Loreva
Loreva

Rozdział 6 z 7

AKT V

SCENA I

Radost, Gustaw.

RADOST

Guciu! na miłość Boga! jedynego Boga! 
Przyznaj się, tyś coś zbroił? 

GUSTAW

Skądże ta trwoga? 
Ja się teraz już kocham, szaleństwa nie zrobię,  
Ja, widząc mój rozsądek, dziwię się sam sobie. 

RADOST

Obym ja się mógł dziwić choć na pół godziny! 
Cóż więc znaczą te wszystkich powarzone1 miny,  
Zacząwszy od Dobrójskiej? — na ciebie ladaco,  
Że się krzywi, to dobrze; ale na mnie za co?  
Siedzieliśmy u stołu jakby w trzynaścioro, 
I wszystkim czas dość krótki szedł diable2 niesporo3.  
Aniela jakaś drżąca, to blednie, to płonie; 
Matka oka nie spuszcza, wzrok jej w córce tonie;  
Klara śmieje się, trzepie, lecz w ciągłym przymusie;  
Albin wszystkie już kwiatki przeliczył w obrusie;  
Ty także nieswój, piłeś tylko po swojemu; 
Ja zaś nic nie pojmując, dziwiąc się wszystkiemu,  
Jeden ponoś4 rozsądny przy całym obiedzie,  
Siedziałem między wami jakby Piłat w kredzie5. 

GUSTAW

ciszej
Miłość, stryjaszku, miłość, to cała zagadka. 

RADOST

Aniela, Klara, dobrze; ale matka, matka! 

GUSTAW

Matka kochać nie może? 

RADOST

kiwając ręką
Szalał i szaleje! 

GUSTAW

odprowadzając na stronę
Jak to mówią, stryjaszku? Coś to nie rdzewieje... 

RADOST

Ej, Guciu, tyś coś zbroił — ja czuję przez skórę. 

GUSTAW

Ja bym zbroił! 

RADOST

Najłacniej rozpędzę tę chmurę, 
Gdy pójdę do Dobrójskiej i pogadam o tem. 

GUSTAW

Ona nie wie. 

RADOST

Co nie wie? 

GUSTAW

Nic nie wie. 

RADOST

Trzpiot trzpiotem! 
Proś, głaszcz, błagaj, zaklinaj; on jak wilk do lasu. 
odchodząc 
I co mam z nim rozmawiać! Szkoda tylko czasu. 
Odchodzi w prawe drzwi boczne.

GUSTAW

sam
Dobrze stryjaszku, radość ciebie czeka, 
Lecz mego planu jeszcze ci nie zwierzę, 
Bo kto się kocha, rozsądnego człeka  
Za powiernika niech nigdy nie bierze. 
Radzi się — przyzna, że najświętsza rada, 
Ale tak zrobi, jak jemu wypada. 

SCENA II

Gustaw, Albin.

GUSTAW

Co? dobrym radca i przyjaciel szczery? 

ALBIN

Dzięki Gustawie, za twoje rozkazy,  
Spojrzała na mnie już dwanaście razy. 

GUSTAW

A westchnęła sześć. 

ALBIN

O nie, tylko cztery. 

GUSTAW

I to dość na tę, co nigdy nie wzdycha. 

ALBIN

z westchnieniem
Prawda, nie wzdycha — ale któż bez skazy! 

GUSTAW

A ty westchnąłeś? 

ALBIN

Raz tylko z daleka, 
I to przypadkiem, ale bardzo z cicha. 

GUSTAW

Jak cię przynagli, wyjdź za drzwi, u licha! 

ALBIN

Co to za szczęście! za niebios opieka!  
Tak rozsądnego że mam przyjaciela, 
Że mi tak dobrych, świętych rad udziela. 
Ściska go.

GUSTAW

Tylko ich słuchaj. 

ALBIN

Co każesz, to zrobię. 

GUSTAW

I słowa do niej — to pamiętaj sobie,  
Choćby płakała... 

ALBIN

boleśnie
Ach! choćby płakała! 

GUSTAW

Ach? — no, kiedy «ach!» za nic czynność cała. 

ALBIN

heroicznie
Choć wielem cierpiał, choć z potem na czole,  
Wszakże widziałeś, jakim był przy stole: 
Spojrzała na mnie? — mój wzrok na suficie;  
Zwróciła oko? — ja zerk na nią skrycie. 

GUSTAW

W tym cała sztuka. 

ALBIN

Prosiła mnie wody — 
Ja nic. Prosiła soli — ja nic. — Chleba —  
Ja nic. — 

GUSTAW

W tym sztuka. — Nalała ci wina — 

ALBIN

z pośpiechem
A ja... 
ciszej 
wypiłem. 

GUSTAW

Bo pić zawsze trzeba. 
Lecz ja ci ręczę, zmiękczać się zaczyna. 
Wszakże tysiączne daje ci dowody: 
Patrzy za tobą, sama ciebie szuka. 
Tylko wytrzymaj — na tym cała sztuka. 
Choćby tu przyszła, chciała szczerej zgody, 
Choćby najczulsza była jej rozmowa, 
Ty: tak albo: nie — więcej ani słowa. 

ALBIN

Choćbym miał zginąć, wszystko, jak chcesz, zrobię, 
Boś już przekonał o dobrym sposobie. 
Ach, twoje rady szczerym dla mnie złotem. 
Ściska go.

GUSTAW

udając płaczliwy ton stryja
Tylko zmiłuj się, przestań też być trzpiotem, 
Bądź raz rozsądny — patrz, bierz przykład ze mnie. 

ALBIN

Ach, tobie zrównać chciałbym nadaremnie! 
Klara wbiega, a zobaczywszy Gustawa, nagle się wstrzymuje.

SCENA III

Klara, Gustaw, Albin.

KLARA

Nie ma Anieli? 

GUSTAW

oglądając się
W samej rzeczy, nié ma. 
do Albina na stronie 
A co — jest; myślisz, że Anieli szuka? 
Ale się trzymaj. 

ALBIN

na stronie do Gustawa
Ba! w tym cała sztuka. 

GUSTAW

na stronie do Albina, rozkazując
Siądź sobie w kącie, nie strzelaj oczyma; 
Ja wprzód nastroję, rzecz całą ułożę. 
Albin siada w głębi, tak że nie słyszy dalszej rozmowy; do Klary  
Czy mam winszować? 

KLARA

ironicznie
Właśnie w dobrej porze; 
I czego? — proszę. 

GUSTAW

Nowego kochanka. 

KLARA

Nie wiem o żadnym. 

GUSTAW

Żartuje stryjanka6. 

KLARA

Panie Gustawie! 

GUSTAW

Cóż to gniewać może? 

KLARA

Żart zbyt bolesny. 
Zaczyna płakać.

GUSTAW

Jak to? Łzy? A zatem 
Moją stryjanką szczerze nie chcesz zostać? 

KLARA

Wolę sto razy rozstać się z tym światem. 

GUSTAW

Hm! hm! kiedy tak, inna rzeczy postać. 

KLARA

Inna? 

GUSTAW

Los w jednym grozi nam sposobie; 
Trzeba więc stłumić wszelkie dawne waśnie, 
Radzić wzajemnie i pomagać sobie. 

KLARA

Lecz jak? 

GUSTAW

Jak? 
po długim namyśle 
Otóż tego nie wiem właśnie. 

KLARA

Gdyby pan Gustaw chciał słuchać mej rady 
I niby stryja chciał ziścić układy; 
Zwłoki nam trzeba. 

GUSTAW

Ach, wszakże tak chciałem, 
Ale Aniela z niewczesnym zapałem, 
Widzę przed matką była u spowiedzi; 
Matka się krzywi; stryj się dziwi, śledzi, 
Dochodzi, pyta, i oto w tej chwili  
Może już sobie wszystko wyjawili. 

KLARA

Toż teraz będzie! Ach, panie Gustawie,  
Czyby to jakoś nie można odmienić? 
Nie bierz mi za złe natrętność w tej sprawie, 
Ale czas nagli — Radost chce się żenić; 
Powiedz mi: — tamtą czy kochasz tak bardzo? 

GUSTAW

Kocham, nie kocham, ale tu mną gardzą. 

KLARA

Ach, nie wierz temu. 

GUSTAW

Choćbym słuchał stryja, 
Aniela nie chce. 

KLARA

Aniela ci sprzyja. 

GUSTAW

Sprzyja! — i komuż nie sprzyja jej dusza? 
Ależ to tylko do wdzięczności zmusza. 

KLARA

zniecierpliwiona
Domyśl się reszty. 

GUSTAW

Chyba się domyślę; 
Bo nadto świeżo mam jeszcze w pamięci, 
Jak panna Klara wypleniała ściśle  
Te, które teraz chce obudzić chęci. 

KLARA

Okoliczności niechaj mnie tłumaczą. 

GUSTAW

Okoliczności naglą pannę Klarę, 
Lecz dla Anieli czyż to samo znaczą? 
Z jakichże względów mam dać teraz wiarę  
Temu, co może pociąga mnie skrycie? 

KLARA

coraz porywczej
Zatem Aniela?... 

GUSTAW

sens kończąc
Godna przywiązania. 

KLARA

I chciałbyś szczerze? 

GUSTAW

jak wyżej
Poświęcić jej życie. 

KLARA

Czegóż się wahasz, cóż ci jeszcze wzbrania? 

GUSTAW

Niepewność... 

KLARA

Znikła. 

GUSTAW

A wzajemność... 

KLARA

Czeka. 

GUSTAW

I to Aniela... 

KLARA

kończąc sens, porywczo
Mym głosem wyrzeka7! 

GUSTAW

na stronie
Ha! tegom czekał — mam więc pewność przecie;  
Jestem u celu, wy róbcie, co chcecie! 
chce odejść i wraca  
Nie bierz mi za złe, że spytam zbyt śmiele, 
Ale czas nagli, ale Radost czynny, 
z przyciskiem  
A jeszcze mógłby ubiec go kto inny; 
Powiedz mi zatem, słów nie tracąc wiele: 
ciszej, pokazując przez ramię na Albina 
I w tamtę stronę lękasz się zamęścia? 
Milczysz — mam zgadnąć? — życzę zatem szczęścia. 
Ale Albin... — wiesz? 

KLARA

z coraz większą niecierpliwością
Wiem, wiem. 

GUSTAW

Lecz jest droga... 

KLARA

Rozumiem. 

GUSTAW

Daj mu pewność... 

KLARA

Ach, dla Boga. 
Wiem już, wiem. 

GUSTAW

Odejść? 
po krótkim milczeniu 
Z nim? 

KLARA

wstrzymując się
Któż to powiada? 

GUSTAW

Więc zostać? 

KLARA

Męki! 

GUSTAW

A więc moja rada 
Będzie przyjętą? 

KLARA

Będzie, będzie. 

GUSTAW

Szczerze? 

KLARA

Ach, szczerze, szczerze. 

GUSTAW

zmieniając ton
A ja bardzo wierzę — 
Brać przedsięwzięcie, co wiecznym nazwano,  
A zmieniać w dobie8 — nienawidzieć rano,  
A kochać w wieczór — szkodzić niewinnemu,  
A za godzinę chcieć pomagać temu;  
Że to jest płochość, kto nie chce, to przyzna —  
I któż jej zdolny9? — pewnie nie mężczyzna. —  
Co wyraziwszy szeroko i długo, 
Mam zaszczyt zostać uniżonym sługą. 
Kłania się bardzo nisko i odchodzi do swego pokoju.

SCENA IV

Klara, Albin.

KLARA

po krótkim milczeniu
Jak to? — co to jest? — wszystko naraz ginie! 
To żarty — zemsta! 

ALBIN

na stronie
Trzymaj się, Albinie! 

KLARA

Jam mu wierzyła! Zdradziłam Anielę! 

ALBIN

na stronie
Aj, płacze. 

KLARA

Winnam, winnam z każdej strony. 

ALBIN

na stronie
W tym sztuka. 

KLARA

Ależ... O, jak cierpię wiele! 

ALBIN

na stronie
Aj, strach! 

KLARA

Albinie! Już jesteś zemszczony. 

ALBIN

zrywa się i siada znowu — na stronie
W tym sztuka! 

KLARA

Jak to! Więc prawa już nié mam 
I do litości? 

ALBIN

zrywając się
A, już nie wytrzymam! 
do Klary 
Wzywasz litości prośbą nadaremną? 

KLARA

Możnaż10 się pytać, wiedząc, co się dzieje? 

ALBIN

Cóż? 

KLARA

Radost, Radost chce się żenić ze mną. 

ALBIN

A ty? 

KLARA

Wprzód umrę. 

ALBIN

I on ma nadzieję 
Ciebie przymusić? 

KLARA

Za ojca rozkazem. 

ALBIN

Co? Radost? Z tobą? Tego nie dożyje!  
Idę, uwolnię i pomszczę cię razem. 
Odchodzi prędko we drzwi środkowe.

KLARA

biegnąc za nim
Ach, Albinie! Stój —  
we drzwiach 
Stój! — on go zabije! 

SCENA V

Pani Dobrójska, Radost, Aniela.
Radost prędko wchodzi, za nią P. Dobrójska, za nią Aniela.

RADOST

Gdzież jest? Gdzież on jest? 

PANI DOBRÓJSKA

Bez gniewu, bez złości. 

ANIELA

na stronie
Trzymaj go, mamo! 

RADOST

Miałbym wiedzieć o tem? 

PANI DOBRÓJSKA

Ja nie wierzyłam. 

RADOST

Ściągać takich gości? 

PANI DOBRÓJSKA

Nic się nie stało. 

RADOST

Przestał już być trzpiotem, 
A został kłamcą. 

PANI DOBRÓJSKA

Przebacz... 

RADOST

O to, właśnie! 

ANIELA

na stronie
Trzymaj go, mamo! 

RADOST

chcąc iść ku drzwiom Gustawa
Zaraz rzecz wyjaśnię. 

PANI DOBRÓJSKA

Czekaj. 

RADOST

Puść pani! 

ANIELA

na stronie
Nie puszczaj. 

RADOST

ku drzwiom
Gustawie! 
wyciągając rękę — do Pani Dobrójskiej 
Za pozwoleniem! 
Idzie do drzwi.

ANIELA

Dla Boga! 

RADOST

No proszę! 
Jeszcze gdzieś poszedł. 
Patrzy przez dziurkę.

PANI DOBRÓJSKA

Słuchaj mnie łaskawie, 
Trzeba się trochę porozumieć wprzódy. 

RADOST

Co porozumieć? — tu jasne dowody. 

PANI DOBRÓJSKA

Zbyt się unosisz. 

RADOST

Ja się nie unoszę. 

ANIELA

na stronie
Nie wierz mu, mamo. 

PANI DOBRÓJSKA

Któż jest ta Aniela? 

RADOST

Ach, żadnej w świecie nie znam i nie znałem, 
Oprócz tej jednej. 

PANI DOBRÓJSKA

Któż ojciec Anieli? 

RADOST

Mogęż ja wiedzieć, czy w życiu mem całem 
Widziałem kogo, co tak córkę zowie? 

PANI DOBRÓJSKA

Z którym cię sprawa odwieczna rozdziela. 

RADOST

Ja nie mam sprawy, z nikim mnie nie dzieli. 

ANIELA

na stronie do matki
Nie chce się przyznać. 

RADOST

Co to w tamtej głowie! 

PANI DOBRÓJSKA

Swój pojedynek wspomnisz sobie przecie? 

RADOST

Mój poje... 
biorąc się za głowę 
Gwałtu! Co ten hultaj plecie! 

PANI DOBRÓJSKA

Tylko spokojnie. 

RADOST

Moja mościa pani! 
Z oczu widziałem, przeczułem przez skórę, 
Że coś napłatał, nabroił bez miary, 
żałośnie  
I co najbardziej serce moje rani, 
Iż nikt zapewne nie da temu wiary, 
Że mu dziś burę sypałem za burę. 
płaczliwie  
I cóż mam robić?... ale wiem, co zrobię: 
Jeszcze ostatnią chcę mu dać przestrogę. 
Wychodzi prędko.

ANIELA

Ach, biegaj, mamo, trzymaj go przy sobie. 

PANI DOBRÓJSKA

Biegnę. 

ANIELA

Ach, prędzej. 

PANI DOBRÓJSKA

biegnąc
Już prędzej nie mogę. 

SCENA VI

Aniela, Gustaw w głębi

ANIELA

nie widząc Gustawa
Radost porywczy, ale dobry w duszy, 
Prośbami, łzami na końcu się wzruszy —  
Przebaczy — Gustaw odjedzie — a dalej? 
Ja płakać będę, on się nie użali, 
Zapomni. 

GUSTAW

Nigdy. 

ANIELA

Ach! 

GUSTAW

Nie, nie zapomnę; 
Naszego związku ogniwa niezłomne. 

ANIELA

Uchodź. 

GUSTAW

Uchodzić? 

ANIELA

Stryj grozi, złorzeczy. 

GUSTAW

Da się przeprosić. 

ANIELA

Lecz wszystkiemu przeczy. 

GUSTAW

Bo trzpiot. 

ANIELA

Trzpiot? 

GUSTAW

kiwając głową
Oho! 

ANIELA

z westchnieniem
Jam mu już wierzyła! 

GUSTAW

Ze strachem pewnie. 

ANIELA

naiwnie
Owszem. 

GUSTAW

Pomyśl o tem, 
Jakim dla ciebie byłoby kłopotem, 
Gdyby wróciła dawna postać rzeczy, 
po krótkim milczeniu 
A z nią i miłość, tobie tak niemiła. 
po krótkim milczeniu 
Matka by może także za mną była. 

ANIELA

Ach, tak mnie kocha! 

GUSTAW

Cóż wtedy się stanie? 

ANIELA

prosząc się
Cóż ja mam mówić? — na cóż to pytanie? 

GUSTAW

biorąc ją za rękę
Nie wierz, Anielo, tej pieszczocie wzroku, 
Gdy z wolna sunąc spocznie w twoim oku,  
Tej drżącej dłoni, kiedy ciebie bliska, 
Nie wierz głosowi, co się w duszę wciska,  
Lecz własne serce niechaj cię oświeci; 
Ach, tylko miłość równą miłość nieci! 
Serce — milczy? 

ANIELA

spojrzawszy mu w oczy
Nie. 

GUSTAW

pociągając w objęcia
Anielo! 

ANIELA

w jego objęciu
Gustawie! 
wyrywając się z objęcia 
A tamta? 

GUSTAW

Tyś jest, tyś nią była zawsze. 

ANIELA

Jak to, Aniela? 

GUSTAW

Żadnej nie znam innej. 

ANIELA

Ale nie zwodzisz? 

GUSTAW

O, nie bądź w obawie: 
Użyłem zdrady, lecz zdrady niewinnej. 
Byłżebym wzniecił11 uczucia łaskawsze, 
Gdy się przybliżyć starałem daremnie,  
Gdy uprzedzona stroniłaś ode mnie? 

ANIELA

Więc nie kochałeś? — To nie jest odmianą? 
I jedna jestem.... 

GUSTAW

sens kończąc
Jedynie kochaną. 

ANIELA

Zatem i Klarze... 

GUSTAW

sens kończąc
Odpuszczona wina, 
Albin ją kocha, a ona Albina. 

Scena VII

Ciż sami, Radost, Pani Dobrójska
Radost spiesznie wchodzi, za nim Dobrójska — Radost staje tuż przed Gustawem, zadychany równie jak Dobrójska, mówić nie może. Po krótkiej chwili milczenia, Gustaw parska śmiechem.

RADOST

obracając się do stojącej za nim Dobrójskiej
Śmieje się — widzi pani? 

PANI DOBRÓJSKA

ocierając czoło
Widzę. 

RADOST

biorąc się pod boki, do Gustawa
Mości panie. 

GUSTAW

Oho! 

RADOST

zbity z mowy
Oho! — słyszy pani? — Oho, jeszcze. 
Powiedz, więc słuszne były moje troski wieszcze? 
Nabroiłeś, naplotłeś!... Lecz zrób tu wyznanie:  
W jakiej, gdzie, kiedy, w której kochasz się Anieli? 

GUSTAW

biorąc za rękę Anielę
W której? — w tej. 

RADOST

A! 
obracając się do Dobrójskiej 
A! 

GUSTAW

do Anieli
Wszak tak? 

ANIELA

O, tak. 

RADOST

Otóż macie! 
I któż go tu zrozumie? Wszakżeście słyszeli12? 
A! A ów pojedynek? Mów no, panie bracie. 

GUSTAW

odprowadzając na stronę
Wszak wiesz, stryjaszku?... 

RADOST

głośniej
Co? Jak? 

GUSTAW

jeszcze głośniej
Na reducie. 

RADOST

Pst, pst!  

GUSTAW

Poszło wam... 

RADOST

chce mu usta zamknąć
Milczże13, bałamucie14... 

GUSTAW

usuwając głowę
Podobno... 

RADOST

jak wyżej
Cicho! 

GUSTAW

jak wyżej
O to... 

RADOST

jak wyżej
Ale cicho! 
Miejże też rozum! 

SCENA VIII

Ciż sami, Albin, wbiega za nim Klara.
Albin, zachodząc z przeciwnej strony, kiedy jeszcze Radost stara się zamknąć usta Gustawowi, krzyczy mu w ucho.

ALBIN

Nim zaślubisz Klarę, 
Mnie zabić musisz. 

RADOST

przestraszony, cofając się
A to co za licho! 

KLARA

odciągając
Albinie! 

RADOST

przecierając ucho
Ja chcę Klarę? 

PANI DOBRÓJSKA

Co się dzieje? 

RADOST

Wszak tu zaraza! Ten znowu szaleje!  
do Albina 
Któż mówił? 

ALBIN

Ty sam. 

RADOST

Żartom dałeś wiarę? 

KLARA

Ojca prosiłeś. 

RADOST

Ja? Kiedy? Kto mówi? 

KLARA

Gustaw. 

RADOST

Gustawie, skąd ta nowa łaska? 

GUSTAW

Chciałem ją straszyć. 

RADOST

A cóż u diaska! 
Czy ja straszydło na młode dziewczęta! 
do Albina  
Ale skąd twoja zemsta tak zawzięta? 
Kochasz Anielę. 

ALBIN

Ja? Kto mi to powie? 

RADOST

Gustaw. 

KLARA

Tak, Gustaw. 

GUSTAW

Gustaw, Gustaw trzpiotem. 
Naplótł, nabroił — ale czy szczęśliwie, 
biorąc za ręką Anielę i klękając przed Dobrójską  
Tu się, Anielo, przekonamy o tem. 

PANI DOBRÓJSKA

podnosząc ich, do Gustawa
Ja cię rozumiem. 

RADOST

Ja się tylko dziwię. 

PANI DOBRÓJSKA

łącząc ich
I szczęście córki powierzam ci śmiało. 

GUSTAW

A teraz drugą zajmijmy się parą: 
rozkazując 
Albinie! zbliż się. 

PANI DOBRÓJSKA

Cóż ty na to, Klaro? 

GUSTAW

Chce, chce, ja ręczę. 

KLARA

Ale... 

GUSTAW

Już się stało. 

KLARA

Ach, gdybym mogła, na złość bym nie chciała. 

ALBIN

Ale nie możesz? 

KLARA

I kochać cię muszę. 

GUSTAW

Niech was ten złączy, komu za to chwała. 
łącząc ich, poważnie 
Bądźcie szczęśliwi tak, jak się kochacie! 
do Klary, ciszej  
Cóż śluby? poszły! 
podobnie do Albina, na stronie 
Każ się podkuć, bracie. 
głośno 
Wszystko więc dobrze. 

RADOST

Ale, na mą duszę. 
Nic nie rozumiem — powiedz, Guciu drogi. 

GUSTAW

ściskając go
Dzięki, stryjaszku, za twoje przestrogi! 
  1. powarzone — zwarzone; tu: niezadowolone. [przypis edytorski] ↩
  2. diable (daw. forma) — diablo; dziś: diabelnie. [przypis edytorski] ↩
  3. niesporo (daw.) — z trudnością, niełatwo. [przypis edytorski] ↩
  4. ponoś (daw.) — ponoć; prawdopodobnie, zapewne. [przypis edytorski] ↩
  5. kredo a. credo (z łac. credo: wierzę) — wyznanie wiary, tekst odmawiany w liturgii katolickiej w niedziele i święta; Piłat w kredzie: mowa o fragmencie wyznania wiary, gdzie mówi się o Jezusie Chrystusie, że został „umęczon pod Ponckim Piłatem”, tj. był sądzony i skazany na tortury i śmierć przez rzymskiego prefekta Poncjusza Piłata. Poza Bogiem Ojcem, Duchem Św., Jezusem i jego matką Maryją, Poncjusz Piłat jest jedyną osobą z innego porządku wymienioną z imienia w tekście Credo. [przypis edytorski] ↩
  6. stryjanka — stryjenka; żona stryja. [przypis edytorski] ↩
  7. wyrzekać — wymawiać, wygłaszać; mówić. [przypis edytorski] ↩
  8. w dobie — w ciągu doby. [przypis edytorski] ↩
  9. któż jej zdolny — któż do niej zdolny. [przypis edytorski] ↩
  10. możnaż — czy można. [przypis edytorski] ↩
  11. byłżebym wzniecił (daw.) — czy mógłbym wzniecić. [przypis edytorski] ↩
  12. wszakżeście słyszeli — wszakże słyszeliście (konstrukcja z przestawną końcówką czasownika). [przypis edytorski] ↩
  13. milczże — milcz koniecznie (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że). [przypis edytorski] ↩
  14. bałamut (daw.) — człowiek niepoważny, zmienny, zwodzący innych obietnicami itp. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Aleksander Fredro

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Śluby panieńskie czyli Magnetyzm serca · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/fredro-sluby-panienskie/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis