Loreva
Loreva

Utwór 8 z 15

Skargi kilku Dam w spólnej kompanji będących, dla jakich racyi z Mężami swojemi żyć nie c…

Skargi kilku Dam w spólnej kompanji będących, dla jakich racyi z Mężami swojemi żyć nie chcą

W pewnym ogrodzie pomiędzy szpalery 
W czas ranny chodząc szeptałam pacierze, 
Słucham ciekawie, że jakieś afery 
Sekretne mają Damy przy kwaterze, 
Siedząc na darniu1 w figurę kanapy2, 
Co raz z tabakier zażywają rapy. 
Nadstawiam ucha przez grabiny gęste, 
Liście3 mnie swoim zasłoniło cieniem; 
Widzę łzy z oczu, a wzdychania częste, 
Uważam i mam litość nad stworzeniem 
Płci mojej, ledwie wraz z nimi nie kwilę, 
Nie wiedząc, że to płaczą krokodyle. 
Pierwsza zaczyna żal do męża prawić, 
Że jak smok siedzi na łańcuchu w domu, 
Nic nie dba, bym się czem miała zabawić, 
Sługi nie pytaj, zagrać nie masz komu, 
Ani takiego, żeby mnie zrozumiał 
W mądrych dyskursach rezonować4 umiał. 
Jakże tu mięszkać5 z takim domatorem, 
Co tylko wołom karmnym krzyżów maca, 
Zboże na targi wyprawuje worem, 
Prostych to osób z taką zrzędą praca; 
Kawy w mym domu nie znajdzie trzech ziarnek, 
Piwa mi z serem zagrzać każe garnek. 
Druga głos bierze: ach! miła sąsiadko 
Więcej ja cierpię z moim skąpcem męki, 
Kaszki na wieczór nagotuje rzadko, 
Kluczy z zapasa nie da mi do ręki; 
Muszek, wstąg, szpilek z marsem6 kiedy kupi, 
Jak z nim żyć, kiedy i skąpy, i głupi. 
Od trzeciej skarga zachodzi osoby 
Mówiąc: fraszka to, godna śmiechu sprawa; 
Mnie by zapłakać gdy nie znam co roby7, 
Sejmów nie widzę, nie wiem gdzie Warszawa, 
Choćby mi boków naszturkano w ciżbie 
Bylem z raz była w Senatorskiej8 izbie. 
Nie wiem co jest bal, assamble9, reduty10, 
Mój mnie jegomość osadził przy kurach: 
Paź do ogona ma łatane buty, 
O blondynowych11 nie chce garniturach 
Wiedzieć, żebym je mieć mogła na modę; 
Otoż z tych racyi z gapiem się rozwiodę. 
Czwarta z westchnieniem rzecze: ja się cieszę 
Żem nie ja tylko sama nieszczęśliwa; 
Mój Borys nie chciał sprawić mi bekieszę12, 
Takiej jak teraz modny wiek zażywa, 
Aksamit ponso podszyty marmurkiem 
Po szwach z masyfu bramowano sznurkiem. 
Sukna mi kupił miasto13 aksamitu, 
Szlamy wytarte z lamusu sprowadził, 
Na to u żyda14 zaciągnął kredytu, 
Mnie przy gałganach z kuśnierzem zasadził; 
Zważcież, jeżeli nie mam się czem smucić, 
Z tak słusznych przyczyn prostaka porzucić. 
Ostatnia mówi: jam się w wachlarzyku 
Pięknym kochała, gdzie miniatura 
Postać Kupida niby w ołtarzyku 
Wstawiła, co mu dać mogła natura, 
Wszystko wyraźne, w tak subtelnej sztuce 
Było, a resztę dla żalu ukrócę. 
Mój Satyr wziąwszy wachlarz w grube ręce, 
Jak jął wachlować niby kowal miechem, 
Nie uważając na członki chłopięce, 
Rozumiał, że to z pachołkiem Wojciechem, 
Za pasy chodzi, złamał kość słoniową; 
Rura za rurę osądził wołową. 
Ja pełna będąc cholery15 i żalu, 
Odjeżdżam z domu porzuciwszy dzieci, 
Na pożegnaniu powiem mu: brutalu, 
Już z tobą żyję rok dziesiąty trzeci, 
Dłużej nie myślę, intencyi nie kryję, 
Wiedz, w jakiej cenie są galanterye. 
Dłużej nie mogąc słuchać rzeczy podłych, 
Zatulam uszy, a zaciskam zęby, 
Uchodzę od tych piąciu16 Dam rozwiodłych, 
Aby mi słowo nie wypadło z gęby, 
Powiedzieć prawdę, że nie masz racyi 
Ni do rozwodu, ni separacyi. 
Milczałam dotąd, chcąc sekret zachować 
Dla wstydu, żem też i ja białogłowa; 
Odtąd zaczynam mężatki rachować, 
Zamiast pięć panien głupich, co je zowią 
W Ewangelij, że w lampach nie miały 
Oleju, od drzwi precz odejść musiały. 
Prędzej bym pannom niewiadomym rzeczy 
Błąd darowała niżeli zamężnym, 
Które gdy stuła ślubem ubezpieczy, 
I stan ich węzłem zadziergnie17 potężnym, 
Pomocą Boga wraz świętych wezwaniem 
Wolą utwierdzi, iść za swoim zdaniem. 
Jest to żart z Bogiem, z Świętymi igraszka, 
Ołtarz podobno u nich Gdańskim Biurem18; 
Przysięgać jawnie, bagatela, fraszka, 
Ufając, że się pięknych pereł sznurem 
W zastaw złożonym, wyplątają19 z węzła: 
Ciałoć20 swobodne, lecz dusza uwięzła. 
Wiem, że niejednej w sumieniu zawierci 
Robak, choć go chce umorzyć sposoby: 
Nie opuszczę cię aż do samej śmierci; 
Opuszcza snadno21 dla podłej osoby: 
Przymierze z Stwórcą dla stworzenia łamie, 
Idź precz Antoni, żyj ze mną Adamie. 
Jeźli22 dla racyi wyżej wyrażonych 
Kochane panie szukacie rozwodu, 
Nie miejcie za złe, że was rozpuszczonych 
W swywoli sądzę; Polskiemu23 narodu24 
Krzywdę czynicie, z siebie śmiechy, żarty; 
Honor wasz płacze, że goły, wytarty. 
Czy słuszna? żeby Rzym, Nuncyaturę25, 
Konsystorz26 kłócić niegodziwą sprawą: 
Bóg dobry, iże piorunową chmurę 
Nie ześle, w piekło nie wyprawi nawą27. 
Przyjdzie kres, kiedy z życiem was rozwiedzie, 
Będzie wiedziała każda, dokąd jedzie. 
Żałują wielu, żałuję też i ja 
Pasterzów naszych zacnych i pobożnych 
Że się o uszy niewinne obija 
Echo zgorszenia w materyach różnych. 
Radziemy zażyć sztuki Ulissesa 
Być głuchym, mijać Syren interesa28. 
  1. na darniu — dziś: na darni. [przypis edytorski] ↩
  2. w figurę kanapy — w kształcie kanapy. [przypis edytorski] ↩
  3. liście mnie (...) zasłoniło — tu: listowie. [przypis edytorski] ↩
  4. rezonować — wypowiadać się elokwentnie, rozprawiać śmiało, krytycznie przedstawiać swoje zdanie; moralizować, mądrzyć się. [przypis edytorski] ↩
  5. mięszkać (daw.) — dziś popr.: mieszkać. [przypis edytorski] ↩
  6. z marsem — ze srogą miną. [przypis edytorski] ↩
  7. rob — robron; szeroka suknia balowa popularna w XVIII w. [przypis edytorski] ↩
  8. Senatorskiej izbie — dziś popr. małą literą: senatorskiej. [przypis edytorski] ↩
  9. assamble (z fr.) — spotkania towarzyskie. [przypis edytorski] ↩
  10. reduta (daw.) — zabawa towarzyska, łącząca bal (często maskowy) oraz grę w karty dla panów i plotki oraz swatanie par dla pań. [przypis edytorski] ↩
  11. blondynowy — wykonany z blondyny, tj. koronki klockowej z surowego jedwabiu. [przypis edytorski] ↩
  12. bekiesza — rodzaj długiego płaszcza podszytego futrem, szamerowanego i zapinanego na pętlice z ozdobnego sznura. [przypis edytorski] ↩
  13. miasto (daw.) — zamiast. [przypis edytorski] ↩
  14. żyd — wyznawca judaizmu. [przypis edytorski] ↩
  15. cholera — tu: gniew, wściekłość. [przypis edytorski] ↩
  16. piąciu (daw.) — dziś popr. D.lm: pięciu. [przypis edytorski] ↩
  17. zadziergnąć — dziś popr.: zadzierzgnąć. [przypis edytorski] ↩
  18. gdańskie biuro — biuro handlowe, kupieckie; Gdańsk był głównym ośrodkiem handlu zbożem i in. surowcami eksportowanymi z Rzeczypospolitej, siedzibą kupców pośredniczących w tym handlu. [przypis edytorski] ↩
  19. wyplątają — dziś popr.: wyplączą. [przypis edytorski] ↩
  20. ciałoć — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski] ↩
  21. snadno (daw.) — łatwo. [przypis edytorski] ↩
  22. jeźli — dziś: jeśli. [przypis edytorski] ↩
  23. Polskiemu — dziś popr. małą literą: polskiemu. [przypis edytorski] ↩
  24. narodu — dziś popr. C.lp: narodowi. [przypis edytorski] ↩
  25. nuncjatura — przedstawicielstwo dyplomatyczne Watykanu. [przypis edytorski] ↩
  26. konsystorz (łac. consistorium: zgromadzenie) — daw. w kościele katolickim zgromadzenie doradców biskupa (kurii biskupiej) zbierające się pod przewodnictwem biskupa dla rozstrzygania spraw administracyjno-sądowniczych. [przypis edytorski] ↩
  27. nawa (daw., z łac.) — statek, okręt; por. nawigacja. [przypis edytorski] ↩
  28. interesa — dziś popr. M.lm: interesy. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · Elżbieta Drużbacka

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Skargi kilku Dam w spólnej kompanji będących, dla jakich racyi z Mężami swojemi żyć nie chcą · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/druzbacka-wiersze-swiatowe-skargi-kilku-dam/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Zgłoś błąd tłumaczenia

Przypis