VII. Nadzwyczajna przygoda lorda Puckinsa. 50 000 funtów szterlingów nagrody

Na drugi dzień raz już tylko, i to na chwilę, odwiedziłem wuja. Odjeżdżałem bowiem do Heidelbergu w celu obronienia rozprawy na stopień doktora prawa. Rozmawialiśmy o obojętnych rzeczach i pierwszy raz znalazłem wuja rozsądnym na wszystkich punktach. Przy pożegnaniu jednak powrócił do swej idée fixe1 i wyraził się, że nie traci jeszcze nadziei w moje nawrócenie się do entomologii. Odrzekłem, że może rachować na wszystko, tylko nie na to; wuj upierał się przy swoim, mimo jednak różnicy zdań rozstaliśmy się serdecznie.

Upłynęło parę miesięcy, zanim mogłem powrócić do zawsze jednakowo miłej Warszawy. Przez cały ten czas, zajęty nauką, nie zastanowiłem się nad powodami, dla których na mój list (jedyny co prawda) nie otrzymałem od kochanego wuja żadnej odpowiedzi. Wytłumaczyłem to sobie zwykłym brakiem czasu, na jaki chronicznie cierpią dwie kategorie ludzi: wielcy ludzie i wielcy próżniacy — i spałem spokojnie.

Dopiero dojeżdżając do domu, zaniepokoiłem się na wspomnienie tego faktu, wuj bowiem należał do bardzo skrupulatnych na punkcie korespondencji.

Nazajutrz po moim przyjeździe wypadała niedziela. Wiedząc, że święta mój uczony zawsze spędza w domu, postanowiłem go odwiedzić. Gdym u wejścia zapytał Grzegorza, czy pana zastałem, wierny sługa westchnął ciężko i pokiwał głową.

— Jeszcze nie wrócił! — odparł zbolałym głosem i utkwił wzrok w ziemi.

— Ale się go spodziewacie lada chwila?

— Czekać na niego, to juści2, czekam, i w dzień, i w nocy, już blisko od dwóch miesięcy, nawet na tabakę3 do Antoniego nie chodzę, ale się doczekać nie mogę.

— I cóż się z panem stało? — zapytuję zdziwiony. — Dlaczegoście mi od razu nie powiedzieli, że wyjechał?

— Człek strapiony, to mu się i rozgadać niełacno4 o nieszczęściu. Wielkie nieszczęście stało się, proszę pana...

— Cóż takiego? — wołam przestraszony. — Czy zachorował? Mówcież wyraźniej!

— Albo ja wiem? Może byśmy poradzili na to, gdyby panicz był w Warszawie, ale sam... co miałem robić? Zabronić? Alboby usłuchał? Więc puściłem w drogę i przepadł.

— Kto przepadł? O kim znowu mówicie?

— O kimże, jak nie o moim panu? Przepadł i pewno się już gdzie zmarnował, biedaczysko...

— Co wy, Grzegorzu, wygadujecie? Nie rozumiem was zupełnie. Powiadacie, że pan wyjechał. Cóż w tym dziwnego? Wszak co rok to czynił. Wróci i koniec!

Grzegorz, który stał przede mną jak wcielenie żałoby, wstrząsnął przecząco głową.

Poczciwiec zaczął mnie już bawić.

— Więc nie powróci? — zacząłem, uśmiechając się pod wąsem. — Skądże taki wniosek, zapewne w żarcie wam to powiedział?

— Broń Boże, tego nie mówił, ale się ja po wszystkim co zaszło, dorozumiewam.

— Więc cóż zaszło?

— Dziwna to historia — odrzekł Grzegorz i pociągnięty za język, jął5 mi opowiadać o zachowaniu się wuja przed wyjazdem.

Gdy już wszystko bezładnie opowiedział, nagle zamilkł i uderzył się dłonią w czoło.

— Ja tu gadam zamiast oddać list, jaki mam dla pana. Prędko wyjeżdżając, kazał mi doręczyć go do własnych rąk, skoro tylko pan przybędzie do nas.

— A więc jest list? Widzicie, wyjaśni się zaraz wszystko. Oj, Grzegorzu, Grzegorzu, nie wstyd was tych bajek, coście mi naopowiadali?

— Jak pana poważam, tak wszystko prawda.

— No, no, przekonamy się! Przynieście tylko prędko list.

Po chwili pismo znalazło się w moich ręku, rozerwałem kopertę i wyczytałem, co następuje:

Kochany Janku!

Zgubioną kruszynę znalazłem i odczytałem pod mikroskopem. Nie uwierzysz, jak jestem zachwycony i szczęśliwy z odkrycia. Spieszę skorzystać z jedynej w swoim rodzaju sposobności do nowych studiów i wyjeżdżam do Londynu. Zapewne nie wrócę, dopóki flaszeczki i jego nie znajdę. Rzecz to wprawdzie bardzo wątpliwa, ale dołożę wszelkich starań. Mam jakieś przeczucie, że go jeszcze uratuję! Gdybym potrzebował Twej pomocy, zwrócę się do Ciebie, a tymczasem nie piszę nic więcej. Na biurku moim znajdziesz przekład listu lorda Puckinsa. Objaśni Cię o wszystkim.

Oryginał, potrzebny mi do stwierdzenia autentyczności wypadku oraz do podniesienia Twoich dziesięciu tysięcy funtów6, zabieram z sobą. Bądź zdrów, chłopcze, i przyjmij uściski od kochającego Cię i wdzięcznego do śmierci wuja.

Jan Muchołapski

„Niech mnie poćwiartują, jeżelim zrozumiał!” — pomyślałem, czytając powtórnie lakoniczne pismo. Znaleziona kruszyna, nagły wyjazd, list Puckinsa, mowa o jakiejś flaszeczce, o dziesięciu tysiącach, a nareszcie ta wdzięczność wujaszka! Same tajemnice!

— I cóż, panie? — zagadnął po chwili milczenia Grzegorz, ciekawy wiadomości zawartych w liście.

Zapytanie jego zmieszało mnie niepomiernie. Przed chwilą żartowałem z dziwacznych obaw starego sługi, nazwałem opowieść bajką, a teraz... sam nie wiedziałem, co o wszystkim sądzić. Nie chcąc od razu kapitulować, złożyłem spokojnie papier i objaśniłem krótko, że pan wyjechał do Londynu i wkrótce przyjedzie. Słowa moje powróciły Grzegorzowi utracony spokój, ale mnie bynajmniej nie zadowoliły. „Na biurku znajdziesz przekład listu lorda Puckinsa, który Cię o wszystkim objaśni” — były słowa listu.

Pewny, że znajdę rozwiązanie zagadki, skwapliwie wziąłem się do odszukania owego rękopisu i w istocie po kilku chwilach znalazłem wśród papierów pakiet zaadresowany do mnie. Otworzyłem go i oczom moim ukazał się spory zeszyt listowego papieru. Chcąc wyczytać datę i podpis, odwróciłem zeszyt i na końcu znalazłem podpis:

Treść listu, tak dziwnie datowanego, podaję poniżej, wstrzymując się od wszelkich komentarzy.

„Przyjaciele!

Piszę jakby nie z tego świata, przez posłańca, jakiego nikt jeszcze nie używał do posług pocztowych, przez muchę, która w mej obecności narodziła się z poczwarki. Gdy twardniała i prostowała swe skrzydełka, zdążyłem list umocować u jej nóżki.

Niepewny to poseł, ale gdy nie ma lepszego, muszę mu powierzyć na los szczęścia pamiętnik i prośbę o ratunek.

Jestem przekonany, że nie dojdzie rąk ludzkich, że połknie go wraz z posłańcem ptak owadożerny lub zginie w inny podobnie marny sposób. Zresztą choćby nawet pismo moje w ludzkie dostało się ręce, któż pozna się na nim, kto domyśli się w drobnym proszku listu proszącego o ratunek?

Może więc nawet wtedy, gdy mucha zostanie schwytana, list niniejszy długie lata spoczywać będzie w muzeum niepoznany i dopiero po mojej śmierci jakiś przenikliwy szperacz dostrzeże go i odcyfruje pod mikroskopem.

Ja już długo nie zabawię na ziemi. W najlepszych okolicznościach wytrwam może do jesieni. Z pierwszym mrozem śmierć moja w śniegach tatrzańskich stanie się nieunikniona. Znam swe położenie i godzę się z nim, honor mój jednak (należę bowiem do Stowarzyszenia Antysamobójców) nakazuje mi ratować się mimo słabych widoków ocalenia. Temu więc, kto niniejszy list znajdzie i odda na ręce sekretarza Klubu Ekscentryków, polecam ostatnią wolą moją wypłacić 10 000 funtów szterlingów i przedstawiam go niniejszym na honorowego członka naszego stowarzyszenia. Premium ma być oddane okazicielowi bez względu na to, kiedy się zgłosi. Gdyby list w tym jeszcze roku wpadł w ręce ludzkie, proszę o przedsięwzięcie energicznych poszukiwań według wskazówek, jakie niżej zamieszczam. W tym celu polecam niniejszym pełnomocnikowi memu, sir Robertowi Biggsowi w Londynie, aby wyznaczył i ogłosił nagrodę za odszukanie mnie i ocalenie w wysokości 50 000 funtów szterlingów.

Przyznaję, że suma ta jest wysoka jako równoważnik mego życia, ale jestem prezesem stowarzyszenia ekscentryków i czuję się obowiązany starać się o powrót do Londynu, aby ogłosić opis swych autentycznych przygód, na wieczną chwałę klubu, który mnie zaszczycił najwyższą godnością. Niech więc wszyscy wiedzą o tym, a ten, przez kogo świat się dowie o największym triumfie angielskiego ekscentryka, wart jest nagrody, jaką przeznaczam. Zalecam tylko ostrożność i przezorność w poszukiwaniach, aby miast7 ocalenia zguby mej nie przyśpieszyć.

W kabałę8 obecną pogrążyło mnie podłe szczęście, które nie opuszczało mnie dotychczas mimo wszelkich usiłowań zakosztowania choć raz niepowodzeń. Dopóki byłem między ludźmi, towarzyszyło mi wszędzie, aby pozostawić na łasce losu wówczas, gdym się znalazł w nieznanej krainie, bez możności zawiadomienia o chwale, która z mojej przygody na klub mój spada.

Gdybym się nie był znudził stałą pomyślnością i nie uciekał przed nią zawzięcie, mógłbym osiągnąć wszystko, o czym tylko zamarzyłem. Piastowałbym do tej pory najwyższe urzędy, byłbym wpływowym członkiem parlamentu, trapiłbym torysów9 co się zmieści, prezydował w klubach i najmodniejszych instytucjach.

Na niczym by mi nie zbywało.

Nierozsądna zaś ucieczka przed szczęściem zrobiła ze mnie tak mizerną istotę, że chwilami widzę w mym przypadku czarną intrygę torysów, którzy pragnąc się pozbyć niepokonanego wroga, uknuli z Nureddinem spisek, jakiego ofiarą padłem niebacznie, na podobieństwo dziada mego, poczęstowanego zatrutą fajką przez własnego lokaja. Historia mego życia to jedno pasmo powodzeń.

Urodziłem się w czepku i we wszystkim mi się powodziło. Irytowało mnie to tak niepomiernie, że będąc jeszcze w szkołach, nie uczyłem się częstokroć, aby choć raz dostać naganę. Mimo to przynosiłem stale do domu pochwały i nagrody. Przeszedłszy do uniwersytetu, usiłowałem napisać rozprawę na stopień doktora w taki sposób, aby mi go odmówiono, a zamiast tego wywołałem entuzjazm wśród profesorów i otrzymałem tytuł z odznaczeniem, a w dodatku nominację na docenta tegoż uniwersytetu.

Nie przyjąłem, ma się rozumieć, tego stanowiska, rzuciłem się w wir zabaw, psuty przez płeć piękną, a podziwiany przez rówieśników i przyjaciół. W szaleństwach moich widziano tylko dowcip i odwagę, a gdy dla zdyskredytowania się napisałem rozprawę o mieszkańcach Marsa i o naturze kanałów na tej planecie10, uniwersytet zaprosił mnie na profesora astronomii. To było już nie do zniesienia! Po namyśle postanowiłem przyjąć katedrę, ale po to, aby na wstępie wygłosić mowę, która miała okryć śmiesznością nie tylko mnie, ale i tych, którzy mnie wybrali.

Proszę sobie wyobrazić pognębienie moje, gdy po skończeniu miast sykań usłyszałem grzmot oklasków; wyniesiono mnie na rękach z audytorium. Tego było zanadto! Noga moja nie dotknęła już więcej katedry, ale natomiast, choć lekceważyłem studia astronomiczne, urządziłem sobie przepyszne obserwatorium, aby nic w nim nie robić, zdumiewać uczonych płytkimi doniesieniami i choć raz zadać kłam tym wszystkim, co silili się na pochwały dla mej przenikliwości i wiedzy.

I to mi się jednak nie udało. Chciałem poigrać z ogniem i sromotnie się poparzyłem.

Lekceważenie astronomii wnet przeszło w uwielbienie. Całe noce, które zwykli śmiertelnicy przesypiają, a koledzy moi spędzają w klubie, trawiłem przy teleskopie, zapatrzony w cuda gwiazd podwójnych, mgławic i księżyca.

Gdym znowu spostrzegł, że jestem szczęśliwy jak nigdy, postanowiłem skompromitować się. W tym celu ogłosiłem swe spostrzeżenia nad gwiazdami podwójnymi. W trzy miesiące potem zasypano mnie pochwałami, winszowali mi wytrawni astronomowie, a posiwiali uczeni zbliżali się, aby w dowód uznania moją dłoń uścisnąć.

Zawiedziony i tym razem, zerwałem z niewdzięcznymi studiami naukowymi. Porzuciłem teleskopy, księgi i zamknąłem się w szczelnym ustroniu w Puckinstone. »Tu szczęście mnie nie znajdzie« — pomyślałem, zacierając ręce. Ale niestety, już w tydzień umarło mi dwóch bogatych wujów, a obaj uważali za stosowne zapisać mi swoje majątki.

— Co ja z tymi pieniędzmi będę robił? — jęczałem z rozpaczy, przeliczając krocie, jakie napełniły moją kasę. I własnych miałem za dużo, bo grunty moje, jak na złość, omijały klęski i nieurodzaje. — Chyba je rozdam lub stracę na giełdzie, niech się raz uwolnię od tego przebrzydłego szczęścia!

Zacząłem więc trwonić pieniądze na lewo i na prawo, a nadto poleciłem sir Biggsowi kupować al pari11 akcje zachwianych lub całkiem zbankrutowanych towarzystw. Kupowałem także masami różne walory12 podczas hossy13, a gdy zaczynały spadać, sprzedawałem je, tracąc krocie. I cóż z tego? Zachwiane akcje podskakiwały nagle w górę i osiągały czasem po 200 za 100, tak że wkrótce stałem się postrachem giełdziarzy i podwoiłem tylko majątek. Nie mogąc stracić ani sławy, ani majątku, postanowiłem zatruć sobie życie małżeństwem. »To mnie już chyba nie zawiedzie« — pomyślałem z dziką radością.

Byłem dawniej ulubieńcem salonów i żadna piękność, gdybym chciał, nie oparłaby mi się. Umyśliłem więc posiąść jedną z najkapryśniejszych, najbrzydszych i najbardziej ograniczonych w całej Anglii panien. Wyszukałem sobie trzy najodpowiedniejsze w tym celu partie, ale, o nieba! dostałem dwa odkosze14, a w miejsce trzeciego dowiedziałem się, że przybywam za późno. Wściekły z gniewu, wyzwałem na pojedynek szczęśliwca, który mnie ubiegł, mając nadzieję, że zginę, ale gdzie tam. Choć słynnym był zabijaką, przekłułem biedakowi rękę i przyśpieszyłem ślub z jego ideałem.

Pożegnawszy piękne marzenia o domowym ognisku, potrzebowałem w gorączkowym zajęciu utopić tęsknotę za niepowodzeniami. Zapisałem się tedy15 do Klubu Ekscentryków i na ich intencję popełniałem różne szaleństwa. Podróżowaliśmy po kraju, siedząc na koniach głową do ogona, paliliśmy cygara odwrotnym końcem, czytywaliśmy od deski do deski pisma codzienne, piliśmy z butelek od strony dna. Raz założyłem się o grubą sumę, że konno prześcignę lokomotywę kurierskiego pociągu; cóż powiecie? — bandaż na kole jednego z wagonów pękł i pierwszy stanąłem u celu. Tego rodzaju szczęśliwy wybryk wyniósł mnie na godność prezesa i znów wszystko postawiłem na kartę. Zamiast szaleć, co było przepisane ustawą, zająłem się najspokojniej archeologią.

Zaprowadziła mnie ona na tułaczkę.

Zapragnąłem dowiedzieć się, jak ludzkość dojrzewała i kształciła się. Umyśliłem z okruchów, jakie pozostały, złożyć posąg dziejów i odtworzyć życie, które przed wiekami zamarło.

Szukając owych okruchów, objechałem niemal świat cały. Zwiedziłem gąszcze cejlońskich pierwolesi. Na wyspie Jawie stąpałem po ruinach świątyń, co przetrwały lat tysiące, odgrzebywałem stare mogiły nad Gangesem, zaglądałem do wnętrza piramid egipskich, a w wolnych chwilach polowałem na słonie, bawoły i grzechotniki.

W tych wycieczkach zbierałem wszystko, co się odnosiło do przeszłości człowieka i narodów, a ponieważ i tu uginałem się pod brzemieniem szczęścia, stałem się wkrótce panem cennej kolekcji, mogącej rzucić niejakie światło na zamierzchłą przeszłość człowieka...

Mógłbym tą drogą zbiór mój uczynić najbogatszym w świecie, gdybym chciał przyjmować wszystko, czym mnie obdarzano. Ofiarowywano mi niekiedy nieocenione przedmioty. Posiadacz na przykład pamiątkowego rewolweru, z którego Kain zabił Abla, oddawał mi takowy (jak zapewniał — za półdarmo) za pięćset funtów. Dałbym mu z przyjemnością upragnioną sumkę, ale ponieważ przy moim szczęściu zazdroszczono by mi nieoszacowanego nabytku, lubo z żalem, nie mogłem się odważyć na kupno narzędzia pierwszej zbrodni ludzkiej.

Otóż zbliżam się do opisu mej głównej przygody.

Między innymi zabytkami przeszłości poszukiwałem przedwiekowych rękopisów w świątyniach staroindyjskich. W czasie tych poszukiwań pewnego razu poznałem się z bogobojnym, a sławnym z biegłości w magii fakirem16, zamieszkałym w okolicach Bombaju. Miałem nieszczęście uratować mu życie, zabijając panterę, w chwili gdy uśpionego zwęszyła i miała za chwilę spożyć na pierwsze śniadanie.

— Szlachetny synu Wielkiej Brytanii! — odezwał się wzruszonym głosem, gdy obudzony strzałem, zrozumiał, co się stało. — Ta pantera, niegroźna dla mnie czuwającego, przecięłaby pasmo dni moich we śnie. Jestem Nureddinem, synem Hakima Dżowahara Nureddina i zarazem twoim dłużnikiem. Przyjmij gościnę w moim domu, a nie pożałujesz tego. Pokażę ci to, czegoś może jeszcze w życiu nie oglądał. Pokażę potęgę woli ludzkiej, gdy jest posłuszna rozkazom Sziwy17.

Zaciekawiony udałem się za Hindusem i zostałem zdumiony zadziwiającymi produkcjami tego człowieka. Wszystko mu było posłuszne.

Nie tylko czarował jadowite węże i zwierzęta, nie tylko odejmował władzę poruszania się z miejsca, ale nawet nad nieożywionymi przedmiotami panował wszechwładnie.

Bez opuszczania dywanu, na jakim w kucki zasiadał, otwierał i zamykał drzwi domu, gasił świece, przytłumiał ich płomień w odległości, do jakiej dech jego nie miał przystępu, przenosił ciężkie posążki z kąta w kąt pokoju i rozbijał niewidzialnym pociskiem tarcze drewniane ustawione w odległości dwudziestu kroków od jego dłoni.

Człowiek ten zadrwił z całej mej wiedzy, która nie mogła objaśnić ani jednego z jego czynów zadziwiających.

Wkrótce stałem się częstym gościem Nureddina i przyjacielem jego, a gdyśmy po paru miesiącach rozstawali się, rzekł mi wzruszony:

— Winienem ci, synu Wielkiej Brytanii, życie. Jesteś bogaty, masz złota więcej, niż mógłbym ci ofiarować, zresztą upominku takiego nie przyjąłbyś. Nie wiedząc, jakbym ci się mógł wywzajemnić, chodziłem długo w smutku i żałości, aż Brahma18 zesłał mi we śnie myśl bardzo roztropną.

Cudzoziemcze! Masz dużo, ale nie wszystko! Narzekasz na szczęście, bo nie znasz niedoli. Jesteś znudzony, a nie poznałeś jeszcze wszystkiego. Otóż nauczę cię cenić szczęście, jakie nader rzadkim jest gościem wśród istot pod słońcem żyjących. Kapłani nasi mają cudowne wiadomości i sztukę, o jakiej waszym mędrcom się nie śniło. Posiądziesz jedną z najważniejszych naszych tajemnic. W spuściźnie po przodkach odziedziczyłem skarb, który nie da się porównać ze wszystkimi bogactwami świata.

Jestem posiadaczem odwiecznej księgi magicznej, którą, zaginioną od sześciuset lat, szczęśliwym trafem pradziad mój, wysoki bramin19 Bombaju, odszukał.

Księga ta uczy, jak sporządzać cudowny płyn posiadający moc rozjaśniania zmysłów ludzkich w tak cudowny sposób, że kto wypije sześć kropli tego płynu o wschodzie gwiazdy dnia, wpatrując się w słoneczną tarczę, ten ujrzy dolę i niedolę przed wzrokiem wszystkich zakrytą, usłyszy to, czego nikt jeszcze nie słyszał, i czuć będzie, czego nikt nie czuł...

Zmysły jego będą odtąd zamknięte dla zwykłych widoków i głosów, a natomiast otworzą się dla zupełnie nieznanych na nieograniczony czas. Jeśli będziesz już syty dziwów, wówczas drugie sześć kropli płynu, połkniętych o zachodzie słońca, gdy będziesz twarzą ku niemu zwrócony, przywróci ci dawną władzę wzroku, słuchu i dotykania.

Pamiętaj jednak o tym, że człowiek tylko raz w życiu może doświadczać skutków tego eliksiru. Nawet posiadacz księgi raz tylko w życiu ma prawo sporządzić kosztowny płyn. Skorzystałem i ja z tego przywileju i jestem obecnie posiadaczem flaszeczki nieocenionego eliksiru. O ile wiem, ojciec mój i dziadowie nikogo tym skarbem nie obdarzyli, ty dopiero pierwszy, a może i jedyny ze zwykłych śmiertelników napój ten posiądziesz!

Dodawszy jeszcze liczne błogosławieństwa, udzielił mi w maleńkich onyksowych20 futerałach dwa flakoniki złote, zawierające po 12 kropel cudotwórczej cieczy, i pożegnaliśmy się jak bracia.

Jeden z tych flakoników zatrzymałem przy sobie, drugi odesłałem wraz ze zbiorami osobliwości do Puckinstone, mej rodzinnej posiadłości. Mieści się on w skrzyni oznaczonej liczbą 5875.

Wyjechałem i byłoby się wszystko dobrze skończyło, gdybym powrócił prosto do Londynu. Ale przywykły do włóczęgi, postąpiłem inaczej.

Postanowiłem na kilka dni zatrzymać się w sławnych polskich górach, w Tatrach.

O ich oryginalnej piękności dużo słyszałem, a zarazem wzięła mnie ochota przekonać się o prawdziwości podań góralskich, które głoszą, jakoby w paru niedostępnych miejscowościach21, na przykład na Żabim, znajdowały się wyryte na turniach22 starodawne, tajemnicze jakieś napisy hieroglificzne i rysunki słońca, księżyca i dwunastu konstelacji niebieskich.

Dnia ... maja 1889 roku znalazłem się w Tatra-Füred (Szmeks), ulubionej przez turystów miejscowości u podnóża Wysokich Tatr.

Zaopatrzony w przybory naukowe, książkę notatkową, parasol i zapasy żywności, wyruszyłem w towarzystwie trzech przewodników na wycieczkę. Zamierzyłem dostać się do Zakopanego, aby tam, wśród polskich górali, zasięgnąć wiadomości o interesujących mnie napisach. Trudy wyprawy opłaciły mi się sowicie pięknymi widokami.

Przez cudownie piękną Wielką Dolinę23, dzikie urwiska Polskiego Grzebienia i Dolinę Litworową na schyłku dnia znalazłem się w Dolinie Rówienki, łączącej się z Doliną Białej Wody. Zachwycony wdziękami natury i znużony trudami, zostałem tam na noc.

Pogoda była prześliczna, a gdy pierwsze dzienne brzaski skąpały krajobraz w łagodnym półcieniu, mógłbym patrzeć i dumać bez końca... O świtaniu ubrałem się i wyszedłem, aby popatrzeć na góry przy wschodzie słońca. Ległem potem na ślicznej łączce, ujętej w czarodziejską oprawę niebotycznych skał o fantastycznych i dzikich zarysach, a myśli moje, ukołysane ciszą, poczęły bujać swobodnie. Z jednej strony Żabi Wierch wznosił dzikie i tajemnicze swe turnie aż w krainę chmur, z drugiej piętrzyły się olbrzymie granitowe cielska Gerlachu, Żelaznych Wrót, Ganku, Wagi, Rysów i Młynarza, który zakrywał szczyt Wysokiej. Za mną Szerokie Jaworzyńskie i Czerwona Skała widniały ponad lasem świerków.

Krajobraz przypominał mi Himalaje.

Wspomnienie Himalajów uprzytomniło mi Indie i chatę fakira. Ujrzałem go oczami duszy, jak igrał bezkarnie z najjadowitszymi wężami, jak w moich oczach zabójcze zęby zapuszczały się bez szkody w jego ciało. Widziałem kropelki krwi perlące się w świeżych ranach i spokojny uśmiech, jaki nie opuszczał przy tej strasznej zabawce oblicza Hindusa. Obdarzony tajemniczą jakąś siłą, widziałem, jak się wznosił w postaci siedzącej, wsparty jedną ręką na swej lasce, w powietrze i zostawał w zawieszeniu, nieruchomy jak posąg, między niebem a ziemią po kilka minut. Widziałem, jak wyjmował z ust kamienie i układał z nich piramidę, która — jak wierzyłem w owej chwili — mogłaby na jego rozkaz wyrosnąć do wysokości tatrzańskich turni.

Rozkołysana moja wyobraźnia nie znała już hamulca. Przyszedł mi do głowy płyn Nureddina, który nosiłem w kieszeni, zabrzmiały w uszach słowa fakira, na które ongi niewielką zwróciłem uwagę; kto się go napije, rzekł mi Nureddin, ten może widzieć to, czego jeszcze nikt z ludzi nie widział... Przypomniała mi się wreszcie moja godność prezesa Klubu Ekscentryków i długa dotychczasowa bezczynność i postanowiłem raz jeszcze wyzwać do boju moje szczęście i ujrzeć to, czego nikt jeszcze nie widział.

Nie wiem już, jak długo umysł mój bujał w marzeniach, bo dopiero złote i różowe blaski, które opromieniły wierzchołki gór, oraz lekkie chmurki, płynące ponad nimi, wyrwały mnie z zadumy.

Wschodziło słońce! Widok taki, chociaż często oglądany, nigdy spowszednieć nie może. Uroczyście nastrojony, poczułem naraz nieprzepartą chęć ujrzenia, czego nikt jeszcze nie widział, usłyszenia, czego żadne nie słyszało ucho.

Nie było czasu do namysłu. Sięgnąłem po flakonik i parę kropli tajemniczego płynu zwilżyło moje wargi. Był on słodkawy i balsamiczny, o łagodnym smaku miodu zmieszanego z winem.

Minęło kilkanaście chwil oczekiwania na niezwykłe widzenia, ale skutku nie poczułem żadnego. Słońce tymczasem podnosiło coraz wyżej swą złotą tarczę i skąpało w jasnych promieniach część dolinki, budząc z odrętwienia wszystko, co żyje dziennym życiem, a zapędzając do nocnych kryjówek istoty lękające się światła dziennego.

Zaroiło się w powietrzu od skrzydlatych stworzonek. Każde śpiewało poranną modlitwę na taką nutę, jaką mu Stwórca od wieków przeznaczył.

Wypełzł także ostrożnie spod listka mały czarny pajączek i zajął się powiększaniem niedokończonej siatki, zawieszonej pomiędzy elastycznymi ździebełkami trawy. Zapatrzyłem się w cudnie zręczne ruchy tej istotki, co bez cyrkla buduje symetryczne sieci, i naraz spostrzegłem coś nadzwyczajnego. Pajączek urósł w mych oczach.

Mrowie przeszło mi po skórze... Po kilku sekundach pająk stał się olbrzymim krzyżakiem o połyskujących ślepiach i kosmatych nogach, którymi zwinnie rozpinał swą przędzę. Sieć uginała się pod jego ciężarem...

Co to jest?! Potwór rośnie bezustannie!

Aksamitne jego oczy magnetyzują mnie... Odrywam nareszcie całą siłą woli wzrok i oglądam się dookoła.

Widok, jaki ujrzałem, zdziwił mnie i przeraził jeszcze bardziej. Nie poznałem okolicy. Zioła, wśród których spocząłem, zakryły mi szerszy widok, wszystko przybrało potworne rozmiary.

Driakiew dzika (Scabiosa)24 wzniosła główkę ogromną jak głowa kapusty, na łodydze mierzącej przynajmniej trzydzieści łokci25 wysokości.

Trawa nawet przybrała dziwny charakter. Nie wiem, z czym by ze znanych roślin podzwrotnikowych dał się porównać ten las wąskich i długich, pochylonych liści o sterczących jak dzidy wierzchołkach.

Nie ma w królestwie flory nic takiego, co by przypominało taką trawę. Zrywam się na równe nogi, ale nic już nie zobaczyłem krom26 gąszczu olbrzymich poplątanych ziół.

Czy ja śnię, czym27 zmysły postradał?! Rzucam okiem na złowrogiego ośmionoga. Wielki już jak orzech kokosowy, spokojnie snuje swe powrozy. Pomimo że przecieram oczy, rosną przede mną wciąż nowe dziwy. Niedaleko stojący świerk młodziutki zmienił się w niebotyczne drzewo. Obwód pnia przewyższał obwód najstarszych historycznych lip, dębów i smokowców28. Cała zaś nad moją głową powikłana roślinność przypominała cejlońskie bujne bory, lecz charakter jej zupełnie inny.

Otaczały mnie tylko zioła, ale za to wielkie jak drzewa, dziwnie porozgałęziane, o ostrych i kosmatych łodygach.

Skabioza, jak palma, kołysze się na giętkim pniu... a macierzanki utworzyły splątany gąszcz nie do przebycia!...

»Może to sen na jawie?« — pomyślałem i przetarłem oczy, usiłując wydobyć się z miejsca czarów.

Nagle usłyszałem dziwny szelest.

Zanim zdołałem się obejrzeć, runąłem na elastyczne posłanie ze zbutwiałych mchów, popchnięty przez jakąś biegnącą poczwarę, nieznającą się na najprostszej nawet grzeczności. Wypadek ten utwierdził mnie w przekonaniu, że to, czegom doświadczył, nie było snem, niestety! Jedno z dwojga stało się pewne: albo cały świat z wyjątkiem mnie jednego powiększył się nagle, albo ja zmalałem.

Drugie przypuszczenie wydało mi się rozsądniejsze, choć nie mniej dziwne niż pierwsze. »Jakże to by się stać mogło?« — zapytywałem się w duchu — i naraz błysła mi myśl ponura. Otrułem się płynem Nureddina, a to, czego doświadczam, to przedśmiertne widziadła! Za chwilę pewno otoczy mnie noc śmierci!

Ścisnęło mi się z żalu serce. Czemuż tak nagle i samotnie umieram? W rozpaczy nie spostrzegłem, że wszystko naokoło mnie wciąż jeszcze rosło.

Zaćmiło mi się w oczach i omdlały, osunąłem się na ziemię, tracąc przytomność...”