O niedźwiedziu królewiczu
Jednego razu miał król córke bardzo łebskom, tako była łebsko[u], tako ładno[u], co to było niepodobno. T[u]o tyż król jum bardzo ulubiuł. Tyj matce było mark[u]otno, że [u]un ty c[u]órke tak bardzo k[u]ocho i [u]yna na wiedzia[ł]a1, co ona miała ty córce zr[u]obić, żeby [u]uonymu jum zbrzydziła. Ale poszła do haptyki2 i kupioła pr[u]oszek i dała ty córce wypić z kawom, a ta córka nie wiedzia[ł]a co to jez3 i wypiła jako kawe. I zrobiuła się wci[u]ųży [u]ud tych proszk[u]ów. Tak ta matka m[u]ówi do swywo myża:
— Widzisz, tageź jo, lubił, k(u)ochoł, a p(u)epatrz, co ci za świństwo zrobiła!
Jak tyn król sie rozgniewoł i kozoł te c[u]órke wyprowadzić nad m[u]orze i rebakom i puścili na w[u]ede4, że miała się zat[u]opić. A [u]yna w ty łydzce siedziała i tag ją wiatr popychoł, aż jum dopchnuł do jedny wyspy. Tak [u]una wylazła z ty łydki, poszła na te wyspe i tam buła bardzo długi czas, także oż porodziła. Ale t[u]o dziecko był niedźwiedź. Dziecko[u] w niedźwiedzki sk[u]órze. Tag [u]ona sobie myśli:
— M[u]ój B[u]oże, kiedy mnie też Pan Bóg dał niedźwiedzia za dziecko, wezne zaroz do w[u]ody śmigne g[u]o i [u]utopie!
A [u]yna, gdy chcia[ł]a rzucić, a t[u]o się [u]uchwyci[u]ło ji szyje niedźwiedzkimi łapkami i zaczyno płakać. Tag [u]una jeszcze się cofnyła:
— No ji kiedy to tak płacze, to nie [u]ut[u]opie. Niech żyje, jak dł[u]go chce.
Jak miało pótora r[u]oku, więc zrobiło jame dlo swojij matki ji tam zn[u]osi[u]ło same różne pokarmy, miod leśny, k[u]orz[u]nki. A gdy mioł dwa roki, tak mówiół do matki:
— Mam[u]o, jo byde pr[u]ób[u]owoł, jeżeli ja byde m[u]óg te w[u]ede przypłynuńć, winc mama wsiądzie na mnie, uchwyci mi się sierzchu5, jo z mamum przepłynę na drugum strone. Tag [u]un przepłynuł na te drugum strune i tam zrobił jame i chł[u]odził do miasta po żywnoś[ć]. Choć tam rzeźniki buły, nie mogły mu się nic zr[u]obić. Choć [u]un zaszed do piekarza i powiado:
— Ty byź mi tyż coś móg dać do jadła do m[u]ojej mamy.
To mu doł chleba. Zaszed do rzeźnika, to mu doł mięsa. Tak te mame używieł, bo ji do kramu jak zaszed, to wszystkiygo d[u]ost[u]oł. Miał [u]ogrómne, [u]ogrómne szczescie6.
Tag jednegu razu tej jej [u]eciec mioł w[u]ejne z jednym królem. A tem król buł7 jeszcze kawalor. A [u]yn niedźwiedź zaszed do tego[u] królewskiego kuchorza i m[u]ówi d[u]o niego[u]:
— Ty byś tyż móg co dać do żywienio mojij mamy.
Tag [u]un mu naduł chłeba, [u]okrasy, słoniny, co jino tegu b[u]ułe.
Ji dr[u]ugi roz przyszed do niegu:
— Że ty byś mi więcyj m(u)óg dać, bo ty tego mosz zadoś, a ciebie nic nie kosztuje.
Tak ten kuchorz tak troche smutno ch[u]odzieł, a król mu się pyta:
— Coś ty dzisiaj taki niewesoły jes8?
A [u]un kuchorz:
— Jaśnie królu, jakże ja mom być wesoły, kiedy tu ch[u]edzi taki zwirz mie napastować [u]o żywność. A ja mom wszysko pod rachunkiem!
Więc król powiado mu tak:
— M[u]ój k[u]ochany, jag tyn zwierz tu jeszcze roz przyjdzie, ja [u]ebstawie warte i korze go zabić.
A tyn zwierz, gdy przyszed, to gu ani jednyn żołnierz nie tknuł. P[u]oszed do ty samy królowej, co b[u]eła matkum tyj córki i p[u]owiado:
— Ty byś mi tyż mogła co dać do [u]obleczynio do mojej mamy.
Królowo się pyto:
— Jaki byś ty rzundoł [u]obleczyń do twojij mamy?
A [u]yn ji [u]odpowiado:
— Suknie, fartuch, k[u]oszule i puńcz[u]echyj, trzewiki — wszystk[u]o ślubne.
P[u]etem zaś przyniós to wszysk[u]e do swoji mamy. Ta mama się [u]brała w ty jeg[u]u rzeczy i tak w tyj jamie siedziała jeszcze tako [u]ubrano. A ci królowie jachali na polowanie. Ten [u]eciec ty córki i tyn kawalor król. Tag jegu ogromnie brała [u]och[u]ota zajrzyć d[u]o tyj jamy, c[u]o t[u]o tam jes. A tam wych[u]odzi naprzeciwko jemu zwiérz, tak szczelył gó roz, i zaś gó szczeluł drugi roz, zaś pot[u]ym powiadoł:
— Co to za przyczyna, że zwiérza trafić ni m[u]oge?
A [u]yn [u]o pięć kroków naprzód niegu szed, a ten g[u]o trafić nie m[u]óg. Tag go zaprowadził aż do samy jamy tyn zwirz. I stanął tyn zwirz przy tej jamie i powiado do kawalera:
— Ty byś tyż się móg [u]ożenić z mojom mamom. I m[u]ógbeś być m[u]ojem [u]ojcem.
A kawalor:
— A co ty masz za mame, co by się du mnie zdała?
A niedźwiedź p[u]owiado:
— Stuń jeno prosto we drzwi a kiwnij palcym, [u]una do ciebie wyńdzie9 z tyj jamy.
Tak ten kawaler kiwnuł palcym i prosi:
— Któ jest, niech wyńdzie d[u]o nieg[u]u.
A to wych[u]odzi d[u]o nieg[u]u tako śliczno panna, że jeszcze taki nie widzioł! Tak czem prędzy do dumu swygu d[u]obieg, kozoł zaprzągać sztyry k[u]onie co najlepsze do pow[u]ozu i tak kozoł jechać co tylko wybiec mogły. Tag jom do tego pow[u]zu wziun, przywióz jo do siebie d[u] d[u]um. I zrob[u]ił [u]kropne wesele. Bal!
I tegu jej [u]ojca także zaprosił na ten bal, ale tyn kawalor nie wiedzioł, że to jej [u]eciec10, a [u]eciec nie wiedzioł, że to jegu córka. [U]Yn już ni mog zeznać. Jag się [u]eżenily, tak tyn zwirz zaroz kozoł tymu mł[u]edymu z tem starem [u]ejcym swojem robić wojne. [U]Oczywiśnie kazoł na niegu bić. I wedali sobie wojne. Ten zwirz szed ze wszystkiém wojskiém na niego, na tégu starégu. Zaś w tenczas t[u]eg go zmarnowali, [u]odebrali królewstwo tymu starymu. Niedźwiedź powiado na tegu, co się z jegu mamum [u]ożynił:
— Teroz ty, [u]ejcze, mosz swoje krolestw[u]o, a jo byde miał tygo starygo królewstw[u]o. Więc mnie teroz tnij trzy razy mieczym bez sk[u]óre, co jino siły bydziesz mioł.
Tag go trzy razy ciun bez plecyj, tak mu sk[u]óre przeciun i był ten zwierz człowiekiem. Niedźwiedzkom sk[u]ór[u]om boł ulinżonyj, a jednak wiedział wszysk[u]o co mo robić.
- wiedziaa (gw.) — uproszczona wymowa cząstki -ała. [przypis edytorski] ↩
- haptyka (gw.) — apteka. [przypis edytorski] ↩
- jez (gw.) — jest. Uproszczenie artykulacji cząstki -st, i następnie — udźwięcznienie s. [przypis edytorski] ↩
- na w[u]ede (gw.) — na wodę. [przypis edytorski] ↩
- uchwyci mi się sierzchu (gw.) — uchwyci się mojej sierści. [przypis edytorski] ↩
- szczescie (gw.) — szczęście. Zanik nosowości głoski ę. [przypis edytorski] ↩
- buł, b[u]ułe (gw.) — był, były [przypis edytorski] ↩
- jes (gw.) — jest. [przypis edytorski] ↩
- wyńdzie (gw.) – wyjdzie. [przypis edytorski] ↩
- [U]Eciec (gw.) — ojciec. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
O niedźwiedziu królewiczu · Anna Chuda
Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
O niedźwiedziu królewiczu · Okładka na podstawie: Black Cub, Jon DeJong@Flickr, CC BY 2.0
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: CC-BY-2.0
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: cover
O niedźwiedziu królewiczu · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/chuda-o-niedzwiedziu-krolewiczu/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.