VIII. 63³ : 720³ = x : 75 kg

„Nie wiem, jak długo przeleżałem bez ruchu, bo przebudzony, nie mogłem zrazu pojąć, gdzie się znajduję. Dopiero przywoławszy do porządku zmysły, przypomniałem sobie wszystko, bom nie spostrzegł żadnego polepszenia w mym dziwnym położeniu.

Gąszcz wprawdzie wydał się mniejszy, ale tylko dlatego, że roślinność jeszcze bardziej zolbrzymiała i wśród łodyg oraz u ich stóp miałem wolne i obszerne przejścia.

Małą tę niedogodność zrównoważyły za to inne niespodziewane zapory. Grunt mianowicie okazał się prawie niemożliwy do chodzenia. Nie był to już miękki czarnoziem, przetykany granitowymi głazami, ale jakieś bajecznie obce mym zmysłom rumowisko, złożone z kamyków, głazów obrosłych jedwabistymi nitkami pleśni, z przegniłych łodyg, przez które przeskakiwać musiałem jak przez powalone w puszczy i zmurszałe kłody.

Co krok, to inne zapory tamowały mi drogę. Zapadałem po kolana, a nawet i po szyję w splątane sieci i każdy krok kosztował mnie dużo wysiłków.

Przez porównanie najlepiej znanych sobie przedmiotów doszedłem niebawem do przeświadczenia, że mój wzrost nie przewyższał sześciu linii1, czyli niewiele byłem wyższy nad pół cala. Pod wpływem magicznego płynu stałem się sto dwadzieścia razy niższy niż dawniej.

Jednocześnie słuch mój zaostrzył się i począł odróżniać, z powodu delikatności, niepochwytne dawniej głosy, a zamknął się dla dźwięków silniejszych, przedtem dosłyszalnych.

Nie odróżniałem już szmeru i szumu potoków. Szum ten robił na mnie wrażenie podobne, jakie czyni na was oddalony grzmot pioruna lub huk bałwanów morskich. Odczuwałem je całym ciałem bardziej aniżeli słuchem.

O uszy moje obijały się natomiast inne, nieznane mi dotąd dźwięki, jak na przykład szelest członków i kroków owadzich, pękanie tkanek rozrastających się w roślinach, trzask rozchylających się z wolna pączków liści i kwiatów, chrzęst dojrzewających nasion, metaliczny dźwięk ocierających się o siebie przy lekkim wietrzyku blaszek liści i olbrzymich źdźbeł tego, co wy nazywacie trawą...

Strach mnie zdjął, zwłaszcza gdym wsłuchał się w nieumilkającą dziką orkiestrę niewidzialnych muzykantów. Zatopiony w gąszczu potwornej i sztywnej roślinności, nie mogłem nawet widzieć istot, które sprawiały ten gwar i hałas. Kiedy niekiedy głuszył orkiestrę i przerażał łoskot skrzydeł przelatującego w bliskości owada, który natychmiast, zaledwie ukazawszy się, niknął w oddali, jakby niesiony huraganem.

W ciężkich zapasach z przeszkodami, o jakich istnieniu przy swej wielkości nie pomyślelibyście, mijały mi długie godziny. Dopiero ochłonąwszy z pierwszego wrażenia, przypomniałem sobie o eliksirze fakira i pojąłem, że całą przygodę zawdzięczam przeklętej truciźnie, podarowanej mi przez tego poganina, którego miałem za przyjaciela, a który mnie nikczemnie podszedł. Ale dobrze mi tak — nie trzeba być łatwowiernym! Gdzież jest sens pić pierwszy lepszy nieznany płyn? Wszak mogła to być gwałtowna trucizna!

Nureddin i tak obszedł się ze mną łaskawie, że mi przed śmiercią pozwolił ujrzeć nieznane dziwy. Pogrążony w gorzkich medytacjach, dopiero po długiej chwili pojąłem, że nie wszystko stracone. Aby wycofać się z nieprzyjemnego położenia, dosyć będzie, gdy wypiję drugą połowę cudownego płynu o zachodzie słońca. Tak przynajmniej zapewniał mnie Hindus.

A więc niedługo skończą się moje utrapienia!

Uspokojony, sięgam ręką po flakonik, lecz go nie znajduję! Przeszukałem w najwyższym przerażeniu wszystkie kieszenie po sto razy — zawsze bezskutecznie. Flakonik gdzieś przepadł! Widocznie upuściłem go po wypiciu albo zgubiłem w drodze, w której zbyt często musiałem używać forsownych ćwiczeń gimnastycznych. Wprawdzie znajduje się gdzieś blisko, ale jakże trafić do miejsca, skąd się oddaliłem?

Pozostałem więc bez ratunku, a co gorsza, nie mogę nawet zamarzyć o wydobyciu się z doliny, która stała się dla mnie nieprzebytą puszczą. Każde 100 łokci przy moim wzroście stanowi pełną milę2. Jedna morga3 gruntu stanowi dla mnie obecnie 14 400 morg, czyli 480 włók4, co stanowi więcej niż dwie mile kwadratowe. Przejście tysiąca łokci, dla każdego innego człowieka wymagające paru minut, dla mnie równa się jedenastomilowej wędrówce...

Znikąd nie mogę spodziewać się pomocy, bo któż by dojrzał maleńkiego człowieczka ukrytego wśród murawy, a wreszcie gdyby przechodził, czyż głos mój, słabszy od ćwierkania pasikonika, doszedłby do jego uszu, przygłuszony nieustającą wrzawą zastępów, od jakich roi się polanka? Zamiast pragnąć lękam się teraz spotkania z człowiekiem... boję się, aby nie szedł mymi szlakami, bo łatwo mógłbym znaleźć śmierć pod stopą najspokojniejszego wędrowca.

W tym świecie, do którego się dostałem, każde przejście człowieka czy też większego zwierzęcia znaczy się żałobnym szlakiem niewinnych ofiar, zabijanych lub kaleczonych stopami olbrzymów. Nie oddalam się też od miejsca, w którym zmalałem, i gorączkowo szukam zgubionego flakonu.

Łatwo pojmiecie grozę mojego położenia!

Nadeszła straszna noc i smutny, choć pożądany poranek, bez ulgi w mym losie. Mija już piąty dzień, a ja błądzę w Tatrach, jak niegdyś Robinson po bezludnej wyspie, wśród najdziwaczniejszych potworów — i nieszczęsnego flakonu nie mogę znaleźć.

Los mój jest smutniejszy od losu tego dżentelmena.

Jego otaczały przynajmniej warunki dobrze mu znajome, gdy ja na każdym kroku spotykam same dziwy.

Com ja przeszedł, com widział, tego żadne pióro nie zdoła opisać! Nie silę się też na to! Modlę się tylko o zmianę w mym położeniu, lecz niebo dotąd głuche na moje prośby; tracę już nawet nadzieję! Siły mnie opuszczają, bo żyję tylko miodowym nektarem kwiatowym, piję rosę jak najnędzniejszy jaki motyl. Przyznacie, że to nawet dla jaroszów za mało. Ubyło mi też pewnie już ze dwadzieścia funtów5 ciała! Co ja mówię? Alboż moja waga da się rachować na funty?!

Wzrost mój jest wprawdzie obecnie tylko 120 razy mniejszy, niż był poprzednio, ale waga zredukowała się do zdumiewająco drobnego ułamku dawnego mego ciężaru. Przed wypiciem piekielnej mikstury Nureddina ważyłem całe 75 kilogramów, co równa się 185 funtom.

Czy wiecie, ile teraz ważę?! Oto mniej więcej tyle, co jedna marna mucha!

Gdy pomyślę o tym, włosy jeżą mi się na głowie. Ważę obecnie 0,043, wyraźnie czterdzieści trzy tysiączne grama!

Na pozór cyfra6 ta nie wydaje się tak mała, jaka jest w istocie. Ale pomyślcie tylko troszeczkę, a przekonacie się, że jest to kompromitująco drobna ilość.

Aby przeważyć jeden gram, musiałoby się złożyć przeszło 23 (23,25) podobnych do mnie karzełków. Na sto gramów potrzeba by ich było 2325, a na jeden kilogram, równający się dwóm i połowie funta — 23 250!

Waga więc moja zmniejszyła się milion siedemset czterdzieści cztery tysiące (1 744 186) razy.

Gdyby postawić na szali zwyczajnego śmiertelnika, ważącego 75 kg, a na drugiej takich zuchów jak ja, to trzeba by zgromadzić ich przeszło półtora miliona, aby zrównoważyły się szale wagi!

To niepodobna — powiecie — aby zmniejszenie się wzrostu o 120 razy miało przeszło o półtora miliona zmniejszyć wagę i objętość. Otóż zapewniam was, przyjaciele, że tak jest, niestety, a obrachowałem to bardzo łatwo i stanowczo. Dość mi było w tym celu zastanowić się, że waga moja obecna jest o tyle mniejsza od poprzedniej, o ile teraźniejsza objętość mego ciała jest mniejsza od dawnej.

Zgodnie z zasadami geometrii stosunek objętości poprzedniej do obecnej jest taki, jak stosunek trzecich potęg wysokości poprzedniej i obecnej.

Ponieważ wzrost mój liczył dawniej 6 stóp7, czyli 720 linii, a obecnie wynosi tylko 6 linii, wypada więc następująca proporcja:

kg, czyli kg

grama.

Możecie sami sprawdzić i nie znajdziecie omyłki. Zmalałem więc do takiego stopnia, że gdyby podobny los spotkał wszystkich mieszkańców Londynu, to razem nie zaważyliby tyle, co czterech zwyczajnych ludzi.

Jakkolwiek podobny wypadek jest dla mnie nad wyraz niepomyślny, pocieszam się jednak, że każda rzecz, nawet najgorsza, ma dobrą stronę.

Wskutek zmiany mych warunków fizycznych względem całej przyrody nie tylko mój słuch i wzrok odbierają inne wrażenia aniżeli dawniej, ale zmienił się także mój stosunek do gęstości powietrza, do wody i do siły ciążenia. Mógłbym obecnie zlecieć ze szczytu wysokiego świerka, który dla mnie zamiast zwyczajnych czterdziestu stóp reprezentuje względną wysokość 4800 stóp, a pewny jestem, że nie poniósłbym większego szwanku niż od przewrócenia się na miękkiej murawie. Jestem lekki jak piórko, spadek też mój odbywałby się powoli, a najlżejszy wietrzyk łagodziłby jego skutki, unosząc mnie w linii ukośnej do ziemi.

Ledwie odczuwalny dawniej wietrzyk ma dla mnie teraz szybkość 120 razy większą i równa się podmuchowi burzy; silniejszy zaś wiatr jest rzadko trafiającej się siły huraganem, zdolnym pochwycić mnie i unieść o setki, a nawet tysiące łokci jak piórko lub skrawek papieru.

Nawet woda zmieniła dla mnie pierwotne własności swoje. Uległa ona w mej sferze znanym wam dobrze, choć nieobchodzącym was praktycznie prawom włoskowatości płynów i widzę ją wszędzie w postaci wygiętych powierzchni zwierciadlanych lub w kształcie kulistych brył, poprzyczepianych do łodyg, liści i kamieni.

Bryły te nazywacie pospolicie kroplami.

Do najbliższego siedliska ludzkiego, do Jaworzyny Spiskiej u stóp Murania, na moje kroki licząc, jest około osiemdziesięciu mil, do Zakopanego zaś najbliższą drogą przez Dolinę Roztoki i Zawrat lub przez Krzyżne miałbym więcej niż trzy razy tyle.

Teraz dopiero spostrzegam, jak dalece człowiek upośledzony jest przez naturę! Doprawdy zbyt po macoszemu obeszła się z ludźmi, odmawiając im wielu władz będących udziałem owadów, odmawiając im bodaj skrzydeł!... Dla tych lotnych istot żadne nie istnieją zapory. Gdybym miał skrzydła muchy, nie czekałbym bezsilnie na śmierć pewną, ale puściłbym się górnymi szlakami do mej ojczyzny, gdzie może udałoby mi się zwrócić czyją uwagę i zawiadomić o zbawczym flakonie, jaki w Puckinstone spoczywa. Ale w obecnych warunkach na próżno wysilam wyobraźnię; przychodzą mi na myśl różne plany, jeden od drugiego nie praktyczniejszy. Od kilku dni za pomieszkanie i nocne schronienie służy mi opuszczone gniazdo ziemnego pająka. Tylko dzięki wypadkowi natrafiłem na osieroconą siedzibę, której właściciel w moich oczach został porwany przez ogromnego jakiegoś potwora. Gniazdo, jakie zamieszkuję, jest bezpieczną kryjówką, gdyż przezorne zwierzę wejście do niej zakryło szczelnie zamykającymi się drzwiami, ulepionymi z tej samej gliny, w której obrało mieszkanie. Gliniane te drzwi obdarzone są mocnymi zawiasami z pajęczyny i bardzo łatwo się odchylają. W schronieniu swym napisałem kilka krótkich listów, wzywających pomocy, i rozesłałem je w świat za pośrednictwem różnych owadów.

Na pozostałej ilości papieru z mej książki notatkowej kreślę niniejszy pamiętnik i puszczam na szalę losów jako ostatni ślad mej działalności na ziemi.

Może tą drogą dowie się ludzkość, w jaki sposób zginął prezes Klubu Ekscentryków londyńskich...”

Tu przerwałem czytanie, gdyż zabrakło mi już cierpliwości.

Rzuciłem dziwaczny list, rozgniewany srodze na lorda Puckinsa, na Nureddina, a najbardziej na kochanego wujaszka, który mi każe nie wiadomo po co i na co czytać jakieś brednie.

Niezadowolony z otrzymanych nowin, powróciłem do domu. Nie wiedziałem, nieszczęsny, że czekała mnie tam nowa i większa jeszcze niespodzianka.

*

Już to dowiedzioną jest rzeczą, że jak się komu zacznie szczęścić, to mu się szczęści bez miary, jak zaś los pocznie kogo prześladować, to także do ostatnich granic.

Mnie uwziął się trapić długimi listami, choć wiedział zapewne, że od urodzenia czuję wielki wstręt do wszelkiej korespondencji.

Zaledwie przybyłem do domu, zastałem już tam drugi, także opieczętowany pakiet. Rozerwałem kopertę i przekonałem się, że zawiera memoriał8 pisany znowu ręką wujaszka.

Tego już było za wiele! Zły jak autor wysykanej komedii spojrzałem na zegarek, obliczając, ile drogich godzin zabierze mi ta nieoczekiwana i przydługa korespondencja.

„Czego wuj może chcieć ode mnie? Dlaczego mnie prześladuje swymi listami?” — myślałem, irytując się niepomiernie.

Nie dosyć wujowi było, że mógł mnie kiedy niekiedy zanudzać ustnie, teraz wziął się do listów! Tego tylko brakowało, aby mi do reszty zatruć i tak nie zanadto wesołe życie!

Postanowiłem się bronić.

Nie będę czytał otrzymanej korespondencji i basta! Albo lepiej ograniczę się jedynie do paru pierwszych stroniczek, podobnie jak to zrobiłem z listem tego dziwnego Anglika.

Zobaczę tylko, o czym pisze.

Decyzja ta powróciła mi utracony spokój i wziąłem się do czytania.

Już pierwsze jednak wiersze zainteresowały mnie tak bardzo, że zapomniawszy o niedawnym gniewie, nie tylko przeczytałem całą korespondencję, ale com przeczytał, z małymi wyjątkami zamieszczam poniżej.