Rozdział XXVIII Nieszczęsna Panna Lilia

— Aniu, ma się rozumieć, że to ty musisz być Elaine — powiedziała Diana. — Ja nigdy nie zdobyłabym się na odwagę, by tak płynąć z prądem.

— Ja też nie — wzdrygnęła się Ruby Gillis. — Nie mam nic przeciwko pływaniu, gdy jest nas kilka w łodzi i możemy siedzieć. Wtedy to zabawa. Ale położyć się i udawać martwą... po prostu bym nie mogła. Umarłabym naprawdę, ze strachu.

— To byłoby bez wątpienia romantyczne — przyznała Jane Andrews — ale wiem, że nie wytrzymałabym w bezruchu. Podrywałabym się co chwilę, żeby sprawdzić, gdzie jestem i czy prąd nie znosi mnie zbyt daleko. A sama wiesz, Aniu, że to zepsułoby cały efekt.

— Ale to takie niedorzeczne mieć rudowłosą Elaine — ubolewała Ania. — Nie boję się płynąć i bardzo chciałabym być Elaine. Ale to i tak śmieszne. To Ruby powinna nią być, bo ma taką jasną cerę i piękne, długie, złote włosy... wiesz, Elaine miała „wszystkie swe jasne włosy spływające kaskadą”. I była Panną Lilią. A ruda dziewczyna nie może być Panną Lilią.

— Twoja cera jest równie jasna jak cera Ruby — zauważyła przytomnie Diana — a włosy masz teraz o wiele ciemniejsze niż przed obcięciem.

— Och, naprawdę tak myślisz? — wykrzyknęła uradowana Ania. — Mnie też się tak czasem wydawało, ale nie śmiałam nikogo zapytać w obawie, że usłyszę inną odpowiedź. Myślisz, Diano, że można je już nazwać kasztanowymi?

— Tak, i uważam, że są naprawdę ładne — odrzekła Diana, patrząc z podziwem na okalające głowę Ani krótkie, jedwabiste loki, które podtrzymywała niezwykle szykowna czarna, aksamitna wstążka z kokardą.

Stały na brzegu stawu poniżej Sosnowego Wzgórza, gdzie mały cypel otoczony brzozami wrzynał się w wodę. Na jego końcu znajdował się niewielki, drewniany pomost, zbudowany z myślą o rybakach i myśliwych. Ruby i Jane odwiedziły tego letniego popołudnia Dianę, zaś Ania przyszła, by się z nimi pobawić.

Najlepsze przyjaciółki spędzały tego lata większość wolnego czasu nad stawem. „Zacisze Idalii” należało do przeszłości, gdyż na wiosnę pan Bell bezlitośnie wyciął zagajnik na swoim pastwisku. Ania płakała z tego powodu, siedząc wśród nagich pniaków, jednak nie zapominała o romantyzmie całej sytuacji. Szybko zresztą znalazła pocieszenie, uznając wraz z Dianą, że trzynastoletnie dziewczęta, a właściwie niemal czternastolatki, są już zbyt dorosłe na tak dziecinne zabawy jak domki, kiedy nad stawem czekają o wiele ciekawsze rozrywki. Wspaniale było łowić pstrągi z mostu, dziewczynki nauczyły się także wiosłować małą, płaskodenną łodzią, której pan Barry używał do polowań na kaczki.

To Ania wpadła na pomysł, żeby zainscenizować historię Elaine1. Studiowały poemat Tennysona2 w szkole ubiegłej zimy, gdyż kurator oświaty wpisał go do programu szkół na Wyspie Księcia Edwarda. Analizowały go, rozbierały na części i wałkowały tak długo, aż cudem było, że miał on jeszcze dla nich jakikolwiek sens. Mimo to Panna Lilia, Lancelot, Ginewra3 i król Artur4 stali się dla nich bardzo realnymi postaciami, zaś Anię trawił skryty żal, że nie urodziła się w Camelocie. Tamte czasy, jak mówiła, były znacznie bardziej romantyczne niż teraźniejszość.

Plan Ani przyjęto z entuzjazmem. Dziewczęta odkryły, że jeśli odepchnie się łódź od przystani, prąd zniesie ją pod pomost i ostatecznie osadzi na innym, niżej położonym cyplu, w miejscu, gdzie linia brzegowa zakręcała. Często tak pływały i żadne inne miejsce nie wydawało się bardziej dogodne do odegrania sceny z Elaine.

— Dobrze, ja będę Elaine — ustąpiła niechętnie Ania, bo choć cieszyła się z głównej roli, jej zmysł artystyczny domagał się odpowiedniej prezencji, co, jak sądziła, w jej przypadku było niemożliwe. — Ruby, ty musisz być królem Arturem, Jane będzie Ginewrą, a Diana Lancelotem. Ale najpierw musicie być braćmi i ojcem. Nie możemy mieć starego niemego sługi, bo w łodzi nie ma miejsca dla dwóch osób, gdy jedna leży. Musimy wyłożyć łódź na całej długości najczarniejszym aksamitem. Diano, ten stary czarny szal twojej matki będzie w sam raz.

Gdy szal został już przyniesiony, Ania rozścieliła go na dnie łodzi, a potem położyła się z zamkniętymi oczami i rękami splecionymi na piersi.

— Ona naprawdę wygląda jak martwa — szepnęła nerwowo Ruby Gillis, spoglądając na nieruchomą, bladą twarzyczkę w migotliwym cieniu brzóz. — Dziewczyny, aż mnie strach bierze. Myślicie, że wolno tak postępować? Pani Linde mówi, że wszelkie odgrywanie ról to obrzydliwy grzech.

— Ruby, nie powinnaś teraz mówić o pani Linde — skarciła ją surowo Ania. — To psuje efekt, bo dzieje się setki lat przed jej narodzinami. Jane, ułóż to wszystko. To głupie, żeby Elaine mówiła, kiedy nie żyje.

Jane stanęła na wysokości zadania. Choć nie miały złotogłowia na całun, stary, żółty szal z japońskiej krepy, służący jako narzuta na pianino, zastąpił je doskonale. Białej lilii nie udało się zdobyć, ale wysoki, niebieski irys włożony w splecione dłonie Ani dawał upragniony efekt.

— Teraz wszystko gotowe — ogłosiła Jane. — Musimy ucałować jej spokojne czoło, a ty, Diano, powiedz: „Siostro, żegnaj na zawsze”, a ty, Ruby: „Żegnaj, słodka siostro”, obie tak żałośnie, jak tylko potraficie. Aniu, na litość boską, uśmiechnij się trochę. Wiesz przecież, że Elaine „leżała, jakby się uśmiechała”. O, tak lepiej. A teraz odepchnijcie łódź.

Łódź odbiła od brzegu, szorując przy tym głośno o stary, wbity w dno pal. Diana, Jane i Ruby zaczekały chwilę, by zobaczyć, jak nurt porywa łódź w stronę pomostu, po czym pędem pognały przez las, drogą i na dolny cypel, gdzie jako Lancelot, Ginewra i król miały oczekiwać na Pannę Lilię.

Przez kilka minut Ania, dryfując powoli, upajała się romantyzmem sytuacji. Wtem wydarzyło się coś zgoła nieromantycznego. Łódź zaczęła przeciekać. Po krótkiej chwili Elaine musiała zerwać się na równe nogi, zebrała swój „złoty całun” oraz „czarny aksamit” i z przerażeniem wpatrywała się w wielką szczelinę na dnie łodzi, przez którą woda wlewała się strumieniami. Ów ostry pal przy przystani zdarł pas uszczelniający nabity na dno łodzi. Ania o tym nie wiedziała, ale szybko zrozumiała, że jest w niebezpieczeństwie. W tym tempie łódź napełni się i zatonie na długo przed tym, zanim zdąży dopłynąć do celu. Gdzie były wiosła? Zostały na przystani!

Ania wydała z siebie krótki, zduszony krzyk, którego nikt nie usłyszał. Była blada jak ściana, lecz nie straciła zimnej krwi. Istniała jedna szansa — tylko jedna.

— Byłam przerażona — opowiadała następnego dnia pani Allan — i wydawało mi się, że minęły wieki, zanim łódź dopłynęła do pomostu, a woda podnosiła się z każdą chwilą. Modliłam się, pani Allan, najgoręcej jak potrafiłam, ale nie zamykałam oczu, bo wiedziałam, że Bóg może mnie ocalić tylko wtedy, gdy łódź przepłynie dość blisko jednego z filarów pomostu, bym mogła się na niego wspiąć. Wie pani, że filary to stare pnie drzew z mnóstwem sęków i pozostałości po gałęziach. Wypadało się modlić, ale musiałam się też ratować, pilnie przy tym uważając. Powtarzałam raz po raz: „Dobry Boże, spraw, aby łódź podpłynęła do filaru, a resztę zrobię sama”. W takich chwilach człowiek nie myśli o układaniu kwiecistych modlitw. Moja została wysłuchana, bo łódź uderzyła o filar i na chwilę się przy nim zatrzymała. Przerzuciłam szal i krepę przez ramię, po czym wdrapałam się na wielki, opatrznościowy sęk. I tak tam trwałam, pani Allan, kurczowo trzymając się tego śliskiego pala. Nie mogłam ani wejść wyżej, ani z niego zejść. To była bardzo nieromantyczna pozycja, ale wtedy o tym nie myślałam. Człowiekowi nie w głowie romanse, gdy właśnie cudem uniknął śmierci w wodnej toni. Odmówiłam dziękczynną modlitwę i skupiłam się na trzymaniu, bo wiedziałam, że teraz muszę liczyć na ludzką pomoc.

Łódź przepłynęła pod pomostem i natychmiast zatonęła na środku stawu. Ruby, Jane i Diana, czekające na drugim cyplu, widziały, jak znika im z oczu i były święcie przekonane, że Ania poszła na dno razem z nią. Przez chwilę stały nieruchomo, blade jak prześcieradła i sparaliżowane grozą. A potem, wrzeszcząc wniebogłosy, rzuciły się szaleńczym biegiem przez las, ani razu nie obracając się w stronę przystani, gdy przebiegały przez główną drogę. Ania, trzymając się desperacko niepewnego oparcia, widziała ich oddalające się sylwetki i słyszała krzyki. Pomoc powinna wkrótce nadejść, ale tymczasem znajdowała się w nader niewygodnym położeniu.

Minuty mijały, a każda wydawała się nieszczęsnej dziewicy godziną. Dlaczego nikt nie nadchodzi z pomocą? Gdzie się podziały dziewczęta? A jeżeli wszystkie zemdlały? Jeśli nikt nigdy nie nadejdzie? Jeśli tak bardzo zdrętwieją jej ręce, że nie zdoła się już utrzymać? Ania spojrzała w złowrogą, zieloną głębię pod stopami, pełną długich, oleistych cieni, i zadrżała. Wyobraźnia zaczęła jej podsuwać najróżniejsze makabryczne wizje.

I właśnie wtedy, gdy już czuła, że ból w ramionach i nadgarstkach staje się nie do zniesienia, spod pomostu wynurzył się Gilbert Blythe w łodzi Harmona Andrewsa!

Gilbert spojrzał w górę i ku swemu ogromnemu zdumieniu ujrzał małą, bladą i dumną twarzyczkę, która patrzyła na niego wielkimi, wystraszonymi, ale i pełnymi pogardy szarymi oczami.

— Aniu Shirley! Jakim cudem się tam znalazłaś? — wykrzyknął.

Nie czekając na odpowiedź, podpłynął do filaru i wyciągnął rękę. Nie było wyjścia — Ania, chwytając dłoń Gilberta Blythe’a, zsunęła się do łodzi i usiadła na rufie, przemoczona i wściekła, z naręczem ociekających wodą szali. Doprawdy, w tych okolicznościach niezwykle trudno było zachować godność!

— Co się stało, Aniu? — zapytał Gilbert, chwytając za wiosła.

— Odgrywałyśmy scenę z Elaine — wyjaśniła lodowato Ania, nie patrząc nawet w stronę swojego wybawcy — i miałam dopłynąć do Camelotu w łodzi. Ta jednak zaczęła przeciekać, więc wspięłam się na filar mostu. Dziewczyny pobiegły po pomoc. Czy byłbyś łaskaw odwieźć mnie do przystani?

Gilbert usłużnie dopłynął do brzegu, a Ania, wzgardziwszy wszelką pomocą, zwinnie wyskoczyła na ląd.

— Jestem ci bardzo wdzięczna — rzekła wyniośle, odwracając się. Lecz Gilbert również wyskoczył z łodzi i zatrzymał ją, kładąc dłoń na jej ramieniu.

— Aniu — powiedział pośpiesznie — posłuchaj. Czy nie możemy zostać przyjaciółmi? Strasznie mi przykro, że wtedy naśmiewałem się z twoich włosów. Nie chciałem cię urazić, to miał być tylko żart. Poza tym, to było bardzo dawno. Uważam, że teraz masz naprawdę ładne włosy... szczerze. Zostańmy przyjaciółmi.

Ania zawahała się przez moment. Pod warstwą urażonej dumy poczuła dziwną, nową świadomość, że ten na wpół nieśmiały, na wpół gorliwy wyraz piwnych oczu Gilberta jest dla niej czymś bardzo miłym. Serce zabiło jej dziwnie szybciej. Jednak gorycz dawnej urazy szybko wyrwała ją z zamyślenia. Scena sprzed dwóch lat rozbłysnęła w jej pamięci tak żywo, jakby zdarzyła się wczoraj. Gilbert nazwał ją „marchewką” i naraził na wstyd przed całą szkołą. Ta uraza, która dla starszych ludzi mogła być równie śmieszna jak jej powód, wcale nie osłabła z upływem czasu. Nienawidziła Gilberta Blythe’a! Nigdy mu nie wybaczy!

— Nie — powiedziała chłodno — nigdy nie będę twoją przyjaciółką, Gilbercie Blythe; i wcale tego nie chcę!

— W porządku! — Gilbert wskoczył do łodzi z gniewnym rumieńcem na policzkach. — Aniu Shirley, nigdy więcej nie poproszę cię o przyjaźń. I wcale mnie to nie obchodzi!

Odbił od brzegu szybkimi, butnymi pociągnięciami wioseł. Ania ruszyła stromą, porośniętą paprociami ścieżką u stóp rozłożystych klonów. Trzymała głowę bardzo wysoko, ale czuła dziwny żal. Niemal żałowała, że nie odpowiedziała Gilbertowi inaczej. Oczywiście, strasznie ją obraził, ale mimo wszystko... Ania doszła do wniosku, że poczułaby ulgę, gdyby mogła teraz usiąść i porządnie się wypłakać. Była całkiem roztrzęsiona, emocje, które towarzyszyły strachowi i wysiłkowi związanemu z trzymaniem się kurczowo pala, zaczęły brać górę.

W połowie drogi spotkała Jane i Dianę, pędzące z powrotem nad staw w stanie bliskim obłędu. Na Sosnowym Wzgórzu nie zastały nikogo, państwo Barry wyjechali. Tam Ruby Gillis wpadła w histerię i zostawiły ją, żeby jakoś doszła do siebie, podczas gdy Jane i Diana pognały przez Nawiedzony Las i potok na Zielone Wzgórze. Tam również nikogo nie zastały, bo Maryla pojechała do Carmody, a Mateusz suszył siano na odległym polu.

— Och, Aniu — wykrztusiła Diana, niemal rzucając się jej na szyję i rozpłakała się z ulgi. — Myślałyśmy... że utonęłaś... czułyśmy się jak morderczynie... bo to my kazałyśmy ci wcielić się w rolę Elaine. A Ruby dostała histerii... och, Aniu, jak się uratowałaś?

— Wdrapałam się na jeden z filarów pomostu — wyjaśniła znużona Ania — a potem nadpłynął Gilbert Blythe w łodzi pana Andrewsa i zabrał mnie na brzeg.

— Och, Aniu, jakie to wspaniałe z jego strony! To takie romantyczne! — przyznała Jane, odzyskawszy wreszcie oddech. — Oczywiście teraz będziesz już z nim rozmawiać.

— Oczywiście, że nie będę — syknęła Ania, odzyskując na moment dawny wigor. — I nie chcę już nigdy więcej słyszeć słowa „romantyczny”, Jane Andrews. Dziewczyny, strasznie mi przykro, że tak się wystraszyłyście. To wszystko moja wina. Jestem pewna, że urodziłam się pod pechową gwiazdą. Wszystko, co robię, wpędza mnie lub moich najdroższych przyjaciół w kłopoty. Diano, straciłyśmy łódź twojego ojca i mam przeczucie, że już nigdy nie pozwolą nam pływać po stawie.

Przeczucie Ani okazało się trafniejsze, niż zwykle. Kiedy wydarzenia minionego popołudnia wyszły na jaw, w domach Barrych i Cuthbertów zapanowała konsternacja.

— Aniu, czy ty kiedykolwiek zmądrzejesz? — jęknęła Maryla.

— Och, tak, myślę, że tak, Marylo — odrzekła z optymizmem Ania. Szczery płacz w zaciszu wschodniego pokoiku ukoił jej nerwy i przywrócił dawną pogodę ducha. — Sądzę, że moje szanse na bycie rozsądną są teraz większe niż kiedykolwiek.

— Nie widzę związku — mruknęła Maryla.

— Cóż — wyjaśniła Ania — odebrałam dziś nową i cenną lekcję. Odkąd przybyłam na Zielone Wzgórze, wciąż popełniam błędy, a każdy z nich pomaga mi uporać się z jakąś wielką wadą. Sytuacja z ametystową broszką wyleczyła mnie z dotykania rzeczy, które nie należą do mnie. Konfrontacja z Nawiedzonym Lasem wyleczyła mnie z dawania się ponieść wyobraźni. Ciasto z kroplami przeciwbólowymi było dla mnie nauczką, jak radzić sobie z roztargnieniem podczas gotowania. Ufarbowanie włosów na zielono wyleczyło mnie z próżności. Teraz już nie myślę o swoich włosach ani o nosie... a przynajmniej bardzo rzadko. Natomiast dzisiejszy błąd będzie dla mnie lekiem na nadmierny romantyzm. Doszłam do wniosku, że podejmowanie prób bycia romantyczną w Avonlea nie ma sensu. Co innego na zamku Camelot setki lat temu, ale dziś nikt nie docenia romantyzmu. Marylo, jestem pewna, że wkrótce dostrzeżesz u mnie ogromną poprawę pod tym względem.

— Mam taką szczerą nadzieję — odrzekła sceptycznie Maryla.

Gdy Maryla wyszła, Mateusz, który siedział milcząco w swoim kącie, położył dłoń na ramieniu Ani.

— Aniu, nie rezygnuj całkiem z romantyzmu — szepnął nieśmiało. — Trochę romantyzmu to dobra rzecz... oczywiście nie za dużo... ale zachowaj go sobie odrobinę, Aniu.