Rozdział 16 z 25

Pieśń XVI

Królom moc na poddane i zwierzchność dana,
A królowie zaś mają nad sobą Pana,
Który wszystkiemu światu sam rozkazuje,
Na ziemi i na niebie wiecznie króluje.

Nie wszyscy z jednym szczęściem na świat sie rodzą:
Szerzej jedni niż drudzy swe płoty grodzą;
Ten ma wiele nad insze w zacności domu,
Ten dobrą sławą nie da naprzód nikomu3,

Za tym przyjaciół więcej. Śmierć sprawiedliwa
Jednakiego na wszystki prawa używa.
Kto bądź, ten bądź4, na kogo los naprzód padnie,
Tak pana, jako sługę poima5 snadnie.

Komu zawżdy nad szyją wisi miecz goły6,
Nie uczynią mu smaku przyprawne stoły,
Nie pomoże mu do snu słodkie śpiewanie;
Sen u prostaków przyjmie7 i złe posłanie.

Kto swą chciwość na tym, co dosyć, miarkuje8,
Tego ani burzliwe morze frasuje,
Ani ciężki grad, ani złe urodzaje,
Kiedy drzewo to ciepłu, to zimnu łaje.

Delfinowie swe morza ścieśnione czują,
Bowiem już i na wodzie zamki budują9:
Wszystka sie do roboty czeladź rzuciła
I sam pan, bo mu sie już ziemia sprzykrzyła.

Ale bojaźń i groza pana prowadzą
I z wysokich pałaców pchać sie10 nie dadzą;
Na okręt li budowny11, na koń li wsiędzie,
Troska w okręcie, troska za siodłem będzie.

A jesli ani marmór serdecznej rany12,
Ani ulżą jedwabiem obite ściany,
Przecz mam zajźrzeć13 kosztownych pałaców komu,
A nie raczej w swym mieszkać ojczystym domu?

Ks. 1, Pieśń XVI — pieśń jest parafrazą ody Horacego (zob. Carmina III 1, w. 5–48) noszącej tytuł Ad chorum virginum et puerorum (Do chóru dziewcząt i chłopców). [przypis redakcyjny] ↩
W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski] ↩
dobrą sławą nie da naprzód nikomu — nie da się wyprzedzić nikomu, gdy chodzi o dobre imię. [przypis redakcyjny] ↩
kto bądź, ten bądź — wszystko jedno, kto. [przypis redakcyjny] ↩
poima (starop. forma 3 os. lp, cz. przysz.) — pojmie, zabierze (por. imać się czego). [przypis redakcyjny] ↩
Komu zawżdy nad szyją wisi miecz goły — aluzja do miecza Damoklesa: Damokles, ulubieniec Dionizjosa, tyrana Syrakuz (405–367 r. p.n.e.), gdy zazdrościł władcy szczęśliwego losu został posadzony pod mieczem zawieszonym na końskim włosie, by mógł wczuć się w sytuację władcy w każdej chwili narażonego na nieszczęście. [przypis redakcyjny] ↩
sen przyjmie — sprowadzi sen. [przypis redakcyjny] ↩
miarkować (daw.) — ograniczać, powściągać. [przypis redakcyjny] ↩
na wodzie zamki budują — jest to nawiązanie do metody budowania rzymskich willi; wprawdzie nie na morzu, ale na tamach czy kamiennych groblach wchodzących w morze (zob. też Ks. 1, Pieśń I). [przypis redakcyjny] ↩
pchać sie — wypędzić się, wypchnąć się. [przypis redakcyjny] ↩
budowny — okazały, pięknie zbudowany. [przypis redakcyjny] ↩
serdeczna rana — tu: niepokój, lęk. [przypis redakcyjny] ↩
przecz mam zajźrzeć — dlaczego mam zazdrościć. [przypis redakcyjny] ↩