AKT PIERWSZY
SCENA I
PŁYTEK
Dostojny księże Hugonie, skończ przekładania, sprawa pójdzie pod sąd Izby gwiaździstej, a sir Robert Płytek, koniuszy, nie zlęknie się dwudziestu takich Falstaffów.
CHUDZIAK
W hrabstwie Gloucester sędzia pokoju i Coram1.
PŁYTEK
Tak jest, kuzynie Chudziaku, i custalorum2.
CHUDZIAK
A do tego Rotolorum3 i rodowity szlachcic, mości plebanie, który się pisze armigero4 na wszystkich aktach, upoważnieniach, kwitach i obligach; armigero.
PŁYTEK
Tak się piszę i tak zawsze się pisałem od lat trzechset.
CHUDZIAK
I tak się pisali wszyscy jego sukcesorowie, którzy go poprzedzili, i tak się pisać będą mieli prawo wszyscy przodkowie, co się po nim urodzą. Wszyscy mogą się pieczętować dwunastu białymi szczypami5.
PŁYTEK
Herb to stary.
EVANS
Twanaście szczyp przystoi staremu herpowi. Szczypa stary to ludzki przyjaciel, a znaczy ogień i ciepło.
PŁYTEK
Szczyp jest to biała ryba, a, żeby herb był stary, musi być ryba solona.
CHUDZIAK
Czy mam prawo herb mój ćwiartkować, kuzynie?
PŁYTEK
Będziesz miał prawo, zawierając stadło6.
EVANS
To prawta, że musi ćwiartkować, kto chce mieć stadło!7.
PŁYTEK
Bynajmniej.
EVANS
Musi ćwiartkować, powtarzam, po jeśli weźmie jedno stadło, zostanie tylko resztka, tak mi się przynajmniej zdaje, piorąc rzeczy na mój płytki rozum, Ale dajmy temu pokój. Jeśli ci sir John Falstaff upliżył, ja, jako duchowna osopa, z radością ofiaruję wam moje pośrednictwo, aby załagodzić sprawę i skończyć interes przez kompromis.
PŁYTEK
Izba rozsądzi; to był gwałt oczywisty.
EVANS
Nie przystoi, żepy Izpa gwałtów słuchała; nie ma pojaźni pożej w gwałtach, a trzepa wam wiedzieć, że Izba wolałaby coś usłyszeć o pojaźni pożej, a nie o gwałtach; niech wam to służy za przestrogę.
PŁYTEK
Ha, na moją głowę, gdybym odmłodniał, szabla skończyłaby wszystko!
EVANS
Lepiej, żepy tę szaplę zastąpili przyjaciele i położyli koniec wszystkiemu. Ale wylągł się nowy projekt w mojej głowie, który przyta się może na co. Jest tu niejaka panna Anna Page, córka pana Jerzego Page, a piękny to kwiatek panieństwa, na uczciwość.
CHUDZIAK
Panna Anna Page, co ma ciemne włosy, a cedzi słówka, jak wielka pani?
EVANS
Ona właśnie; to mi kopieta, jakiejpyś chciał za żonę. A siedemset funtów monety i złota zapisał jej na śmiertelnem łożu dziadek (taj mu Panie ratosne zmartwychwstanie!), do których ma prawo, byle się toczekała lat siedemnastu. Zdaniem mojem pyłopy lepiej skończyć wszystkie swary, a pomyśleć o małżeństwie pana Aprahama z panną Anną Page.
PŁYTEK
Więc dziadek zostawił jej siedemset funtów?
EVANS
A ojciec zeprał dla niej więcej jeszcze grosiwa.
PŁYTEK
Znam ja tę młodą panienkę; nie zbywa jej na dobrych przymiotach.
EVANS
Sietemset funtów i speranta8, tobre to przymioty.
PŁYTEK
Więc idźmy do uczciwego pana Page. Czy zastaniemy tam Falstaffa?
EVANS
Mamże ci powiedzieć kłamstwo? Gartzę kłamcą, jak gartzę fałszywym człowiekiem, jak gartzę człowiekiem, który nie mówi prawty; zastaniesz tam kawalera sir Johna. Ale proszę cię, słuchaj raty życzliwych ci ludzi. Zastukam we trzwi pana Page stuka. Hola! Pokój temu tomowi. Wchodzi Page.
PAGE
Kto tam?
EVANS
Płogosławieństwo poże i twój przyjaciel, i pan sętzia Płytek, i młoty pan Chutziak, który kto wie, może ci inną zaśpiewa piosneczkę, jeśli rzeczy po twojej pójtą myśli.
PAGE
Cieszę się, mości panowie, że was widzę przy dobrym zdrowiu; a wam, panie Płytku, dziękuję za zwierzynę.
PŁYTEK
Panie Page, rad cię widzę. Niech wam to będzie na zdrowie. Pragnąłbym, żeby lepsza była zwierzyna, bo źle była zabita. A jakże zdrowie dobrej pani Page? Kocham was zawsze z całego serca, na uczciwość, z całego serca.
PAGE
Dziękuję wam, panie sędzio.
PŁYTEK
To mnie raczej dziękować należy; więc krótko a węzłowato, najpiękniej dziękuję.
PAGE
Cieszę się, że cię widzę, dobry panie Chudziaku.
CHUDZIAK
A jak się ma twój płowy chart, panie Page? Słyszałem, że na wyścigach w Cotsall mydło woził.
PAGE
Rzecz nie była rozstrzygnięta.
CHUDZIAK
Nie chcesz się tylko przyznać, nie chcesz się przyznać!
PŁYTEK
Bardzo wierzę. To wasza wina, wasza wina, bo to pies doskonały.
PAGE
Powiedz raczej, że to kundel.
PŁYTEK
A ja utrzymuję, że to pies doskonały, że to pies piękny. Czy można powiedzieć więcej, jak że doskonały i piękny? Czy sir John Falstaff jest w waszym domu?
PAGE
Jest w naszym domu, a pragnąłbym waszym być pośrednikiem.
EVANS
Oto mi słowa, jakie chrześcijaninowi przystoją.
PŁYTEK
Pokrzywdził mnie, panie Page.
PAGE
Sam się po części do winy przyznaje.
PŁYTEK
Przyznać się nie znaczy naprawić, czy nieprawda, panie Page? Pokrzywdził mnie, na uczciwość, pokrzywdził mnie; Robert Płytek, armigero, powiada, że był pokrzywdzony.
PAGE
Właśnie sir John nadchodzi.
FALSTAFF
Więc to rzecz zdecydowana, mości Płytku, że zanosisz na mnie skargę przed króla jegomości?
PŁYTEK
Panie kawalerze, zbiłeś moich ludzi, wystrzelałeś moją zwierzynę, wyłamałeś mój zwierzyniec.
FALSTAFF
Ale nie wycałowałem córki twojego gajowego.
PŁYTEK
Wolne żarty. Odpowiesz za to, kawalerze.
FALSTAFF
Odpowiem natychmiast i bez ogródki: wszystko to prawda. Spodziewam się, że jasna odpowiedź.
PŁYTEK
Rozpozna to Izba.
FALSTAFF
Zrobiłbyś lepiej, panie Płytku, gdybyś siedział cicho w własnej izbie, bo tylko na śmiech się wystawisz.
EVANS
Pauca verba9, sir Johnie, topre słowa!
FALSTAFF
Ja mu dałem coś lepszego jak dobre słowa, bo dobry uczynek. Mości Chudziaku, rozpłatałem ci czaszkę, co masz jeszcze do mnie?
CHUDZIAK
Bądź spokojny, mości panie, mam w tej czaszce dosyć rzeczy przeciw tobie, mam też i przeciw twoim trzem urwizom rzezimieszkom, których nazwiska Bardolf, Nym i Pistol. Wciągnęli mnie do szynkowni, upoili, a potem do grosza okradli.
BARDOLF
A ty banburski10 serze!
CHUDZIAK
Mniejsza o to.
PISTOL
Co śmiesz utrzymywać, Mefostofilu11?
CHUDZIAK
Mniejsza, mniejsza o to.
NYM
Porąbać go! Pauca, pauca! Porąbać, to moja reguła.
CHUDZIAK
Gdzie Głuptas, mój sługa? Czy nie wiesz, kuzynie?
EVANS
Cicho, panowie! Partzo proszę. Czas już porozumieć się. Trzech jest, jak rozumiem, polupownych sętziów w tej sprawie; to jest pan Page, vitelicet12 pan Page; po wtóre ja, vitelicet ja; a trzecim sętzią, ostatecznie i na koniec, jest pan gospotarz operży pod Potwiązką.
PAGE
My trzej mamy ich wysłuchać i sprawę zakończyć.
EVANS
Pardzo toprze; wciągnę treść całej sprawy do mojego pugilaresu13, a roztrząśniemy ją potem z największą jak pędzie można tyskrecyą.
FALSTAFF
Pistol!
PISTOL
Słucha uszyma.
EVANS
Do kroćset peczek! Co to za wysłowienie: słucha uszyma, co za afektacja!
FALSTAFF
Pistol, czy zwędziłeś sakiewkę pana Chudziaka?
CHUDZIAK
Na te rękawiczki, zwędził; a jeśli kłamię, bodaj moja noga nie postała więcej w mojej wielkiej sali! Zwędził mi trzy złote groszy, trzy w samych dziesiątakach i dwa edwardowskie talary, które płaciłem pięć złotych groszy dziesięć sztuka u Jeda Millera, na te rękawiczki!
FALSTAFF
Pistol, czy to prawda? Czy to bezwarunkowa prawda?
EVANS
Tylko warunkowa tam prawta, gdzie idzie o zwarowanie.
PISTOL
Płaską tę klingę wyzywam na rękę,
bo jak pies szczeka; w oczy mu powiadam:
Bezczelnie kłamiesz, na muł i na pianę!
CHUDZIAK
Jeśli nie on, to ten mnie okradł, na moje rękawiczki!
NYM
Uważaj, co mówisz, mości panie, a wiwat dobry humor! Nie przepuszczam takich przypuszczań! To moja odpowiedź.
CHUDZIAK
Więc na mój kapelusz, ten jegomość z czerwoną gębą ma moją sakiewkę; bo choć nie mogę sobie przypomnieć, co robiłem, gdyście mnie spoili, nie jestem jeszcze jednak zupełnym osłem.
FALSTAFF
Co mówisz na to, Janie Szkarłacie?
BARDOLF
Mówię, że ten jegomość sam zapił swoje pięć zamysłów.
EVANS
Chcesz powietzieć: swoje pięć zmysłów; o zgroza, co za nieuctwo!
BARDOLF
A gdy raz sobie w czub nalał, plótł, jakby się wyrwał od czubków i bredził jakby w delirium14.
CHUDZIAK
He, teraz sobie przypominam, że i wtedy także mówił po łacinie. Ale mniejsza o to; odtąd, póki życia, nie upiję się, chyba w towarzystwie uczciwych, grzecznych i bogobojnych ludzi; nauczył mnie rozumu wasz figiel. Jeśli sobie zaleję kiedy głowę, to zaleję z ludźmi, u których jest jeszcze bojaźń boża, a nie z pijanym hultajstwem.
EVANS
To mi się nazywa uczciwe postanowienie, sątź mnie, Poże.
FALSTAFF
Słyszycie panowie, że przeczą wszystkiemu, słyszycie.
PAGE
Nie, córko, wróć z winem do domu, tam wychylimy szklenicę.
CHUDZIAK
O nieba! To panna Anna Page.
PAGE
Jakże zdrowie, pani Ford?
FALSTAFF
Pani Page, na honor, przychodzisz w porę. Z przeproszeniem całuje ją.
PAGE
Żono, pozdrów tych panów. Proszę z sobą; mamy dziś na obiad pasztet ze zwierzyny, prosto z pieca. Proszę z sobą, panowie, a mam nadzieję, że utopimy wszystkie urazy.
CHUDZIAK
Wolałbym teraz mieć pod ręką mój Zbiór Pieśni i Sonetów niż czterdzieści złotych w kieszeni. Wchodzi Głuptas Gdzież to bywałeś, Głuptasie? Jak to, więc mam sobie sam służyć? Hę? Czy masz przy sobie Wybór Zagadek? Hę?
GŁUPTAS
Wybór Zagadek? Alboż go pan nie pożyczyłeś Halce Pierożek, w ostatni dzień Wszystkich Świętych, na tydzień przed Świętym Michałem?
PŁYTEK
Śmiało, kuzynie! Śmiało, kuzynie! Czekamy na ciebie. Jeszcze słowo, kuzynie. Uważaj, kuzynie, jest już, że tak powiem, deklaracja, pewien rodzaj deklaracji, zrobiony z daleka jeszcze przez dostojnego księdza Hugona. Czy mnie rozumiesz?
CHUDZIAK
Doskonale. Bądź spokojny, kuzynie; zobaczysz, że się poprowadzę roztropnie. Jeśli już na to mi przyszło, zrobię, co nakazuje roztropność.
PŁYTEK
Aleć zrozum mnie na koniec.
CHUDZIAK
Rozumiem cię bardzo dobrze, kuzynie.
EVANS
Słuchaj jego raty, panie Chutziaku. Tam ci opis całej sprawy, jeśli masz po temu serce.
CHUDZIAK
Zrobię wszystko, co radzi kuzyn Płytek. Przebacz, proszę, dostojny plebanie; to sędzia pokoju w swoim obwodzie, choć ze mnie prosty tylko człowiek.
EVANS
Ale tu nie o to rzecz itzie: tu itzie o małżeństwo.
PŁYTEK
Tu cały sęk, miły kuzynie!
EVANS
Tak jest, tu sęk, tu itzie o Pannę Annę Page.
CHUDZIAK
Jeśli o to idzie, wezmę ją za żonę, byle rozsądne były warunki.
EVANS
Ale czy masz to niej jakie czułe afekta? Niech się towiemy z twoich ust lup twoich warg, po, jak niektórzy filozofowie utrzymują, wargi stanowią część ust, więc powietz topitnie, czy czujesz jaki pociąg do tziewczyny?
PŁYTEK
Kuzynie Abrahamie Chudziaku, czy możesz ją kochać?
CHUDZIAK
Spodziewam się, panie, że zrobię, co przystoi człowiekowi, chętnemu iść za radą rozumu.
EVANS
Przez Poga i Wszystkich Świętych, tłumacz się jasno: czy masz ku niej jaką przychylność?
PŁYTEK
Tak jest, musisz powiedzieć nam wyraźnie, czy chcesz wziąć ją za żonę z dobrym posagiem?
CHUDZIAK
Gotów jestem do większej ofiary na twoje żądanie, kuzynie, do daleko większej.
PŁYTEK
Aleć zechciej mnie zrozumieć, zechciej zrozumieć, kochany kuzynie! Wszystko, co teraz robię, robię dla twojego szczęścia. Czy możesz ją kochać, tę dziewczynę?
CHUDZIAK
Wezmę ją za żonę na twoje żądanie, a jeśli nie ma wielkiej miłości w początku, niebo może ją odmnożyć przy lepszej znajomości, gdy raz pobrani będziemy mieli więcej okazji do poznania się. Spodziewam się, że z poufałością rozwinie się sentyment. Ale skoro ty mówisz: weź ją, wezmę ją; to moja niezmienna, wolna rewolucja.
EVANS
Pardzo tyskretna otpowietź. Jest tylko mała omyłka w wyrazie rewolucja; właściwy wyraz, wetle naszego rozumienia, jest rezolucja15; ale intencja pyła topra.
PŁYTEK
I ja myślę, że intencja mojego kuzyna była dobra.
CHUDZIAK
Zaręczam, a niech mnie powieszą, jeśli kłamię, na uczciwość.
PŁYTEK
Ale jak widzę, zbliża się panna Anna. — Chciałbym odmłodnieć dla twojej miłości, panno Anno!
ANNA
Obiad na stole; ojciec mój czeka na wasze zacne towarzystwo.
PŁYTEK
Śpieszę do niego, śpieszę, piękna panno Anno!
EVANS
Tam to kata! Nie chciałpym chypić penetykcji16.
ANNA
Czy raczysz wejść i ty także, szanowny panie?
CHUDZIAK
Nie, pani, dziękuję, na honor, z całego serca. Bardzo mi tu dobrze.
ANNA
Obiad czeka na was od dawna gotowy.
CHUDZIAK
Nie jestem głodny, dziękuję, na honor. Ruszaj, pachołku, a choć jesteś moim sługą, idź służyć mojemu kuzynowi Płytkowi. (Wychodzi Głuptas) Nawet sędzia pokoju może czasem potrzebować usługi pachołków swojego przyjaciela. Jak na teraz, mam trzech ludzi i jednego chłopaka, póki nie umrze moja matka. Ale mniejsza o to, żyję tymczasem jak biedny urodzony szlachcic.
ANNA
Nie mogę wrócić bez ciebie, szanowny panie, bo nie siądą do stołu, póki nie przyjdziesz.
CHUDZIAK
Na uczciwość, nic do ust nie wezmę; ale dziękuję ci, panienko, jakbym doskonale obiadował.
ANNA
Ale bardzo proszę, panie, wejdź do domu.
CHUDZIAK
Wolę tu się przechadzać. Dziękuję. Otarłem sobie goleń, dni temu kilka, bijąc się na szablę i sztylet z fechmistrzem. Szło za trzy trafienia o półmisek gotowanych śliwek, i na honor, od tego czasu nie mogę znieść zapachu gorącej potrawy. Ale czemu wasze psy tak szczekają? Czy są w mieście niedźwiedzie?
ANNA
Zdaje mi się, że są; słyszałam przynajmniej, jak o nich mówiono.
CHUDZIAK
Zapamiętale lubię hece17, choć nie ma na nich gorętszego ode mnie człowieka w całej Anglii; o lada nic gotów jestem szukać kłótni. Czy nieprawda, panno Anno, że strach cię bierze na widok puszczonego niedźwiedzia?
ANNA
Prawda.
CHUDZIAK
A dla mnie jest to jadło i napitek. Dwadzieścia razy widziałem puszczonego Sackersona, chwyciłem go za łańcuch, ale możesz mi wierzyć, że kobiety wrzeszczały wniebogłosy na ten widok. Ciężko by mi było przestrach ich opisać, bo kobiety, trzeba wyznać, nie mogą znieść widoku niedźwiedzia18; brzydka to i dzika bestia.
PAGE
Przybywaj, panie Chudziaku, przybywaj! Na ciebie tylko czekamy.
CHUDZIAK
Nic do ust nie wezmę; dziękuję.
PAGE
Terefere! Nie ma tu wyboru, musisz iść z nami.
CHUDZIAK
Więc proszę, pokaż mi drogę.
PAGE
Idźmy!
CHUDZIAK
Panno Anno! Tobie się należy pierwszeństwo.
ANNA
O nie, nie, panie, bądź naszym przewodnikiem.
CHUDZIAK
Na uczciwość, nie wejdę pierwszy, na uczciwość, nie, nie wejdę. Nie chcę ci robić tej krzywdy, panno Anno!
ANNA
Ale proszę.
CHUDZIAK
Wolę być niegrzecznym, niż nudnym. Sama się krzywdzisz, panno Anno! I na tym koniec, tak.
SCENA II
EVANS
Ruszaj, a pytaj o trogę to tomu toktora Kajusza. Mieszka tam niejaka pani Żwawińska, która jest nipy jego mamką, alpo jego niańką, alpo jego kucharką, alpo jego praczką, alpo jego szwaczką.
GŁUPTAS
Dobrze, panie.
EVANS
Słuchaj tylko, a powiem ci coś lepszego. Ottaj jej ten list, po to jest kopieta serteczna przyjaciołka panny Anny, a list ten ją prosi, żepy poparła intencje twojego pana do panny Anny Page. Więc proszę, śpiesz się, a ja tymczasem idę skończyć mój opiat, po przyjtą jeszcze pórsztówki i ser.
SCENA III
FALSTAFF
Panie gospodarzu Podwiązki!
GOSPODARZ
Co mówi dzielny mój zuchter19? Wytłumacz się uczenie a mądrze.
FALSTAFF
Naprawdę, panie gospodarzu! Muszę odprawić część moich ludzi.
GOSPODARZ
Odgoń, junaku, Herkulesie, degraduj! Niech idą w świat, der, der!
FALSTAFF
Siedzę tu gospodą za dziesięć funtów na tydzień.
GOSPODARZ
Drugi z ciebie cesarz, Cezar, Kajzer i Fizar20. Biorę na mój rachunek Bardolfa; będzie mi beczki odszpuntowywał i ściągał butelki. Czy zgoda junaku, Herkulesie?
FALSTAFF
Zrób tak, dobry panie gospodarzu!
GOSPODARZ
Powiedziałem; niech idzie za mną. Zobaczę, czy będziesz w stanie zarobić na kawałek chleba, szumując. Słowny ze mnie człowiek. Idź za mną. (Wychodzi)
FALSTAFF
Idź za nim, Bardolfie. Piwniczy! Dobre to rzemiosło. Ze starego płaszcza można wykroić nową kurtkę, a z wywiędłego sługi świeżego piwniczego. Idź za nim i bądź zdrów!
BARDOLF
Jest to rzemiosło, za którym od dawna wzdychałem. Urosnę! (Wychodzi)
PISTOL
Plugawe cygańskie plemię! I ty chcesz czopem obracać?
NYM
Po pijanemu był poczęty; czy koncept niedobry? Nie ma w jego duszy nic heroicznego, i na tym koniec.
FALSTAFF
Rad jestem, żem się na koniec żagwi21 tej pozbył. Kradzieże jego zbyt były jawne; jego wędzenie było jak śpiewak niećwiczony — nie trzymało miary.
NYM
To mi talent — kraść w krótkich pauzach.
PISTOL
Mądrzy ludzie nazywają to subtylizowaniem. Kraść! Fe, figa za takie wyrażenie!
FALSTAFF
Nie chcę dłużej taić wam prawdy, panowie: już prawie świecę piętami.
PISTOL
Przygotuj się więc na odmrożenie.
FALSTAFF
Nie ma lekarstwa; czas zacząć tumanić, muszę kierować się przemysłem.
PISTOL
Młode kurczęta muszą mieć strawę.
FALSTAFF
Czy zna który z was Forda, tutejszego mieszczanina?
PISTOL
Znam tego jegomościa, pięknej to człowiek substancji22.
FALSTAFF
Uczciwe moje chłopaki, powiem wam teraz, co u mnie za pasem —
PISTOL
Dwa sążnie obwodu i coś w przysypku.
FALSTAFF
Schowaj żarty na później, Pistolecie! Prawda, że mam w pasie coś około dwóch sążni; lecz nie o pasie teraz myślę, ale o zapasie. Krótko węzłowato, zamierzam stroić koperczaki23 do żony Forda. Czuję nosem zwierzynę. Jej słowa, jej uśmiechy, jej zalotne spojrzenia, wszystko daje mi zachętę. Mogę jasno tłumaczyć całe znaczenie poufałego jej stylu, a najsurowsze słowo jej postępowania znaczy dobrą angielszczyzną: jestem sir Johna Falstaffa.
PISTOL
Studerował, widzę, jej chęci i przetłumaczył je z języka uczciwości na angielski.
NYM
Głęboko zarzucił kotwicę. Jak wam się zdaje ten humor?
FALSTAFF
Otóż, jak powiadają ludzie, rozrządza ona po swojej woli workiem swojego męża, a w tym worku siedzą pułki aniołów.
PISTOL
Przywołaj więc na pomoc równą liczbę diabłów i ruszaj do szturmu, to moja rada.
NYM
Humor rośnie; doskonale; shumoruj mi tych aniołów.
FALSTAFF
Napisałem tu sobie list do niej, a ten list drugi do żony pana Page, która także strzelała do mnie oczyma, chwila temu, i doświadczonym wzrokiem badała moje doskonałości. Promień jej źrenicy to ślizgał się po moich nogach, to krążył po moim majestatycznym brzuchu.
PISTOL
To więc słońce świeciło na kupie gnoju.
NYM
Dziękuję ci za ten humor.
FALSTAFF
O, błąkała się po mojej osobie tak łakomym spojrzeniem, że chętka jej oka zdawała mi się dopiekać jak szkło palące. Oto jest drugi list, do niej wystosowany. I ona też nosi sakiewkę; to druga Gujana — samo złoto i dostatek. Będę obu zwodnikiem, a one obie będą mi płatnikiem, moimi Wschodnimi i Zachodnimi Indiami24, będę z obydwiema handlował. Idź więc i ponieś ten list do pani Page, a ty ponieś ten do pani Ford. Odrosną nam pióra, chłopaki, odrosną nam pióra!
PISTOL
Z szablą przy boku mam twym być Pandarem25? Nigdy! Niech wprzódy diabli wszystko wezmą!
NYM
Nie chcę być winnym podłego humoru; trzymaj sobie twój list humorystyczny, bo ja chcę żyć, jak szlachcicowi przystoi.
FALSTAFF
Bądź łódką moją do złotych wybrzeży.
— Precz stąd, kapcany! Precz! Jak grad się stopcie!
Więc nogi za pas, szukajcie kwatery!
Choć ciężkie czasy, Falstaff nie utonie
I jeszcze z paziem swym na wierzch wypłynie.
PISTOL
Jeszcze mi moje pozostały kostki,
Jeszcze oskubię biednych i bogatych.
Wprzód ty, frygijski Turku, umrzesz z głodu,
Nim mej kieszeni na tynfach26 zabraknie.
NYM
PISTOL
Chcesz się zemścić?
NYM
Na niebo i gwiazdy!
PISTOL
Sprytem czy stalą?
NYM
Obydwoma humorami: uwiadomię Forda o humorze tej miłości.
PISTOL
Powiem, jak Falstaff, to fałszywe błoto,
Chce jego białą uwieść gołębicę,
Splamić mu łoże i wykraść mu złoto.
NYM
Mój humor nie ostygnie. Podbudzę Forda, żeby się wziął do trucizny; nabawię go żółtaczki, bo gniew mój niebezpieczny: to mój prawdziwy humor.
PISTOL
Czysty z ciebie Mars malkontentów: rachuj na moją pomoc, marsz!
SCENA IV
ŻWAWIŃSKA
Słuchaj, Janku Rugby, proszę cię, idź, wyjrzyj oknem i zobacz, czy nie ujrzysz wracającego mego pana, pana doktora Kajusza, bo na uczciwość, gdyby wrócił, a znalazł kogo w domu, narobiłby harmideru i na straszną wystawił próbę bożą cierpliwość i królewską angielszczyznę.
RUGBY
Stanę na czatach wychodzi.
ŻWAWIŃSKA
Idź więc, Janku, a za to dziś wieczór napijemy się krupniku, kiedy ogień ziemnego węgla zacznie gasnąć. Uczciwy to i pełny dobrych chęci pachołek, sługa, jakiego życzę każdemu domowi, a do tego, możesz mi wierzyć, nie plotka i nie hałaburda27. To najgorsza jego wada, że za długo odmawia modlitwy; to jego słaba strona; ale cóż robić, każdy ma swoje wady; dajmy temu pokój. Więc, jak powiadasz, imię twoje Piotr Głuptas?
GŁUPTAS
W braku lepszego.
ŻWAWIŃSKA
A pan Chudziak twoim jest panem?
GŁUPTAS
Wyznaję.
ŻWAWIŃSKA
Czy nie nosi on wielkiej, okrągłej brody, jak rękawicznika nożyce?
GŁUPTAS
Nie, na uczciwość; on ma malutką twarzyczkę, z małą żółtą bródką, bródką kainowego koloru.
ŻWAWIŃSKA
Łagodnego charakteru człowiek, czy nieprawda?
GŁUPTAS
O, co to, to prawda. Ale mimo tego ma on pięść tak twardą, jak ktokolwiek, co by mu śmiał spojrzeć w oczy; bił się niedawno z gajowym.
ŻWAWIŃSKA
Co powiadasz? O, przypominam sobie teraz doskonale. Czy nie trzyma głowy do góry, że tak powiem, a chodząc, czy się nie puszy?
GŁUPTAS
I bardzo.
ŻWAWIŃSKA
Niechże niebo gorszej nie spuści fortuny na pannę Annę! Powiedz księdzu plebanowi, że zrobię, co będzie można dla twojego pana. Anusia dobra to dziewczyna i pragnę — wchodzi Rugby
RUGBY
Umykaj! Pan mój idzie.
ŻWAWIŃSKA
Toż da się nam wszystkim we znaki! Dalej! Co żywo, młodzieniaszku, schowaj się do tej komory. Zamyka Głuptasa w komorze Nie długo tu zabawi. — Hej tam, Janku Rugby! Janku! Czy słyszysz? Ruszaj, Janku, wywiedz się o twoim panu; boję się, żeby mu się co nie przytrafiło, że dotąd nie wrócił jeszcze do domu śpiewa. Tra, la, la! Wchodzi doktor Kajusz
KAJUSZ
Co to szpiewalem za trele? Ja nie lubial takie rozpusty. Proszę, poszukaj w moja komora un boitier vert28, pudelko, zielony pudelko. Czy rozumial, co ja mówil? zielony pudelko.
ŻWAWIŃSKA
Rozumiem bardzo dobrze; zaraz je przyniosę. Na stronie Dzięki Bogu, że sam szukać go nie poszedł, bo gdyby tam znalazł młodego pachołka, wściekłby się od złości. Wychodzi
KAJUSZ
Fe, fe, fe, fe! Ma foi, il fait fort chaud. Je m’en vais à la cour, la grande affaire29.
ŻWAWIŃSKA
(Wraca z pudełkiem) Czy to, panie?
KAJUSZ
Oui, mette le au mon30 kieszonka; dépêche31, żwawo! A gdzie ten hultaj Rugby?
ŻWAWIŃSKA
Hej, Janku Rugby! Janku!
RUGBY
Jestem, panie.
KAJUSZ
Ty, Janek Rugby, lub Gawel Rugby, ruszaj, weź twego miecza i maszerowal za mój pięta na zamek.
RUGBY
Szabla moja czeka gotowa w sieni.
KAJUSZ
Na honor, za dlugo bawię. Tam do kata! Qu’ ai-je oublié?32 Są tam pewne ziółka w mój komora, którychbym nie chcial zapomnial za cały globus ziemski.
ŻWAWIŃSKA
O, Boże! Znajdzie tam młodego pachołka i wścieknie się.
KAJUSZ
O, diable, diable! Co tam siedzi w mój komora? Rozbój! Larron!33 Wyciąga z komory Głuptasa Rugby, mój szpada!
ŻWAWIŃSKA
Uspokój się, dobry panie.
KAJUSZ
Na co mam uspokój się?
ŻWAWIŃSKA
To młody, uczciwy pachołek.
KAJUSZ
Co mial do roboty uczciwy pacholek w mój komora? Uczciwy pacholek nie wlazilbym w mój komora.
ŻWAWIŃSKA
Proszę cię, panie, nie bądź tak flegmatyczny; powiem ci szczerą prawdę; pachołek ten przyszedł do mnie w posły od księdza plebana Hugona.
KAJUSZ
Bon34.
GŁUPTAS
To prawda, panie, z prośbą —
ŻWAWIŃSKA
Cicho! Proszę cię, cicho!
KAJUSZ
Cicho z twego języka! A ty opowiadaj twój historia.
GŁUPTAS
Z prośbą do tej uczciwej szlachcianki, a twojej, panie, gospodyni, żeby powiedziała dobre słowo pannie Annie Page za moim panem w interesie małżeństwa.
ŻWAWIŃSKA
I na tym koniec, Bóg świadkiem, no! Ale nie wścibię palca w ogień, gdzie nie potrzeba.
KAJUSZ
Ksiądz pleban Hugo cię poslalem? Rugby, baillez moi35 papieru. Zaczekaj tu kwilka (pisze).
ŻWAWIŃSKA
Cieszę się, że tak jest spokojny, bo gdyby się wedle zwyczaju w gniewie zaciekł, tożbyś się nasłuchał krzyków i melancholii! Mimo tego jednak, człowieku, zrobię, co będę mogła, w interesie twojego pana; ale żeby ci wszystko powiedzieć, ten francuski pan mój — mogę go nazywać moim panem, bo widzisz, jestem jego gospodynią, piorę, prasuję, warzę, piekę, szoruję, przyrządzam jadło i napitek, ścielę łóżka, a wszystko sama.
GŁUPTAS
Wielki to ciężar na dwie ręce.
ŻWAWIŃSKA
Poznałeś się na tym? Przyznać musisz, że wielki to ciężar być wcześnie na nogach, a kłaść się późno. Mimo tego jednak, powiem ci pod sekretem, bo nie chciałabym, żeby o tym ludzie paplali, pan mój jest sam zakochany w pannie Annie; mimo tego jednak, znam myśli Anusi, nie będzie z tej mąki chleba.
KAJUSZ
Ty dureń, oddalem list ten ksiądz Hugo. Morbleu36, to kartel. Zakole go w parku. Nauczyłem tego parszywy kleka mieszać się w nie swoje sprawy. Marsz! Nie zdrowy dla ciebie dlużej tu kwaterować. Parbleu37, utnę mu wszystkie jego dwa uszy, że będzie szelma.
ŻWAWIŃSKA
Ach, dobry panie, on się tylko wstawia za przyjacielem.
KAJUSZ
To nic nie znaczylo: czy nie powiedzialeś, że dostałem pannę Annę dla siebie? Na honor, zakolę tego Gawel kleka; już nominowalem gospodarza de la Jarretière38, żeby nasze szpada wymierzyl. Na honor, kcialem sam wziąć pannę Annę Page.
ŻWAWIŃSKA
Dziewczyna szaleje za tobą, dobry panie, i wszystko pójdzie jak po mydle39. Trudno przeszkodzić ludziom, żeby nie paplali; tak zawsze bywało i tak będzie.
KAJUSZ
Rugby, marsz za mną do dwora. Morbleu, jak nie mam Anusia Page, to twój glowa przez okno wyrzucę. Marsz za moja pięta, Rugby.
ŻWAWIŃSKA
Będziesz miał twoją własną oślą głowę, a nie Anusię. Wiem ja, co myśli o tobie Anusia. Nie ma kobiety w Windsor, która by lepiej znała jej myśli, która by u niej więcej mogła ode mnie, dzięki Bogu.
FENTON
Czy jest tam kto? Hola!
ŻWAWIŃSKA
Kto tam woła? Zbliż się do domu, mój panie, bardzo proszę.
FENTON
Co tam nowego, dobra kobieto? Jakże zdrowie?
ŻWAWIŃSKA
Tym lepiej, że tak dostojny pan pytać się o nie raczy.
FENTON
Jakie masz dla mnie nowiny? Jak się ma piękna panna Anna?
ŻWAWIŃSKA
O, nie ma co mówić, piękna to panna, i uczciwa, i słodka, a do tego twoja przyjaciółka, mój panie, mogę ci to powiedzieć mimochodem, za co dziękuję panu Bogu.
FENTON
Czy się to przyda na co? Jak myślisz? Czy nie próżne moje zaloty?
ŻWAWIŃSKA
Prawda panie, że wszystko jest w ręku tego, który mieszka tam w górze; lecz mimo tego, panie Fenton, gotowam przysiąc na Biblię, że cię kocha. Czy nie masz, panie, brodawki nad okiem?
FENTON
Mam, i cóż stąd?
ŻWAWIŃSKA
O, długa o tym historia. Oj, prawda, że to niewinne stworzenie jak dziecko w pieluchach, ale uczciwsza od niej nigdy nie łamała chleba. Miałyśmy co gadać przez całą godzinę o tej brodawce. Nigdy się tak nie uśmieję, jak w towarzystwie tej dziewczyny; tylko muszę wyznać, że zbyt sobie upodobała w alikolii40 i dumaniu. Lecz co do ciebie, panie Fenton, oj, to nie żarty!
FENTON
Dobrze, będę się z nią dziś widział. Weź to dla siebie; nie omieszkaj mówić w moim interesie, jeśli ją zobaczysz przede mną; poleć mnie jej przyjaźni.
ŻWAWIŃSKA
Może nie polecę? Oj, że polecę, to polecę! A co do brodawki opowiem panu więcej przy pierwszym widzeniu; powiem też i o innych gachach41.
FENTON
Więc dobrze; a teraz bądź zdrowa, bo mam pilne i ważne interesa. (Wychodzi)
ŻWAWIŃSKA
Bądź zdrów, dobry panie! — Na uczciwość, uczciwy to szlachcic; szkoda tylko, że go nie kocha Anusia, bo znam tak dobrze myśli Anusi, jak kto inny. A tam do kata! Co ja zapomniałam! Wychodzi
- coram — prawdop. zniekształcone „kworum”. [przypis edytorski] ↩
- custalorum — zniekształcone Custos rotulorum (łac.: strażnik zwojów), który tytuł oznaczał urzędnika dozorującego dokumenty hrabstwa. [przypis edytorski] ↩
- ratolorum — zniekształcone Custos rotulorum (łac.: strażnik zwojów), który tytuł oznaczał urzędnika dozorującego dokumenty hrabstwa. [przypis edytorski] ↩
- armigero — (z łac.) noszący broń. [przypis edytorski] ↩
- szczypa — dziś: szczapa. [przypis edytorski] ↩
- stadło (daw.) — związek małżeński. [przypis edytorski] ↩
- Stadło w języku teologicznym znaczy część, dział. [przypis redakcyjny] ↩
- speranta — tu: oczekiwany spadek. [przypis edytorski] ↩
- Pauca verba (łac.) — krótkie słowa. [przypis edytorski] ↩
- banburski — pochodzący z Banbury, miasta położonego ok. 100 km na północny zachód od Londynu. [przypis edytorski] ↩
- Mefostofil a. Mefostofeles — diabeł, uosobienie sprytu. [przypis edytorski] ↩
- vitelicet — właśc. videlicet, łac.: to jest, to znaczy. [przypis edytorski] ↩
- pugilares (daw.) — portfel. [przypis edytorski] ↩
- delirium — stan zaburzenia świadomości, często połączony z halucynacjami. [przypis edytorski] ↩
- rezolucja — postanowienie. [przypis edytorski] ↩
- benedykcja — błogosławieństwo. [przypis edytorski] ↩
- heca (daw.) — przedstawienie cyrkowe, zwł. z udziałem zwierząt. [przypis edytorski] ↩
- kobiety, trzeba wyznać, nie mogą znieść widoku niedźwiedzia — podobne słowa, tyle że w odniesieniu do lwa, padają w Śnie nocy letniej. [przypis edytorski] ↩
- zuchter — tu: zuch. [przypis edytorski] ↩
- Cezar, Kajzer i Fizar — żart z różnych wersji wymowy łacińskiej. [przypis edytorski] ↩
- żagiew — płonący lub żarzący się kawałek drewna. [przypis edytorski] ↩
- substancja — tu: majątek. [przypis edytorski] ↩
- stroić koperczaki (daw.) — zalecać się. [przypis edytorski] ↩
- Wschodnimi i Zachodnimi Indiami — tj. przynoszącymi zysk koloniami. [przypis edytorski] ↩
- Pandar — jeden z drugoplanowych bohaterów Iliady Homera; w dawnej angielszczyźnie słowo to mogło oznaczać również alfonsa. [przypis edytorski] ↩
- tynf — srebrna moneta polska z XVII w. [przypis edytorski] ↩
- hałaburda (daw.) — awanturnik. [przypis edytorski] ↩
- un boitier vert (franc.) — zielone pudełko. [przypis edytorski] ↩
- Ma foi, il fait fort chaud. Je m’en vais à la cour, la grande affaire (fr.) — Słowo daję, jest bardzo gorąco. Idę na dwór, wielka mi sprawa. [przypis edytorski] ↩
- Oui, mette le au mon (fr.) — Tak, włóż do mojej... [przypis edytorski] ↩
- dépêche (fr.) — spiesz się. [przypis edytorski] ↩
- Qu’ ai-je oublié? (fr.) — O czym to ja zapomniałem? [przypis edytorski] ↩
- larron! (fr.) — bandyta. [przypis edytorski] ↩
- bon (fr.) — dobrze. [przypis edytorski] ↩
- baillez moi (fr.) — proszę mi podać (książkowe). [przypis edytorski] ↩
- morbleu (fr.) — do licha. [przypis edytorski] ↩
- parbleu (fr.) — dalibóg (dosł.: na niebo). [przypis edytorski] ↩
- la Jarretière (fr.) — podwiązka. [przypis edytorski] ↩
- pójdzie jak po mydle — żart. przekształcenie zwrotu „pójdzie jak po maśle”. [przypis edytorski] ↩
- alikolia — zniekształcone: melancholia. [przypis edytorski] ↩
- gach (daw., gw.) — kochanek. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Wesołe kumoszki z Windsoru · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wesole-kumoszki-z-windsoru/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Domena publiczna · Leon Ulrich
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: translation
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.