Źródło i licencja tłumaczenia
Teatrzyk „Zielona Gęś” ma zaszczyt przedstawić
Gawędę starego kretyna
STARY KRETYN
Hej, hej. Jakie to były czasy... Socjalizmu żadnego nie było, wobec czego pracownica domowa nazywała się po prostu kuchta względnie parzygnat1... A jakie możliwości otwierały się wtedy podczas mycia schodów względnie okien!...
Cuda? Nie tak jak dziś, zaledwie raz do roku, ale codziennie, panowie, codziennie i co najmniej w co drugim mieście: to broda wyrastała świętej pustelnicy w sposób gwarantowanie przerażający2, to mogiła bogobojnego kucharza pokrywała się nagle majonezem z prawdziwej „nicejskiej” oliwy, to na niebie, mociumdzieju3, ukazywały się ogniste miotły, odkurzacze i tym podobne rzeczy.
A sznycle „po wiedeńsku”? Hej, łzy się kręcą... Bo to był, proszę państwa, cały Wiedeń na talerzu, z Grinzingiem4 i szramelmuzyką5. Trzy dni można było jeść taki sznycel, słowo honoru.
A jakie teatra6 były! Jak stary Trapszo wyszedł na scenę w Dziadach i nacisnął syfon z wodą selcerską, i powiedział: „Ach, jak mnie pragnienie pali, ach, choćby wody kropelka!”, to, mociumdzieju, cała widownia spadała z krzeseł.
Hej, łzy się kręcą...
A po teatrze oczywiście: „Hawełka”7, szansonistki8 i szał. Paraliż postępowy naturalnie szerzył się do pewnego stopnia, ale co z tego? Gieniusze9 dzięki temu rodzili się masami. Przybyszewski10 grał na organach Święty Boże, a cesarz Franciszek Józef11 zapuszczał bokobrody nie dla siebie, tylko dla kraju. Hej, łzy się kręcą...
ŁZY
7 sierpnia 1949
- parzygnat (daw., żart.) — marny kucharz. [przypis edytorski] ↩
- broda wyrastała świętej pustelnicy w sposób gwarantowanie przerażający — nawiązanie do legendy o Świętej Wilgefortis, kobiety, której wyrosła broda, aby ta mogła uniknąć małżeństwa z poganinem. [przypis edytorski] ↩
- mociumdziej (daw.) — skrót od staropolskiego zwrotu „mości panie dobrodzieju”. [przypis edytorski] ↩
- Grinzing — obecnie dzielnica Wiednia, niegdyś wioska położona na jego obrzeżach, słynąca z winiarni i serwowanego w nich młodego wina. [przypis edytorski] ↩
- szramelmuzyka — popularna w XIX wieku wiedeńska tradycyjna muzyka ludowa. Nazwę wzięła od nazwiska jej słynnych wykonawców — braci Johanna i Josefa Schrammelów. [przypis edytorski] ↩
- teatra — dziś: teatry. [przypis edytorski] ↩
- Hawełka — słynny lokal gastronomiczny działający od XIX wieku na Rynku Głównym w Krakowie. Jego bywalcami byli artyści, profesorowie i dziennikarze. [przypis edytorski] ↩
- szansonistka — śpiewaczka kabaretowa, kawiarniana lub ogródkowa; piosenkarka. [przypis edytorski] ↩
- gieniusze — dziś: geniusze, wykorzystana przez Gałczyńskiego zmiękczona dawna forma, zachowana w niektórych gwarach, ma podkreślać sentymentalizm głównego bohatera utworu. [przypis edytorski] ↩
- Stanisław Przybyszewski (1868–1927)— polski pisarz, poeta, dramaturg, nowelista okresu Młodej Polski, skandalista, przedstawiciel cyganerii krakowskiej i nurtu polskiego dekadentyzmu. [przypis edytorski] ↩
- Franciszek Józef (1830–1916) — cesarz Austrii i król Węgier, zwierzchnik zaboru austriackiego, w którym znajdował się ówcześnie Kraków. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja
Domena publiczna · Konstanty Ildefons Gałczyński
Źródło: Wolne Lektury
Szczegóły techniczne
Komponent: base-text
znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Gawęda starego kretyna · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-gaweda-starego-kretyna/
Źródło: Wolne Lektury
Licencja: LAL-1.3
Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe
Szczegóły techniczne
Komponent: editorial
Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.