Loreva
Loreva

Rozdział 2 z 6

AKT PIERWSZY

SCENA PIERWSZA

Taras przed zamkiem.
Francisko na warcie. Bernardo zbliża się ku niemu.

BERNARDO

Kto tu? 

FRANCISKO

Nie, pierwej ty sam mi odpowiedz; 
Stój, wymień hasło! 

BERNARDO

«Niech Bóg chroni króla». 

FRANCISKO

Bernardo? 

BERNARDO

Ten sam. 

FRANCISKO

Bardzo akuratnie 
Stawiacie się na czas, panie Bernardo. 

BERNARDO

Tylko co biła dwunasta. Idź, spocznij, 
Francisko. 

FRANCISKO

Wdzięcznym wam1 za zluzowanie2, 
Bom zziąbł3 i głupio mi na sercu. 

BERNARDO

Miałżeś4 
Spokojną wartę? 

FRANCISKO

Ani mysz nie przeszła. 

BERNARDO

Dobranoc. Jeśli napotkasz Marcella 
I Horacego, z którymi tej nocy 
Straż mam odbywać, powiedz, niech się śpieszą. 
Horacy i Marcellus wchodzą.

FRANCISKO

Zda mi się, że ich słyszę. — Stój! Kto idzie? 

MARCELLUS

«Lennicy5 króla». 

HORACY

«Przyjaciele kraju». 

FRANCISKO

A zatem dobrej nocy. 

MARCELLUS

Bądź zdrów, stary. 
Kto cię zluzował? 

FRANCISKO

Bernardo. Dobranoc. 
odchodzi

MARCELLUS

Hola! Bernardo! 

BERNARDO

Ho! Czy to Horacy 
Z tobą, Marcellu? 

HORACY

Niby on. 

BERNARDO

Witajcie. 

HORACY

I cóż? Czy owa postać i tej nocy 
Dała się widzieć? 

BERNARDO

Ja nic nie widziałem. 

MARCELLUS

Horacy mówi, że to przywidzenie. 
I nie chce wierzyć wieści o tym strasznym, 
Dwa razy przez nas widzianym zjawisku; 
Uprosiłem go przeto, aby z nami 
Przepędził6 część tej nocy dla sprawdzenia 
Świadectwa naszych oczu i zbadania 
Tego widziadła, jeżeli znów przyjdzie. 

HORACY

Nic z tego; ręczę, że nie przyjdzie. 

BERNARDO

Usiądź 
I ścierp7, że jeszcze raz zaszturmujemy8 
Do twego ucha, które tak jest mocno 
Obwarowane przeciw opisowi 
Tego, czegośmy9 przez dwie noce10 byli 
Świadkami. 

HORACY

Dobrze, usiądźmy; Bernardo! 
Opowiedz, jak to było. 

BERNARDO

Przeszłej nocy, 
 
Gdy owa jasna gwiazda na zachodzie 
Tę samą stronę nieba oświecała, 
Gdzie teraz błyszczy, i zamkowy zegar 
Bił pierwszą, Marcel i ja ujrzeliśmy... 

MARCELLUS

Przestań; spojrzyjcie tam: nadchodzi znowu. 
Duch się ukazuje.

BERNARDO

Zupełnie postać nieboszczyka króla11. 

MARCELLUS

Horacy, przemów doń12, uczony jesteś. 

BERNARDO

Możeż13 być większe podobieństwo? Powiedz. 

HORACY

Prawda; słupieję14 z trwogi i zdumienia. 

BERNARDO

Zdawałoby się, że chce, aby który 
Z nas doń przemówił. 

MARCELLUS

Przemów doń, Horacy. 

HORACY

Ktoś ty, co nocnej pory nadużywasz 
I śmiesz przywłaszczać sobie tę wspaniałą 
Wojenną postać, którą pogrzebiony15 
Duński monarcha za życia przybierał? 
Zaklinam cię na Boga: odpowiadaj. 

MARCELLUS

To mu się nie podoba. 

BERNARDO

Patrz, odchodzi. 

HORACY

Stój! Mów; zaklinam cię: mów. 
Duch znika.

MARCELLUS

Już go nie ma. 

BERNARDO

I cóż, Horacy? Pobladłeś, drżysz cały. 
Powieszże16 jeszcze, że to urojenie? 
Co myślisz o tym? 

HORACY

Bóg świadkiem, że nigdy 
Nie byłbym temu wierzył, gdyby nie to 
Tak jawne, dotykalne przeświadczenie 
Własnych mych oczu. 

MARCELLUS

Nie jestże17 to widmo 
Podobne, powiedz, do zmarłego króla? 

HORACY

Jak ty do siebie. Taką właśnie zbroję 
Miał wtedy, kiedy Norweżczyka18 pobił: 
Tak samo, pomnę19, marszczył czoło wtedy, 
Kiedy po bitwie zaciętej na lodach 
Rozbił tabory Polaków.20 Rzecz dziwna! 

MARCELLUS

Tak to dwa razy punkt o tejże samej 
Godzinie przeszło marsowymi21 kroki 
To widmo mimo22 naszych posterunków. 

HORACY

Co by to w gruncie mogło znaczyć, nie wiem; 
Atoli23 wedle kalibru i skali 
Mojego sądu, jest to prognostykiem24 
Jakichś szczególnych wstrząśnień w naszym kraju. 

MARCELLUS

Siądźcie i niech mi powie, kto świadomy, 
Na co te ciągłe i tak ścisłe warty 
Poddanych w kraju noc w noc niepokoją? 
Na co to lanie dział i skupowanie 
Po obcych targach narzędzi wojennych? 
Ten ruch w warsztatach okrętowych, kędy25 
Trud robotnika nie zna odróżnienia 
Między niedzielą a resztą tygodnia? 
Co powoduje ten gwałtowny pośpiech, 
Dający dniowi noc za towarzyszkę? 
Objaśniż26 mi to kto? 

HORACY

Ja ci objaśnię. 
Przynajmniej wieści chodzą w taki sposób: 
Ostatni duński monarcha, którego 
Obraz dopiero co nam się ukazał, 
Był, jak wiadomo, zmuszony do boju 
Przez norweskiego króla, Fortynbrasa, 
Zazdroszczącego mu jego potęgi. 
Mężny nasz Hamlet27 (jako taki bowiem 
Słynie w tej stronie znajomego świata) 
Położył trupem tego Fortynbrasa, 
Który na mocy aktu, pieczęciami 
Zatwierdzonego i uświęconego 
Wojennym prawem, był obowiązany 
Części swych krajów ustąpić zwycięzcy, 
Tak jak nawzajem nasz król, na zasadzie 
Klauzuli28 tegoż samego układu, 
Byłby był29 musiał odpowiednią porcję 
Swych dzierżaw oddać na wieczne dziedzictwo 
Fortynbrasowi, gdyby ten był przemógł30. 
Owóż31 syn tego, panie, Fortynbrasa, 
Awanturniczym pobudzony szałem, 
Zgromadził teraz zebraną po różnych 
Kątach Norwegii, za strawę i jurgielt32, 
Tłuszczę33 bezdomnych wagabundów34 w celu, 
Który bynajmniej nie trąci35 tchórzostwem, 
A który, jak to nasz rząd odgaduje, 
Nie na czym innym się zasadza, jeno 
Na odebraniu nam siłą oręża 
W drodze przemocy wyż rzeczonych36 krain, 
Które utracił był jego poprzednik; 
I to, jak mi się zdaje, jest przyczyną 
Owych uzbrojeń, powodem czat37 naszych 
I źródłem tego wrzenia w całym kraju. 

BERNARDO

I ja tak samo sądzę; tym ci bardziej, 
Że to zjawisko w wojennym przyborze38 
Odwiedza nasze czaty i przybiera 
Na siebie postać nieboszczyka króla, 
Który tych wojen był i jest sprężyną. 

HORACY

Znak to dla oczu ducha39 płodny w groźbę. 
Gdy Rzym na szczycie stał swojej potęgi, 
Krótko przed śmiercią wielkiego Juliusza40 
Otworzyły się groby i umarli 
Błądzili, jęcząc, po ulicach Rzymu; 
Widziane były różne dziwowiska: 
Jako to41 gwiazdy z ogonem, deszcz krwawy, 
Plamy na słońcu i owa wilgotna 
Gwiazda42, rządząca państwami Neptuna, 
Zmierzchła, jak gdyby na sąd ostateczny. 
I otóż takie same poprzedniki43 
Smutnych wypadków, które jako gońce 
Biegną przed losem albo są prologiem 
Wróżb przyjść mających, nieba i podziemia 
Zsyłają teraz i naszemu państwu. 
Duch powraca.
Patrzcie! znów idzie. Zastąpię mu drogę, 
Choćbym miał zdrowiem przypłacić. Stój, maro! 
Możeszli44 wydać głos albo przynajmniej 
Dźwięk jakikolwiek przystępny dla ucha: 
To mów! 
Jestli45 czyn jaki do spełnienia, zdolny 
Dopomóc tobie, a mnie przynieść zaszczyt: 
To mów! 
Maszli46 świadomość losów tego kraju, 
Które, wprzód znając, można by odwrócić: 
To mów! 
Alboli47 może za życia pogrzebłeś48 
W nieprawy sposób zgromadzone skarby, 
Za co wy, duchy, bywacie, jak mówią, 
Skazane nieraz tułać się po śmierci. 
Kur pieje.
Mów! Stój! Mów! — Zabież49 mu drogę, Marcellu! 

MARCELLUS

Mamże50 nań natrzeć halabardą51? 

HORACY

Natrzyj. 
Jeśli nie stanie. 

BERNARDO

Tu jest! 

HORACY

Tu jest! 
Duch znika.

MARCELLUS

Zniknął. 
Krzywdzim tę postać tak majestatyczną, 
Chcąc ją przemocą zatrzymać; powietrze 
Tylko chwytamy i czcza nasza groźba 
Złośliwym tylko jest urągowiskiem52. 

BERNARDO

Chciał coś podobno53 mówić, gdy kur54 zapiał. 

HORACY

Wtem nagle wzdrygnął się jak winowajca 
Na głos strasznego apelu. Słyszałem, 
Że kur, ten trębacz zwiastujący ranek, 
Swoim donośnym, przeraźliwym głosem 
Przebudza bóstwo dnia, i na to hasło 
Wszelki duch, czy to błądzący na ziemi, 
Czy w wodzie, w ogniu czy w powietrzu, śpiesznie 
Wraca, skąd wyszedł; a że to jest prawdą, 
Dowodem właśnie to, cośmy widzieli. 

MARCELLUS

Zadrżał i rozwiał się, skoro kur zapiał, 
Mówią, że ranny ten ptak w owej porze, 
Kiedy święcimy narodzenie Pana, 
Po całych nocach zwykł śpiewać i wtedy 
Żaden duch nie śmie wyjść z swego siedliska: 
Noce są zdrowe, gwiazdy nieszkodliwe, 
Złe śpi, ustają czarodziejskie wpływy, 
Tak święty jest ten czas i dobroczynny. 

HORACY

Słyszałem i ja o tym i po części 
Sam daję temu wiarę. Ale patrzcie, 
Już dzień w różanym płaszczu strząsa rosę 
Na owym wzgórku wschodnim. Zejdźmy z warty. 
Moja zaś rada, abyśmy niezwłocznie 
O tym, czegośmy tu świadkami byli, 
Uwiadomili młodego Hamleta; 
Bo prawie pewien jestem, że to widmo, 
Milczące dla nas, przemówi do niego. 
Czy się zgadzacie na to, co nam zrobić 
Zarówno serce, jak powinność każe? 

MARCELLUS

Jak najzupełniej, i wiem nawet, gdzie go 
Na osobności zdybiemy55 dziś z rana. 
Wychodzą.

SCENA DRUGA

Sala audiencjonalna56 w zamku.
Król, Królowa, Hamlet, Poloniusz, Laertes, Woltymand, Korneliusz, panowie i orszak.

KRÓL

Jakkolwiek świeżo tkwi w naszej pamięci 
Zgon kochanego, drogiego naszego 
Brata Hamleta, jakkolwiek by przeto 
Sercu naszemu godziło się w ciężkim 
Żalu pogrążyć, a całemu państwu 
Zawrzeć się57 w jeden fałd kiru58, o tyle 
Jednak rozwaga czyni gwałt naturze, 
Że pomnąc o nim, nie zapominamy 
O sobie samych. Dlatego — z zatrutą, 
Że tak powiemy, od smutku radością, 
Z pogodą w jednym, a łzą w drugim oku, 
Z bukietem w ręku, a jękiem na ustach, 
Na równi ważąc wesele i boleść — 
Połączyliśmy się małżeńskim węzłem 
Z tą niegdyś siostrą naszą, a następnie 
Dziedziczką tego wojennego państwa. 
Co wszakże czyniąc, nie postąpiliśmy 
Wbrew światlejszemu waszemu uznaniu, 
Które swobodnie objawione dało 
Temu krokowi sankcje59. Dzięki za to. — 
A teraz wiedzcie, że młody Fortynbras, 
Czyli60 to naszą lekceważąc wartość, 
Czyli to sądząc, że z śmiercią drogiego 
Brata naszego w królestwie tym znajdzie 
Nieład i bezrząd, i na tym jedynie 
Budując płonną nadzieję korzyści, 
Nie zaniedbuje naglić nas przez posłów 
O zwrot tych krain, które prawomocnie, 
Za sprawą świętej pamięci Hamleta, 
Brata naszego, z rąk jego rodzica 
Przeszły na własność Danii. Tyle o nim. 
Terazże61 o nas i o celu, w jakim 
Tu się zeszliśmy. Wzywamy tym pismem 
Stryja młodego Fortynbrasa, dzisiaj 
Króla Norwegii, który, z sił opadły, 
Obłożnie chory, może i nie słyszał 
O tych zabiegach swojego synowca, 
Aby powstrzymał go od dalszych kroków 
W tej sprawie, aby mu wzbronił zbierania 
Wojsk i zaciągów62 złożonych wszak z jego 
Wiernych poddanych. Wam zaś, Korneliuszu 
I Woltymandzie, poruczamy63 zanieść 
To pismo, łącznie z pozdrowieniem naszym, 
Władcy Norwegii, nie upoważniając 
Was do wchodzenia z nim w nic więcej nad to, 
Co treść powyższych słów naszych zakreśla. 
Bywajcie nam więc zdrowi i niech pośpiech 
Chwali gorliwość waszą. 

KORNELIUSZ I WOLTYMAND

Jak we wszystkim, 
Tak i w tym starać się będziem64 jej dowieść. 

KRÓL

Nie wątpię o tym. Bywajcież65 nam zdrowi. 
Korneliusz i Woltymand wychodzą.
Miałeś nas o coś prosić, Laertesie; 
Jakiż jest przedmiot tej prośby? Mów śmiało. 
Nie traci próżno słów, kto się udaje 
Ze słusznym żądaniem do monarchy Danii. 
Czegóż byś pragnął, czego bym nie gotów 
Spełnić wprzód jeszcze, niżeliś66 zapragnął? 
Głowa nie bliżej jest pokrewna sercu, 
Ręka nie skorsza67 ku przysłudze ustom 
Jak tron nasz ojcu twemu, Laertesie, 
Czegóż więc żądasz? 

LAERTES

Pozwolenia waszej 
Królewskiej mości na powrót do Francji, 
Skąd chętnie wprawdzie tu przybyłem, aby 
Złożyć powinny hołd przy koronacji 
Waszej królewskiej mości, ale teraz, 
Gdym już dopełnił tego obowiązku, 
Życzenia moje i myśli, wyznaję, 
Ciągną mię68 znowu do Francji; ku czemu 
O przychylenie się i przebaczenie 
Kornie śmiem waszą królewską mość błagać. 

KRÓL

Cóż na to ojciec waszmości? Przystajeż69 
Na to, Poloniuszu? 

POLONIUSZ

Usilnymi prośby 
Póty kołatał do mojego serca, 
Ażem70 do życzeń jego mimochętnie71 
Przyłożył pieczęć zezwolenia. Racz mu 
Wasza królewska mość nie bronić jechać. 

KRÓL

Jedź więc, rozrządzaj według woli czasem 
I łaską naszą. Do ciebie się teraz 
Zwracam, kochany synowcze72 Hamlecie, 
Synu mój. 

HAMLET

na stronie
Trochę więcej niż synowcze, 
A mniej niż synu. 

KRÓL

Jakiż tego powód, 
 
Że czarne chmury wciąż cię otaczają? 

HAMLET

I owszem, panie, jestem wystawiony 
Bardzo na słońce. 

KRÓLOWA

Kochany Hamlecie, 
Zrzuć tę ponurą barwę i przyjaźnie 
Wypogodzonym okiem spójrz na Danię; 
Przestań powieki ustawicznie spuszczać 
W ziemię, o drogim ojcu rozmyślając. 
Co żyje, musi umrzeć; dziś tu gości, 
A jutro w progi przechodzi wieczności; 
To pospolita rzecz. 

HAMLET

W istocie, pani, 
Zbyt pospolita. 

KRÓLOWA

Gdy wszystkim jest wspólna, 
Czemuż się tobie zdaje tak szczególna? 

HAMLET

Zdaje się, pani! bynajmniej, jest raczej; 
U mnie nic żadne «zdaje się» nie znaczy, 
Niczym sam przez się ten oczom widzialny 
Czarnej żałoby strój konwencjonalny; 
Wietrzne z trudnością wydawane tchnienie, 
Obficie z oczu ciekące strumienie, 
Żałość na widok stawiana73 obliczem, 
Miną, gestami — to wszystko jest niczem. 
To tylko zdaje się, bo potajemnie 
Można być obcym temu; ale we mnie 
Jest coś, co w ramę oznak się nie mieści, 
W tę larwę74 żalu, liberię75 boleści. 

KRÓL

Godzien pochwały, Hamlecie, ten smutek, 
Którym oddajesz cześć pamięci ojca; 
Lecz wiedz, że ojciec twój miał także ojca 
I że go także utracił tak samo 
Jak tamten swego. Dobry syn powinien 
Jakiś czas boleć po śmierci rodzica; 
Lecz uporczywie trwać w utyskiwaniach76 
Jest to bezbożny okazywać upór, 
Sprzeciwiający się wyrokom niebios; 
Jest to niemęskie okazywać serce, 
Niesforny umysł i płochą rozwagę. 
Bo skoro wiemy, że coś jest zwyczajnym, 
Jak każda inna rzecz najpowszedniejsza, 
Na cóż, stawiając opór konieczności, 
Brać to do serca? Wstydź się, jest to grzechem 
Przeciw naturze, przeciw niebu, przeciw 
Zmarłemu nawet; jest to na ostatek 
Wbrew rozumowi, który od skonania 
Pierwszego z ludzi aż do śmierci tego, 
Którego świeżą opłakujem77 stratę, 
Ciągle i ciągle woła: Tak być musi! 
Rzuć więc, prosimy cię, te płonne78 żale 
I pomnij79, że masz w nas drugiego ojca, 
Niechaj się dowie świat, żeś ty najbliższym 
Naszego tronu i naszego serca; 
Co się zaś tyczy twojego zamiaru 
Wrócenia nazad80 do szkół wittenberskich81 
Jest on życzeniom naszym wręcz przeciwny; 
Przeto wzywamy cię, abyś się zgodził 
Na pozostanie tu pod czułą pieczą 
Naszego oka, jako nasz najmilszy 
Dworzanin, krewny i syn. 

KRÓLOWA

O, Hamlecie, 
Nie daj się matce prosić nadaremnie; 
Pozostań z nami, porzuć myśl jechania 
Do Wittenbergi. 

HAMLET

Ze wszystkich sił moich 
Będęć82 posłusznym, pani. 

KRÓL

To mi piękna, 
Co się nazywa, synowska odpowiedź! 
Pójdź, ukochana żono, ta uprzejma, 
Nieprzymuszona powolność83 Hamleta 
Rozpromieniła mi serce; dlatego 
Każdy wzniesiony dziś na zamku toast 
Moździerze wzbiją w obłoki i niebo, 
Wtórząc radosnym królewskim wiwatom, 
Odpowie ziemi równym grzmotem. Idźmy. 
Król, Królowa i wszyscy prócz Hamleta wychodzą.

HAMLET

Bogdaj to trwałe, zbyt wytrwałe ciało 
Stopniało, w lotną parę się rozwiało! 
Lub bogdaj Ten, tam w niebie, nie był karą 
Zagroził samobójcy! Boże! Boże! 
Jak nudnym, nędznym, lichym i jałowym 
Zda mi się cały obrót84 tego świata! 
To niepielony ogród, samym tylko 
Bujnie krzewiącym się chwastem porosły. 
O wstydzie! że też mogło przyjść do tego! 
Parę miesięcy dopiero, jak umarł! 
Nie, nie, i tego nie ma — taki dobry, 
Taki anielski król, naprzeciw tego — 
Istny Hyperion85 naprzeciw satyra86; 
A tak do matki mojej przywiązany, 
Że nie mógł ścierpieć nawet, aby lada 
Przyostry powiew dotknął się jej twarzy. 
Ona zaś — trzebaż, abym to pamiętał! — 
Wieszała mu się u szyi tak chciwie, 
Jakby w niej rosła żądza pieszczot w miarę 
Zaspokajania jej. I w miesiąc potem... 
O, precz z tą myślą!... Słabości, nazwisko 
Twoje: kobieta. — W jeden marny miesiąc, 
Nim jeszcze zdarła te trzewiki, w których 
Szła za biednego mego ojca ciałem, 
Zalana łzami jako Niobe87 — patrzcie! — 
Boże mój! zwierzę, bezrozumne zwierzę 
Dłużej by czuło żal — zostaje żoną 
Mojego stryja, brata mego ojca, 
Lecz który tak jest do brata podobny 
Jak ja do Herkulesa. W jeden miesiąc, 
Nim jeszcze słony osad łez nieszczerych 
Z zaczerwienionych powiek jej ustąpił, 
Została żoną innego! Tak prędko, 
Tak lekko skoczyć w kazirodne łoże! 
Nie jest to dobrym ani wyjść nie może 
Na dobre. Ale pękaj, serce moje, 
Bo usta milczeć muszą. 
Horacy, Bernardo i Marcellus wchodzą.

HORACY

Przyjm pozdrowienie nasze, drogi książę. 

HAMLET

Miło mi widzieć panów w dobrym zdrowiu. 
Wszak to Horacy! albo zapomniałem, 
Jak się sam zowię. 

HORACY

Ten sam i jak zawsze 
Królewiczowskiej mości biedny sługa. 

HAMLET

Dobry przyjaciel raczej; weź to miano, 
A mnie daj tamto. Cóż cię z Wittenbergi 
Sprowadza? — Wszak to Marcellus? 

MARCELLUS

Tak, panie. 

HAMLET

Bardzom88 rad widzieć pana. Dobry wieczór. 
Ale na serio, powiedz mi, Horacy, 
Co cię przywiodło z Wittenbergi? 

HORACY

Skłonność 
Do próżniackiego życia, mości książę. 

HAMLET

Tego by nie śmiał mi powiedzieć nawet 
Twój nieprzyjaciel i sam też źle czynisz, 
Chcąc ucho moje przymusić do wiary 
W własne zeznanie twoje przeciw tobie. 
Wiem, żeś nie próżniak; jakiż więc być może 
Cel przebywania twego w Elsynorze? 
Nauczysz się tu pić tęgo89. 

HORACY

Przybyłem 
 
Na pogrzeb ojca twego, mości książę. 

HAMLET

Nie żartuj ze mnie, szkolny towarzyszu; 
Przybyłeś raczej na ślub matki mojej. 

HORACY

W istocie, prędko nastąpił po tamtym. 

HAMLET

Oszczędność, bracie, oszczędność! Przygrzane 
Resztki przysmaków z pogrzebowej stypy 
Dały traktament90 na ucztę weselną. 
O mój Horacy, wolałbym był ujrzeć 
Najzawziętszego mego wroga w niebie 
Niż dożyć tego dnia. Mój biedny ojciec!... 
Zda mi się, że go widzę. 

HORACY

Gdzie?! 

HAMLET

Przed duszy 
Mojej oczyma.91 

HORACY

Widziałem go niegdyś; 
Był to król, jakich mało. 

HAMLET

Człowiek, powiedz; 
Chociażby wszystko w tym fałszywym świecie 
Było tym, czym się na pozór wydaje, 
Jeszcze by drugi taki się nie znalazł. 

HORACY

Zda mi się, że go widziałem tej nocy. 

HAMLET

Widziałeś? kogo? 

HORACY

Króla, ojca waszej 
Książęcej mości. 

HAMLET

Króla? mego ojca?! 

HORACY

Zawieś na chwilę zdumienie, o panie, 
I bacznym uchem racz wysłuchać tego 
Nadzwyczajnego doniesienia, które, 
Zgodnie z świadectwem tych dwóch zacnych ludzi, 
Mam ci uczynić. 

HAMLET

Mów, na miłość boską! 

HORACY

Przez dwie już noce po sobie idące, 
Wśród głuchej ciszy północnej, ciż sami 
Oficerowie, Marcel i Bernardo, 
Straż odbywając przy zamku, miewają 
Następujące widzenie: 
Postać podobna do świętej pamięci 
Ojca twojego, panie, uzbrojona 
Jak najkompletniej od stóp aż do głowy, 
Staje przed nimi, uroczystym krokiem 
Przechodzi mimo, z wolna i poważnie; 
Trzykroć przeciąga przed ich zdumiałymi92 
I struchlałymi oczyma tak blisko, 
Że ich nieledwie buławą dotyka; 
Oni zaś stoją jak wryci i, jakby 
Zgalareceni przerażeniem, nie śmią 
Przemówić do niej ani słowa. Mając 
Wieść o tym sobie przez nich udzieloną 
Jak najtajemniej, udałem się z nimi 
Następnej nocy samotrzeć93 na wartę; 
I rzeczywiście o tym samym czasie, 
W taki sam sposób, co do joty zgodnie 
Z przywiedzionymi94 szczegółami, przyszło 
Widziadło. Znałem ojca twego, panie: 
Te ręce mniej są do siebie podobne. 

HAMLET

Gdzie się to działo? 

HORACY

Na tarasie, panie. 

HAMLET

Nie przemówiłżeś do tego zjawiska? 

HORACY

I owszem, ale żadnej odpowiedzi 
Nie otrzymałem. Raz tylko podniosło 
Głowę i zdało się chcieć coś powiedzieć; 
Ale w tej chwili zapiał kur poranny, 
Na głos którego zerwało się nagle 
I znikło nam sprzed oczu. 

HAMLET

Osobliwe! 

HORACY

Jak żyw tu stoję, mości książę, jest to 
Rzetelna prawda i mieliśmy sobie 
Za obowiązek donieść o tym waszej 
Książęcej mości. 

HAMLET

Zaprawdę, to widmo 
Niespokojności mię nabawia. Macież95 
Tej nocy wartę? 

WSZYSCY TRZEJ

Mamy, mości książę. 

HAMLET

Było więc uzbrojone? 

WSZYSCY TRZEJ

Tak jest, panie. 

HAMLET

Od stóp do głowy? 

WSZYSCY TRZEJ

Od czaszki do kostek. 

HAMLET

Nie widzieliście więc jego oblicza? 

HORACY

I owszem: miało przyłbicę wzniesioną. 

HAMLET

Groźnież96 na twarzy wyglądało? 

HORACY

Smutno 
Bardziej niż gniewnie. 

HAMLET

Blado czy rumiano? 

HORACY

O, bardzo blado. 

HAMLET

I wzrok w was wlepiało? 

HORACY

Nieporuszenie. 

HAMLET

Szkoda, żem97 tam nie był. 

HORACY

Byłbyś był98, panie, osłupiał. 

HAMLET

Być może, 
Być może. Długoż99 bawiło? 

HORACY

Tak długo, 
Jak długo by ktoś przy średnim pośpiechu 
Sto musiał liczyć. 

MARCELLUS I BERNARDO

O, dłużej. 

HORACY

Nie wtedy, 
Kiedy ja byłem. 

HAMLET

Siwąż100 miało brodę? 

HORACY

Zupełnie taką, jaką u zmarłego 
Króla widziałem: czarną, posrebrzoną. 

HAMLET

Będę dziś z wami na warcie: być może, 
Iż przyjdzie znowu. 

HORACY

Przyjdzie niezawodnie. 

HAMLET

Skoro przybiera postać mego ojca, 
Muszę z nim mówić, choćby całe piekło, 
Rozwarłszy paszczę, milczeć mi kazało. 
Co do was, moi panowie, jeśliście 
Tę okoliczność dotąd zataili, 
Trzymajcież101 ją i nadal pod zamknięciem, 
I co bądź zdarzy się tej nocy, bierzcie 
Wszystko na rozum, ale nie na język; 
Nagrodzę wam tę dobroć. Bądźcie zdrowi. 
Pomiędzy jedenastą a dwunastą 
Zejdziem się na tarasie. 

WSZYSCY TRZEJ

Słudzy waszej 
 
Książęcej mości. 

HAMLET

Bądźcie przyjaciółmi, 
Tak jak ja jestem waszym. Do widzenia. 
Horacy, Marcellus, Bernardo wychodzą.
Duch mego ojca! uzbrojony! Coś tu 
Złego się święci, coś tu krzywo idzie, 
Oby już była noc! tymczasem jednak 
Milcz, serce moje! Zbrodnie i spod ziemi 
Wychodzą, aby stać się widomemi. 
wychodzi

SCENA TRZECIA

Pokój w domu Poloniusza.
Laertes i Ofelia.

LAERTES

Już rzeczy moje zniesione na pokład; 
Bądź zdrowa, siostro; a gdy wiatr przyjaźnie 
Zadmie od brzegu i który z okrętów 
Zdejmie kotwicę, nie zasypiaj wtedy, 
Lecz donoś mi o sobie. 

OFELIA

Wątpisz o tym? 

LAERTES

Co się zaś tyczy Hamleta i pustych 
Jego zalotów, uważaj je jako102 
Mamiący pozór, kaprys krwi gorącej; 
Jako fiołek młodocianej wiosny, 
Wczesny, lecz wątły, luby103, lecz nietrwały, 
Woń, kilka tylko chwil upajającą, 
Nic więcej. 

OFELIA

Więcej nic? 
 

LAERTES

Nie myśl inaczej. 
Natura ludzka, kiedy się rozwija, 
Nie tylko rośnie co do form zewnętrznych; 
Jak w budującej się świątyni — służba 
Duszy i ducha zwiększa się w niej także. 
Być może, iż on ciebie teraz kocha, 
Że czystość jego chęci jest bez plamy; 
Ale zważywszy jego stopień104, pomnij, 
Że jego wola nie jest jego własną. 
On sam jest rodu swego niewolnikiem; 
Nie może, jako podrzędni, wybierać 
Dla siebie tylko, od jego wyboru 
Zależy bowiem bezpieczeństwo, dobro 
Całego państwa; przeto105 też i jego 
Wybór koniecznie musi być zależny 
Od życzeń i od przyzwolenia tego 
Wielkiego ciała, którego jest głową106. 
Jeżeli zatem mówi, że cię kocha, 
Rozwadze twojej przystoi mu wierzyć 
O tyle tylko, o ile on zgodnie 
Ze stanowiskiem przez się zajmowanym 
Będzie mógł słowa swojego dotrzymać, 
To jest, o ile powszechny głos Danii 
Przystanie na to. Uważ, jaka hańba 
Grozi twej sławie, jeśli łatwowiernie 
Poszeptom107 jego podasz ucho, serce 
Sobie uwięzisz i skarb niewinności 
Otworzysz jego zapędom bez wodzy. 
Strzeż się, Ofelio, strzeż się, luba siostro; 
I stój w odwodzie twej skłonności, z dala 
Od niebezpieczeństw i napaści pokus. 
Wstydliwe dziewczę za wiele już waży, 
Gdy przed księżycem wdzięki swe odsłania; 
Na samą cnotę pada rdza obmowy; 
Robak zbyt często toczy dzieci wiosny, 
Nim jeszcze pączki zdążyły otworzyć108; 
I kiedy rosa wilży109 młodość hożą, 
Wpływy złośliwych miazm110 najbardziej grożą. 
Strzeż się więc; tarczą najlepszą w tej próbie 
Niedowierzanie — nawet samej sobie. 

OFELIA

Treść tej nauki postawię na straży 
Mojego serca. Nie idź jednak, bracie, 
Za śladem owych fałszywych doradców, 
Którzy nam stromą i ciernistą ścieżkę 
Cnoty wskazują, a sami tymczasem 
Kroczą kwiecistym szlakiem błędów, własnych 
Rad niepamiętni. 

LAERTES

Bądź o mnie spokojna 
I bądź mi zdrowa. Lecz oto nasz ojciec. 
Poloniusz wchodzi.
Podwójne błogosławieństwo, podwójne 
Szczęście przynosi: szczęśliwe spotkanie, 
Które mi zdarza sposobność ku temu. 

POLONIUSZ

Laertes jeszcze tu? Dalej na okręt! 
Wiatr wzdyma żagle, czekają na ciebie, 
Raz jeszcze daję ci błogosławieństwo 
Na drogę. 
kładzie rękę na głowę synowi
Weź je i wraź sobie w pamięć 
Tych kilka przestróg: Nie bądź skorym111 myśli 
Wprowadzać w słowa, a zamiarów w czyny. 
Bądź popularnym, ale nigdy gminnym112. 
Przyjaciół, których doświadczysz, a których 
Wybór okaże się być ciebie godnym, 
Przykuj do siebie żelaznymi klamry113, 
Ale nie plugaw sobie rąk uściskiem 
Dłoni pierwszego lepszego socjusza114. 
Strzeż się zatargów, jeśli zaś w nie zajdziesz, 
Tak się w nich znajduj, aby twój przeciwnik 
Nadal się ciebie strzec musiał. Miej zawżdy115 
Ucho otworem, ale rzadko kiedy 
Otwieraj usta. Chwytaj zdania drugich, 
Ale sąd własny zatrzymuj przy sobie. 
Noś się kosztownie, o ile ci na to 
Mieszek116 pozwoli, ale bez przesady; 
Wytwornie, ale nie wybrednie; często 
Bowiem ubranie zdradza grunt człowieka 
I pod tym względem Francuzi szczególniej 
Są pełni taktu. Nie pożyczaj drugim 
Ani od drugich; bo pożyczkę daną 
Tracim najczęściej razem z przyjacielem, 
A braną psujem rząd117 potrzebny w domu. 
Słowem, rzetelnym bądź sam względem siebie, 
A jako po dniu noc z porządku idzie, 
Tak za tym pójdzie, że i względem drugich 
Będziesz rzetelnym. Bądź zdrów, niech cię moje 
Błogosławieństwo utwierdzi w tej mierze. 

LAERTES

Z pokorą żegnam cię, ojcze i panie. 

POLONIUSZ

Idź już; czas nagli, wszystko w pogotowiu. 

LAERTES

Bądź zdrowa, siostro, i pamiętaj na to, 
Com ci powiedział. 

OFELIA

Zamknęłam to w sercu, 
A ty masz klucz do niego. 

LAERTES

Bądź mi zdrowa. 
wychodzi

POLONIUSZ

Cóż to on tobie powiedział, Ofelio? 

OFELIA

Coś, co tyczyło się księcia Hamleta. 

POLONIUSZ

W porę mi o tym wspominasz. Słyszałem, 
Że on cię często nawiedzał w tych czasach 
I że znajdował z twojej strony przystęp 
Łatwy i chętny. Jeżeli tak było 
(A udzielono mi o tym wiadomość 
Jako przestrogę), muszę ci powiedzieć, 
Że się nie cenisz tak, jakby przystało 
Dbałej o sławę córce Poloniusza. 
Jakież wy macie stosunki? Mów prawdę. 

OFELIA

Oświadczył mi się, ojcze, z swą skłonnością. 

POLONIUSZ

Z skłonnością? Hm, hm! Mówisz jak dzierlatka 
Niedoświadczona w rzeczach niebezpiecznych. 
Wierzyszli118 tym tak zwanym oświadczeniom? 

OFELIA

Nie wiem, co myśleć mam, mój ojcze. 

POLONIUSZ

Nie wiesz? 
To ja ci powiem: Masz myśleć, żeś dziecko, 
Gdy oświadczenia te bez poświadczenia 
Rozsądku bierzesz za dobrą monetę. 
Nie radzę ci się z nim świadczyć119, inaczej 
(Że tej igraszki słów jeszcze użyję) 
Doświadczysz następstw niedobrych. 

OFELIA

Wynurzał120 
 
Mi swoją miłość bardzo obyczajnie121. 

POLONIUSZ

Tak, tak, bo czynić to jest obyczajem. 

OFELIA

I słowa swoje stwierdził najświętszymi, 
Jakie być mogą, przysięgami. 

POLONIUSZ

Plewy 
Na młode wróble! Wiem ja, gdy krew kipi, 
Jak wtedy dusza hojną jest w kładzeniu 
Przysiąg na usta. Nie bierz tych wybuchów 
Za ogień, więcej z nich światła niż ciepła, 
A i to światło gaśnie w oka mgnieniu. 
Bądź odtąd trochę skąpsza w przystępności 
I więcej sobie waż rozmowę swoją 
Niż wyzywanie drugich do rozmowy. 
Co się zaś księcia Hamleta dotyczy, 
Bacz na to, że on jeszcze młodzieniaszek 
I że mu więcej jest wolno, niż tobie 
Może być wolno kiedykolwiek. Słowem, 
Nie ufaj jego przysięgom, bo one 
Są jak kuglarze122, czym innym, niż szaty 
Ich pokazują: orędownicami123 
Bezbożnych chuci, biorącymi pozór 
Świętości, aby tym łacniej124 usidlić 
Naiwne serca. Krótko mówiąc, nie chcę, 
Abyś od dziś dnia czas swój marnowała 
Na zadawanie się z księciem Hamletem. 
Pamiętaj, nie chcę tego. Możesz odejść. 

OFELIA

Będęć125 posłuszną, panie. 
Wychodzą.

SCENA CZWARTA

Taras zamkowy.
Wchodzą Hamlet, Horacy i Marcellus.

HAMLET

Ostry wiatr wieje; przejmujące zimno. 

HORACY

W istocie: bardzo szczypiące powietrze. 

HAMLET

Która godzina? 

HORACY

Dwunasta dochodzi. 

MARCELLUS

Dwunasta biła już. 

HORACY

Już? Nie słyszałem. 
Zbliża się zatem czas, o którym widmo 
Zwykło się jawić. 
Odgłos trąb i wystrzałów za sceną.
Co to znaczy, panie? 

HAMLET

To znaczy, że król czuwa z czarą w ręku, 
Zgraję opilców dworskich przepijając; 
Każdy zaś taki sygnał trąb i kotłów 
Jest triumfalnym hasłem nowej miary 
Przezeń spełnionej126. 

HORACY

Czy to taki zwyczaj? 

HAMLET

Zwyczaj zaiste; moim jednak zdaniem, 
Lubom127 tu zrodzon i z tym oswojony, 
Chlubniej byłoby taki zwyczaj łamać 
Niż zachowywać. Te biby128 na zabój 
W pośmiech i wzgardę tylko nas podają 
U innych ludów: beczkami nas mienią 
I trzodzie chlewnej właściwy przydomek 
Hańbi nazwisko nasze. W rzeczy samej, 
Choćbyśmy zresztą byli bez zarzutu, 
To jedno już by starło z naszych czynów 
Zaszczytną cechę ich wnętrznej129 wartości. 
I pojedynczym ludziom się to zdarza: 
Niejeden skutkiem naturalnych przywar130 — 
Czyli131 to rodu (czemu nic nie winien, 
Bo któż obiera sobie pochodzenie), 
Czy to jakiegoś krwi usposobienia, 
Które częstokroć rwie tamy rozumu, 
Czy to nałogu przeciwnego formom 
Przyzwoitości — niejeden, powiadam, 
Upośledzony w taki sposób jaką 
Szczególną wadą, bądź to organicznie, 
Bądź przypadkowo — choćby jego cnoty 
Były skądinąd jako kryształ czyste 
I mnogie, jako być mogą w człowieku — 
Tą jedną skazą zarażony będzie 
W opinii ludzi. Jedna drachma132 złego 
Niweczy133 wszelkie szlachetne pierwiastki. 
Duch wchodzi.

HORACY

Widzisz go, panie? 

HAMLET

Aniołowie Pana 
Zastępów, miejcie mię w swojej opiece! 
Błogosławionyś ty czy potępiony, 
Tchnieszli134 tchem niebios czy wyziewem piekieł, 
Maszli135 zamiary zgubne czy przyjazne, 
Przychodzisz w takiej postaci, że muszę 
Wydobyć z ciebie głos. Hamlecie, królu, 
Ojcze mój, władco Danii, odpowiadaj! 
Nie pozostawiaj mię w nieświadomości; 
Powiedz, dlaczego święte kości twoje, 
Na wieki w trumnie złożone, przebiły 
Śmiertelny całun; dlaczego grobowiec, 
W który widzielim136 cię zstępującego, 
Podniósł swe ciężkie marmurowe wieko, 
Żeby cię zwrócić ziemi? Co to znaczy? 
Że ty, trup, znowu w kompletnym rynsztunku 
Podksiężycowy ten padół odwiedzasz, 
Czyniąc noc straszną i nas, niedołężnych 
Synów tej ziemi, wstrząsając myślami, 
Przechodzącymi metę naszych pojęć? 
O, powiedz, co to jest! Co za cel tego? 
Czego chcesz od nas? 

HORACY

Daje ci znak, panie, 
Abyś z nim poszedł, jakby chciał sam na sam 
Pomówić z tobą. 

MARCELLUS

Jak uprzejmym gestem 
Wzywa cię, panie, w ustronniejsze miejsce. 
Nie idź z nim jednak. 

HORACY

Nie chodź, mości książę. 

HAMLET

Chce ze mną mówić: pójdę. 

HORACY

Nie czyń tego, 
Łaskawy panie. 

HAMLET

Czegóż bym się lękał? 
 
To życie szpilki złamanej niewarte, 
A dusza moja, jak on, nieśmiertelna. 
Patrz, znowu na mnie kiwa... Pójdę za nim. 

HORACY

A gdyby on cię zaprowadził, panie, 
Nad przepaść, na brzeg owej groźnej skały, 
Która się stromo spuszcza w morską otchłań, 
I tam przedzierzgnął137 się w inne postacie, 
Jeszcze straszniejsze, które by ci mogły 
Odjąć, o panie, przytomność umysłu 
I w obłąkanie cię wprawić? Zważ tylko! 
Już samo tamto miejsce bez żadnego 
Innego wpływu budzi rozpaczliwe 
Usposobienie w każdym, kto spostrzeże 
Morze na tyle sążni138 tuż pod sobą 
I słyszy jego huk. 

HAMLET

Wciąż na mnie kiwa. 
Idź już, idź; pójdę z tobą. 

MARCELLUS

Zostań, panie. 

HAMLET

Puśćcie mnie! 

HORACY

Wstrzymaj się, panie, pozostań! 

HAMLET

Los mój mnie woła i najmniejszą żyłkę 
Mojego ciała czyni tak potężną 
Jak najsilniejszy nerw lwa nemejskiego139. 
Duch nie przestaje kiwać.
Ciągle mnie wzywa! Puśćcie mnie! 
wyrywając się
Na Boga! 
W upiora zmienię tego, co mnie dłużej 
Wstrzymywać będzie. — Idź, śpieszę za tobą. 
Duch i Hamlet wychodzą.

HORACY

Imaginacja140 w szał go wprawia. 

MARCELLUS

Idźmy 
W trop za nim; tu nie w porę posłuszeństwo. 

HORACY

Idźmy. Na czymże się to skończy? 

MARCELLUS

Widno141 
Jest coś chorobliwego w państwie duńskim. 

HORACY

Niebo zaradzi temu. 

MARCELLUS

Spieszmy za nim. 
Wychodzą.

SCENA PIĄTA

Oddalona część tarasu.
Wchodzą Duch i Hamlet.

HAMLET

Gdzie mnie prowadzisz? Mów; nie pójdę dalej. 

DUCH

Słuchaj mnie. 

HAMLET

Słucham. 

DUCH

Zbliża się godzina, 
 
O której w srogie, siarczyste płomienie 
Muszę powrócić znowu. 

HAMLET

Biedny duchu! 

DUCH

Nie lituj się nade mną, ale bacznym142 
Uchem ogarnij to, co ci mam odkryć. 

HAMLET

Mów, powinnością moją słuchać ciebie. 

DUCH

Jak niemniej zemścić się, gdy mnie wysłuchasz. 

HAMLET

Zemścić się? 

DUCH

Jestem duchem twego ojca, 
 
Skazanym tułać się nocą po świecie, 
A przez dzień jęczeć w ogniu, póki wszystek 
Kał popełnionych za żywota grzechów 
Nie wypali się we mnie. Gdybym miejsca 
Mojej pokuty sekret mógł wyjawić, 
Takie bym rzeczy ci opisał, których 
Najmniejszy szczegół rozdarłby ci duszę, 
Młodą krew twoją zmroził, oczy twoje 
Jak gwiazdy z posad wydobył, zwinięte, 
Gładkie kędziory twoje wyprostował 
Tak, że ich każdy włos stanąłby dębem 
Jako na jeżu kolce; ale takich 
Podań nie znosi ludzkie ucho. Słuchaj, 
O, słuchaj, słuchaj, jeśli choć cokolwiek 
Kochałeś twego ojca. 

HAMLET

Przebóg! 

DUCH

Pomścij 
 
Śmierć jego, dzieło ohydnego mordu! 

HAMLET

Mordu? 

DUCH

Tak, mordu; wszelki mord ohydny, 
Lecz ten był nadzwyczajny, niesłychany. 

HAMLET

Dlaboga143, wymień go, wymień czym prędzej, 
Abym na skrzydłach chyżych jak modlitwa 
Lub myśl kochanka podążył ku zemście. 

DUCH

Zdajesz się pełen dobrych chęci, byłbyś 
Też nikczemniejszy niż najlichsze ziele, 
Wegetujące nad brzegami Lety144, 
Gdybyś pozostał na to obojętny. 
Słuchaj więc, słuchaj, Hamlecie. Puszczono 
Rozgłos, że podczas mego snu w ogrodzie 
Wąż mnie ukąsił; takim to skłamanym 
Powodem śmierci mej zwiedziono Danię; 
Dowiedz się bowiem, szlachetny młodzieńcze, 
Że ów wąż, który zabił twego ojca, 
Nosi dziś jego koronę. 

HAMLET

O nieba! 
Stryj! Nie zawiodły mnie przeczucia moje. 

DUCH

Ten to bezwstydny, cudzołożny potwór 
Zdradnymi145 dary, czarami wymowy 
(Przeklęte dary, przeklęta wymowa, 
Która tak może złudzić!) ku sromocie146 
Potrafił skłonić wolę mojej niby 
Cnotliwej żony. O Hamlecie! cóż to 
Był za upadek! Ode mnie, którego 
Miłość statecznie chodziła dłoń w dłoni 
Z ślubną przysięgą, w objęcia nędznika, 
Którego dary przyrodzone były 
Naprzeciw moich tak liche! 
Lecz jako cnota pozostaje czystą, 
Choćby ją sprośność w postaci niebianki 
Usiłowała skusić, tak zła żądza, 
Choćby ją łączył ślub z aniołem nawet, 
Prędko uprzykrzy147 sobie święte łoże 
I rzuci się na barłóg. 
Ale dość tego! Już powietrze ranne 
Czuć mi się daje; muszę kończyć: kiedym 
Raz po południu jak zwykle w ogrodzie 
Bezpiecznie zasnął, wkradł się stryj twój z flaszką 
Zawierającą blekotowe148 krople 
I wlał mi w ucho ten zabójczy rozczyn, 
Którego siła tak jest nieprzyjazna 
Ludzkiej naturze, że jak żywe srebro149 
Przebiega nagle wszystkie drogi, wszystkie 
Kanały ciała i jako sok kwaśny 
Wlany do mleka ścina wnet i zgęszcza 
Wszystką krew zdrową. Tak było i z moją; 
I wraz plugawy trąd, jak u Łazarza, 
Wystąpił na mnie i brzydką skorupą 
Pokrył mi całe ciało. 
Tak to śpiąc, ręką brata pozbawiony 
Zostałem życia, berła i małżonki, 
Skoszony w samym kwiecie moich grzechów: 
Bez namaszczenia, bez przygotowania, 
Bez porachunku z sobą wyprawiony 
Zdać porachunek z win jeszcze nie zmytych. 
O, to okropne! okropne! okropne! 
Maszli150 iskierkę czucia, nie ścierp tego; 
Nie pozwól, aby łoże władców Danii 
Było ohydnym gniazdem wszeteczeństwa151. 
Jakkolwiek jednak czyn ten pomścić zechcesz, 
Nie kalaj swojej duszy, nie czyń przeciw 
Matce zamachów; pozostaw ją niebu 
I owym cierniom, które w głębi łona 
Występnych siedzą; zrobią one swoje. 
Bądź zdrów, świecący robaczek oznajmia, 
Że ranek już jest bliski; wątłe bowiem 
Światełko jego znacznie już pobladło; 
Żegnam cię, żegnam cię; pamiętaj o mnie. 
znika

HAMLET

O wy niebieskie potęgi! O ziemio! 
Cóż więcej? Mamże152 piekło jeszcze wezwać? 
Nie, o nie! Krzep153 się, krzep się, serce moje! 
Prężcie się nerwy! Pamiętać o tobie? 
O biedny duchu, stanie ci się zadość. 
Dopóki tylko w tej znękanej głowie 
Pamięć żyć będzie. Pamiętać o tobie? 
Wraz pamięć moja z tablic swych wykreśli 
Wszelkie powszednie, tuzinkowe myśli; 
Książkową mądrość, obrazy, wrażenia, 
Płody młodości lub zastanowienia, 
Wszystko, co związek ma z przyszłym mym bytem; 
To, coś mi zlecił, to tylko wyrytem 
W księdze mojego mózgu pozostanie; 
Tak mi dopomóż, wiekuisty Panie! 
O wiarołomna niewiasto! O łotrze, 
Uśmiechający się, bezczelny łotrze! 
Muszę to sobie zapisać, że można 
Nosić na ustach uśmiech i być łotrem — 
W Danii przynajmniej 
wyjmuje pugilares i zapisuje
Tak; siedź tu, stryjaszku, 
Terazże154, duszo moja, pilnuj hasła, 
A tym jest: Żegnam cię, pamiętaj o mnie! 
Przysiągłem mu być wiernym. 

HORACY

za sceną
Królewiczu! 

MARCELLUS

podobnież
Książę Hamlecie! 

HORACY

Chroń go, Panie! 

HAMLET

Amen! 

MARCELLUS

Hop, hop, hop, mości książę! 

HAMLET

Hop, hop, chłopcze! 
Tu, tu, mój ptaszku! 
Horacy i Marcellus wchodzą.

HORACY

I cóż? 

MARCELLUS

I cóż, panie? 

HAMLET

Dziwy! 

HORACY

Opowiedz nam to, panie. 

HAMLET

Właśnie! 
Żebyście potem roztrąbili. 

HORACY

Jaż155 bym 
Mógł to uczynić? 

MARCELLUS

O, ani ja pewnie! 

HAMLET

Cóż wy powiecie na to? Któż by sądził? 
Ale będziecie milczeć? 

HORACY I MARCELLUS

Jak Bóg w niebie! 

HAMLET

Nie ma na całą Danię nikczemnika, 
Który by nie był kompletnym ladaco156. 

HORACY

Do objawienia nam tego nie trzeba, 
Żeby aż duchy wychodziły z grobów. 

HAMLET

W istocie, macie słuszność. Owóż tedy 
Nie pozostaje nam teraz nic więcej, 
Jeno157 bez żadnych dalszych korowodów 
Uścisnąć sobie dłonie i pójść z Bogiem. 
Wy idźcie, gdzie wam każe iść interes 
Lub skłonność — każdy bowiem na tym świecie 
Ma jakąś skłonność lub interes; ja zaś 
W prostocie mojej pójdę się pomodlić. 

HORACY

To są czcze tylko słowa, mości książę. 

HAMLET

Przykro mi, żeście obrażeni; z serca 
W istocie, z serca przykro. 

HORACY

Mości książę, 
Nie ma tu żadnej obrazy. 

HAMLET

I owszem. 
Zaprawdę mówię wam, jest tu obraza, 
I wielka. Co się tyczy tego ducha, 
Jest to duch dobry; poprzestańcie na tym; 
Co zaś pomiędzy nim a mną tu zaszło, 
Ciekawość swoją w tej mierze przytłumcie 
Całą możliwą dozą rezygnacji. 
A teraz, moi mili przyjaciele, 
W imię przyjaźni, w imię koleżeństwa, 
Zróbcie mi jedną grzeczność. 

HORACY

Jaką, panie? 

HAMLET

Nie mówcie, coście widzieli tej nocy. 

HORACY I MARCELLUS

Nie powiem, panie. 

HAMLET

Przysiążcie mi na to. 

HORACY

Na honor, nic nie powiem. 

MARCELLUS

I ja także, 
Na honor. 

HAMLET

Na ten miecz raczej przysiążcie. 

MARCELLUS

Jużeśmy158, panie, przysięgli. 

HAMLET

Przysiążcie 
 
Na ten miecz, na ten miecz, mówię. 

DUCH

spod ziemi
Przysiążcie! 
 

HAMLET

Ha, to ty! Stamtąd odzywasz się, stary? 
Słyszycie tego kipra159 tam w piwnicy? 
Przysiążcież! 

HORACY

Na cóż mamy przysiąc, panie? 

HAMLET

Że o tym, coście160 widzieli, nikomu 
Nigdy a nigdy nie powiecie słowa. 
Przysiążcież na ten miecz! 

DUCH

spod ziemi
Przysiążcie! 

HAMLET

Znowu? 
Hic et ubique?161 Odmieńmy więc miejsce. 
Pójdźcie tu, moi panowie, połóżcie 
Na moim mieczu palce i przysiążcie, 
Że o tym, coście słyszeli, nikomu 
Nic nie powiecie. 

DUCH

spod ziemi
Przysiążcie! 

HAMLET

Ha, krecie! 
Tak prędko umiesz szybować pod ziemią? 
Wyborny z ciebie minier162! No, panowie. 

HORACY

Na Boga, to są rzeczy niepojęte! 

HAMLET

Chciałżebyś163 wszystko pojąć? O Horacy, 
Więcej jest rzeczy na ziemi i w niebie, 
Niż się ich śniło waszym filozofom.164 
Pójdźcie tu, i jak pierwej w imię Boga, 
Przysiążcie, że jakkolwiek bym się kiedy 
Wydawał dzikim, dziwacznym w obejściu165 — 
Być bowiem może, że mi się na przyszłość 
Wyda stosownym przybrać taką postać — 
Że, mówię, widząc mnie takim, 
Żaden z was ani potrząsaniem głowy, 
Ani wzruszeniem ramion, ani wreszcie 
Jakimikolwiek wątpliwymi słowy, 
Jako to: «Hm, hm, wiem ja»; albo: «Mógłbym, 
Gdybym chciał»; albo: «Gdybym był gadułą»; 
Albo: «Są tacy, co by mogli» — zgoła, 
Niczym dwuznacznym nie da się domyślić, 
Że wie coś o mnie. Poprzysiążcież na to, 
Jeśli pragniecie, aby się nad wami 
W nieszczęściu Pan Bóg zmiłował. 

DUCH

spod ziemi
Przysiążcie! 
 

HAMLET

Ukój się, ukój, rozdrażniony duchu! 
Pomnijcież na wasz ślub, mili panowie, 
A przez co tylko taki biedny człowiek 
Jak Hamlet, będzie wam zdolny okazać 
Swoją życzliwość, to was nie ominie. 
Teraz rozejdźmy się. — Świat wyszedł z formy 
I mnież166 to trzeba wracać go do normy! 
Wychodzą.
  1. wdzięcznym wam — skrót od: wdzięczny jestem wam. [przypis edytorski] ↩
  2. zluzowanie — tu: zwolnienie z warty. [przypis edytorski] ↩
  3. bom zziąbł (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: bo zziębłem. [przypis edytorski] ↩
  4. miałżeś (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że-; znaczenie: czy miałeś. [przypis edytorski] ↩
  5. lennik — właściciel ziemi nadanej na prawie lennym przez seniora, obejmującym pewne zobowiązania (np. finansowe) lennika wobec seniora. [przypis edytorski] ↩
  6. przepędzić (daw.) — dziś: spędzić (czas). [przypis edytorski] ↩
  7. ścierpieć — wytrzymać coś z trudnością. [przypis edytorski] ↩
  8. zaszturmować — wedrzeć się siłą; tu: opowiedzieć to, czego ktoś nie chce słuchać. [przypis edytorski] ↩
  9. czegośmy (...) byli świadkami (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: czego byliśmy świadkami. [przypis edytorski] ↩
  10. przez dwie noce — akcja Hamleta rozpoczyna się w przeddzień koronacji i ślubu króla Klaudiusza; duch ojca Hamleta zaczął się zjawiać nocą na trzy dni przed uroczystościami. [przypis edytorski] ↩
  11. postać nieboszczyka króla — tj. ojca Hamleta. [przypis edytorski] ↩
  12. doń — skrót od: do niego. [przypis edytorski] ↩
  13. możeż być (daw.) — konstrukcja z partykułą -ż w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy może być. [przypis edytorski] ↩
  14. słupieję — zamieniam się w słup (por.: osłupieć). [przypis edytorski] ↩
  15. pogrzebiony (daw. forma) — pogrzebany, pochowany. [przypis edytorski] ↩
  16. powieszże (daw.) — konstrukcja z partykułą -że w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy powiesz, czyż powiesz. [przypis edytorski] ↩
  17. nie jestże (daw.) — konstrukcja z partykułą -że w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy nie jest; czyż nie jest. [przypis edytorski] ↩
  18. Norweżczyk — Norweg. [przypis edytorski] ↩
  19. pomnieć (daw.) — pamiętać. [przypis edytorski] ↩
  20. po bitwie zaciętej na lodach rozbił tabory Polaków — w oryginale: the sledded Pollax, tj. Polaków na saniach, łyżwach a. nartach; w czasach Shakespeare’a opisywano w kronikach Polskę jako kraj wiecznej zimy. [przypis edytorski] ↩
  21. marsowy — właściwy Marsowi, bogu wojny w mit. gr.; wojskowy, wojowniczy. [przypis edytorski] ↩
  22. przejść mimo (daw.) — przejść obok. [przypis edytorski] ↩
  23. atoli (daw.) — jednakże. [przypis edytorski] ↩
  24. prognostyk — prognoza, znak czegoś. [przypis edytorski] ↩
  25. kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski] ↩
  26. objaśniż mi to kto (daw.) — konstrukcja z partykułą (-że skróconą dla zachowania rytmu wiersza do -ż) w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy objaśni mi to ktoś, czyż objaśni mi to ktoś. [przypis edytorski] ↩
  27. Hamlet — mowa tu o Hamlecie seniorze, ojcu tytułowego bohatera. [przypis edytorski] ↩
  28. klauzula — warunek zawarty w umowie. [przypis edytorski] ↩
  29. byłby był musiał (daw.) — konstrukcja czasu zaprzeszłego z czasownikiem posiłkowym być, wyrażająca czynność wcześniejszą od tej wyrażonej w czasie przeszłym prostym; znaczenie: musiałby wcześniej, uprzednio. [przypis edytorski] ↩
  30. przemóc (daw.) — tu: zwyciężyć; był przemógł: zwyciężył wcześniej, uprzednio (konstrukcja czasu zaprzeszłego). [przypis edytorski] ↩
  31. owóż (daw.) — oto, otóż. [przypis edytorski] ↩
  32. jurgielt (z niem. Jahrgeld) — rodzaj jednorazowej wypłaty dawanej w zamian za pomoc, forma korupcji; wyraz o zabarwieniu pejoratywnym. [przypis edytorski] ↩
  33. tłuszcza — tłum, hołota, pospólstwo (wyrażenie o zabarwieniu pejoratywnym). [przypis edytorski] ↩
  34. wagabunda — włóczęga. [przypis edytorski] ↩
  35. trącić czymś — pachnieć czymś; przen. przypominać coś, zakrawać na coś. [przypis edytorski] ↩
  36. wyż rzeczony — wspomniany wyżej, wymieniony wcześniej. [przypis edytorski] ↩
  37. czata (starop., wojsk., z tur. çete a. węg. csata) — gromada; tu wojsk.: oddział żołnierzy ubezpieczający lub dokonujący zwiadu. [przypis edytorski] ↩
  38. przybór — strój, przebranie; w wojennym przyborze: w zbroi, z bronią; w wojskowym rynsztunku; w stroju stosownym na wojnę. [przypis edytorski] ↩
  39. dla oczu ducha — dla duszy. [przypis edytorski] ↩
  40. Juliusz Cezar (100–40 r. p.n.e.) — wódz rzymski, który doprowadził starożytne państwo rzymskie do szczytu potęgi i zginął w senacie zamordowany przez arystokratów-spiskowców, zwolenników republiki; pozostawił po sobie również teksty opisujące dokonania wojenne Rzymian, dzięki którym jest zaliczany do grona staroż. historyków. [przypis edytorski] ↩
  41. jako to (daw.) — tu: na przykład. [przypis edytorski] ↩
  42. wilgotna Gwiazda — Księżyc, który kieruje przypływami i odpływami morza, stanowiącego w mit. gr. królestwo boga Neptuna. [przypis edytorski] ↩
  43. poprzednik — tu: zwiastun, znak zapowiadający jakieś zdarzenie. [przypis edytorski] ↩
  44. możeszli wydać głos(daw.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli możesz wydać głos. [przypis edytorski] ↩
  45. jestli — (daw.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli jest. [przypis edytorski] ↩
  46. maszli (daw.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli masz. [przypis edytorski] ↩
  47. alboli (daw.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: albo też. [przypis edytorski] ↩
  48. pogrzebłeś — dziś popr.: pogrzebałeś (tu forma skrócona dla zachowania rytmu wiersza). [przypis edytorski] ↩
  49. zabieżyć komuś drogę — zajść komuś drogę, nie pozwolić komuś przejść; od daw. czasownika bieżyć: iść, zmierzać, biec (dlatego w formie rozkazującej zabież występuje „ż”, a nie „rz”). [przypis edytorski] ↩
  50. mamże (daw.) — konstrukcja z partykułą -że w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy mam. [przypis edytorski] ↩
  51. halabarda — dwuręczna broń na długim drzewcu, zakończonym trzema rodzajami broni: siekierą, szpikulcem i hakiem. [przypis edytorski] ↩
  52. urągowisko — obraza. [przypis edytorski] ↩
  53. podobno (daw.) — tu: najwyraźniej, prawdopodobnie. [przypis edytorski] ↩
  54. kur (daw.) — kogut; koguty zazwyczaj pieją o świcie, zwiastując koniec nocy. [przypis edytorski] ↩
  55. zdybać — przyłapać; tu: spotkać. [przypis edytorski] ↩
  56. sala audiencjonalna — sala do przyjmowania umówionych gości w siedzibie dostojnika (tu: w zamku królewskim). [przypis edytorski] ↩
  57. zawrzeć się — zamknąć się; tu: owinąć się. [przypis edytorski] ↩
  58. kir — czarny materiał oznaczający żałobę. [przypis edytorski] ↩
  59. sankcja — tu: prawo, zezwolenie, aprobata. [przypis edytorski] ↩
  60. czyli — połączenie spójnika pytającego czy i partykuły -li; znaczenie: czy też. [przypis edytorski] ↩
  61. terazże (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że; znaczenie: teraz więc, a zatem teraz. [przypis edytorski] ↩
  62. zaciągi — grupy ludzi werbowanych do wojska (por.: zaciągnąć się do wojska). [przypis edytorski] ↩
  63. poruczać — nakazywać, zlecać, powierzać coś. [przypis edytorski] ↩
  64. będziem (daw. forma) — skrót od: będziemy. [przypis edytorski] ↩
  65. bywajcież (daw.) — konstrukcja z partykułą -że skróconą do -ż; znaczenie: bywajcie zatem, bywajcie więc (pozdrowienie na pożegnanie). [przypis edytorski] ↩
  66. wprzód (...) niżeliś zapragnął (daw.) — konstrukcja z partykułą -li i przestawną końcówką czasownika; inaczej: wprzód niż zapragnąłeś. [przypis edytorski] ↩
  67. skorszy — bardziej skory; szybszy, chętniejszy. [przypis edytorski] ↩
  68. mię (daw.) — krótka forma zaimka mnie stosowana daw. w pozycjach nieakcentowanych w zdaniu (por. ciebie, cię). [przypis edytorski] ↩
  69. przystajeż (daw.) — konstrukcja z partykułą -że skróconą do -ż; znaczenie: czy przystajesz. [przypis edytorski] ↩
  70. ażem (...) przyłożył — aż przyłożyłem. [przypis edytorski] ↩
  71. mimochętnie — wbrew chęci. [przypis edytorski] ↩
  72. synowiec — syn rodzonego brata. [przypis edytorski] ↩
  73. Żałość na widok stawiana — żałość (żałoba) na pokaz. [przypis edytorski] ↩
  74. larwa (daw.) — maska. [przypis edytorski] ↩
  75. liberię — ubiór, uniform. [przypis edytorski] ↩
  76. utyskiwanie — skarga, narzekanie. [przypis edytorski] ↩
  77. opłakujem (daw.) — skrót od: opłakujemy. [przypis edytorski] ↩
  78. płonny (daw.) — jałowy, pusty. [przypis edytorski] ↩
  79. pomnij (daw.)— pamiętaj. [przypis edytorski] ↩
  80. nazad (daw.) — z powrotem. [przypis edytorski] ↩
  81. szkoły wittenberskie — Uniwersytet w Wittenberdze w Saksonii, zał. w 1502 r., słynny w renesansie. [przypis edytorski] ↩
  82. będęć (daw. forma) — skrót od: będę ci. [przypis edytorski] ↩
  83. powolność (daw.) — posłuszeństwo, podporządkowanie się czyjejś woli. [przypis edytorski] ↩
  84. obrót świata — tu: sposób funkcjonowania świata. [przypis edytorski] ↩
  85. Hyperion (mit. gr.) — ojciec Heliosa (Słońca), Selene (Księżyca) i Eos (Jutrzenki); wcielenie męskiego piękna, światłości (przez to niekiedy utożsamiany z Apollinem). [przypis edytorski] ↩
  86. satyr (mit. gr.) — należąca do orszaku Dionizosa istota o ciele łączącym cechy człowieka i kozła (najczęściej z koźlimi nogami, uszami oraz prąciem). [przypis edytorski] ↩
  87. Niobe (mit. gr.) — żona króla Teb Amfiona, matka czternaściorga dzieci, która nierozważnie szczyciła się, że ma liczniejsze potomstwo niż bogini Latona, matka Apollina i Artemidy. Z zemsty za zuchwałe wywyższanie się Apollo i Artemida zabili z łuków wszystkie dzieci Niobe na jej oczach. Rozpaczającą Niobe na koniec Zeus zamienił w skałę; Niobe stała się symbolem skamienienia z bólu i rozpaczy wywołanej śmiercią bliskich osób. [przypis edytorski] ↩
  88. bardzom rad — skrót od: bardzo jestem rad; inaczej: bardzo się cieszę. [przypis edytorski] ↩
  89. tęgo — mocno, dużo. [przypis edytorski] ↩
  90. traktament — poczęstunek. [przypis edytorski] ↩
  91. Zda mi się, że go widzę. (...) Przed duszy mojej oczyma — ten fragment z dialogu Horacego z Hamletem stał się mottem do ballady Adama Mickiewicza Romantyczność. [przypis edytorski] ↩
  92. zdumiały (daw. forma) — zdumiony. [przypis edytorski] ↩
  93. samotrzeć (starop.) — sam z nimi dwoma, tj. razem we trzech. [przypis edytorski] ↩
  94. przywiedziony — tu: przytoczony, wymieniony. [przypis edytorski] ↩
  95. macież (daw.) — konstrukcja z partykułą -ż w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy macie. [przypis edytorski] ↩
  96. groźnież (...) wyglądało (daw.) — konstrukcja z partykułą -ż w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy groźnie wyglądało. [przypis edytorski] ↩
  97. żem tam nie był (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcowką czasownika; inaczej: że tam nie byłem. [przypis edytorski] ↩
  98. byłbyś był (...) osłupiał (daw.) — konstrukcja czasu zaprzeszłego, wyrażająca czynności i zdarzenia wcześniejsze od tych wyrażonych czasem przeszłym prostym; znaczenie: osłupiałbyś. [przypis edytorski] ↩
  99. długoż — czy długo. [przypis edytorski] ↩
  100. siwąż miało brodę — czy miało siwą brodę. [przypis edytorski] ↩
  101. trzymajcież — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż; znaczenie: trzymajcie koniecznie. [przypis edytorski] ↩
  102. uważaj je jako (daw.) — uważaj je za; traktuj je jako. [przypis edytorski] ↩
  103. luby (daw.) — miły, kochany. [przypis edytorski] ↩
  104. zważywszy jego stopień — biorąc pod uwagę jego pozycję w hierarchii społecznej. [przypis edytorski] ↩
  105. przeto (daw.) — zatem. [przypis edytorski] ↩
  106. Wielkiego ciała, którego jest głową — państwa (zastosowanie metafory obrazującej państwo jako ciało, a władcę jako jego głowę). [przypis edytorski] ↩
  107. poszepty — sugestie, podpowiedzi. [przypis edytorski] ↩
  108. Robak zbyt często toczy dzieci wiosny, / Nim jeszcze pączki zdążyły otworzyć — pogłos tych wersów słychać w powieści poetyckiej Maria (wyd. 1825) Antoniego Malczewskiego, jednego z najważniejszych poetów szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu; w pieśni zbrodniczych masek w tym utworze powtarza się refren: „Bo na tym świecie Śmierć wszystko zmiecie, / Robak się lęgnie i w bujnym kwiecie”. [przypis edytorski] ↩
  109. wilżyć — zwilżać. [przypis edytorski] ↩
  110. miazma a. miazmat (z gr. miasma: splamienie, brud, zbrodnia) — wyziewy, niezdrowe powietrze; szkodliwe wpływy. [przypis edytorski] ↩
  111. nie bądź skorym — nie spiesz się coś robić. [przypis edytorski] ↩
  112. gminny — tu: prostacki. [przypis edytorski] ↩
  113. żelaznymi klamry (daw. forma) — dziś: żelaznymi klamrami. [przypis edytorski] ↩
  114. socjusz (z łac. socius) — towarzysz, wspólnik, kolega, kompan, sprzymierzeniec. [przypis edytorski] ↩
  115. zawżdy (daw.) — zawsze. [przypis edytorski] ↩
  116. mieszek (daw.) — woreczek; tu: sakiewka na pieniądze. [przypis edytorski] ↩
  117. rząd — tu: porządek, ład (związany z umiarkowaniem). [przypis edytorski] ↩
  118. wierzyszli (daw.) — konstrukcja z partykułą -li w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy wierzysz. [przypis edytorski] ↩
  119. nie radzę ci się z nim świadczyć — zapewne: nie radzę ci wymieniać z nim oświadczyn. [przypis edytorski] ↩
  120. wynurzać — tu: wyznawać (por. wynurzenia). [przypis edytorski] ↩
  121. obyczajnie — zgodnie z powszechnie przyjętymi normami obyczajowymi. [przypis edytorski] ↩
  122. kuglarz — wędrowny aktor, sztukmistrz. [przypis edytorski] ↩
  123. orędownik — ktoś, kto wstawia się za kimś lub za czymś, popiera coś, namawia do czegoś; tu rzeczownik w formie żeńskiej: orędownica. [przypis edytorski] ↩
  124. łacniej (daw.) — łatwiej. [przypis edytorski] ↩
  125. będęć (daw. forma) — skrót od: będę ci. [przypis edytorski] ↩
  126. miary przezeń spełnionej — tj. wypitego kielicha. [przypis edytorski] ↩
  127. lubo (daw.) — choć, chociaż; lubom tu zrodzon: choć jestem tu urodzony. [przypis edytorski] ↩
  128. biba (pot., z łac.) — pijaństwo, popijawa. [przypis edytorski] ↩
  129. wnętrzny (daw.) — wewnętrzny. [przypis edytorski] ↩
  130. przywara — wada, zła cecha charakteru. [przypis edytorski] ↩
  131. czyli (daw.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy też. [przypis edytorski] ↩
  132. drachma — starożytna moneta grecka. [przypis edytorski] ↩
  133. niweczyć — unicestwiać, likwidować. [przypis edytorski] ↩
  134. tchnieszli (daw.) — konstrukcja z partykułą -li w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy tchniesz. [przypis edytorski] ↩
  135. maszli (daw.) — konstrukcja z partykułą -li w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: czy masz. [przypis edytorski] ↩
  136. widzielim (daw. forma) — widzieliśmy. [przypis edytorski] ↩
  137. przedzierzgnąć się (daw.) — przemienić się. [przypis edytorski] ↩
  138. sążeń — daw. miara długości, licząca ok. 1,8–2 m. [przypis edytorski] ↩
  139. lew nemejski (mit. gr.) — potężny lew, którego, wykonując jedną ze swych prac, na polach Nemei w Grecji pokonał Herakles. [przypis edytorski] ↩
  140. imaginacja — wyobraźnia. [przypis edytorski] ↩
  141. widno (daw.) — tu: widać, widocznie. [przypis edytorski] ↩
  142. baczny — uważny. [przypis edytorski] ↩
  143. dlaboga (daw.) — wykrzyknienie wyrażające emocje; na boga, przebóg itp. [przypis edytorski] ↩
  144. Lete (mit. gr.) — rzeka zapomnienia płynąca w Hadesie, królestwie umarłych. [przypis edytorski] ↩
  145. zdradny (daw. forma) — zdradziecki. [przypis edytorski] ↩
  146. sromota (daw.) — hańba, wstyd. [przypis edytorski] ↩
  147. uprzykrzyć sobie — znudzić się, zmęczyć się czymś. [przypis edytorski] ↩
  148. blekot pospolity (łac. Aethusa cynapium) — także: szaleń, psia pietruszka; silnie trująca roślina z rodziny selerowatych, wywołująca po spożyciu silne podrażnienie przewodu pokarmowego, drgawki, zaburzenia równowagi, paraliż współczulnego układu nerwowego i śmierć. [przypis edytorski] ↩
  149. żywe srebro — daw. nazwa rtęci. [przypis edytorski] ↩
  150. maszli (daw.) — konstrukcja z partykułą -li w funkcji wzmacniającej i pytającej; znaczenie: jeśli masz. [przypis edytorski] ↩
  151. wszeteczeństwo (daw.) — rozwiązłość, nieprzyzwoitość, rozpusta. [przypis edytorski] ↩
  152. mamże — czy mam. [przypis edytorski] ↩
  153. krzepić się — nabierać sił, wzmacniać się. [przypis edytorski] ↩
  154. terazże — a teraz, teraz więc. [przypis edytorski] ↩
  155. jaż bym mógł — (daw.) — konstrukcja z partykułą -że skróconą do -ż; znaczenie: czy ja mógłbym, czyż ja mógłbym. [przypis edytorski] ↩
  156. ladaco (daw.) — człowiek nieodpowiedzialny, lekkomyślny, mało wartościowy. [przypis edytorski] ↩
  157. jeno (daw.) — tylko. [przypis edytorski] ↩
  158. jużeśmy przysięgli (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: już przysięgliśmy. [przypis edytorski] ↩
  159. kiper — piwniczy; osoba zajmująca się winami na daw. dworach królewskich i magnackich; dziś: degustator win. [przypis edytorski] ↩
  160. coście widzieli (daw.) — konstrukcja z ruchoma końcówką czasownika; inaczej: co widzieliście. [przypis edytorski] ↩
  161. hic et ubique (łac.) — tutaj i wszędzie. [przypis edytorski] ↩
  162. minier a. miner (daw.) — górnik. [przypis edytorski] ↩
  163. chciałżebyś (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że-; znaczenie: czy chciałbyś, czy byś chciał. [przypis edytorski] ↩
  164. Więcej jest rzeczy na ziemi i w niebie, / Niż się ich śniło waszym filozofom. — ten fragment wypowiedzi Hamleta po spotkaniu z duchem ojca posłużył za motto Dziadów cz. II Adama Mickiewicza. [przypis edytorski] ↩
  165. obejście — tu: sposób zachowania. [przypis edytorski] ↩
  166. mnież to trzeba (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że skróconą do -ż; znaczenie: mnie właśnie trzeba. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Hamlet · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/hamlet/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Józef Paszkowski

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis