Loreva
Loreva

Rozdział 2 z 6

AKT PIERWSZY

SCENA PIERWSZA

Rynek w Weronie. Wchodzi Walencjo i Protej.

WALENCJO

Przestań odradzać, miły mój Proteju. 
Domowa młodzież ma rozum domowy. 
Gdyby nie miłość, która twe dni młode 
Do lubych1 wejrzeń kochanki przykuła, 
Ja bym cię raczej chciał mieć towarzyszem, 
Byś poznał dziwy świata za granicą, 
Zamiast tu w domu, tkwiąc w gnuśnym2 ospalstwie3, 
Marnować młodość próżniactwem bez celu. 
Lecz ty się kochasz — kochaj! Szczęść ci Boże, 
Szczęść i mnie, kiedy miłość mię4 przemoże. 

PROTEJ

Chcesz gwałtem jechać? Bądź więc zdrów, Walencjo! 
Twego Proteja pomnij5, gdy w podróży 
Ujrzysz rzecz jaką rzadką i ciekawą. 
Chciej, bym był twego szczęścia uczestnikiem, 
Gdy szczęście spotkasz — a w ciężkich trafunkach6, 
Jeżeli kiedy w przygodę7 popadniesz, 
Troskę twą świętym polecaj mym modłom, 
Gdyż bogomodlcą8 będę twym, Walencjo. 

WALENCJO

Czy się w miłosnej za mnie modląc księdze?  

PROTEJ

Modląc się w księdze, którąm umiłował9. 

WALENCJO

W płytkiej powieści o głębokim szale, 
Jako10 Leander11 przepłynął Hellespont12?  

PROTEJ

Treść to głęboka głębszych jeszcze uczuć, 
Bo mu wezbrała miłość za trzewiki.  

WALENCJO

Prawda. A tyś w niej zabrnął aż za buty, 
Choć Hellespontu nigdyś nie przepłynął.  

PROTEJ

Co, aż za buty? Chceszże13 szyć mi buty? 

WALENCJO

Nie chcę, bo zbyłeś14 buty... 

PROTEJ

Co? 

WALENCJO

Czci zbyłeś, 
Że się tam kochasz, gdzie wzgardę za jęki — 
Wstręt za dreszcz westchnień — dwadzieścia bezsennych, 
Mdłych, czczych masz nocy za jeden błysk szczęścia. 
Wygrasz — to może klęską twa wygrana; 
Przegrasz — to straszne zdobywasz męczarnie; 
Bądź co bądź, albo rozumem szał kupisz, 
Albo szałowi twój rozum ulegnie.  

PROTEJ

Więc z twych założeń wnosisz, żem szaleniec.  

WALENCJO

Więc z położenia pono15 nim zostaniesz.  

PROTEJ

Miłość wyśmiewasz, jam przecież nie miłość.  

WALENCJO

Miłość twym władcą, bo tobą wskroś włada, 
A ten, co w jarzmo16 tak się dał głupocie, 
Mniemam, że w poczet mędrców się nie wpisze.  

PROTEJ

Lecz wieszcze mówią, że jak w najkraśniejszym 
Pączku tkwi żrący robak, tak i żrąca 
Miłość w umysłach najwznioślejszych mieszka.  

WALENCJO

I wieszcze mówią, że jak robak ścina 
Co najrychlejsze pączki, nim rozkwitną, 
Tak miłość młode i wątłe umysły 
Zmienia w szaleństwo, kalecząc je w pączku, 
W samym zawiązku niszcząc ich zieloność 
I piękne przyszłych owoców nadzieje. 
Lecz po cóż tracę czas, by radzić tobie, 
Co jesteś tkliwej żądzy zwolennikiem. 
Bądź zdrów raz jeszcze. Ojciec mię po drodze 
Czeka, by ujrzeć, jak wsiądę na barkę. 

PROTEJ

I ja, Walencjo, tam cię odprowadzę.  

WALENCJO

Luby Proteju, nie. Tu się rozstańmy. 
Do Mediolanu donoś mi przez listy 
O twym w zalotach szczęściu i o wszystkim, 
Co się tu zdarzy w mej nieobecności, 
A ja cię również nawiedzę moimi.  

PROTEJ

Wszech ci powodzeń życzę w Mediolanie.  

WALENCJO

Tyleż ci w domu, za czym17 już cię żegnam. 
Odchodzi.

PROTEJ

On sławę ściga, ja miłość. Przyjaciół 
On swych opuszcza, by im chlubę przynieść, 
Ja siebie, swoich, wszystko — dla miłości. 
Tyś mię zmieniła, Julio, tyś przyczyną, 
Że czas mój trwonię, żem ustał w naukach, 
Że z rad przychylnych, ze świata szyderca, 
Tracę w snach płonnych18 hart duszy i serca. 
Wchodzi Śpiech.

ŚPIECH

Szczęść ci, Proteju. Gdzie mój pan, czy nie wiesz?  

PROTEJ

Wraz19 szedł na barkę wsiąść do Mediolanu.  

ŚPIECH

Więc wsiadł już, ręczę sto przeciw jednemu. 
Jam istny baran, żem w tył podał barki.  

PROTEJ

Często tak baran zabłąka się w tyle, 
Skoro się pasterz oddali na chwilę.  

ŚPIECH

Stąd więc wywodzisz, że mój pan pasterzem, 
A ja baranem.  

PROTEJ

Tak, tak, rzecz to znana. 

ŚPIECH

Więc moje rogi są jego rogami, 
Czyli20 śpię w nocy, czy się budzę z rana.  

PROTEJ

Głupia odpowiedź i godna barana.  

ŚPIECH

To jeszcze silniej dowodzi, żem baran.  

PROTEJ

Prawda, jak również, że twój pan pasterzem.  

ŚPIECH

O nie, zaprzeczyć temu mogę pewną okolicznością.  

PROTEJ

To sęk, gdyż ja ci tego inną dowiodę.  

ŚPIECH

Pasterz szuka barana, a nie baran pasterza, lecz ja mego pana szukam, a mój pan mię nie szuka, stąd widać, żem nie baran.

PROTEJ

Baran dla paszy chodzi za pasterzem, pasterz dla strawy nie chodzi za baranem. Ty gwoli21 twym zasługom chodzisz za twym panem, twój pan według22 zasług nie chodzi za tobą, stąd więc jesteś baranem.

ŚPIECH

Jeszcze jeden taki dowód, a zabeczę: bee!

PROTEJ

Lecz słuchaj, czyś mój list Julii doręczył?

ŚPIECH

A jużci23, panie; ja, zgubiony baran, list twój oddałem onej24, wytrefionemu25 barankowi, a ona, wytrefiony baranek, mnie, zgubionemu baranowi, nic za trud nie dała.

PROTEJ

Brak mi tu pastwiska dla tak licznej trzody baranków.

ŚPIECH

Jeśli brak, a grunt przeciążony, to ją lepiej wybrakuj.

PROTEJ

Znów się zgubiłeś, raczej tobie marsz do kata.

ŚPIECH

Co, masz dukata? O, mniej dukata starczy mi za to, żem list nosił.

PROTEJ

Nie rozumiesz; do kata znaczy: do oprawcy.

ŚPIECH

Ej, z dukata w oprawcę — to mała poprawa, 
Nie bierz listów od gacha26, co tak mało dawa27.  

PROTEJ

Lecz czyż po odebraniu mego pisma nie skinęła, nie rzekła nic?

ŚPIECH

potakując głową

Po nim.

PROTEJ

Nic i po nim, to razem będzie nicponiem.

ŚPIECH

Nie zrozumiałeś mię, panie, jam ci mówił, że skinęła. Ty się pytasz, czy po odebraniu tego pisma nie skinęła, nie rzekła nic. Po nim, odpowiadam, jużci28 nie przed nim.

PROTEJ

Co społem29 wzięte, staje się nicponiem.

ŚPIECH

Teraz więc, gdyś w składaniu tyle zażył trudów, weź to za twe trudy.

PROTEJ

Nie, tobie się to należy za wręczenie listu.

ŚPIECH

No, widzę, że cierpliwie muszę cię znosić.

PROTEJ

Jak to znosić mię musisz?

ŚPIECH

Nosząc twój list uczciwie, a za trud niczego nie otrzymując prócz nazwania nicponiem.

PROTEJ

Dalibóg30, rączy masz dowcip.

ŚPIECH

A jednak twej opieszałej kieski dognać nie może.

PROTEJ

No, no, otwórz twą tajemnicę pokrótce. Cóż ona rzekła?

ŚPIECH

Otwórz twą kieskę, aby twój pieniądz i moja tajemnica mogły się razem objawić.

PROTEJ

Masz więc za twój trud. Cóż rzekła?

ŚPIECH

Zaprawdę mniemam, panie, że jej zdobyć nie zdołasz.

PROTEJ

Co, czyś tyle z niej wydobył?

ŚPIECH

Mnie się nic, panie, nie udało z niej wydobyć, nic, ani nawet jednego dukata za wręczenie listu. A ponieważ ona tak twardą była względem mnie, com wyznanie twego serca jej przyniósł, bodaj czy również twardą się nie okaże tobie, gdy ci wyjawi swoje31. Nie dawaj jej żadnego zadatku, chyba kamienie, gdyż ona twarda jak stal.

PROTEJ

Cóż, nic więc nie rzekła?

ŚPIECH

Nic, ani nawet: „Weź to za twe trudy”. Dzięki ci, że chcąc wydać się hojnym, dałeś mi dydka32, więc, wet za wet, noś sam twe listy na przyszłość. Za czym idę polecić cię memu panu.

PROTEJ

Idź, by ochronić barkę od rozbicia, 
Gdyż, niosąc ciebie, zatonąć nie może. 
Czeka cię bowiem suchsza śmierć na lądzie. 
Muszę innego wyprawić posłańca. 
Może mych Julia czytać nie raczyła 
Słów, otrzymanych tak niegodną pocztą. 
Wychodzą w przeciwne strony.

SCENA DRUGA

Ogród przy domu Julii. Wchodzi Julia i Lucetta.

JULIA

Lecz mów, Lucetto, gdyśmy teraz same, 
Czyli33 mi radzisz poddać się miłości?  

LUCETTA

Czemu nie, pani, byle ulec bacznie.  

JULIA

Z całej nadobnej34 rzeszy zalotników, 
Którzy codziennie słówka do mnie mierzą, 
Kogoż miłości najgodniejszym sądzisz?  

LUCETTA

Racz ich nazwiska wymienić, a prostym, 
Płytkim mym sądem myśl ci mą otworzę.  

JULIA

Cóż o nadobnym sądzisz Eglamurze?  

LUCETTA

Choć mąż wymowny, postać gładka35, miła, 
Nie byłby dla mnie, gdybym tobą była.  

JULIA

Jak ci się bogacz Merkacjo podoba?  

LUCETTA

Majątek śliczny, lecz mierna osoba.  

JULIA

Jakaż o tkliwym Proteju twa rada?  

LUCETTA

O Boże, jakiż szał nad nami włada!  

JULIA

Co? Skąd gniew taki jego imię rodzi? 

LUCETTA

Przebacz mi, pani, to wstyd, czy się godzi, 
Bym ja, tak nędzne, tak liche stworzenie 
Śmiała przymawiać takich panów cenie?  

JULIA

Sądź i Proteja, innych osądziwszy.  

LUCETTA

Więc: z tylu zacnych, mniemam, najpoczciwszy.  

JULIA

Racja?  

LUCETTA

Nie inna jak racja kobieca: 
Tak sądzę o nim, bo tak o nim sądzę. 

JULIA

I chcesz, bym jemu dała miłość moją? 

LUCETTA

Tak, gdy ci nie strach, że ją stracisz marnie.  

JULIA

On jeden z wszystkich nie błagał mnie zgoła36.  

LUCETTA

Jak on cię kocha, żaden tak nie zdoła.  

JULIA

Ta małomówność drobną miłość zdradza.  

LUCETTA

W ogniu tłumionym najdzielniejsza władza.  

JULIA

Kto nie objawia miłości, nie kocha.  

LUCETTA

Głośną przed ludźmi tylko miłość płocha37.  

JULIA

Chciałabym jego znać myśli.  

LUCETTA

Przeczytaj 
To pismo, pani.  

JULIA

„Do Julii”. Od kogo? 

LUCETTA

To list pokaże.  

JULIA

Mów, kto ci go wręczył? 

LUCETTA

Paź to Walencja, wysłan38 przez Proteja, 
Szedł ci go oddać, jam się nawinęła 
I przebacz, żem go w twym imieniu wzięła. 

JULIA

No, na mą skromność! wybornaś39 stręczarka40. 
Tyż to41 śmiesz płoche przechowywać pisma, 
Na moją młodość zmawiać się, knuć spiski? 
Śliczny to urząd, wierz mi, wzniosła godność, 
A tyś urzędnik na to miejsce właśnie. 
Weź stąd to pismo, pamiętaj je zwrócić 
Lub mi się więcej nie pokaż na oczy.  

LUCETTA

Lepszej wart płacy ten, co miłość krzepi42.  

JULIA

Odejdź!  

LUCETTA

Byś mogła rozmyślić się lepiej. 
Wychodzi.

JULIA

Trzeba mi było list przejrzeć przynajmniej! 
Teraz wstyd byłby przyzwać ją na powrót 
I w błąd ją kusić, który tuż zgromiłam. 
Jakaż niezdara, że wiedząc, żem dziewczę, 
Gwałtem mi listu przed oczy nie wparła. 
„Nie” — mówi dziewczę przez skromność, a pragnie, 
Aby natrętnik43 w tym słówku „tak” słyszał. 
Wstyd! Jakże chwiejną jest ta głupia miłość! 
Zadraśnie mamkę, jak krnąbrne niemowlę, 
I wnet w pokorze rózgę ucałuje. 
Jakżem stąd szorstko wygnała44 Lucettę, 
Właśnie gdym chętnie mieć ją tu pragnęła! 
W jakiż gniew srogi zmarszczyłam me czoło, 
Gdy wewnątrz radość wiodła serce w uśmiech! 
Teraz mą karą przyzwać znów Lucettę 
I za grzech przeszły błagać przebaczenia. 
Oho! Lucetto!  
Lucetta powracając, upuszcza list.

LUCETTA

Czego pani żąda? 

JULIA

Dają już obiad?  

LUCETTA

O, gdyby już dano! 
Byś mogła na nim stępić ząbki, które 
Na mnie tak ostrzysz.  
Podnosi list.

JULIA

Cóżeś tam podjęła45 
Tak troskliwie?  

LUCETTA

Nic. 

JULIA

Więc przecz46 się schylałaś? 

LUCETTA

By podjąć papier, co mi wypadł z ręki.  

JULIA

Więc papier niczym?  

LUCETTA

W niczym mię nie tyczy. 

JULIA

Ten, kogo tyczy, niech go sobie szuka.  

LUCETTA

Kogo on tyczy, tego nie oszuka, 
Byle tłumacza fałszywego nie miał.  

JULIA

Pewnie gach jakiś pisze ci wierszami.  

LUCETTA

Bym je należną wyśpiewała nutą. 
Daj, daj mi nutę. Wszak ton przybrać umiesz.  

JULIA

Podobne bzdurstwa47 niezgodne z mym tonem. 
Zanuć je na ton: „Rączy błysk miłości”.  

LUCETTA

Nader to ciężkie na tak rączą nutę.  

JULIA

Ciężkie? Alboż to nie fuga48 na głosy? 

LUCETTA

Prosta melodia, wyśpiewaj ją solo.  

JULIA

A czemuż nie ty?  

LUCETTA

Dla mnie za wysoko. 

JULIA

No, daj twą piosenkę. 
Usiłuje porwać list. Lucetta spiesznie ukrywa go za plecami i ucieka.
Nie chceszże, filutko49? 
Goni ją.

LUCETTA

Nie zmieniaj tonu, gniewaj się, a śpiewaj, 
Julia ją chwyta.
Chociaż mi nie w smak ów twój ton poprzedni. 

JULIA

Nie w smak? A czemu? 
Szczypie ją.

LUCETTA

Bo major50 zbyt ostry. 

JULIA

Sporna filutko!  

LUCETTA

Zbyt w mdły minor51 spadasz, 
Psujesz harmonię zbyt cienkim dyszkantem52, 
A dla niej tenor53 konieczny w tej piosnce.  

JULIA

Tenor ty głuszysz twym niesfornym basem54.  

LUCETTA

Tak, bo basuję55 wciąż w sprawie Proteja.  

JULIA

Takim paplarstwem56 nie chcę się już trapić. 
Oto masz koniec i z tym na dobitkę. 
drze list w kawałki
Precz, precz mi z oczu! Zostaw tu te świstki. 
Czyż cię na złość mi palce do nich świerzbią? 

LUCETTA

Niby się gniewa, a byłaby rada57, 
Gdyby ją taki drugi list rozzłościł. 
Odchodzi.

JULIA

Czemuż i na ten złościć się nie mogę! 
Przebrzydłe ręce! żeście zedrzeć śmiały 
Słowa tak lube. Zjadliwe szerszenie! 
Wy, które miodem karmiąc się tak słodkim, 
Wbijacie żądła w pszczoły, co go dają, 
Każdy papierek przeproszę całusem. 
Patrz, napisane: „Dobra Julio!” Gdzie tam, 
Niedobra Julio! W pomście za niewdzięczność 
Ciskam twe imię na ostre kamienie, 
Wzgardliwie depcząc twą przekorną dumę. 
Patrz dalej: „Protej miłością zraniony”. 
O biedne imię! me łono58 jak łoże 
Utuli ciebie, aż rana się zgoi. 
Lecz niech ją tkliwy wprzód ten całus zbada. 
Znów powtórzone: „Protej” — dwa, trzy razy. 
Ucisz się, wietrze, nie porwij ni słowa, 
Aż znajdę każdy listek z tego listu 
Krom59 własnej nazwy. Tę niech wicher jaki 
Na stromą, straszną, przepaścistą skałę 
Niesie i stamtąd w wściekłe morze strąci. 
Patrz, w jednym wierszu dwakroć60 jego imię: 
„Nieszczęsny Protej, Protej zakochany, 
Do lubej Julii”. To zaraz odedrę, 
A jednak szkoda, gdyż on z mym tak pięknie 
Kojarzy swoje żałosne imiona. 
Razem je złożę. Teraz się całujcie, 
Ściskajcie, swarzcie61 i róbcie, co chcecie. 
Wchodzi Lucetta.

LUCETTA

Już obiad gotów. Ojciec pani czeka.  

JULIA

Idźmy więc, idźmy.  

LUCETTA

Mająż62 tu te świstki 
Zostać jak plotki, by co wygadały? 

JULIA

Unieś je raczej, jeśli je poważasz.  

LUCETTA

Gdym ci je niosła, uniosłaś się na mnie. 
Jednak je zbiorę, by tu nie przeziębły. 

JULIA

Widzę, masz do nich pociąg nieprzeparty.  

LUCETTA

Mów, pani, co chcesz, jeżeli co widzisz. 
I ja też widzę, choć sądzisz, żem ślepa.  

JULIA

Idźmy już, proszę. 
Wychodzą.

SCENA TRZECIA

Komnata w domu Antonia. Wchodzi Antonio i Pantino.

ANTONIO

Powiedz, Pantino, jakąż ważną sprawą 
Mój brat tak długo trzymał cię w krużganku?  

PANTINO

O swym bratanku, twym synu, Proteju, 
Prawił63.  

ANTONIO

Cóż o nim? 

PANTINO

Dziwił się, że, panie, 
Marnować młodość pozwalasz mu w domu, 
Gdy inni ludzie mniejszego znaczenia 
Ślą po zaszczyty synów za granicę; 
Jednych na wojnę w zapasy z fortuną64, 
Drugich, by gdzieś tam wyspy odkrywali, 
Innych na skrzętne w naukach wszechnice65. 
A do każdego lub wszystkich tych zajęć 
Mówił, że syn twój Protej jest sposobny66, 
I prosił, abym na ciebie nalegał, 
By więcej czasu już nie tracił w domu; 
Wielki mu zarzut zostałby na przyszłość, 
Gdyby za młodu nie odbył podróży.  

ANTONIO

Niewiele na to nalegać ci trzeba, 
Na co kowałem67 przez cały ten miesiąc. 
Dobrzem rozważył, ile czasu traci 
I jak nie może doskonałym zostać, 
Chyba że świat go dozna i wyuczy. 
Bo doświadczenie trudem się nabywa, 
A doskonali szybkim biegiem czasu. 
Więc gdzież go posłać, powiedz, gdzież najlepiej? 

PANTINO.

Wszakże wiesz, panie, że jego towarzysz, 
Młody Walencjo, bawi przy cesarzu68, 
Na jego dworze monarszym. 

ANTONIO

Wiem dobrze. 

PANTINO

Słusznie byłoby tam go wysłać, panie. 
Tam się w turniejach, w grach rycerskich wprawi, 
Pozna się z szlachtą, gładkich mów nasłucha, 
Tam z bliska ujrzy każdy zawód godny 
Jego młodości i krwi znakomitej.  

ANTONIO

W smak mi twa rada, dobre zdanie dajesz; 
Jakoż na dowód, ile w nim smakuję, 
Ujrzysz natychmiast pełne wykonanie, 
Gdyż co najśpieszniej, jak nagłość wymaga, 
Na dwór cesarski wyprawię Proteja. 

PANTINO

Racz mnie posłuchać: jutro don Alonso, 
Z innymi pany69 zacnego imienia, 
Wyjeżdża złożyć hołd swój cesarzowi 
I woli jego służby swe polecić.  

ANTONIO

Dobra drużyna, z nią Protej pojedzie. 
Wchodzi Protej, czytając list.
Ot i on w porę, zaraz z nim pogadam. 

PROTEJ

Luba miłości! i słowa, i życie! 
Tu jest jej ręka, pośrednik jej serca, 
Tu ślub miłości, zakład70 jej honoru. 
O, gdyby nasi ojcowie zechcieli 
Przyklasnąć naszej skłonności i nasze 
Szczęście zatwierdzić wspólnym przyzwoleniem! 
O boska Julio!  

ANTONIO

Cóż to za list czytasz? 

PROTEJ

Wybacz mi, panie, to jest od Walencja 
Parę słów czułej pamięci. Przyjaciel, 
Co się z nim widział, oddał mi je właśnie.  

ANTONIO

Pozwól list przejrzeć, dowiedzieć się nowin.  

PROTEJ

Nie ma w nim żadnych. Donosi mi tylko, 
Jak szczęśnie71 żyje, jak jest ulubionym 
I zaszczycanym co dzień od cesarza72 
I jak mię pragnie mieć wspólnikiem w szczęściu.  

ANTONIO

Powiedz mi, jakżeś przyjął to życzenie?  

PROTEJ

Jak syn zależny od twej woli, panie, 
A nie od jego życzeń przyjacielskich.  

ANTONIO

Z jego życzeniem ma wola się zgadza. 
Nie dziw się, nie dziw, że tak nagle działam, 
Co chcę, to będzie — i na tym jest koniec. 
Jam postanowił, że czas jakiś spędzisz 
Razem z Walencjem na dworze cesarza, 
Jaką on pomoc odbiera od swoich, 
Takie zasiłki będziesz miał ode mnie: 
Więc się przygotuj, gdyż jutro odjedziesz. 
Nie ma wymówki, bom ja nieugięty.  

PROTEJ

Panie, tak prędko wybrać się nie zdołam. 
Dzień lub dwa jeszcze racz się zastanowić.  

ANTONIO

Czego brak będzie, wyśle się za tobą. 
Nie mów mi więcej ni słowa o zwłoce. 
Jutro wyjedziesz. Pójdź, Pantino, pomóż, 
Zajmij się co tchu wyprawą Proteja. 
Antonio i Pantino odchodzą.

PROTEJ

By się nie sparzyć, unikałem ognia 
I wpadłem w morze, w którym utonąłem. 
Bałem się ojcu pokazać list Julii, 
By się miłości mojej nie sprzeciwił, 
A on wyciosał z mej własnej wymówki 
Najtwardszą moim pragnieniom zaporę. 
Jakżeż ta wiosna miłości podobna 
Do zmiennej ranka kwietniowego chwały: 
Raz się wychyli słońce w pełnej krasie73 
I znów wnet chmura pochłonie blask cały. 
Wraca Pantino.

PANTINO

Panie Proteju, pójdź, ojciec cię woła. 
Pójdź, bo mu śpieszno, staw się na rozkazy. 

PROTEJ

Muszę, więc serce poddaje się zgoła, 
A jednak mówi „nie” po tysiąc razy. 
Wychodzą.
  1. luby (daw.) — miły, przyjemny, kochany. [przypis edytorski] ↩
  2. gnuśny — leniwy, niechętny działaniu. [przypis edytorski] ↩
  3. ospalstwo (daw.) — ospałość, skłonność do ciągłego spania. [przypis edytorski] ↩
  4. mię — daw. forma D. i B. zaimka w pozycji nieakcentowanej, analogiczna np. do cię; dziś: mnie. [przypis edytorski] ↩
  5. pomnieć (daw.) — pamiętać, przypominać sobie. [przypis edytorski] ↩
  6. trafunek (daw.) — traf, przypadek. [przypis edytorski] ↩
  7. przygoda — tu: nagłe zdarzenie, niebezpieczeństwo. [przypis edytorski] ↩
  8. bogomodlca (daw.) — modlący się do Boga. [przypis edytorski] ↩
  9. którąm umiłował — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którą umiłowałem. [przypis edytorski] ↩
  10. jako (daw., gw.) — jak. [przypis edytorski] ↩
  11. Leander i Hero (mit. gr.) — tragiczni kochankowie, mieszkający po przeciwnych brzegach cieśniny Hellespont. Hero z woli rodziców została kapłanką Afrodyty i mieszkała na wieży w Sestos, po europejskiej stronie cieśniny; Leander mieszkał w Abydos, na przeciwległym brzegu. Zakochani umówili się, że Leander będzie każdej nocy przypływał do Hero wpław przez Hellespont, po czym powracał nad ranem do swego miasta. By wskazać drogę ukochanemu, Hero zapalała lampę na wieży. Pewnej burzliwej nocy lampa zagasła, miotany przez fale Leander zgubił drogę i utonął. Kiedy Hero zobaczyła jego wyrzucone na brzeg ciało, rzuciła się z wieży. [przypis edytorski] ↩
  12. Hellespont — cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, łącząca Morze Egejskie z morzem Marmara, ob. Dardanele. [przypis edytorski] ↩
  13. chceszże — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy chcesz. [przypis edytorski] ↩
  14. zbyć (daw.) — stracić. [przypis edytorski] ↩
  15. pono (daw., gw.) — ponoć, podobno. [przypis edytorski] ↩
  16. jarzmo — rodzaj prymitywnej uprzęży dla bydła roboczego, przen.: niewola. [przypis edytorski] ↩
  17. za czym (daw.) — po czym; więc, zatem, wobec tego. [przypis edytorski] ↩
  18. płonny (daw.) — jałowy, nic nieznaczący. [przypis edytorski] ↩
  19. wraz (daw.) — zaraz. [przypis edytorski] ↩
  20. czyli — czy z partykułą -li. [przypis edytorski] ↩
  21. gwoli czemuś a. komuś (daw.) — dla, z powodu czegoś a. kogoś. [przypis edytorski] ↩
  22. według — tu daw.: w związku z czymś, z powodu czegoś. [przypis edytorski] ↩
  23. jużci (daw. gw.) — oczywiście, pewnie. [przypis edytorski] ↩
  24. onej (daw.) — tej. [przypis edytorski] ↩
  25. trefiony (daw.) — ufryzowany, ułożony w loki. [przypis edytorski] ↩
  26. gach (daw., gw.) — kochanek. [przypis edytorski] ↩
  27. dawa (daw.) — daw. forma 3 os. lp cz.ter.; dziś: daje. [przypis edytorski] ↩
  28. jużci (daw., gw.) — oczywiście, pewnie. [przypis edytorski] ↩
  29. społem (daw.) — wspólnie, razem. [przypis edytorski] ↩
  30. dalibóg (daw.) — doprawdy, słowo daję; wykrzyknienie podkreślające prawdziwość wypowiedzi. [przypis edytorski] ↩
  31. bodaj czy również twardą się nie okaże tobie, gdy ci wyjawi swoje — w późn., wyd. popr. tłumaczenie na: „bodaj, czy również twardą się nie okaże tobie, gdy jej wyjawisz swoje”. [przypis edytorski] ↩
  32. dydek (daw.) — drobna moneta. [przypis edytorski] ↩
  33. czyli — konstrukcja z partykułą -li w funkcji wzmacniającej; analogiczna do: czyż. [przypis edytorski] ↩
  34. nadobny (daw.) — ładny, pełen powabu. [przypis edytorski] ↩
  35. gładki (daw.) — urodziwy, piękny. [przypis edytorski] ↩
  36. zgoła — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski] ↩
  37. płochy (daw.) — lekkomyślny; niestały. [przypis edytorski] ↩
  38. wysłan — wysłany (daw. krótka forma przym.). [przypis edytorski] ↩
  39. wybornaś — skrócenie od: wyborna [jeste]ś. [przypis edytorski] ↩
  40. stręczarka — stręczycielka. [przypis edytorski] ↩
  41. tyż to — konstrukcja z z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy to ty. [przypis edytorski] ↩
  42. krzepić — wzmacniać. [przypis edytorski] ↩
  43. natrętnik — natręt. [przypis edytorski] ↩
  44. Jakżem stąd szorstko wygnała — przykład konstrukcji z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: jakże stąd szorstko wygnałam. [przypis edytorski] ↩
  45. podjąć — tu: podnieść. [przypis edytorski] ↩
  46. przecz (daw.) — dlaczego, po co. [przypis edytorski] ↩
  47. bzdurstwo (daw.) — bzdura, głupstwo, drobiazg. [przypis edytorski] ↩
  48. fuga — utwór polifoniczny, w którym różne głosy (a. instrumenty) kolejno przejmują temat muzyczny. [przypis edytorski] ↩
  49. filutka (daw.) — żartownisia. [przypis edytorski] ↩
  50. major (muz.) — skala majorowa, durowa. [przypis edytorski] ↩
  51. minor (muz.) — skala minorowa, molowa. [przypis edytorski] ↩
  52. dyszkant — wysoki, piskliwy głos. [przypis edytorski] ↩
  53. tenor (muz.) — w dawnej muzyce chóralnej jeden z czterech głównych rodzajów głosu ludzkiego, wyższy od basu, ale niższy od sopranu i altu. [przypis edytorski] ↩
  54. bas (muz.) — najniższy z rodzajów głosu ludzkiego. [przypis edytorski] ↩
  55. basować (daw.) — potakiwać, schlebiać. [przypis edytorski] ↩
  56. paplarstwo (daw.) — paplanina. [przypis edytorski] ↩
  57. rad (daw.) — zadowolony; chętny, przychylny. [przypis edytorski] ↩
  58. łono — tu: pierś. [przypis edytorski] ↩
  59. krom (daw.) — oprócz. [przypis edytorski] ↩
  60. dwakroć — dwukrotnie, dwa razy. [przypis edytorski] ↩
  61. swarzyć się (daw.) — dyskutować, rozmawiać; kłócić się. [przypis edytorski] ↩
  62. mająż — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy mają. [przypis edytorski] ↩
  63. prawić (daw.) — mówić, opowiadać. [przypis edytorski] ↩
  64. fortuna — los. [przypis edytorski] ↩
  65. wszechnica (daw.) — uczelnia, uniwersytet. [przypis edytorski] ↩
  66. sposobny (daw.) — odpowiedni, nadający się; uzdolniony w danym kierunku. [przypis edytorski] ↩
  67. kować (daw.) — kuć. [przypis edytorski] ↩
  68. Młody Walencjo, bawi przy cesarzu — jednak w dalszej części sztuki Walencjo przebywa na dworze księcia, a nie cesarza. [przypis edytorski] ↩
  69. pany — dziś popr. forma N. lm: panami. [przypis edytorski] ↩
  70. zakład (daw.) — zastaw, rękojmia; por.: zakładnik. [przypis edytorski] ↩
  71. szczęśnie (daw.) — szczęśliwie. [przypis edytorski] ↩
  72. jest (...) zaszczycanym (...) od cesarza — dziś: jest zaszczycany przez cesarza. [przypis edytorski] ↩
  73. krasa — uroda, piękno. [przypis edytorski] ↩
Źródło i licencja

Domena publiczna · William Shakespeare (Szekspir)

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: base-text

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Dwaj panowie z Werony · Fundacja Wolne Lektury; https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dwaj-panowie-z-werony/

Źródło: Wolne Lektury

Licencja: LAL-1.3

Zmiany: znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Szczegóły techniczne

Komponent: editorial

Domena publiczna · Stanisław Koźmian

Źródło: Wolne Lektury

Szczegóły techniczne

Komponent: translation

znormalizowano HTML; pominięto wyłączone komponenty dodatkowe

Adaptacje komponentów Share-Alike muszą zostać udostępnione na tych samych warunkach.

Przypis