego. Możesz sobie wyobrazić, że miałam wtedy siedemnaś­cie lat?

Nagórski też chorował na gruźlicę?

Ależ nie! Był zdrowy.

Więc skąd się wziął na pogrzebie?

Oni się bardzo kochali, to była wielka miłość.

Nigdy mi o tym nie powiedziałaś. znów po chwili Jaki on był?

Pan Nagórski?

Zabawne, że mówisz o nim „pan”.

Dla mnie był pan.

Więc jaki był?

Czy ja wiem? po dłuższej chwili To było tak daw­no, nie bardzo już pamiętam. Byłam taka młoda i głupiutka, na pewno nawet do głowy mi nie przyszło, że spotkałam sławnego w przyszłości pisarza.

Niesłychane! Poczekaj, urodził się w dziewięćset dziewiątym, a to było?

W trzydziestym czwartym.

To znaczy miał? Nieprawdopodobne! Dwadzieścia pięć, tylko cztery lata był starszy ode mnie.

Naprawdę nic nie pamiętasz?

Trzeba tak jakoś zrobić, żeby czytelnikowi musiało się w tym momencie nasunąć skojarzenie z dwukrotnie już eksponowanym motywem pogrzebu Elżbiety, w części I podczas rozmowy Celiny z Nagórskim i w części II, w czasie koncertu w Filharmonii, kiedy Celina dostrzega Nagórskiego, siedzącego kilka rzędów przed nią.

Prawie nic. Pogoda była, zdaje się, bardzo piękna. Przedwiośnie.

A potem go nie widywałaś?

Czasem, z daleka. Dzisiaj na przykład.

Był na koncercie? No, widzisz, jaka ty jesteś! Nigdy mi jednym słowem nie powiedziałaś, że znasz Nagórskiego.

Bo cóż to za znajomość? Ja go nie pamiętam, on mnie na pewno też.

On lubi nie pamiętać! A ciotka?

Elżunia?

Jaka była?

Bardzo ładna.

Nie masz jej fotografii?

Żadnej.

Podobna była do ciebie?

Czy ja wiem? Myślisz, że ja siebie pamiętam, jak wtedy wyglądałam? Rodzice mówili, że byłyśmy do siebie trochę podobne.

I co jeszcze?

Zapowiadała się na znakomitą pianistkę.

To wiem! I zachorowała na gruźlicę.

Strasznie młodo umarła. Miała... Poczekaj, żebym nie poplątała, była ode mnie starsza siedem lat, to znaczy miała dwadzieścia dwa, kiedy umarła.

Nie wiesz, jak się poznali?

Nie wiesz?

Poczekaj, coś sobie przypominam, tylko nie jestem pewna...

No, no! Przypomnij sobie.

Już wiem, kiedyś mi Elżunia opowiadała, ale kiedy to było i przy jakiej okazji, pojęcia nie mam... chyba w trzy­dziestym drugim.

Boże!

Pan Adam...

O, to już brzmi lepiej.

Nie przeszkadzaj, Ancik, bo wszystko poplączę.

Pocałuję cię i nie poplączesz.

Coś ty taki rozpalony? Nie masz przypadkiem gorączki?

Opowiadaj!

Wrócił właśnie do Warszawy z poślubnej podróży...

Wiem, z Alicją z domu Wanert, córką tego starego i wielkiego Wanerta.

Wtedy nie był jeszcze taki stary. Ale skąd ty to wiesz?

Wiem! No tak! Teraz rozumiem. To z powodu ciotki Elżbiety Nagórski rozszedł się z żoną. Tak?

Zdaje się. A spotkali się w domu stryjenki żony pana Adama. To był bardzo bogaty dom, pani Wanertowa przyjmowała wielu artystów, opiekowała się młodymi talentami...

Na pewno lepiej niż Komitet Centralny.

Ancik!

Nie lepiej?

Elżunia otrzymała akurat wyróżnienie na konkursie Chopinowskim i dlatego grała w salonie pani Wanertowej.

Nie pamiętasz co?

Za dużo od mojej pamięci wymagasz. Pewnie Chopina.

Ale co Chopina?

Nie jestem pewna, czy dobrze pamiętam, ale tak mi się wydaje, iż Elżunia wspomniała, że grała także jakąś etiudę Skriabina...

Którą? Może tę?

Jasne! Teraz rozumiem, skąd się wzięły Pragnienia. Oczywiście! Wszystko się zgadza! I motyw kłamstwa, i pragnień, które nie mogą być spełnione. Wspaniałe! Zawsze o sobie, tylko o sobie! Och, mamo! Że też mi tego wszystkiego wcześniej nie opowiedziałaś.

Nie cieszyłbyś się teraz.

To prawda. Ale gdybym wiedział, mógłbym to wyko­rzystać. Ani słowa nie napisałem o Pragnieniach. Głupi jestem, nie mam żadnej intuicji.

I co jeszcze? Nie masz inteligencji, wyobraźni...

Powiedz, mamo, czy to nie dziwne i właściwie nie okropne, że kiedyś jacyś ludzie się kochali, cierpieli i przeży­wali chwile szczęścia, wreszcie śmierć to wszystko przygniotła i pokruszyła, a potem, po latach, ktoś taki, jak na przykład ja, dowiaduje się o tym i zdaje sobie sprawę, dociera do niego z dalekiej przeszłości echo jakiejś prawdziwej ludzkiej tragedii, a on się tylko potrafi tym cieszyć, jest zachwycony, że coś takiego było, to właściwie nieludzkie, nie, mamo? — — —