Loreva
Loreva

Utwór 5 z 15

Świdryga i Midryga

To nie konie tak cwałują i uszami strzygą1, 
Jeno2 tańczą dwaj opoje3 — Świdryga z Midrygą. 
A nie stęka tak stodoła pod cepów4 bijakiem5, 
Jak ta łąka, źgana stopą srożej niż kułakiem6! 
Zaskoczyła ich na słońcu Południca7 blada 
I Świdrydze, i Midrydze, i tańcowi rada. 
Zaglądała im do oczu chciwie, jak do żłobu8. 
«Który w tańcu mię9 wyhula, bom jedna10 dla obu?» — 
«Moja będzie — rzekł Świdryga — ta pierś i ta szyja!» — 
A Midryga pięścią przeczy: „Moja lub niczyja!» 
Ten ją porwał za dłoń jedną, a tamten za wtórą11. 
«Musisz obu nam nastarczyć, skąpico–dziewczuro!» 
A ona im prosto w usta dyszy bez oddechu, 
A ona im prosto w oczy śmieje się bez śmiechu. 
I rozdwaja się po równu, rozszczepia się żwawo 
Na dwie dziewki, na siostrzane — na lewą i prawą. 
«Dosyć ciała dwoistego mamy tu na łące! 
Tańczże z nami południami, dopóki jarzące! 
Jedna dziewka rąk ma czworo i cztery ma łydy! 
Niech upoją nas do reszty twe słodkie bezwstydy!» 
Nasrożyli się do tańca, jak gdyby do boju — 
Przysporzyli kwiatom zgiełku, łące — niepokoju. 
Więc Świdryga pląsał z prawą, więc Midryga — z lewą, 
Ten obcasem kurz zamiatał, a tamten — cholewą. 
Na odsiebkę12, na odkrętkę i znów na odwrotkę — 
Podeptali macierzankę13, błyszczkę14 i tymotkę15! 
Jeden wrzeszczał: «Konaj żywcem!», a drugi: «Wciornaści!16», 
Tańcowali aż do zdechu17 i aż do upaści! 
Aż poczuli, że dziewczyna życie w tańcu traci, 
I umarła jednocześnie we dwojej postaci. 
«Pochowajmy owo ciało nie bardzo samotne, 
Bo podwójne w tańcowaniu, a w śmierci dwukrotne. 
Pochowajmy na cmentarzu, gdzie za drzewem — drzewo, 
Zmówmy pacierz obopólny — za prawą i lewą». 
W dwóch ją trumnach ułożyli, ale w jednym grobie — 
A już huczy echo ziemne — tańczą trumny obie! 
Tańczą, ciałem nakarmione, syte i hulaszcze, 
Ukazując co raz w tańcu niedomkniętą paszczę. 
Tańczą, skaczą i wirują, klepką dzwonią w klepkę, 
Na odkrętkę, na odwrotkę i znów na odsiebkę! 
Aż się kręci razem z nimi śmierć w skocznych lamentach, 
Aż się wzdryga wnętrznościami przerażony cmentach18! 
Aż się w sobie zatraciło błędne tańca koło, 
Aż się stało popod19 ziemią huczno i wesoło! 
Aż zmąciły się rozumy Świdrydze-Midrydze, 
Jakby wicher je rozhulał na wiatraka śmidze20! 
I rozwiała się w ich głowach ta wiedza pomglona21, 
Gdzie jest prawa strona świata, a gdzie lewa strona? 
W jakiej trumnie lewa dziewka, w jakiej prawa leży? 
I która z nich i do kogo po śmierci należy? 
Tak im w oczach opętanych świat się cały miga, 
Że nie wiedzą, kto Świdryga, a kto z nich Midryga? 
Jeno ujrzą otchłań śmierci czarną od ogromu: 
«A bądźcie tu, ludzie dobrzy, jak u siebie w domu! 
Jedna trumna dla jednego, dla drugiego — druga, 
W jednej wieczność prawym okiem, w drugiej lewym mruga!» 
Obłąkani nad przepaścią poklękali wzajem 
I na klęczkach zatańczyli tuż, tuż nad jej skrajem. 
Tańcowali na czworakach, tańcowali płazem22, 
Tak i nie tak — i na opak — razem i nie razem! 
Aż wwichrzeni w mrok dwóch trumien, jak dwa błędne wióry, 
Powpadali w otchłań śmierci nogami do góry! 
  1. strzyc uszami — nasłuchiwać. [przypis edytorski] ↩
  2. jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski] ↩
  3. opój — pijak. [przypis edytorski] ↩
  4. cep — narzędzie do młócenia zboża. [przypis edytorski] ↩
  5. bijak — jeden z dwóch kijów, z których zbudowany był cep. [przypis edytorski] ↩
  6. kułak — mocno zaciśnięta dłoń; pięść. [przypis edytorski] ↩
  7. południca — złośliwy demon czyhający na swoje ofiary w letnie południe na polach i duszący je; przedstawiany pod postacią młodej kobiety a. staruchy w białej odzieży; wierzono, że południcami stawały się dusze kobiet zmarłych tuż przed, w trakcie lub tuż po ślubie. [przypis edytorski] ↩
  8. żłób — skrzynia, w której umieszcza się paszę dla koni lub bydła. [przypis edytorski] ↩
  9. mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski] ↩
  10. bom jedna — dziś: bo jestem jedna. [przypis edytorski] ↩
  11. wtóry (daw.) — drugi. [przypis edytorski] ↩
  12. na odsiebkę — w przeciwną stronę niż zazwyczaj. [przypis edytorski] ↩
  13. macierzanka — roślina o drobnych liściach i kwiatach zebranych w główki, wykorzystywana w lecznictwie, przemyśle perfumeryjnym i spożywczym. [przypis edytorski] ↩
  14. błyszczka — gatunek motyla. [przypis edytorski] ↩
  15. tymotka — trawa o prostych źdźbłach, długich liściach i gęstym kwiatostanie. [przypis edytorski] ↩
  16. wciornaści! (gw.) — przekleństwo; wykrzyknienie wyrażające złość. [przypis edytorski] ↩
  17. zdech (daw.) — skonanie. [przypis edytorski] ↩
  18. cmentach (neol.) — cmentarz. [przypis edytorski] ↩
  19. popod (daw.) — pod. [przypis edytorski] ↩
  20. śmiga — tu: skrzydło wiatraka. [przypis edytorski] ↩
  21. pomglony — mglisty. [przypis edytorski] ↩
  22. płazem — tu: bokiem. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Bolesław Leśmian

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Ballady · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lesmian-ballady/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis