Loreva
Loreva

Niewieście i po śmierci nie wierz

Niewieście i po śmierci wierzyć, mówią, szkoda. 
Czego pewny trefunek2 okazyją poda, 
Kiedy z macierzyńskiego upadszy słup grobu 
Co dwu pasierbów miała, zabił oraz obu. 
Był i w Polszcze3, po śmierci że nie wierzyć żenie4, 
Przykład. Na pospolite jechał mąż ruszenie. 
A ta namówiwszy się z swoją sługą starą, 
Zachorzawszy, umiera pod trupa maszkarą5. 
Wór piasku i posoki6 związawszy w zapaskę7, 
Żeby trupem śmierdziała, w trumnę stawia faskę8. 
Szle9 smutną wierna sługa nowinę do męża, 
Że nie mogli w kościele dłużej cierpieć księża, 
że do grobu dla smrodu10 przyszło spuścić panią; 
Wolno mu będzie sprawić egzekwije11 za nią, 
Która do nieznajomych, gdzieś w dalekiej Żmudzi 
Co najostrożniej może, jedzie z gachem12, ludzi13. 
I tam wieś kupią, a mąż tylko się nie wiesza14; 
Rozum się mu od żalu w smutnej głowie miesza. 
Toż powróciwszy z wojny, egzekwije szumne 
Sprawi, próżną nad grobem postawiwszy trumnę. 
Oraz wotum15, w którym był, w tymże czyni kirze 
Przed ołtarzem, w małżeńskie nie wchodzić przymierze. 
Górze się z górą trudno; choć będzie dalekiem 
Jeden drugiego, może człowiek się zejść z człekiem. 
Szlachcic znajomy, mając krewnego na Żmudzi, 
W tamten kraj, spodziewając się spadku, zatrudzi — 
Wielom to okazyją do nawiedzin bywa. 
Czego mu sercem życzy, językiem pokrywa. 
Cieszy się wrzeczy16, że go w dobrym zastał zdrowiu, 
Choćby wolał17 na marach, w grobie pogotowiu18. 
Niewiem, jakim trefunkiem owo mu się zdarzy 
Poznać dawno znajomą panią sobie z twarzy, 
Która już, co na świecie rzeczą było nową, 
Żoną umarłszy, żyła zaś po śmierci wdową. 
Wszelakich się podobieństw ile może chwyta, 
Ani w czesie19 omyli, kiedy o nią pyta. 
Więc wróciwszy do domu, mężowi opowie, 
Żeby się znowu kłaniał20 zmartwychwstałej wdowie. 
Ten do trumny, w trumnie nic, tylko piasek suchy, 
W fasce mały tylko już znak wołowej juchy21. 
Odiskał22 ci ją, czego i sama nie zbrania, 
Pokazawszy wizerunk23 światu zmartwychwstania. 
Nie takąć wstała, jakąć śmierci szła do gardła, 
Bo choć nie trupem, ale dudkami prześmiardła24; 
Dwadzieścia w żywym grobie lat leżąc z okładem, 
Babą wróci; jednakże i on już był dziadem. 
  1. Niewieście i po śmierci nie wierz — opowiadanie zmyślone, ale nie przez Potockiego. Szyk słów bardzo dowolny. [przypis redakcyjny] ↩
  2. trefunek — traf. [przypis redakcyjny] ↩
  3. w Polszcze (daw.) — dziś popr.: w Polsce. [przypis edytorski] ↩
  4. żenie — dziś popr.: żonie. [przypis edytorski] ↩
  5. maszkara (starop.) — maska. [przypis edytorski] ↩
  6. posoka — krew bydlęca. [przypis edytorski] ↩
  7. zapaska — fartuszek. [przypis edytorski] ↩
  8. Wór piasku i posoki związawszy w zapaskę, Żeby trupem śmierdziała, w trumnę stawia faskę. — występuje tutaj dowolny szyk słów. Poprawnie: stawia w trumnę wór piasku i faskę posoki, związawszy (je) w zapaskę. [przypis redakcyjny] ↩
  9. szle — dziś popr.: śle. [przypis edytorski] ↩
  10. dla smrodu (starop.) — z powodu smrodu. [przypis edytorski] ↩
  11. egzekwije — dziś popr.: egzekwie. Część ceremonii pogrzebowej, modlitwa nad trumną zmarłego. [przypis edytorski] ↩
  12. gach (daw.) — kochanek. [przypis redakcyjny] ↩
  13. do nieznajomych ludzi — podzielone całymi zdaniami. [przypis redakcyjny] ↩
  14. wiesza — nie wiesza się z rozpaczy. [przypis redakcyjny] ↩
  15. wotum (daw.) — ślub. [przypis redakcyjny] ↩
  16. wrzeczy (starop.) — niby. [przypis redakcyjny] ↩
  17. wolał — wolał zastać go. [przypis redakcyjny] ↩
  18. pogotowie (starop.; tu forma Msc, lp: w pogotowiu) — tym lepiej, tym bardziej. [przypis redakcyjny] ↩
  19. w czesie — dziś popr.: w czasie. [przypis redakcyjny] ↩
  20. kłaniać się (starop.; tu forma 3 os., lp, r.m.: kłaniał się) — oświadczyć się. [przypis redakcyjny] ↩
  21. jucha (starop.; tu forma D, lp, r.ż.: juchy) — polewka, sos. [przypis edytorski] ↩
  22. odiskać (starop.; tu forma 3 os., lp, r.m.: odiskał) — odszukał. [przypis redakcyjny] ↩
  23. wizerunk — dziś popr.: wizerunek. [przypis edytorski] ↩
  24. dudkami prześmiardła (starop.) — zestarzała się. [przypis redakcyjny] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Wacław Potocki

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Niewieście i po śmierci nie wierz · Okładka na podstawie: Maciek Lulko@Flickr, CC BY 2.0

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: CC-BY-2.0

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: cover

Niewieście i po śmierci nie wierz · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-niewiescie-i-po-smierci-nie-wierz/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis